Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 61

Devanagari script

स तत्र नित्यमारुह्य प्रयाति त्रिदशालयम् । भक्त्या परमया युक्तः सहस्राक्षं प्रवंदितुम्

Transliteration

sa tatra nityamāruhya prayāti tridaśālayam | bhaktyā paramayā yuktaḥ sahasrākṣaṃ pravaṃditum

Translation

ລາວຂຶ້ນຂີ່ມັນທຸກມື້ ແລ້ວເດີນທາງໄປສູ່ທີ່ສະຖິດຂອງເທວະທັງສາມສິບ ດ້ວຍພະຄະຕິອັນສູງສຸດ ເພື່ອກົ້ມນະມັດສະການສະຫັດສະຣາກສະ (ອິນທຣາ)។

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक क्रियाविशेषण) = locative adverb

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषण (always)

• आरुह्य: having mounted
• आरुह्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + रुह् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having mounted’

• प्रयाति: goes
• प्रयाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + या (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• त्रिदशालयम्: abode of the gods
• त्रिदशालयम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिदश + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः: त्रिदशानाम् आलयः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• परमया: supreme
• परमया: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘भक्त्या’ इत्यस्य विशेषणम्

• युक्तः: endowed/connected
• युक्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सः’ इत्यस्य विशेषणम्

• सहस्राक्षम्: the thousand-eyed (Indra)
• सहस्राक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सहस्र + अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिः: सहस्रम् अक्षाणि यस्य सः (epithet of Indra)

• प्रवन्दितुम्: to salute
• प्रवन्दितुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: प्र + वन्द् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive): ‘to salute’

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Nāgara Khaṇḍa context; specific speaker not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tridaśālaya / Svarga (Amarāvatī implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The devotee mounts the vimāna each day and arrives at Indra’s celestial court, bowing with supreme devotion; the scene conveys disciplined routine elevated into the marvelous.

Characters & Entities

• Vāṇīvatsaraka
• Tridaśālaya
• Sahasrākṣa (Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True bhakti seeks constancy—daily remembrance and reverence—rather than one-time display.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

The ‘Tridaśālaya’ (abode of the gods/Indraloka) is presented as the destination of devotional journey.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pravandana/Vandana—regular salutation and worshipful bowing—is the stated devotional act.