Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा मुनीश्वरः । प्रोवाचाऽथ नृपं दीनं ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

Transliteration

tasya tadvacanaṃ śrutvā ciraṃ dhyātvā munīśvaraḥ | provācā'tha nṛpaṃ dīnaṃ jñātvā divyena cakṣuṣā

Translation

ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳຂອງລາວແລ້ວ ພຣະມຸນີຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງລະດັບພຣະຍານ ໄດ້ຄິດພິຈາລະນາຢູ່ດົນ. ແລ້ວດ້ວຍຈັກຂຸທິບ ທ່ານຮູ້ເຫັນເຫດແຫ່ງພຣະຣາຊາຜູ້ທຸກທ້ອນ ແລະຈຶ່ງກ່າວຂຶ້ນ।

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्

• वचनम्: speech/statement
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having heard)

• चिरम्: for long
• चिरम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषणम् (for a long time)

• ध्यात्वा: having reflected
• ध्यात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having meditated/thought)

• मुनीश्वरः: the lord of sages
• मुनीश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (munīnām īśvaraḥ)

• प्रोवाच: said
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थक (then/thereupon)

• नृपम्: the king
• नृपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• दीनम्: wretched
• दीनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (नृपम्)

• ज्ञात्वा: having known
• ज्ञात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having known)

• दिव्येन: with divine
• दिव्येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (चक्षुषा)

• चक्षुषा: by (his) eye/vision
• चक्षुषा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चक्षुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

Speaker

Narrator (contextual; third-person narration)

Visual Art Cues

Scene: The sage sits in meditation, eyes closed; a subtle aura indicates divine sight. The king waits, humbled, in the foreground. The moment is suspended before revelation.

Characters & Entities

• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True guidance arises from contemplative discernment; sages perceive deeper causes and prescribe dharmic direction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it continues the chapter’s tīrtha-centered narrative context.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes the sage’s meditative inquiry and divinely informed response.