Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 65

Devanagari script

क्षुधा मां बाधते अतीव सांप्रतं प्रपितामह । तथा पश्यामि नो किंचित्तादृग्भोज्यं प्रयच्छ मे

Transliteration

kṣudhā māṃ bādhate atīva sāṃprataṃ prapitāmaha | tathā paśyāmi no kiṃcittādṛgbhojyaṃ prayaccha me

Translation

“ໂອ ພຣະປິຕາມະຫາ, ຄວາມຫິວກຳລັງບີບຄັ້ນຂ້ອຍຢ່າງໜັກໃນບັດນີ້. ຂ້ອຍບໍ່ເຫັນອາຫານທີ່ຄວນກິນເລີຍ—ຂໍພຣະອົງປະທານອາຫານນັ້ນໃຫ້ຂ້ອຍ.”

Word by Word

• क्षुधा: by hunger
• क्षुधा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: क्षुधा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• बाधते: afflicts / troubles
• बाधते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: बाध् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• अतीव: exceedingly
• अतीव: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अतीव (अव्यय)
• Form: अव्यय; तीव्रता-वाचक

• सांप्रतम्: now / at present
• सांप्रतम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सांप्रतम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (at present/now)

• प्रपितामह: O great-grandfather
• प्रपितामह: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रपितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; सम्बोधन-प्रथमा (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• तथा: thus / in that way
• तथा: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus/in such a way)

• पश्यामि: I see
• पश्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• नः: not
• नः: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेधार्थक निपात (negation)

• किञ्चित्: anything
• किञ्चित्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; अनिश्चितार्थक (anything)

• तादृक्-भोज्यम्: such food (fit to be eaten)
• तादृक्-भोज्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तादृश् (प्रातिपदिक) + भोज्य (प्रातिपदिक; भुज्-धातोः यत्/ण्यत्-प्रत्ययान्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; कर्मधारयः (तादृक् एव भोज्यम्)

• प्रयच्छ: give (to me)
• प्रयच्छ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+यम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मे: to me
• मे: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (Dative/सम्प्रदान), एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Narrator (petitioning Brahmā)

Visual Art Cues

Scene: The petitioner, hands folded, speaks directly to Brahmā: ‘Hunger torments me; I see no edible thing—grant me food.’ The emotional focus is the mouth/stomach gesture and pleading eyes.

Characters & Entities

• Brahmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Need and deprivation can persist as karmic residue; the verse sets up the teaching that food-giving (anna-dāna) counters such suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this shloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

A direct prescription is not stated, but the request centers on bhojya (food), anticipating instruction about anna-dāna.