Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 63

Devanagari script

प्रतिस्वनैरवापूरि द्यावाभूम्योर्यदंतरम् । अभीरूणां च भीरूणां महारोमोद्गमोऽभवत्

Transliteration

pratisvanairavāpūri dyāvābhūmyoryadaṃtaram | abhīrūṇāṃ ca bhīrūṇāṃ mahāromodgamo'bhavat

Translation

ດ້ວຍສຽງສະທ້ອນກ້ອງກັງວານ ຊ່ອງວ່າງລະຫວ່າງຟ້າແລະດິນຖືກເຕັມໄປທົ່ວ; ທັງຜູ້ກ້າແລະຜູ້ຢ້ານກໍຂົນລຸກຊູ່ຢ່າງໃຫຍ່

Word by Word

• प्रतिस्वनैः: by echoes/resounding noises
• प्रतिस्वनैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रतिस्वन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• अव: completely/over
• अव: Upasarga (Preverb/उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: अव (अव्यय)
• Form: उपसर्ग/अव्यय (preverb/particle)

• अपूरि: was filled
• अपूरि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूर् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद-प्रयोग (passive-like: 'was filled')

• द्यावाभूम्योः: of heaven and earth
• द्यावाभूम्योः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: द्यावा + भूमी (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठीविभक्ति, द्विवचन; द्वन्द्वसमास

• यत्: which
• यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• अन्तरम्: the space/interval
• अन्तरम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अभीरूणाम्: of the fearless
• अभीरूणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अभीरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठीविभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• भीरूणाम्: of the fearful
• भीरूणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: भीरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठीविभक्ति, बहुवचन

• महाः: great
• महाः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद-रूप: महा-)

• रोमोद्गमः: hair-standing-on-end (horripilation)
• रोमोद्गमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रोम + उद्गम (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषसमास

• अभवत्: arose/occurred
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Visual Art Cues

Scene: A panoramic view where sound itself becomes visible: echo-waves ripple across the sky; warriors on both sides show gooseflesh—some resolute, some terrified—under a vast vault of heaven.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the brave are shaken when adharma erupts—highlighting the need for inner refuge in dharma and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.