HomeRamayanaBala KandaSarga 70Shloka 2
Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

वंशवर्णनम् तथा विवाहप्रार्थना

Genealogy of the Ikshvaku Line and the Proposal for Marriage

भ्राता मम महातेजा यवीयानतिधार्मिक:।कुशध्वज इति ख्यात: पुरीमध्यवसच्छुभाम्।।1.70.2।।वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम्।साङ्काश्यां पुण्यसङ्काशां विमानमिव पुष्पकम्।।1.70.3।।

bhrātā mama mahātejā yavīyān atidhārmikaḥ |

kuśadhvaja iti khyātaḥ purīm adhyavasac chubhām || 1.70.2 ||

vāry-āphalaka-paryantāṁ pibann ikṣumatīṁ nadīm |

sāṅkāśyāṁ puṇya-saṅkāśāṁ vimānam iva puṣpakam || 1.70.3 ||

ນ້ອງຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຜູ້ມີເທດສະພາບສະຫງ່າງາມ ແລະຖືທຳຢ່າງຍິ່ງ ມີນາມລືຊາວ່າ ກຸສະທະວະຊະ ພຳນັກຢູ່ໃນນະຄອນສາງກາຊະຍາອັນເປັນມົງຄຸນ ງາມຜ່ອງໃສດຸດວິມານປຸສະປະກະ ຕັ້ງຢູ່ຂ້າງຝັ່ງແມ່ນ້ຳອິກສຸມະຕີ ຊຶ່ງນ້ຳແມ່ນ້ຳເປັນເຂດແດນຂອງນະຄອນນັ້ນ

bhrātābrother
bhrātā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (pronoun); Ṣaṣṭhī vibhakti (Genitive, 6th), Ekavacana
mahātejāḥvery radiant
mahātejāḥ:
Viśeṣaṇa of Karta (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā-tejas (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; विशेषण of bhrātā; कर्मधारय
yavīyānyounger
yavīyān:
Viśeṣaṇa of Karta (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootyuvan (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; comparative degree (तर/यस् sense) 'younger'
atidhārmikaḥexceedingly righteous
atidhārmikaḥ:
Viśeṣaṇa of Karta (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootati-dhārmika (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; विशेषण; उपसर्ग-पूर्वपद (ati + dhārmika)
kuśadhvajaḥKuśadhvaja
kuśadhvajaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkuśadhvaja (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; proper noun; in apposition to bhrātā
itithus (named)
iti:
Nipāta (निपात/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotative particle
khyātaḥwas renowned
khyātaḥ:
Kriyā (क्रिया; predicate adjective)
TypeVerb
Rootkhyā (ख्या धातु)
FormPast passive participle (क्त) from √khyā (to be known); Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; used predicatively
purīmthe city
purīm:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootpurī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
adhyavasatdwelt in
adhyavasat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootadhi-vas (वस् धातु)
FormLaṅ lakāra (Imperfect/Past), Prathama puruṣa, Ekavacana; parasmaipada; √vas with upasarga adhi (to dwell in)
śubhāmauspicious
śubhām:
Viśeṣaṇa of Karma (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubhā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; agrees with purīm
vāryāphalakaparyantāmbounded by water and stakes/boards
vāryāphalakaparyantām:
Viśeṣaṇa of Karma (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāri-āphalaka-paryanta (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; agrees with nadīm; समास: तत्पुरुष (paryantā = bounded; vāri + āphalaka as qualifier)
pibandrinking
piban:
Karta (कर्ता; participial action)
TypeVerb
Rootpā (पा धातु)
FormPresent active participle (शतृ) from √pā (to drink); Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; agrees with kuśadhvajaḥ
ikṣumatīmIkṣumatī
ikṣumatīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootikṣumatī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; proper name (river)
nadīmriver
nadīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnadī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; apposition to ikṣumatīm
sāṅkāśyāmSāṅkāśyā
sāṅkāśyām:
Karma (कर्म; apposition)
TypeNoun
Rootsāṅkāśyā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā vibhakti (Accusative, 2nd), Ekavacana; proper name of city; in apposition to purīm
puṇyasaṅkāśāmhaving a sacred appearance
puṇyasaṅkāśām:
Viśeṣaṇa of Karma (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootpuṇya-saṅkāśa (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; agrees with purīm/sāṅkāśyām; समास: कर्मधारय (puṇya iva saṅkāśā)
vimānama celestial car
vimānam:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootvimāna (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; upamāna (standard of comparison)
ivalike
iva:
Upamā-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormAvyaya; upamā-vācaka (comparative particle)
puṣpakamPuṣpaka (chariot)
puṣpakam:
Upamāna/Viśeṣya (उपमान/विशेष्य)
TypeNoun
Rootpuṣpaka (प्रातिपदik)
FormNapुंसakliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; proper noun; qualifier of vimānam (vimānam ... puṣpakam)

Having said this amidst the best of men and the most distinguished among kings, Dasaratha remained silent. Then Vasishta, the venerable sage, wellversed in speech spoke to the Lord of Videhas (Janaka) in the midst of priests.

J
Janaka
K
Kuśadhvaja
S
Sāṅkāśyā
P
Puṣpaka (vimāna)

FAQs

Dharma is portrayed as the moral qualification of rulership: Kuśadhvaja’s righteousness and brilliance legitimize his governance and the sanctity associated with his realm.

Janaka introduces his younger brother Kuśadhvaja and describes his residence and kingdom, situating the Videhan family’s standing in the wider political-sacred landscape.

Kuśadhvaja’s atidhārmikatā (exceptional righteousness), presented as an ideal royal trait.