Adhyaya 28

Verse 1

ऋषय ऊचुः । विस्तरेण समाख्याहि जन्म तस्य महात्मनः । पृथोश्चैव महाभाग श्रोतुकामा वयं पुनः

ພວກລິສີກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ມີວາສະນາ! ຈົ່ງເລົ່າຢ່າງລະອຽດເຖິງການເກີດຂອງມະຫາອາດມານັ້ນ; ແລະໂອ ຜູ້ມີສິຣິມົງຄຸນ! ເຖິງປຣຶຖຸດ້ວຍ. ພວກເຮົາປາຖະນາຈະຟັງອີກຄັ້ງ”

Verse 2

राज्ञा तेन यथा दुग्धा इयं धात्री महात्मना । पुनर्देवैश्च पितृभिर्मुनिभस्तत्त्ववेदिभिः

ເຊັ່ນດຽວກັນກັບທີ່ກະສັດມະຫາອາດມານັ້ນເຄີຍ “ບີບນ້ຳນົມ” ຈາກແມ່ພື້ນດິນໃຫ້ໄດ້ຊັບສົມບັດ ດັ່ງນັ້ນເທວະ, ປິຕຣະ ແລະມຸນີຜູ້ຮູ້ຕັດຕະວະ ກໍ “ບີບ” ນາງອີກຄັ້ງເຊັ່ນກັນ

Verse 3

यथा दैत्यैश्च नागैश्च यथा यक्षैर्यथा द्रुमैः । शैलैश्चैव पिशाचैश्च गंधर्वैः पुण्यकर्मभिः

ດັ່ງທີ່ພວກໄດຕະຍະ ແລະນາຄະ, ດັ່ງທີ່ພວກຢັກສະ ແລະຕົ້ນໄມ້; ພູເຂົາ, ປິສາຈະ ແລະຄັນທັຣວະຜູ້ກະທຳບຸນ ກໍໄດ້ (ບີບແມ່ພື້ນດິນ) ເຊັ່ນກັນ

Verse 4

ब्राह्मणैश्च तथा सिद्धै राक्षसैर्भीमविक्रमैः । पूर्वमेव यथा दुग्धा अन्यैश्च सुमहात्मभिः

ນາງໄດ້ຖືກ “ບີບນ້ຳນົມ” ມາແຕ່ກ່ອນແລ້ວ—ໂດຍພວກພຣາຫມັນ ແລະໂດຍພວກສິດທະ; ໂດຍພວກຣາກສະສະຜູ້ມີລິດນ່າຢ້ານ ແລະໂດຍມະຫາອາດມາອື່ນໆ ອີກດ້ວຍ

Verse 5

तेषामेव हि सर्वेषां विशेषं पात्रधारणम् । क्षीरस्यापि विधिं ब्रूहि विशेषं च महामते

ສໍາລັບພວກເຂົາທັງຫມົດ ຂໍທ່ານຈົ່ງອະທິບາຍຄວາມແຕກຕ່າງພິເສດໃນການເກັບຮັກສາພາຊະນະ. ແລະ ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ ຂໍຈົ່ງກ່າວເຖິງວິທີການທີ່ກໍານົດໄວ້ກ່ຽວກັບນ້ຳນົມ ພ້ອມລາຍລະອຽດພິເສດດ້ວຍ

Verse 6

वेनस्यापि नृपस्यैव पाणिरेव महात्मनः । ऋषिभिर्मथितः पूर्वं स कस्मादिह कारणात्

ແມ່ນແຕ່ມືຂອງພຣະຣາຊາເວນະ ຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ໃນອະດີດກໍເຄີຍຖືກພວກລຶສີ ‘ກວນ’ ມາແລ້ວ. ເຊິ່ງເປັນເພາະເຫດໃດຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນຢູ່ນີ້?

Verse 7

क्रुद्धश्चैव महापुण्यैः सूतपुत्र वदस्व नः । विचित्रेयं कथा पुण्या सर्वपापप्रणाशिनी

ໂອ ບຸດແຫ່ງສູຕະ ແມ່ນແຕ່ພວກເຮົາກໍາລັງໂກດ ກໍຂໍໃຫ້ທ່ານກ່າວແກ່ພວກເຮົາດ້ວຍບຸນອັນໃຫຍ່ຂອງທ່ານ. ນິທານອັນພິສົດແລະສັກສິດນີ້ເປັນກຸສົນ ແລະທໍາລາຍບາບທັງປວງ

Verse 8

श्रोतुकामा महाभाग तृप्तिर्नैव प्रजायते । सूत उवाच । वैन्यस्य हि पृथोश्चैव तस्य विस्तरमेव च

ໂອ ຜູ້ມີວາສນາຍິ່ງ ແມ່ນແຕ່ປາຖະໜາຈະຟັງ ຄວາມອິ່ມໃຈກໍບໍ່ເກີດຂຶ້ນເລີຍ. ສູຕະກ່າວວ່າ: ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າໂດຍລະອຽດເຖິງເຣື່ອງຂອງພຣະປຣຶຖຸ ບຸດແຫ່ງເວນະ ແລະຕໍ່ເນື່ອງທັງມວນຂອງພຣະອົງດ້ວຍ

Verse 9

जन्मवीर्यं तथा क्षेत्रं पौरुषं द्विजसत्तमाः । प्रवक्ष्यामि यथा सर्वं चरित्रं तस्य धीमतः

ໂອ ທ່ານຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ດວິຊະທັງຫມົດ ຂ້າພະເຈົ້າຈະພັນລະນາຕາມຄວາມເປັນຈິງເຖິງກໍາເນີດແລະພະລັງວີຣະຍະ ດິນແດນ/ອານາຈັກ ຄວາມກ້າຫານ ແລະຈະເລົ່າຈົນຄົບຖ້ວນເຖິງຈະຣິຕຂອງທ່ານຜູ້ມີປັນຍານັ້ນ

Verse 10

शुश्रूषध्वं महाभागा मामेवं द्विजसत्तमाः । अभक्ताय न वक्तव्यमश्रद्धाय शठाय च

ໂອ ຜູ້ມີວາສນາຍິ່ງ, ໂອ ທະວິຊະຜູ້ປະເສີດ, ຈົ່ງຟັງຄໍາຂອງເຮົາດ້ວຍໃຈຈົ່ງຈໍາ. ຄໍານີ້ບໍ່ຄວນກ່າວແກ່ຜູ້ບໍ່ມີພັກຕິ, ບໍ່ມີສັດທາ, ແລະຜູ້ຫລອກລວງ.

Verse 11

सुमूर्खाय सुमोहाय कुशिष्याय तथैव च । श्रद्धाहीनाय कूटाय सर्वनाशाय मा द्विजाः

ໂອ ທະວິຊະທັງຫຼາຍ, ຢ່າຖ່າຍທອດນີ້ໃຫ້ແກ່ຜູ້ໂງ່ຢ່າງຫນັກ, ຜູ້ຫຼົງຢ່າງຫນັກ, ສິດທີ່ຊົ່ວ, ຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ, ຜູ້ຄົດໂກງ, ແລະຜູ້ມຸ່ງສູ່ຄວາມພິນາດທັງປວງ.

Verse 12

अन्यथा पठते यो हि निरयं च प्रयाति हि । भवंतो भावसंयुक्ताः सत्यधर्मपरायणाः

ແຕ່ຜູ້ໃດອ່ານສວດຜິດຈາກທີ່ຄວນ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄປນະລົກແນ່ນອນ. ແຕ່ພວກເຈົ້າມີພາວະແລະພັກຕິ ຍຶດສັດຈະແລະທັມມະເປັນທີ່ພຶ່ງ.

Verse 13

भवतामग्रतः सर्वं चरित्रं पापनाशनम् । संप्रवक्ष्याम्यशेषेण शृणुध्वं द्विजसत्तमाः

ຕໍ່ໜ້າພວກເຈົ້າທັງປວງ ເຮົາຈະເລົ່າເລື່ອງທັງໝົດນີ້ໃຫ້ຄົບຖ້ວນ ອັນເປັນຜູ້ທໍາລາຍບາບ. ໂອ ທະວິຊະຜູ້ປະເສີດ, ຈົ່ງຟັງ.

Verse 14

स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं धन्यं वेदैश्च संमितम् । रहस्यमृषिभिः प्रोक्तं प्रवक्ष्यामि द्विजोत्तमाः

ໂອ ທະວິຊະຜູ້ສູງສຸດ, ບັດນີ້ເຮົາຈະອະທິບາຍຄໍາສອນລັບ ອັນນໍາໄປສູ່ສະຫວັນ ໃຫ້ຊື່ສຽງແລະອາຍຸຍືນ ປະທານມົງຄຸນ ສອດຄ່ອງກັບເວດ ແລະເປັນຖ້ອຍຄໍາທີ່ລຶສີທັງຫຼາຍໄດ້ກ່າວໄວ້.

Verse 15

यश्चैनं कीर्तयेन्नित्यं पृथोर्वैन्यस्य विस्तरम् । ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्वा न स शोचेत्कृताकृतम्

ຜູ້ໃດກ່າວສັນລະເສີນເລື່ອງລາວອັນລະອຽດຂອງພຣະປຣຶຖຸ ບຸດແຫ່ງເວນາ ເປັນນິດ ແລະກ່ອນນັ້ນນອບນ້ອມນະມັດສະການແດ່ພຣາຫມະນທັງຫຼາຍ ຜູ້ນັ້ນບໍ່ໂສກເສົ້າຕໍ່ສິ່ງທີ່ໄດ້ເຮັດ ຫຼືບໍ່ໄດ້ເຮັດ.

Verse 16

सप्तजन्मार्जितं पापं श्रुतमात्रेण नश्यति । ब्राह्मणो वेदविद्वांश्च क्षत्रियो विजयी भवेत्

ບາບທີ່ສະສົມມາເຖິງເຈັດຊາດ ຍ່ອມສູນໄປດ້ວຍການໄດ້ຍິນແຕ່ພຽງຢ່າງດຽວ. ພຣາຫມະນຈະເປັນຜູ້ຮູ້ເວດ ແລະ ກະສັດຕຣິຍະຈະເປັນຜູ້ມີໄຊຊະນະ.

Verse 17

वैश्यो धनसमृद्धः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात् । एवं फलं समाप्नोति पठनाच्छ्रवणादपि

ໄວສະຍະຈະຮັ່ງມີດ້ວຍຊັບສິນ ແລະ ຊູດຣະຈະໄດ້ຮັບຄວາມສຸກ. ດັ່ງນີ້ຜົນຍ່ອມໄດ້ທັງດ້ວຍການອ່ານ ແລະ ດ້ວຍການຟັງ.

Verse 18

पृथोर्जन्मचरित्रं च पवित्रं पापनाशनम् । धर्मगोप्ता महाप्राज्ञो वेदशास्त्रार्थकोविदः

ເລື່ອງກໍາເນີດແລະຈະຣິຍາຂອງພຣະປຣຶຖຸ ເປັນຂອງບໍລິສຸດ ແລະ ທໍາລາຍບາບ. ພຣະອົງເປັນຜູ້ພິທັກທຳມະ ມີປັນຍາຍິ່ງ ແລະ ຊໍານານໃນອັດຖະແຫ່ງເວດແລະສາດສະຕຣາ.

Verse 19

अत्रिवंशसमुत्पन्नः पूर्वमत्रिसमः प्रभुः । स्रष्टा सर्वस्य धर्मस्य अंगो नाम प्रजापतिः

ເກີດໃນວົງສານອັດຣິ ແລະ ໃນກ່ອນນັ້ນເປັນພຣະຜູ້ເປັນໃຫຍ່ເທົ່າອັດຣິ ມີປຣະຊາປະຕິນາມວ່າ ອັງຄະ ເປັນຜູ້ສ້າງແລະສະຖາປະນາທຳມະທັງປວງ.

Verse 20

य आसीत्तस्य पुत्रो वै वेनो नाम प्रजापतिः । धर्ममेवं परित्यज्य सर्वदैव प्रवर्तते

ບຸດຂອງລາວແທ້ໆແມ່ນພຣະປະຊາປະຕິນາມ ເວນ; ເມື່ອລະທິ້ງທັມມະແລ້ວ ລາວກໍປະພຶດຕົວຕໍ່ຕ້ານທັມມະເສມອ।

Verse 21

मृत्योः कन्या महाभागा सुनीथा नाम नामतः । तां तु अंगो महाभागः सुनीथामुपयेमिवान्

ມຣິຕຍຸມີທິດາຜູ້ມີບຸນຍາພິເສດ ຊື່ ສຸນີຖາ; ອັງກະຜູ້ສົງ່າງາມໄດ້ຮັບນາງນັ້ນເປັນພຣະມະເຫສີ

Verse 22

तस्यामुत्पादयामास वेनं धर्मप्रणाशनम् । मातामहस्य दोषेण वेनः कालात्मजात्मजः

ຈາກນາງນັ້ນ ລາວໄດ້ໃຫ້ກໍເກີດ ເວນ ຜູ້ທຳລາຍທັມມະ; ເນື່ອງຈາກໂທດຂອງຕາຝ່າຍແມ່ ເວນຈຶ່ງເປັນຫຼານຂອງບຸດແຫ່ງກາລະ

Verse 23

निजधर्मं परित्यज्य अधर्मनिरतोभवत् । कामाल्लोभान्महामोहात्पापमेव समाचरत्

ລາວລະທິ້ງທັມມະປະຈຳຕົນ ແລ້ວໝົກມຸ່ນໃນອະທັມ; ຖືກຂັບເຄື່ອນໂດຍກາມ ໂລບ ແລະມະຫາໂມຫະ ລາວກະທຳແຕ່ບາບເທົ່ານັ້ນ

Verse 24

वेदाचारमयं धर्मं परित्यज्य नराधिपः । अन्ववर्तत पापेन मदमत्सरमोहितः

ລະທິ້ງທັມມະອັນອີງໃສ່ຈາຣີດແຫ່ງເວທະ ພຣະຣາຊານັ້ນກໍຕາມທາງແຫ່ງບາບ; ຫຼົງໄຫຼດ້ວຍຄວາມຈອງຫອງ ຄວາມອິດສາ ແລະໂມຫະ

Verse 25

वेदाध्यायं विना लोके प्रावर्तंत तदा जनाः । निःस्वाध्यायवषट्काराः प्रजास्तस्मिन्प्रजापतौ

ໃນເວລານັ້ນ ຜູ້ຄົນໃນໂລກໄດ້ດຳລົງຊີວິດໂດຍບໍ່ສຶກສາພຣະເວດ; ພາຍໃຕ້ພຣະປຣະຊາປະຕິນັ້ນ ປະຊາຊົນຂາດສະວາດຫຍາຍ ແລະຂາດສຽງ “ວະສັດ” ໃນພິທີຍັດຍະ।

Verse 26

प्रवृत्तं न पपुः सोमं हुतं यज्ञेषु देवताः । इत्युवाच स दुष्टात्मा ब्राह्मणान्प्रति नित्यशः

“ເທວະທັງຫຼາຍບໍ່ດື່ມໂສມະ ທີ່ຈັດຕຽມຖືກພິທີ ແລະຖວາຍໃນຍັດຍະ” ຜູ້ມີໃຈຊົ່ວນັ້ນເວົ້າຊ້ຳໆກັບພຣາຫມະນະເປັນນິດ।

Verse 27

नाध्येतव्यं न होतव्यं न देयं दानमेव च । न यष्टव्यं न होतव्यमिति तस्य प्रजापतेः

“ຢ່າສຶກສາ, ຢ່າເຮັດໂຮມະ, ຢ່າໃຫ້ທານ—ແມ່ນແຕ່ຂອງຂວັນກໍຢ່າໃຫ້. ຢ່າປະກອບຍັດຍະ, ຢ່າຖວາຍອາຫຸຕິ” ນີ້ແມ່ນຂໍ້ບັງຄັບຂອງພຣະປຣະຊາປະຕິນັ້ນ।

Verse 28

आसीत्प्रतिज्ञा क्रूरेयं विनाशे प्रत्युपस्थिते । अहमिज्यश्च यष्टा च यज्ञश्चेति पुनः पुनः

ເມື່ອຄວາມພິນາດເຂົ້າໃກ້ ຄຳປະຕິຍານອັນໂຫດຮ້າຍນີ້ກໍເກີດຂຶ້ນຊ້ຳໆ: “ຜູ້ຄວນບູຊາມີແຕ່ຂ້າ; ຜູ້ປະກອບຍັດຍະມີແຕ່ຂ້າ; ແລະຍັດຍະກໍແມ່ນຂ້າເອງ”

Verse 29

मयि यज्ञा विधातव्या मयि होतव्यमित्यपि । इत्यब्रवीत्सदा वेनो ह्यहं विष्णुः सनातनः

“ຍັດຍະທັງຫຼາຍຕ້ອງປະກອບເພື່ອຂ້າ; ແລະອາຫຸຕິກໍຕ້ອງຖວາຍລົງໃນຂ້າດ້ວຍ” ກະສັດເວໂນກ່າວປະກາດເປັນນິດວ່າ “ເພາະຂ້າແມ່ນພຣະວິສນຸ ຜູ້ນິລັນດອນ”

Verse 30

अहं ब्रह्मा अहं रुद्रो मित्र इंद्रः सदागतिः । अहमेव प्रभोक्ता च हव्यं कव्यं न संशयः

ຂ້າແມ່ນພຣະພຣະຫມາ; ຂ້າແມ່ນຣຸດຣະ; ຂ້າແມ່ນມິດຣະ ແລະ ອິນທຣະ, ເປັນທີ່ພຶ່ງພາຕະຫຼອດ. ຂ້າເທົ່ານັ້ນແມ່ນພຣະຜູ້ເສວຍບູຊາ—ທັງຮັວຍະແກ່ເທວະ ແລະ ກັວຍະແກ່ບັນພະບຸລຸດ—ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສ.

Verse 31

अथ ते मुनयः क्रुद्धा वेनं प्रति महाबलाः । ऊचुस्ते संगताः सर्वे राजानं पापचेतनम्

ຕໍ່ມາ ບັນດາມຸນີຜູ້ມີພະລັງຫນັກແນ່ນັ້ນໂກດຂຶ້ນ; ທຸກອົງພ້ອມກັນຊຸມນຸມ ແລ້ວກ່າວຕໍ່ເວນາ ກະສັດຜູ້ມີໃຈບາບ.

Verse 32

ऋषय ऊचुः । राजा हि पृथिवीनाथः प्रजां पालयते सदा । धर्ममूर्तिः स राजेंद्र तस्माद्धर्मं हि रक्षयेत्

ພວກລຶສີກ່າວວ່າ: “ກະສັດແທ້ໆແມ່ນເຈົ້າແຫ່ງແຜ່ນດິນ ແລະຄຸ້ມຄອງປະຊາຊົນຢູ່ເສມອ. ໂອ ຣາຊິນທຣະ, ພຣະອົງແມ່ນຮູບປະກົດແຫ່ງທັມມະ; ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງພຶງພິທັກທັມມະໃຫ້ໝັ້ນຄົງ.”

Verse 33

वयं दीक्षां प्रवेक्ष्यामो यज्ञे द्वादशवार्षिकीम् । अधर्मं कुरु मा यागे नैष धर्मः सतां गतिः

“ພວກເຮົາກຳລັງຈະເຂົ້າຮັບດິກຊາ-ວຣະຕ ເພື່ອຍັດຍະສິບສອງປີ. ຢ່າກະທຳອະທັມໃນພິທີຍາກ; ນີ້ບໍ່ແມ່ນທັມມະ ແລະບໍ່ແມ່ນເສັ້ນທາງຂອງສັດບຸຣຸດ.”

Verse 34

कुरु धर्मं महाराज सत्यं पुण्यं समाचर । प्रजाहं पालयिष्यामि इति ते समयः कृतः

ໂອ ມະຫາຣາຊາ, ຈົ່ງກະທຳທັມມະ; ຈົ່ງດຳລົງສັດຈະ ແລະປະພຶດກຸສົນ. ເພາະພຣະອົງໄດ້ໃຫ້ສັນຍາວ່າ “ຂ້າຈະຄຸ້ມຄອງປະຊາຊົນ.”

Verse 35

तांस्तथाब्रुवतः सर्वान्महर्षीनब्रवीत्तदा । वेनः प्रहस्य दुर्बुद्धिरिममर्थमनर्थकम्

ເມື່ອມະຫາຣິສີທັງປວງເວົ້າດັ່ງນັ້ນ ເວນະຜູ້ມີປັນຍາຊົ່ວກໍຫົວເຮາະ ແລ້ວຕອບດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາອັນໄຮ້ຄວາມໝາຍ ແລະບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ

Verse 36

वेन उवाच । स्रष्टा धर्मस्य कश्चान्यः श्रोतव्यं कस्य वा मया । श्रुतवीर्यतपः सत्ये मया वा कः समो भुवि

ເວນະກ່າວວ່າ: “ນອກຈາກຂ້າ ຜູ້ໃດຈະເປັນຜູ້ສ້າງທຳມະ? ແລະຂ້າຄວນຟັງໃຜ? ໃນກຽດຊື່, ຄວາມກ້າຫານ, ຕະປະ ແລະຄວາມສັດຈິງ ຜູ້ໃດໃນໂລກຈະເທົ່າຂ້າ?”

Verse 37

प्रभवं सर्वभूतानां धर्माणां च विशेषतः । संमूढा न विदुर्नूनं भवंतो मां विचेतसः

ຂ້າແມ່ນບໍ່ເກີດແຫ່ງສັດທັງປວງ ແລະໂດຍພິເສດແມ່ນບໍ່ເກີດແຫ່ງທຳມະທັງຫມົດ; ແຕ່ພວກເຈົ້າຜູ້ຫຼົງມົວ ແລະຂາດປັນຍາພິຈາລະນາ ຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ຈັກຂ້າແນ່ນອນ

Verse 38

इच्छन्दहेयं पृथिवीं प्लावयेयं जलैस्तथा । द्यां भुवं चैव रुंधेयं नात्र कार्या विचारणा

“ຖ້າຂ້າປາດຖະນາ ຂ້າສາມາດເຜົາແຜ່ນດິນ; ແລະກໍສາມາດຖ້ວມມັນດ້ວຍນ້ຳ. ຂ້າຍັງສາມາດກັ້ນຂວາງຟ້າ ແລະໂລກກາງໄດ້—ບໍ່ຈໍາເປັນຕ້ອງພິຈາລະນາ”

Verse 39

यदा न शक्यते मोहादवलेपाच्च पार्थिव । अपनेतुं तदा वेनं ततः क्रुद्धा महर्षयः

ໂອ ພະຣາຊາ, ເມື່ອດ້ວຍຄວາມຫຼົງ ແລະຄວາມຍົກຕົນ ເວນະບໍ່ອາດຖືກຫ້າມໄດ້ ໃນຂະນະນັ້ນ ມະຫາຣິສີທັງຫມົດກໍເກີດຄວາມໂກດແຄ້ນ

Verse 40

विस्फुरंतं तदा वेनं बलाद्गृह्य ततो रुषा । वेनस्य तस्य सव्योरुं ममंथुर्जातमन्यवः

ໃນເວລານັ້ນ ເມື່ອເວນາດິ້ນຮົນ ພວກເຂົາຈັບເຂົາໄວ້ດ້ວຍກຳລັງດ້ວຍຄວາມໂກດ; ບັນດາມະຫາຕະມະຜູ້ໂທສະເກີດໄດ້ກວນຕົ້ນຂາຊ້າຍຂອງເວນາ.

Verse 41

कृष्णांजनचयोपेतमतिह्रस्वं विलक्षणम् । दीर्घास्यं च विरूपाक्षं नीलकंचुकवर्चसम्

ເຂົາຖືກປ້າຍດ້ວຍອັນຈະນາດຳໜາໆ ຕົວເຕັ້ຍຢ່າງຍິ່ງ ແລະຮູບລັກປະຫຼາດ—ໜ້າຍາວ ຕາບິດເບື້ອນ ແລະສ່ອງປະກາຍດ້ວຍອາພອນສີນ້ຳເງິນຄ້າຍເສື້ອຄຸມ

Verse 42

लंबोदरं व्यूढकर्णमतिभीतं दुरोदरम् । ददृशुस्ते महात्मानो निषीदेत्यब्रुवंस्ततः

ພວກມະຫາຕະມະເຫັນເຂົາ—ທ້ອງປ່ອງ ຫູກວ້າງ ຢ້ານກົວຫນັກ ແລະທ້ອງຜອມແຫ້ງ; ແລ້ວກ່າວວ່າ “ຈົ່ງນັ່ງລົງ”

Verse 43

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा निषसाद भयातुरः । पर्वतेषु वनेष्वेव तस्य वंशः प्रतिष्ठितः

ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳຂອງພວກເຂົາ ເຂົາກໍນັ່ງລົງດ້ວຍໃຈຫວາດຫວັ່ນ; ສາຍວົງຂອງເຂົາຈຶ່ງຕັ້ງຫມັ້ນຢູ່ແຕ່ໃນພູເຂົາແລະປ່າໄມ້ເທົ່ານັ້ນ

Verse 44

निषादाश्च किराताश्च भिल्लानाहलकास्तथा । भ्रमराश्च पुलिंदाश्च ये चान्ये म्लेच्छजातयः

ນິສາດ, ກິຣາຕ, ພິລລ ແລະ ອາຫະລະກ; ພ້ອມທັງ ພຣາມະຣ ແລະ ພຸລິນດ—ລວມທັງຫມູ່ຊົນອື່ນໆທີ່ຖືກຈັດວ່າເປັນ ມເລັຈຉະ (ຊົນຕ່າງຖິ່ນ ຫຼືນອກຂອບເວທ)

Verse 45

पापाचारास्तु ते सर्वे तस्मादंगात्प्रजज्ञिरे । अथ ते ऋषयः सर्वे प्रसन्नमनसस्ततः

ຈາກອະໄວຍະວະນັ້ນ ບັນດາຜູ້ປະພຶດບາບທັງປວງໄດ້ເກີດຂຶ້ນ. ແລ້ວບັນດາລຶສີທັງຫມົດກໍມີໃຈປິຕິຍິນດີ.

Verse 46

गतकल्मषमेवं तं जातं वेनं नृपोत्तमम् । ममंथुर्दक्षिणं पाणिं तस्यैव च महात्मनः

ດັ່ງນັ້ນ ເວນະ—ກະສັດຜູ້ປະເສີດ—ໄດ້ເກີດມາໂດຍປາສະຈາກມົນທິນ. ແລ້ວບັນດາລຶສີໄດ້ກວນມືຂວາຂອງມະຫາອາດມານັ້ນ.

Verse 47

मथिते तस्य पाणौ तु संजातं स्वेदमेव हि । पुनर्ममंथुस्ते विप्रा दक्षिणं पाणिमेव च

ເມື່ອກຳລັງກວນມືຂອງລາວ ເຫື່ອກໍເກີດຂຶ້ນແທ້ໃນຝາມື. ແລ້ວພວກພຣາຫມັນເຫຼົ່ານັ້ນກໍກວນອີກຄັ້ງ ຄືກວນມືຂວານັ້ນເອງ.

Verse 48

सुकरात्पुरुषो जज्ञे द्वादशादित्यसन्निभः । तप्तकांचनवर्णांगो दिव्यमाल्यांबरावृतः

ຈາກສຸກຣາ ໄດ້ເກີດບຸລຸດຜູ້ໜຶ່ງ ສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງອາທິຕະຍະທັງສິບສອງ. ອະໄວຍະວະມີສີດັ່ງຄຳທີ່ຖືກເຜົາ ແລະປະດັບດ້ວຍພວງມາລາທິບພະ ແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມທິບພະ.

Verse 49

दिव्याभरणशोभांगो दिव्यगंधानुलेपनः । मुकुटेनार्कवर्णेन कुंडलाभ्यां विराजते

ອະໄວຍະວະຂອງລາວສ່ອງງາມດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບທິບພະ ແລະຖືກຊະໂລມດ້ວຍກິ່ນຫອມທິບພະ. ລາວສະຫງ່າງາມດ້ວຍມົງກຸດສີດັ່ງຕາເວັນ ແລະຕຸ້ມຫູຄູ່ອັນຮຸ່ງໂລດ.

Verse 50

महाकायो महाबाहू रूपेणाप्रतिमो भुवि । खड्गबाणधरो धन्वी कवची च महाप्रभुः

ພຣະອົງມີກາຍໃຫຍ່ ແຂນແຮງກ້າ ຮູບງາມຫາຜູ້ເທົ່າບໍ່ໄດ້ໃນແຜ່ນດິນ; ຖືດາບແລະລູກສອນ ເປັນນັກທະນູສວມເກາະ—ມະຫາພຣະເຈົ້າຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງ.

Verse 51

सर्वलक्षणसंपन्नः सर्वालंकारभूषणः । तेजसा रूपभावेन सुवर्णैश्च महामतिः

ພຣະອົງພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະມົງຄຸນທັງປວງ ແລະປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງອາພອນທຸກຢ່າງ; ດ້ວຍຣັດສະມີ ຄວາມງາມແຫ່ງຮູບກາຍ ແລະປະກາຍຄຳ ຈຶ່ງປາກົດເປັນຜູ້ມະຫາປັນຍາ.

Verse 52

दिवि इंद्रो यथा भाति भुवि वेनात्मजस्तथा । तस्मिञ्जाते महाभागे देवाश्च ऋषयोमलाः

ເຊັ່ນດຽວກັບພຣະອິນທຣາທີ່ສ່ອງສະຫວ່າງໃນສະຫວັນ ລູກຊາຍຂອງເວນາກໍສ່ອງສະຫວ່າງໃນແຜ່ນດິນ. ເມື່ອມະຫາຜູ້ມີວາສະນານັ້ນເກີດມາ ເທວະແລະຣິສີຜູ້ບໍລິສຸດກໍປິຕິຍິນດີ.

Verse 53

उत्सवं चक्रिरे सर्वे वेनस्य तनयं प्रति । दीप्यमानः स्ववपुषा साक्षादग्निरिवोज्ज्वलः

ທຸກພວກໄດ້ຈັດງານອຸດສະວະເພື່ອຖວາຍແດ່ລູກຊາຍຂອງເວນາ. ພຣະອົງສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍຣັດສະມີແຫ່ງກາຍຂອງພຣະອົງເອງ ຈ້າດັ່ງໄຟທີ່ປາກົດຕໍ່ໜ້າ.

Verse 54

आद्यमाजगवं नाम धनुर्गृह्य महावरम् । शरान्दिव्यांश्च रक्षार्थे कवचं च महाप्रभम्

ກ່ອນອື່ນພຣະອົງໄດ້ຈັບຄັນທະນູອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນາມ ‘ອາຊະກະວະ’. ເພື່ອການປົກປ້ອງ ພຣະອົງຍັງໄດ້ຮັບລູກສອນທິບ ແລະເກາະອັນຮຸ່ງເຮືອງມີອານຸພາບຍິ່ງ.

Verse 55

जाते सति महाभागे पृथौ वीरे महात्मनि । संप्रह्रष्टानि भूतानि समस्तानि द्विजोत्तम

ເມື່ອພຣະປຣຶຖຸ ຜູ້ມີພາກອັນຍິ່ງ ຜູ້ກ້າຫານ ແລະມີຈິດໃຈອັນສູງ ໄດ້ປະສູດ ໂອ ທະວິຊະຜູ້ປະເສີດ ສັດທັງປວງລ້ວນປິຕິຍິນດີ

Verse 56

सर्वतीर्थानि तोयानि पुण्यानि विविधानि च । तस्याभिषेके विप्रेंद्राः सर्व एव प्रतस्थिरे

ນ້ຳສັກສິດຈາກທີຣຖະທັງປວງ ແລະນ້ຳບຸນນານາປະເພດ ໂອ ວິປຣະເອນທຣາ ບັນດາພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດທັງຫມົດ ໄດ້ຮວບຮວມເພື່ອພິທີອະພິເສກຂອງພຣະອົງ

Verse 57

पितामहाद्या देवास्तु भूतानि विविधानि च । स्थावराणि चराण्येव अभ्यषिंचन्नराधिपम्

ຕໍ່ມາ ເທວະທັງຫຼາຍເລີ່ມແຕ່ປິຕາມະຫະ (ພຣະພຣົມ) ພ້ອມດ້ວຍສັດນານາຊະນິດ ທັງຢູ່ນິ່ງແລະເຄື່ອນໄຫວ ໄດ້ຮ່ວມກັນອະພິເສກພຣະຣາຊາ

Verse 58

महावीरं प्रजापालं पृथुमेव द्विजोत्तम । पृथुर्वैन्यो राजराज्ये अभिगम्य चराचरैः

ໂອ ທະວິຊະຜູ້ປະເສີດ ມີແຕ່ພຣະປຣຶຖຸເທົ່ານັ້ນຜູ້ເປັນມະຫາວີຣະ ແລະຜູ້ປົກປ້ອງປະຊາ ເມື່ອພຣະປຣຶຖຸ ໄວນຍະ ໄດ້ຮັບອຳນາດລາຊະອັນສູງ ສັດທັງປວງທັງຈອນແລະຢູ່ນິ່ງ ກໍມານົບນ້ອມຄາລະວະ

Verse 59

देवैर्विप्रैस्तथा सर्वैरभिषिक्तो महामनाः । राज्ञां समधिराज्ये वै पृथुर्वैन्यः प्रतापवान्

ໃນການນັ້ນ ພຣະປຣຶຖຸ ໄວນຍະ ຜູ້ມີໃຈອັນສູງ ໄດ້ຮັບອະພິເສກໂດຍເທວະ ແລະພຣາຫມັນ ທັງປວງກໍຮ່ວມກັນ ແລ້ວຖືກສະຖາປະນາເປັນອະທິຣາຊະສູງສຸດໃນຫມູ່ກະສັດ

Verse 60

तस्य पित्रा प्रजाः सर्वाः कदा नैवानुरंजिताः । तेनानुरंजिताः सर्वा मुमुदिरे सुखेन वै

ໂດຍບິດາຂອງລາວ ປະຊາທັງປວງບໍ່ເຄີຍຍິນດີຢ່າງແທ້ຈິງ; ແຕ່ເມື່ອລາວເຮັດໃຫ້ທຸກຄົນພໍໃຈ ທຸກຄົນກໍຊື່ນບານດ້ວຍຄວາມສຸກແທ້ໆ।

Verse 61

अनुरागात्तस्य वीरस्य नाम राजेत्यजायत । प्रयातस्य सुवीरस्य समुद्रस्य द्विजोत्तम

ດ້ວຍຄວາມຮັກໃຄ່ ວີຣະບຸລຸດນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ນາມວ່າ “ຣາຊາ (Rāja)”。 ໂອ ດວິຊະຜູ້ປະເສີດ, ເມື່ອວີຣະຜູ້ກ້ານັ້ນອອກເດີນທາງ ກໍໄປສູ່ທະເລໃຫຍ່।

Verse 62

आपस्तस्तंभिरे सर्वा भयात्तस्य महात्मनः । दुर्गं मार्गं विलोप्यैव सुमार्गं पर्वता ददुः

ເນື່ອງຈາກຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ມະຫາອາດມານັ້ນ ນ້ຳທັງປວງກໍນິ່ງສະຫງົບ; ແລະພູເຂົາທັງຫຼາຍໄດ້ລົບລ້າງທາງອັນອັນຕະລາຍ ແລ້ວມອບທາງອັນສະດວກໃຫ້।

Verse 63

ध्वजभंगं न चक्रुस्ते गिरयः सर्व एव ते । अकृष्टपच्या पृथिवी सर्वत्र कामधेनवः

ພູເຂົາທັງປວງນັ້ນບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ທຸງຊັຍຂອງລາວແຕກຫັກ; ແຜ່ນດິນໃຫ້ພືດຜົນໂດຍບໍ່ຕ້ອງໄຖ, ແລະທຸກແຫ່ງມີໂຄ “ກາມເທນູ” ຜູ້ບັນດານປາຖະໜາ।

Verse 64

पर्जन्यः कामवर्षी च वेदयज्ञान्महोत्सवान् । कुर्वंति ब्राह्मणाः सर्वे क्षत्रियाश्च तथा परे

ປັຣຊັນຍະ (Parjanya) ຜູ້ປະທານຝົນ ກາຍເປັນຜູ້ບັນດານຄວາມປາຖະໜາດ້ວຍຝົນ; ແລະພຣາຫມະນທັງປວງ ພ້ອມດ້ວຍກະສັດຕຣິຍະ ແລະຜູ້ອື່ນໆ ກໍປະກອບມະໂຫດສະວະແຫ່ງຍັດຍາຕາມເວທະ।

Verse 65

सर्वकामफला वृक्षास्तस्मिञ्छासति पार्थिवे । न दुर्भिक्षं न च व्याधिर्नाकालमरणं नृणाम्

ເມື່ອພະຣາຊາຜູ້ທຳມະຄອງແຜ່ນດິນ ຕົ້ນໄມ້ທັງຫຼາຍອອກຜົນທີ່ສຳເລັດຄວາມປາຖະໜາທຸກປະການ. ບໍ່ມີທຸພິກຂະໄພ ບໍ່ມີໂລກພະຍາດ ແລະບໍ່ມີການຕາຍກ່ອນກຳນົດໃນມະນຸດ.

Verse 66

सर्वे सुखेन जीवंति लोका धर्मपरायणाः । तस्मिञ्छासति दुर्धर्षे राजराजे महात्मनि

ໃນຍາມທີ່ພະຣາຊາທິຣາດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ບໍ່ອາດພິຊິດໄດ້ ແລະມີຈິດໃຈອັນສູງ ຄອງຣາຊຢູ່ ປະຊາຊົນທັງປວງຜູ້ຍຶດຫມັ້ນໃນທຳມະ ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍຄວາມສຸກ

Verse 67

एतस्मिन्नेव काले तु यज्ञे पैतामहे शुभे । सूत सूत्यां समुत्पन्नः सौम्येहनि महात्मनि

ໃນເວລານັ້ນເອງ ໃນພິທີຍັດຍະປາຍຕາມະຫະອັນເປັນມົງຄຸນ ໂອ ສູຕະ ບຸດຜູ້ສູງສົ່ງໄດ້ເກີດຈາກພັນລະຍາຂອງທ່ານ ໃນວັນອັນອ່ອນໂຍນແລະສັກສິດ

Verse 68

तस्मिन्नेव महायज्ञे जज्ञे प्राज्ञोऽथ मागधः । पृथोःस्तवार्थं तौ तत्र समाहूतौ महर्षिभिः

ໃນມະຫາຍັດຍະນັ້ນເອງ ມາກະທະ ນັກຂັບສັນລະເສີນຜູ້ປັນຍາກໍໄດ້ເກີດຂຶ້ນ. ເພື່ອສັນລະເສີນພຣະຣາຊາປຣຶຖຸ ມະຫາຣິສີທັງຫຼາຍໄດ້ເຊີນທັງສອງໄປທີ່ນັ້ນ

Verse 69

सूतस्य लक्षणं वक्ष्ये महापुण्यं द्विजोत्तमाः । शिखासूत्रेण संयुक्तो वेदाध्ययनतत्परः

ໂອ ທະວິຊະຜູ້ປະເສີດທັງຫຼາຍ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວລັກສະນະຂອງສູຕະອັນມີບຸນຍິ່ງ: ທ່ານມີຊິຂາ ແລະຍັດຍະໂນປະວີຕ (ສາຍສັກສິດ) ແລະຂະຫຍັນໃນການສຶກສາພຣະເວທ

Verse 70

सर्वशास्त्रार्थवेत्तासावग्निहोत्रमुपासते । दानाध्ययनसंपन्नो ब्रह्माचारपरायणः

ທ່ານເປັນຜູ້ຮູ້ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄຳພີທັງປວງ ແລະບຳເນີນພິທີອັກນິໂຫຕຣະ (Agnihotra) ຕາມຄວາມຖືກຕ້ອງ។ ພ້ອມດ້ວຍທານ ແລະການສຶກສາພຣະເວດ ທ່ານອຸທິດໃຈໃນພຣະຫມະຈັນຍາ (brahmacarya) ຢ່າງໝັ້ນຄົງ។

Verse 71

देवानां ब्राह्मणानां च पूजनाभिरतः सदा । याचकस्तावकैः पुण्यैर्वेदमंत्रैर्यजेत्किल

ທ່ານມຸ່ງໝັ້ນບູຊາເທວະ ແລະພຣາຫມະນະຢູ່ເສມອ ໂອ ຜູ້ມີສິຣິມົງຄຸນ ຜູ້ຂໍຄວນປະກອບຍັດຍະ (yajña) ດ້ວຍກຸສົນກຳຂອງທ່ານ ແລະດ້ວຍມັນຕຣາແຫ່ງພຣະເວດແທ້ໆ।

Verse 72

ब्रह्माचारपरो नित्यं संबंधं ब्राह्मणैः सह । एवं स मागधो जज्ञे वेदाध्ययनवर्जितः

ທ່ານຍຶດຫມັ້ນພຣະຫມະຈັນຍາເປັນນິດ ແລະຄົບຄ່າກັບພຣາຫມະນະ; ແຕ່ກໍຍັງ ມາກະທະນັ້ນ ເກີດມາຂາດການສຶກສາພຣະເວດ।

Verse 73

बंदिनश्चारणाः सर्वे ब्रह्माचारविवर्जिताः । ज्ञेयास्ते च महाभागाः स्तावकाः प्रभवंति ते

ບັນດິນ ແລະຈາຣະນະທັງປວງ ຂາດວິໄນພຣະຫມະຈັນຍາ. ໂອ ມະຫາພາກ ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ພວກເຂົາເກີດຂຶ້ນເປັນແຕ່ຜູ້ສັນລະເສີນ (stāvaka) ເທົ່ານັ້ນ।

Verse 74

स्तवनार्थमुभौ सृष्टौ निपुणौ सूतमागधौ । तावूचुरृषयः सर्वे स्तूयतामेष पार्थिवः

ເພື່ອຈຸດປະສົງແຫ່ງການສັນລະເສີນ ໄດ້ສ້າງຜູ້ຊຳນານສອງຄົນ ຄື ສູຕະ ແລະ ມາກະທະ. ແລ້ວບັນດາຣິສີທັງປວງກ່າວກັບເຂົາວ່າ “ຈົ່ງສັນລະເສີນພຣະຣາຊາແຫ່ງແຜ່ນດິນນີ້ເຖີດ।”

Verse 75

कर्मैतदनुरूपं च यादृशोयं नराधिपः । तावूचतुस्तदा सर्वांस्तानृषीन्बंदिमागधौ

ຜົນນີ້ສອດຄ່ອງຕາມກຳ ແລະສົມຄວນກັບນະລາທິບຜູ້ນີ້ຕາມທີ່ເປັນ. ແລ້ວນັກຂັບສັນລະເສີນແລະມາກະທະໄດ້ກ່າວຕໍ່ຣິສີທັງປວງ.

Verse 76

आवां देवानृषींश्चैव प्रीणयावः स्वकर्मभिः । न चास्य विद्वो वै कर्म न तथा लक्षणं यशः

ດ້ວຍກຳຂອງພວກເຮົາເອງ ພວກເຮົາຈະເຮັດໃຫ້ເທວະແລະຣິສີພໍໃຈແນ່ນອນ. ແຕ່ໂອ ຜູ້ຮູ້, ການກະທຳຂອງເຂົາບໍ່ແມ່ນແບບນັ້ນ ແລະລັກສະນະກັບຊື່ສຽງກໍບໍ່ສອດຄ່ອງ.

Verse 77

कर्मणा येन कुर्यावः स्तोत्रमस्य महात्मनः । जानीवस्तन्न विप्रेंद्रा अविज्ञातगुणस्य हि

ດ້ວຍກຳອັນໃດ ພວກເຮົາຈຶ່ງຈະຮ້ອງສະໂຕຕະຣະສັນລະເສີນມະຫາອາດມານີ້ໄດ້? ໂອ ພຣາຫມະນຜູ້ປະເສີດ, ພວກເຮົາບໍ່ຮູ້ ເພາະຄຸນຂອງທ່ານຍັງບໍ່ປາກົດຊັດ.

Verse 78

भविष्यैस्तैर्गुणैः पुण्यैः स्तोतव्योयं नरोत्तमः । कृतवान्यानि कर्माणि पृथुरेव महायशाः

ນະໂຣອຸດຕະມະຜູ້ນີ້ຄວນຖືກສັນລະເສີນເນື່ອງດ້ວຍຄຸນອັນບຸນຍ໌ ແລະບໍລິສຸດທີ່ຈະປາກົດໃນອະນາຄົດ; ເຫມືອນພຣະຣາຊາປຣຶຖຸຜູ້ມີຊື່ສຽງໃຫຍ່ ທີ່ຖືກສັນລະເສີນດ້ວຍກຳທີ່ທ່ານໄດ້ກະທຳແລ້ວ.

Verse 79

ऊचुस्ते मुनयः सर्वे गुणान्दिव्यान्महात्मनः । सत्यवाञ्ज्ञानसंपन्नो बुद्धिमान्ख्यातविक्रमः

ແລ້ວຣິສີທັງປວງໄດ້ກ່າວເຖິງຄຸນທິບຂອງມະຫາອາດມານັ້ນ: ຜູ້ຮັກຄວາມຈິງ, ພ້ອມດ້ວຍຍານຮູ້, ມີປັນຍາ, ແລະມີຊື່ສຽງໃນຄວາມກ້າຫານ.

Verse 80

सदा शूरो गुणग्राही पुण्यवांस्त्यागवान्गुणी । धार्मिकः सत्यवादी च यज्ञानां याजकोत्तमः

ພຣະອົງກ້າຫານຢູ່ເສມອ ເປັນຜູ້ຮັບຮູ້ຄຸນຄ່າແຫ່ງຄຸນທຳ ມີບຸນ ມີໃຈສະຫຼະ ແລະຄຸນງາມຄວາມດີ; ຕັ້ງຢູ່ໃນທຳ ແລະເວົ້າສັດ—ເປັນຜູ້ປະກອບຍັດຍະພິທີອັນຍອດຢ່າງ

Verse 81

प्रियवाक्सत्यवादी च धान्यवान्धनवान्गुणी । गुणज्ञः सगुणग्राही धर्मज्ञः सत्यवत्सलः

ພຣະອົງເວົ້າຄຳອ່ອນຫວານ ແລະເວົ້າສັດ; ອຸດົມດ້ວຍເຂົ້າທັນຍາຫານ ແລະຊັບສິນ ພ້ອມຄຸນທຳ. ຮູ້ຄຸນຄ່າແທ້ ຮັບເອົາຄຸນງາມ ຮູ້ທຳ ແລະຮັກສັດຈະ

Verse 82

सर्वगः सर्ववेत्ता च ब्रह्मण्यो वेदवित्सुधीः । प्रज्ञावान्सुस्वरश्चैव वेदवेदांगपारगः

ພຣະອົງແຜ່ຊຶມໄປທົ່ວ ແລະຮູ້ທຸກສິ່ງ; ຈົ່ງຮັກພຣະພຣະຫມັນ (Brahman) ເປັນບັນດິດຮູ້ເວດ. ມີປັນຍາ ສຽງໄພເຣາະ ແລະຊໍານານທັງເວດ ແລະເວດາງຄະ (Vedāṅga)

Verse 83

धाता गोप्ता प्रजानां स विजयी समरांगणे । राजसूयादिकानां तु यज्ञानां राजसत्तमः

ພຣະອົງເປັນຜູ້ຄ້ຳຈຸນ ແລະປົກປ້ອງປະຊາ; ຊະນະໃນສະໜາມຮົບ. ສົມຄວນປະກອບຍັດຍະພິທີຫຼວງ ເຊັ່ນ ຣາຊະສູຍະ (Rājasūya)—ເປັນກະສັດຜູ້ຍອດຢ່າງ

Verse 84

आहर्ता भूतले चैकः सर्वधर्मसमन्वितः । एते गुणा अस्य चांगे भविष्यंति महात्मनः

ໃນໂລກນີ້ຈະມີຜູ້ນຳຜູ້ດຽວທີ່ຫາຜູ້ເທົ່າບໍ່ໄດ້ ຜູ້ພ້ອມດ້ວຍຄຸນແຫ່ງທຳທັງປວງ. ຄຸນເຫຼົ່ານີ້ຈະປາກົດໃນອົງຂອງມະຫາອາດມານັ້ນເອງ

Verse 85

ऋषिभिस्तौ नियुक्तौ तु कुर्वाणौ सूतमागधौ । गुणैश्चैव भविष्यैश्च स्तोत्रं तस्य महात्मनः

ເມື່ອຖືກພວກລຶສີແຕ່ງຕັ້ງ ທັງສອງ—ສູຕະ ແລະ ມາກະທະ—ກໍກຳລັງຮຽບຮຽງບົດສັນລະເສີນແດ່ມະຫາອາດຕະມານັ້ນ ຍົກຍ້ອງທັງຄຸນທຳ ແລະ ກິດການທີ່ຈະສຳເລັດໃນພາຍໜ້າ।

Verse 86

तदा प्रभृति वै लोकास्तवैस्तुष्टा महामते । पुरतश्च भविष्यंति दातारः स्तावनैर्गुणैः

ນັບແຕ່ນັ້ນເປັນຕົ້ນໄປ ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ ຜູ້ຄົນຈະຍິນດີດ້ວຍບົດສັນລະເສີນຂອງທ່ານ ແລະຈະມາຢືນຕໍ່ໜ້າທ່ານເປັນຜູ້ໃຫ້ທານ ເນື່ອງຈາກຖືກກະຕຸ້ນໂດຍການຍົກຍ້ອງຄຸນທຳ।

Verse 87

ततः प्रभृति लोकेस्मिन्स्तवेषु द्विजसत्तमाः । आशीर्वादाः प्रयुज्यंते तेषां द्रविणमुत्तमम्

ນັບແຕ່ນັ້ນເປັນຕົ້ນໄປໃນໂລກນີ້ ໂອ ດວິຊະຜູ້ປະເສີດ ຄຳອວຍພອນຖືກນຳໃຊ້ໃນບົດສັນລະເສີນ; ແລະສຳລັບຜູ້ທີ່ຂັບຂານ ພອນນັ້ນກໍເປັນຊັບອັນສູງສຸດ।

Verse 88

सूताय मागधायैव बंदिने च महोदयम् । चारणाय ततः प्रादात्तैलंगं देशमुत्तमम्

ຕໍ່ມາ ພຣະອົງໄດ້ປະທານແດນອັນຮຸ່ງເຮືອງນາມ ມະໂຫດະຍະ ໃຫ້ແກ່ ສູຕະ, ມາກະທະ ແລະ ບັນດິນ (ນັກສັນລະເສີນ); ແລະໄດ້ປະທານແຜ່ນດິນ ໄຕລັງກະ (ເຕລິງກະ) ອັນປະເສີດໃຫ້ແກ່ ຈາຣະນະ।

Verse 89

पृथुः प्रसादाद्धर्मात्मा हैहयं देशमेव च । रेवातीरे पुरं कृत्वा स्वनाम्ना नृपनंदनः

ພຣະປຣຶຖຸ ຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນທຳ ໂດຍພຣະກະລຸນາ ໄດ້ປະທານແດນ ໄຫຫະຍະ ອີກດ້ວຍ; ແລະພຣະຣາຊະບຸດໄດ້ສ້າງນະຄອນໜຶ່ງຢູ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳ ເຣວາ ແລ້ວຕັ້ງຊື່ຕາມນາມຂອງຕົນເອງ।

Verse 90

ब्राह्मणेभ्यो द्विजश्रेष्ठ यजन्दाता पृथुः पुरा । सर्वज्ञं सर्वदातारं धर्मवीर्यं नरोत्तमम्

ໂອ ທະວິຊະຜູ້ປະເສີດ! ໃນການກ່ອນ ພະຣາຊາ ປຣຶຖຸ ຜູ້ໃຫ້ທານໃນຂະນະປະກອບຍັຊະນາ ໄດ້ນະມັດສະການພຣາຫມະນທັງຫຼາຍ—ພະອົງເປັນຜູ້ຮູ້ທົ່ວ, ຜູ້ໃຫ້ແກ່ທຸກຜູ້, ວີຣະແຫ່ງທັມມະ, ແລະນະໂຣຕະມະ।

Verse 91

तं ददृशुः प्रजाः सर्वा मुनयश्च तपोमलाः । ऊचुः परस्परं पुण्या एष राजा महामतिः

ປະຊາທັງປວງໄດ້ເຫັນພະອົງ ແລະມຸນີຜູ້ບໍລິສຸດດ້ວຍຕະປະກໍໄດ້ເຫັນດ້ວຍ। ຜູ້ມີບຸນເຫຼົ່ານັ້ນກ່າວກັນວ່າ “ນີ້ແມ່ນພະຣາຊາຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ”

Verse 92

देवादीनां वृत्तिदाता अस्माकं च विशेषतः । प्रजानां पालकश्चैव वृत्तिदो हि भविष्यति

ພະອົງຈະເປັນຜູ້ໃຫ້ຊີວິດປັດໃຈແກ່ເທວະແລະຫມູ່ອື່ນໆ ແລະໂດຍພິເສດແກ່ພວກເຮົາ; ພະອົງຈະເປັນຜູ້ພິທັກປະຊາ ແລະເປັນຜູ້ໃຫ້ອາຫານແລະການດຳລົງຊີວິດແທ້ໆ

Verse 93

इयं धात्री महाप्राज्ञा उप्तं बीजं पुरा किल । जीवनार्थं प्रजाभिस्तु ग्रासयित्वा स्थिराभवत्

ແຜ່ນດິນນີ້ (ທາຕຣີ) ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ ເລົ່າກັນວ່າເຄີຍກືນເມັດພັນທີ່ຫວ່ານໄວ້ແຕ່ກ່ອນ; ເພື່ອຄ້ຳຈຸນຊີວິດຂອງສັດທັງຫຼາຍ ນາງຈຶ່ງຕັ້ງມັ່ນແຂງແຮງ ແລະສະຖິດສະເຖີນ

Verse 94

ततः पृथुं द्विजश्रेष्ठ प्रजाः समभिदुद्रुवुः । विधत्स्वेति सुवृत्तिं नो मुनीनां वचनं तदा

ແລ້ວໃນການນັ້ນ ໂອ ທະວິຊະຜູ້ປະເສີດ ປະຊາທັງຫຼາຍໄດ້ຮີບຮ້ອນມາຊຸມນຸມຫາພະຣາຊາ ປຣຶຖຸ ແລະກ່າວວ່າ “ຂໍພະອົງຈົ່ງສະຖາປະນາໃຫ້ພວກເຮົາ ສຸວຣິຕຕິ—ຊີວິດຄວາມເປັນຢູ່ອັນດີ ແລະລະບຽບທາງຊີວິດອັນຖືກທັມມະ” ນີ້ແມ່ນຖ້ອຍຄຳຂອງມຸນີໃນເວລານັ້ນ

Verse 95

ग्रासयित्वा तदान्नानि पृथ्वी जाता सुनिश्चला । भयं प्रजानां सुमहत्स दृष्ट्वा राजसत्तमः

ເມື່ອອາຫານແລະເຂົ້າເມັດຖືກກິນກວາດໝົດ ແຜ່ນດິນກໍນິ່ງສະຫງົບຢ່າງແນ່ນອນ. ເຫັນຄວາມຢ້ານກົວອັນໃຫຍ່ຂອງປະຊາ ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດຈຶ່ງ (ຕອບສະນອງ)

Verse 96

महर्षिवचनात्सोपि प्रगृह्य सशरं धनुः । अभ्यधावत वेगेन पृथ्वीं क्रुद्धो नराधिपः

ຕາມຄໍາສັ່ງຂອງມະຫາລິສີ ພຣະອົງກໍຈັບຄັນທະນູພ້ອມລູກສອນທີ່ສອດໄວ້. ພະຣາຊາຜູ້ໂກດແຄ້ນກໍພຸ່ງໄປດ້ວຍຄວາມໄວອັນຫຼາຍສູ່ແຜ່ນດິນ

Verse 97

कौंजरं रूपमास्थाय भयात्तस्य तु मेदिनी । वनेषु दुर्गदेशेषु गुप्ता भूत्वा चचार सा

ເນື່ອງຈາກຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ພຣະອົງ ເມດິນີ—ແຜ່ນດິນ—ຈຶ່ງຮັບຮູບເປັນຊ້າງ. ນາງເຄື່ອນໄຫວໄປມາໂດຍຊ່ອນຕົວໃນປ່າແລະຖິ່ນທຸລະກັນດານ

Verse 98

न पश्यति महाप्राज्ञः कुरूपं द्विजसत्तमाः । आचचक्षुर्महाप्राज्ञं कुंजरं रूपमास्थिता

ໂອ ທະວິຊະຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ມີປັນຍາແທ້ບໍ່ເຫັນຄວາມອັບປະລັກ. ພວກເຂົາຮັບຮູ້ມະຫາປຣາຊຍນັ້ນເປັນຊ້າງ ເພາະໄດ້ຮັບຮູບນັ້ນໄວ້

Verse 99

ततः कुंजररूपांतामभिदुद्राव पार्थिवः । ताड्यमाना च सा तेन निशितैर्मार्गणैस्ततः

ຕໍ່ມາ ພະຣາຊາກໍພຸ່ງເຂົ້າໄປຫານາງຜູ້ຢູ່ໃນຮູບຊ້າງຢ່າງຕົງ. ແລະນາງຖືກລູກສອນອັນແຫຼມຄົມຂອງພຣະອົງຍິງຖືກ ແລ້ວ (ນາງຈຶ່ງຕອບໂຕ້)

Verse 100

हरिरूपं समास्थाय पलायनपराभवत् । हरेरूपं समास्थाय अभिदुद्राव पार्थिवः

ເຂົາສວມຮູບເປັນພຣະຫຣິ ແລ້ວຖືກແຮງຢາກຫນີຄອບງຳ; ສ່ວນພຣະຣາຊາກໍສວມຮູບພຣະຫຣິ ແລ້ວຮີບພຸ້ນໄລ່ຕາມ

Verse 101

सोतिक्रुद्धो महाप्राज्ञो रोषारुणसुलोचनः । सुबाणैर्निशितैस्तीक्ष्णैराजघान स मेदिनीम्

ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງນັ້ນໂກດຮ້າຍຢ່າງຫຼວງ ດວງຕາງາມແດງດ້ວຍໂທສ; ແລ້ວຈຶ່ງຍິງລູກສອນຄົມກະຫຼາຍ ຟັນຟາດໃສ່ເມດິນີ ຄືແຜ່ນດິນ

Verse 102

आकुलव्याकुला जाता बाणाघातहता तदा । माहिषं रूपमास्थाय पलायनपराभवत्

ເມື່ອຖືກລູກສອນຟັນຟາດ ນາງກໍວຸ້ນວາຍຢ່າງຫນັກ; ແລ້ວສວມຮູບເປັນຄວາຍ ມຸ່ງແຕ່ຈະຫນີໄປ

Verse 103

अभ्यधावत वेगेन बाणपाणिर्धनुर्धरः । सा गौर्भूत्वा द्विजश्रेष्ठा स्वर्गमेव गता ध्रुवम्

ນັກທະນູຜູ້ຖືລູກສອນໃນມື ພຸ້ນເຂົ້າໄປດ້ວຍຄວາມໄວ. ແຕ່ທະວິຊະຜູ້ປະເສີດນັ້ນ ກາຍເປັນງົວ ແລະແນ່ນອນວ່າໄປສູ່ສະຫວັນແຕ່ຜູ້ດຽວ

Verse 104

ब्रह्मणः शरणं प्राप्ता विष्णोश्चैव महात्मनः । रुद्रादीनां च देवानां त्राणस्थानं न विंदति

ແມ່ນແຕ່ໄດ້ເຂົ້າພຶ່ງພາພຣະພຣະຫມາ, ພຣະວິສນຸຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່, ແລະເທວະທັງຫຼາຍເລີ່ມຈາກພຣະຣຸທຣະ ກໍຍັງບໍ່ພົບທີ່ພຶ່ງອັນແນ່ນອນ ເປັນທີ່ພົ້ນໄພຢ່າງແທ້ຈິງ

Verse 105

अलभंती भृशं त्राणं वैन्यमेवान्वविंदत । तस्य पार्श्वं पुनः प्राप्ता बाणघातसमाकुला

ເມື່ອບໍ່ອາດໄດ້ການຄຸ້ມຄອງອັນມີຜົນ ນາງຈຶ່ງໄປພຶ່ງພາວິນຍະ (ພຣະປຣິຖຸ); ຖືກລູກສອນຕີຈົນຫວັ່ນໄຫວ ແລ້ວກໍກັບມາຮອດຂ້າງພຣະອົງອີກຄັ້ງ

Verse 106

बद्धांजलिपुटाभूत्वा तं पृथुं वाक्यमब्रवीत् । त्राहित्राहीति राजेंद्र सा राजानमभाषत

ນາງປະນົມມືດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລ້ວກ່າວຕໍ່ພຣະປຣິຖຸວ່າ “ຂໍໂຜດຊ່ວຍຂ້າພະເຈົ້າ, ຂໍໂຜດຊ່ວຍຂ້າພະເຈົ້າ!”—ໂອ ຈອມກະສັດ, ນາງໄດ້ກ່າວຕໍ່ພຣະຣາຊາດັ່ງນີ້

Verse 107

अहं धात्री महाभाग सर्वाधारा वसुंधरा । निहतायां मयि नृप निहतं लोकसप्तकम्

ຂ້າພະເຈົ້າແມ່ນ ທາຕຣີ, ໂອ ຜູ້ມີສິຣິມົງຄຸນ—ແຜ່ນດິນວະສຸນທຣາ ຜູ້ຮອງຮັບທຸກສິ່ງ ເປັນຖານຮອງແຫ່ງສາກົນ. ຖ້າຂ້າພະເຈົ້າຖືກທຳລາຍ ໂອ ພຣະຣາຊາ, ໂລກທັງເຈັດກໍຈະຖືກທຳລາຍດ້ວຍ

Verse 108

कृतांजलिपुटा भूत्वा पूज्या लोकैस्त्रिभिः सदा । उवाच चैनं राजानमवध्या स्त्री सदा नृप

ນາງປະນົມມື—ຜູ້ຄວນໄດ້ຮັບການບູຊາໃນສາມໂລກເສມອ—ແລ້ວກ່າວຕໍ່ພຣະຣາຊານັ້ນວ່າ “ໂອ ຜູ້ປົກຄອງ, ສະຕຣີເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນຖືກທຳຮ້າຍເສມອ”

Verse 109

स्त्रीणां वधे महत्पापं दृष्टमस्ति द्विजोत्तमैः । गवां वधे महत्पापं दृष्टमस्ति द्विजोत्तमैः

ບັນດາທະວິຊະຜູ້ປະເສີດໄດ້ປະກາດວ່າ ການຂ້າສະຕຣີແມ່ນມະຫາບາບ; ແລະທະວິຊະຜູ້ປະເສີດໄດ້ປະກາດວ່າ ການຂ້າງົວກໍແມ່ນມະຫາບາບ

Verse 110

मया विना महाराज कथं धारयसे प्रजाः । अहं यदास्थिरा राजंस्तदा लोकाश्चराचराः

ໂອ ມະຫາກະສັດ, ບໍ່ມີຂ້າແລ້ວ ພຣະອົງຈະຄ້ຳຈຸນປະຊາຊົນໄດ້ແນວໃດ? ໂອ ຣາຊາ, ເມື່ອຂ້າຫວັ່ນໄຫວ ໂລກທັງທີ່ເຄື່ອນແລະບໍ່ເຄື່ອນກໍສັ່ນຄອນ

Verse 111

स्थिरत्वं यांति ते सर्वे स्थिरीभूता यदा ह्यहम् । मां विना तु इमे लोका विनश्येयुश्चराचराः

ເມື່ອຂ້າຕັ້ງມັ່ນສະຖິດ ທຸກສິ່ງກໍໄດ້ຮັບຄວາມສະຖຽນ; ແຕ່ບໍ່ມີຂ້າ ໂລກທັງທີ່ເຄື່ອນແລະບໍ່ເຄື່ອນຈະພິນາດ

Verse 112

ततः प्रजा विनश्येयुर्मम नाशे समागते । कथं धारयिता चासि प्रजा राजन्मया विना

ດັ່ງນັ້ນ ຖ້າການພິນາດຂອງຂ້າເກີດຂຶ້ນ ປະຊາຊົນກໍຈະພິນາດ. ໂອ ຣາຊາ, ບໍ່ມີຂ້າແລ້ວ ພຣະອົງຈະຄ້ຳຈຸນແລະປົກປ້ອງປະຊາໄດ້ແນວໃດ

Verse 113

मयि लोकाः स्थिरा राजन्मयेदं धार्यते जगत् । मद्विनाशे विनश्येयुः प्रजाः सर्वा न संशयः

ໂອ ຣາຊາ, ໂລກທັງຫຼາຍຕັ້ງມັ່ນຢູ່ໃນຂ້າ; ໂດຍຂ້ານີ້ແຫຼະ ຈັກກະວານທັງປວງຈຶ່ງຖືກຄ້ຳຈຸນ. ຖ້າຂ້າພິນາດ ປະຊາທັງໝົດຈະພິນາດ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ

Verse 114

न मामर्हसि वै हंतुं श्रेयश्चेत्त्वं चिकीर्षसि । प्रजानां पृथिवीपाल शृणु देव वचो मम

ຖ້າພຣະອົງປາຖະໜາຈະເຮັດສິ່ງທີ່ປະເສີດແທ້ ກໍບໍ່ຄວນຂ້າຂ້າ. ໂອ ຜູ້ພິທັກແຜ່ນດິນ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ໂອ ພຣະເທວາ, ຂໍໃຫ້ຟັງຖ້ອຍຄຳຂອງຂ້າ

Verse 115

उपायैश्च महाभाग सुसिद्धिं यांत्युपक्रमाः । समालोक्य ह्युपायं त्वं प्रजा येन धरिष्यति

ໂອ ທ່ານຜູ້ປະເສີດ, ວຽກງານທັງຫຼາຍຍ່ອມປະສົບຜົນສຳເລັດດ້ວຍວິທີການທີ່ຖືກຕ້ອງ. ດັ່ງນັ້ນ, ຈົ່ງພິຈາລະນາວິທີການທີ່ເໝາະສົມ ແລ້ວເບິ່ງແຍງຮັກສາປະຊາຊົນດ້ວຍວິທີການນັ້ນເທີ້ນ.

Verse 116

मां हत्वा त्वं महाराज धारणे पालने सदा । पोषणे च महाप्राज्ञ मद्विना हि कथं नृप

ໂອ ພະມະຫາລາດ, ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຕາຍໄປແລ້ວ ທ່ານຈະເບິ່ງແຍງ, ປົກປ້ອງ ແລະ ລ້ຽງດູປະຊາຊົນໄດ້ແນວໃດ ໂດຍປາສະຈາກຂ້າພະເຈົ້າ, ໂອ ຜູ້ປົກຄອງທີ່ສະຫຼາດສ່ອງໃສ?

Verse 117

धरिष्यसि प्रजां चेमां कोपं यच्छ त्वमात्मनः । अन्नमयी भविष्यामि धरिष्यामि प्रजामिमाम्

ທ່ານຈະຕ້ອງເບິ່ງແຍງປະຊາຊົນເຫຼົ່ານີ້ ຈົ່ງລະງັບຄວາມໂກດຮ້າຍຂອງທ່ານ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະກາຍເປັນອາຫານ ແລະ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເບິ່ງແຍງປະຊາຊົນເຫຼົ່ານີ້.

Verse 118

अहं नारी अवध्या च प्रायश्चित्ती भविष्यसि । अवध्यां तु स्त्रियं प्राहुस्तिर्यग्योनिगतामपि

ຂ້າພະເຈົ້າເປັນແມ່ຍິງ ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ຄວນຖືກຂ້າ; ທ່ານຈະຕ້ອງໄດ້ຮັບການໄຖ່ບາບແທນ. ເພາະເພິ່ນກ່າວວ່າ ແມ່ຍິງເປັນຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນຖືກທຳຮາຍ ເຖິງແມ່ນວ່ານາງຈະເກີດໃນຮ່າງຂອງສັດກໍຕາມ.

Verse 119

विचार्यैवं महाराज न धर्मं त्यक्तुमर्हसि । एवं नानाविधैर्वाक्यैरुक्तो धात्र्या नराधिपः

ເມື່ອພິຈາລະນາແນວນີ້ແລ້ວ, ໂອ ພະມະຫາລາດ, ທ່ານບໍ່ຄວນລະຖິ້ມທຳ. ດ້ວຍຄຳເວົ້າຫຼາຍປະການດັ່ງນີ້, ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດຈຶ່ງຖືກຕັກເຕືອນໂດຍຜູ້ເບິ່ງແຍງ (ພະແມ່ທໍລະນີ).

Verse 120

कोपमेनं महाराज त्यज दारुणमेव हि । प्रसन्ने त्वयि राजेंद्र तदा स्वस्था भवाम्यहम्

ໂອ ມະຫາຣາຊາ ຂໍໃຫ້ລະທິ້ງຄວາມໂກດອັນຮ້າຍແຮງນີ້ເຖີດ. ໂອ ຣາເຈນດຣາ ເມື່ອພຣະອົງພໍພຣະໄທ ເມື່ອນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າຈະສະຫງົບແລະກັບຄືນສູ່ຄວາມປົກກະຕິອີກຄັ້ງ।

Verse 121

एवमुक्तस्तया राजा पृथुर्वैन्यः प्रजापतिः । तामुवाच महाभागां धरित्रीं द्विजसत्तमाः

ເມື່ອນາງໄດ້ກ່າວດັ່ງນັ້ນ ພຣະຣາຊາ ປຣຶຖຸ ໄວນຍະ ຜູ້ເປັນປຣະຊາປະຕິ ໂອ ທ່ານດວິຊະຜູ້ປະເສີດ ໄດ້ກ່າວກັບ ທະຣິຕຣີ ຜູ້ມີສິຣິມົງຄຸນ (ແມ່ພື້ນດິນ) ນັ້ນ।