Adhyaya 86
Suvarṇa-dāna: Kārttikeya’s Origin and the Defeat of Tāraka (सुवर्णदान-प्रसङ्गे कार्त्तिकेय-उत्पत्ति तथा तारकवधः)
Upa-parva: Dāna-dharma (Suvarṇa-dāna and the Kārttikeya–Tāraka exemplum)
Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma to restate, with full detail, how the dānava Tāraka—earlier characterized as difficult to overcome—ultimately attains death, and how this relates to the previously stated rationale for suvarṇa’s origin and merit in gifting. Bhīṣma recounts that, when the devas and ṛṣis face crisis, the Kṛttikās are urged toward a protective maternal role. Agni’s potent tejas is borne by six Kṛttikās, who, unable to find ease due to its intensity, deliver the embryo together; the sixfold locus becomes unified and is received by the Earth near Kāntīpura, then grows in a divine śaravaṇa (reed-bed). The child is identified as Kārttikeya/Skanda/Guha, described with multiple faces and arms, and is celebrated by devas, ṛṣis, and gandharvas. Various beings offer emblems and companions (including the peacock and other gifts), establishing his martial and royal iconography. As Skanda matures, Tāraka attempts various means to overcome him but fails; the devas appoint Skanda as senāpati, and he kills Tāraka with an unfailing śakti, restoring Indra’s sovereignty. The chapter concludes by linking suvarṇa’s auspiciousness to Kārttikeya’s innate association with Agni’s brilliance, and by citing a precedent (Vasiṣṭha’s narration to Rāma) where suvarṇa-dāna leads to purification and an elevated celestial attainment.
Chapter Arc: भीष्म युधिष्ठिर को गोदान की महिमा का द्वार खोलते हैं—यज्ञ का प्राण दधि-घृत है और उसका मूल गौ है; अतः समस्त दानों में गोदान सर्वोपरि है। → वर्णन क्रमशः लौकिक उपयोग से दैवी उत्कर्ष की ओर चढ़ता है: गौएँ पयस् और हवि से प्रजा का धारण करती हैं, उनके पुत्र (बैल) कृषि का आधार हैं, और इसी से अन्न-बीज की उत्पत्ति तथा समाज-धर्म का प्रवाह चलता है; फिर भीष्म इन्द्र को संबोधित ब्रह्मा-कथन के माध्यम से गोलोक और सुरभि-गौओं के दिव्य लोक का विस्तार करते हैं। → गोलोक का चरम चित्र उभरता है—सहस्राक्ष इन्द्र के लिए वह लोक ‘सर्वकामसमन्वित’ है, जहाँ मृत्यु, जरा और दाह का प्रवेश नहीं; दिव्य वन-भवन और इच्छानुसार चलने वाले विमान हैं, और वहाँ अशुभ-दुर्भाग्य का नाम नहीं। → भीष्म निष्कर्ष बाँधते हैं कि विविध दान, तीर्थसेवन, तप, इन्द्रियसंयम और पुण्यकर्म से गोलोक की प्राप्ति संभव है; पर इन सबमें गोसेवा-गोदान का विशेष प्रशस्त्य है क्योंकि वही यज्ञ, अन्न और जीवन-धारण की जड़ है।
Shlokas
Verse 1
ऑपन-आक्षात बछ। अं क्ाज तग्रय्शीतितमो<ध्याय: ब्रह्माजीका इन्द्रसे गोलोक और गौओंका उत्कर्ष बताना और गौओंको वरदान देना भीष्म उवाच येचगां सम्प्रयच्छन्ति हुतशिष्टाशिनश्न ये । तेषां सत्राणि यज्ञाश्न नित्यमेव युधिष्ठिर
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຢຸທິສຖິຣະເອີຍ—ຜູ້ໃດທີ່ໃຫ້ງົວເປັນທານ ແລະຜູ້ໃດທີ່ດຳລົງຊີວິດໂດຍກິນອາຫານທີ່ເຫຼືອຈາກການບູຊາຍັດ—ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມໄດ້ຮັບບຸນຜົນຂອງພິທີຍັດແລະການປະກອບພິທີອັນຍືນຍົງຢູ່ເສມອ. ການປະພຶດປະຈຳວັນຂອງເຂົາເຈົ້າ ກໍເປັນດັ່ງຍັດທີ່ບໍ່ຂາດສາຍ ຄ້ຳຈຸນທັງຄວາມບໍລິສຸດຂອງຕົນ ແລະປະໂຫຍດຂອງຜູ້ອື່ນ».
Verse 2
ऋते दधि घृतेनेह न यज्ञ: सम्प्रवर्तते । तेन यज्ञस्य यज्ञत्वमतो मूलं च कथ्यते,दही और गोघृतके बिना यज्ञ नहीं होता। उन्हींसे यज्ञका यज्ञत्व सफल होता है। अतः गौओंको यज्ञका मूल कहते हैं
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນໂລກນີ້ ຖ້າບໍ່ມີນົມສົ້ມ (ດາທິ) ແລະນ້ຳມັນເນີຍ (ກຣິຕະ) ພິທີຍັດຍ່ອມບໍ່ອາດດຳເນີນໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ. ໂດຍອາໄສສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ພິທີຈຶ່ງເປັນ ‘ຍັດ’ ຢ່າງສົມບູນ. ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຮາກຖານຂອງຍັດ».
Verse 3
दानानामपि सर्वेषां गवां दान प्रशस्यते । गाव: श्रेष्ठा: पवित्राश्न॒ पावन होतदुत्तमम्,सब प्रकारके दानोंमें गोदान ही उत्तम माना जाता है; इसलिये गौएँ श्रेष्ठ, पवित्र तथा परम पावन हैं
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນບັນດາທານທັງປວງ ການໃຫ້ງົວເປັນທານໄດ້ຮັບການສັນລະເສີນຢ່າງຍິ່ງ. ດັ່ງນັ້ນ ງົວຈຶ່ງຖືກນັບວ່າເປັນສິ່ງສູງສຸດ ບໍລິສຸດ ແລະຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດຢ່າງຍິ່ງ; ການຖວາຍງົວເປັນທານແມ່ນທານອັນດີເລີດ ທີ່ຄ້ຳຈຸນທັງພິທີສັກສິດ ແລະການດຳລົງຊີວິດຕາມທຳ».
Verse 4
पुष्ट्यर्थमेता: सेवेत शान्त्यर्थमपि चैव ह | पयोदधिघृतं चासां सर्वपापप्रमोचनम्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ມະນຸດຄວນບຳລຸງແລະອາໄສງົວເຫຼົ່ານີ້ ເພື່ອຫຼ້ຽງດູຮ່າງກາຍໃຫ້ແຂງແຮງ ແລະເພື່ອສະງົບລົງອຸປະສັກແລະຄວາມລົບກວນທຸກປະເພດ. ນົມ, ນົມສົ້ມ ແລະນ້ຳມັນເນີຍຂອງພວກນາງ ຖືກກ່າວວ່າຊ່ວຍປົດປ່ອຍຈາກບາບທັງປວງ—ຈຶ່ງຄ້ຳຈຸນຊີວິດທີ່ສອດຄ່ອງກັບຄວາມບໍລິສຸດແລະທຳ».
Verse 5
गावस्तेज: परं प्रोक्तमिह लोके परत्र च । न गोभ्य: परमं किंचित् पवित्र भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठ! गौएँ इहलोक और परलोकमें भी महान् तेजोरूप मानी गयी हैं। गौओंसे बढ़कर पवित्र कोई वस्तु नहीं है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ງົວຖືກປະກາດວ່າເປັນລັດສະຫມີອັນສູງສຸດ ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະໃນໂລກຫຼັງ. ໂອ ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ແຂງແກ່ໃນວົງພາຣະຕະ, ບໍ່ມີສິ່ງໃດບໍລິສຸດກວ່າງົວ».
Verse 6
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । पितामहस्य संवादमिन्द्रस्य च युधिष्ठिर,युधिष्ठिर! इस विषयमें विद्वान् पुरुष इन्द्र और ब्रह्माजीके इस प्राचीन इतिहासका उदाहरण दिया करते हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນເລື່ອງນີ້ດ້ວຍ ໂອ ຢຸດທິສຖິຣ, ບັນດານັກຮູ້ມັກອ້າງເຖິງຕຳນານບູຮານ—ເປັນເລື່ອງສົນທະນາລະຫວ່າງ ປິຕາມະຫະ (ພຣະພຣະຫມາ) ແລະ ອິນທຣະ—ເພື່ອເປັນຕົວຢ່າງ».
Verse 7
पराभूतेषु दैत्येषु शक्रस्त्रिभुवने श्वर: । प्रजा: समुदिता: सर्वा: सत्यधर्मपरायणा:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນການກ່ອນໆ ເມື່ອດານະວະຖືກເທວະດາປະລາຊັຍ ແລະ ສັກຣະ (ອິນທຣະ) ໄດ້ເປັນອະທິປະໄຕແຫ່ງສາມໂລກ, ປະຊາທັງປວງໄດ້ຊຸມນຸມກັນດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ແລະອຸທິດຕົນໃຫ້ແກ່ຄວາມຈິງ ແລະ ທຳມະ».
Verse 8
अथर्षय: सगन्धर्वा: किन्नरोरगराक्षसा: । देवासुरसुपर्णाश्न प्रजानां पतयस्तथा
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແລ້ວຕໍ່ມາ, ໂອ ລູກແຫ່ງກຸນຕີ, ບັນດາລຶສີພ້ອມດ້ວຍ ຄັນທັຣວະ, ກິນນະຣະ, ນາກ, ຣາກຊະສະ, ເທວະດາ, ອະສຸຣະ, ແລະ ສຸປັນນະ (ພວກກະຣຸດ) ພ້ອມທັງບັນດາປຣະຊາປະຕິ—ເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ—ໄດ້ມາຊຸມນຸມກັນ».
Verse 9
पर्युपासन्त कौन्तेय कदाचिद् वै पितामहम् । नारद: पर्वतश्चैव विश्वावसुर्हहाहुहू:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ລູກແຫ່ງກຸນຕີ, ຄັ້ງໜຶ່ງພວກເຂົາໄດ້ເຂົ້າໄປປະນິບັດຮັບໃຊ້ ປິຕາມະຫະ (ພຣະພຣະຫມາ). ນາຣະດະ ແລະ ປະຣະວະຕະ, ພ້ອມທັງຄັນທັຣວະ ວິສວາວະສຸ, ຮະຮາ, ແລະ ຮຸຮຸ ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ບູຊາພຣະອົງດ້ວຍບົດຮ້ອງອັນທິບ».
Verse 10
दिव्यतानेषु गायन्त: पर्युपासन्त त॑ प्रभुम् तत्र दिव्यानि पुष्पाणि प्रावहत् पवनस्तदा
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ພວກເຂົາຮ້ອງເພງດ້ວຍທຳນອງສະຫວັນ ແລະນະມັດສະການພຣະອົງນັ້ນ. ໃນເວລານັ້ນ ພຣະວາຍຸໄດ້ພັດພາດອກໄມ້ທິບມາຍັງທີ່ນັ້ນ»។ ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການຊຸມນຸມອັນສັກສິດ ທີ່ການບູຊາຖືກສະແດງຜ່ານດົນຕີອັນປະນີດ ແລະເຄື່ອງຖວາຍ ບົດບາດຂອງຄວາມເຄົາລົບທີ່ແທ້ຄືຄວາມກົງກັນ ຄວາມງາມ ແລະລະບຽບພິທີ ບໍ່ແມ່ນການອວດອ້າງເທົ່ານັ້ນ.
Verse 11
आजहुर्ऋतवश्चापि सुगन्धीनि पृथक् पृथक् । तस्मिन् देवसमावाये सर्वभूतसमागमे
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ລະດູການທັງຫຼາຍ ກໍໄດ້ຖວາຍຂອງຫອມກິ່ນ ແຕ່ລະຢ່າງຕາມສະໄຕລ໌ຂອງຕົນ. ໃນການຊຸມນຸມໃຫຍ່ຂອງເທວະ—ທີ່ສັດທັງປວງມາຊຸມຊົນ, ໂອ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ—(ການຊຸມນຸມສະຫວັນນັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍເຄື່ອງຖວາຍອັນເປັນມົງຄຸນ ແລະການເຂົ້າຮ່ວມດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ)»។
Verse 12
दिव्यवादित्रसंघुष्टे दिव्यस्त्रीचारणावृते । इन्द्र: पप्रच्छ देवेशमभिवाद्य प्रणम्य च
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນການຊຸມນຸມສະຫວັນນັ້ນ—ທີ່ກ້ອງກັງວານດ້ວຍເຄື່ອງດົນຕີທິບ ແລະຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍນາງຟ້າ ແລະພວກຈາຣະນະ—ອິນທຣະໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະ. ເມື່ອໄດ້ຖວາຍຄຳນັບ ແລະກົ້ມກາບດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບແລ້ວ ອິນທຣະຈຶ່ງທູນຖາມພຣະອົງ»។ ພາບນີ້ຍ້ຳວ່າ ແມ່ນແຕ່ຜູ້ເປັນຈອມກະສັດແຫ່ງເທວະ ກໍຍັງສະແຫວງຫາຄຳຊີ້ນຳດ້ວຍຄວາມຖ່ອມຕົນ ກິລິຍາອັນຖືກຕ້ອງ ແລະການເຄົາລົບຕໍ່ອຳນາດທາງທຳ.
Verse 13
देवानां भगवन् कस्माल्लोकेशानां पितामह । उपरिष्टाद् गवां लोक एतदिच्छामि वेदितुम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະອົງຜູ້ປະເສີດ, ໂອ ປິຕາມະຫາແຫ່ງໂລກ ແລະແຫ່ງເທວະ—ເປັນຫຍັງໂລກ (ອານາເຂດ) ຂອງງົວຈຶ່ງຖືກວາງໄວ້ເທິງກວ່າ (ອື່ນໆ)? ນີ້ແມ່ນສິ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຮູ້»។
Verse 14
“भगवन्! पितामह! गोलोक समस्त देवताओं और लोकपालोंके ऊपर क्यों है? मैं इसे जानना चाहता हूँ ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະອົງ! ໂອ ປິຕາມະຫາ! ເປັນຫຍັງ ‘ໂກໂລກະ’ ຈຶ່ງຢູ່ເທິງກວ່າເທວະທັງປວງ ແລະຜູ້ພິທັກໂລກ? ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຮູ້ເລື່ອງນີ້. ໂອ ພຣະອົງ—ງົວທັງຫຼາຍໄດ້ປະກອບຕະປະ (ພິທີບຳເນັດ) ຫຼືຮັກສາພຣະຫມະຈັນຍະ (ວິໄນພຣະຫມະຈັນ) ຢ່າງໃດໃນທີ່ນີ້ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ພວກນາງ—ປາສຈາກຝຸ່ນແຫ່ງຣາຊະສ—ໄດ້ຢູ່ຢ່າງຜາສຸກໃນອານາເຂດທີ່ສູງກວ່າເທວະ?»
Verse 15
ततः प्रोवाच ब्रह्मा तं शक्रं बलनिषूदनम् । अवज्ञातास्त्वया नित्यं गावो बलनिषूदन
ຕໍ່ມາ ພຣະພຣະຫມາ ໄດ້ກ່າວຕໍ່ ສັກຣະ (ພຣະອິນທຣາ) ຜູ້ທຳລາຍບະລາ ວ່າ: «ໂອ ຜູ້ທຳລາຍບະລາ! ເຈົ້າເຄີຍດູໝິ່ນງົວຢູ່ເປັນນິດ. ເພາະສະນັ້ນ ເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ມະຫິມາຂອງພວກນາງຢ່າງແທ້ຈິງ. ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ເທວະ, ຈົ່ງຟັງ ເຮົາຈະອະທິບາຍອຳນາດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະມະຫິມາອັນສັກສິດຂອງງົວ».
Verse 16
तेन त्वमासां माहात्म्यं वेत्सि शृणु यत् प्रभो । गवां प्रभाव परमं माहात्म्यं च सुरर्षभ
«ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣະອົງ, ເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ມະຫິມາຂອງງົວເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງແທ້ຈິງ. ຈົ່ງຟັງ ໂອ ຜູ້ເປັນນາຍ. ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ເທວະ, ເຮົາຈະບອກອຳນາດອັນສູງສຸດ ແລະມະຫິມາອັນສັກສິດຂອງງົວ».
Verse 17
यज्ञांगं कथिता गावो यज्ञ एव च वासव । एताभिश्न विना यज्ञो न वर्तेत कथंचन
«ໂອ ວາສະວະ (ພຣະອິນທຣາ), ງົວຖືກປະກາດວ່າເປັນອົງປະກອບສຳຄັນຂອງຍັດ—ແທ້ຈິງແມ່ນຍັດເອງ—ເພາະບໍ່ມີງົວແລ້ວ ຍັດຈະບໍ່ອາດດຳເນີນໄດ້ເລີຍ».
Verse 18
धारयन्ति प्रजाश्नैव पयसा हविषा तथा । एतासां तनयाश्वापि कृषियोगमुपासते
«ພວກນາງຫຼ້ຽງຊີວິດປະຊາຊົນດ້ວຍນ້ຳນົມ ແລະດ້ວຍຮາວິດ (ເຄື່ອງບູຊາໃນຍັດ) ເຊັ່ນກັນ. ແລະລູກຊາຍຂອງພວກນາງ—ງົວຜູ້—ກໍເຂົ້າຮັບໃຊ້ໃນວິໄນແຫ່ງກະສິກຳ».
Verse 19
ततो यज्ञा: प्रवर्तन्ते हव्यं कव्यं च सर्वश:
«ດັ່ງນັ້ນ ຍັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ ແລະຮັບການດຳເນີນ; ທັງຮັວຍະ (ຂອງບູຊາແກ່ເທວະ) ແລະກັວຍະ (ຂອງບູຊາແກ່ບັນພະບຸລຸດ) ກໍຖືກສະໜອງຢ່າງຄົບຖ້ວນ».
Verse 20
पयोदधिधघृतं चैव पुण्याश्चैता: सुराधिप । वहन्ति विविधान् भारान् क्षुत्तष्णापरिपीडिता:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເທວະທັງປວງ! ຈາກງົວເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ນົມ, ນົມສົ້ມ (ດາຫິ), ແລະ ນ້ຳມັນເນີຍ (ກີ); ພວກນາງເປັນຜູ້ບໍລິສຸດແທ້. ແມ່ນແຕ່ຖືກທໍລະມານດ້ວຍຄວາມຫິວແລະຄວາມກະຫາຍ ງົວຜູ້ກໍຍັງຂົນສົ່ງພາລະຫຼາຍປະເພດຢູ່ເລື້ອຍໆ».
Verse 21
मुनींश्व धारयन्तीह प्रजाश्वैवापि कर्मणा । वासवाकूटवाहिन्य: कर्मणा सुकृतेन च
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນໂລກນີ້ ໂດຍການກະທຳຂອງພວກນາງ ງົວທັງຫຼາຍຫຼ້ຽງດູທັງລະດັບມຸນີ (ລິສີ) ແລະປະຊາຊົນ. ໂອ ວາສະວະ (ອິນທຣາ)! ໃນການປະພຶດຂອງພວກນາງບໍ່ມີການຫລອກລວງ; ດ້ວຍການກະທຳອັນຊອບທຳ ແລະກຸສົນກຳ ພວກນາງຈຶ່ງມຸ່ງຢູ່ໃນຄວາມດີຢ່າງສະເໝີ.»
Verse 22
उपरिष्टात् ततो5स्माकं वसन्त्येता: सदैव हि । एवं ते कारणं शक्र निवासकृतमद्य वै
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ງົວເຫຼົ່ານີ້ຈຶ່ງພຳນັກຢູ່ເປັນນິດໃນສະຖານະທີ່ຢູ່ເທິງກວ່າພວກເຮົາ. ດັ່ງນີ້ ໂອ ຊັກຣະ! ຕາມຄຳຖາມຂອງເຈົ້າ ຂ້າໄດ້ອະທິບາຍເຫດຜົນວ່າເປັນໄດ້ແນວໃດງົວຈຶ່ງຢູ່ເທິງກວ່າເທວະທັງຫຼາຍ. ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ໂອ ຊະຕະກຣະຕຸ ອິນທຣາ! ພວກນາງໄດ້ຮັບພອນແລ້ວ ແລະເມື່ອພໍໃຈ ກໍມີອຳນາດໃຫ້ພອນແກ່ຜູ້ອື່ນດ້ວຍ.»
Verse 23
गवां देवोपरिष्टाद्धि समाख्यातं शतक्रतो । एता हि वरदत्ताश्न वरदाक्षापि वासव
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຊະຕະກຣະຕຸ! ໄດ້ຖືກປະກາດແລ້ວວ່າ ງົວທັງຫຼາຍພຳນັກຢູ່ໃນສະຖານະທີ່ຢູ່ເທິງກວ່າເທວະ. ຕາມຄຳຖາມຂອງເຈົ້າ ຂ້າໄດ້ອະທິບາຍແລ້ວວ່າເປັນໄດ້ແນວໃດງົວຈຶ່ງຢູ່ໃນໂລກທີ່ສູງກວ່າເທວະທັງຫຼາຍ. ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ໂອ ວາສະວະ! ງົວເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຮັບພອນແລ້ວ ແລະເມື່ອພໍໃຈ ກໍມີອຳນາດໃຫ້ພອນແກ່ຜູ້ອື່ນດ້ວຍ.»
Verse 24
सुरभ्य: पुण्यकर्मिण्य: पावना: शुभलक्षणा: । यदर्थ गां गताश्चैव सुरभ्य: सुरसत्तम
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ງົວສຸຣະພີເປັນຜູ້ກະທຳກຸສົນ ບໍລິສຸດໂດຍສະພາບ ແລະມີເຄື່ອງໝາຍອັນເປັນມົງຄຸນ. ໂອ ຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ເທວະ! ເພື່ອຈຸດປະສົງໃດ ສຸຣະພີເຫຼົ່ານີ້ຈຶ່ງມາທີ່ນີ້ ໂດຍຖືເລື່ອງງົວເປັນຫົວໃຈ?»
Verse 25
पुरा देवयुगे तात देवेन्द्रेषु महात्मसु
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນການເກົ່າແກ່ ລູກເອີຍ ໃນຍຸກແຫ່ງເທວະ—ເມື່ອເທວະຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະອົງອິນທຣະດັ່ງອົງອະທິລາດ ດຳລົງຢູ່…»
Verse 26
त्रींललोकाननुशासत्सु विष्णौ गर्भत्वमागते । अदित्यास्तप्यमानायास्तपो घोर सुदुश्चरम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອພຣະວິສນຸ—ຜູ້ປົກຄອງແລະນຳພາສາມໂລກ—ເຂົ້າສູ່ສະພາບເປັນທາຣົກໃນຄັນ, ອະດິຕິໄດ້ປະຕິບັດຕະປະອັນດຸຮ້າຍ ແລະຍາກຢ່າງຫາທຽບບໍ່ໄດ້, ອົດທົນວິໄນຕົນເອງຢ່າງເຂັ້ມງວດ ເພື່ອຈຸດປະສົງອັນເທວະນັ້ນ.»
Verse 27
पुत्रार्थममरश्रेष्ठ पादेनैकेन नित्यदा । तां तु दृष्टवा महादेवीं तप्यमानां महत्तप:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາອະມະຣະ, ເພື່ອໄດ້ບຸດ ນາງຍືນຢູ່ເທິງຕີນຂ້າງດຽວເປັນນິດ. ເມື່ອເຫັນເທວີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນກຳລັງປະຕິບັດຕະປະອັນແຮງກ້າ (ເຂົາເອງກໍຖືກສັ່ນສະເທືອນໂດຍອຳນາດແຫ່ງຕະປະນັ້ນ).»
Verse 28
दक्षस्य दुहिता देवी सुरभी नाम नामतः । अतप्यत तपो घोरें हृष्टा धर्मपरायणा
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ທິດາຂອງທັກສະ, ເທວີນາມ ສຸຣະພີ, ໄດ້ເລີ່ມປະຕິບັດຕະປະອັນດຸຮ້າຍ. ດ້ວຍໃຈຍິນດີ ແລະຍຶດໝັ້ນໃນທຳມະ, ນາງບຳເນັດພິນັຍຕົນເອງຢ່າງແຮງກ້າ—ເປັນແບບຢ່າງແຫ່ງການສຳລວມຕົນທີ່ສອດຄ່ອງກັບຄວາມຖືກຕ້ອງ.»
Verse 29
“तात! पहले सत्ययुगमें जब महामना देवेश्वरगण तीनों लोकोंपर शासन करते थे और अमरश्रेष्ठ] जब देवी अदिति पुत्रके लिये नित्य एक पैरसे खड़ी रहकर अत्यन्त घोर एवं दुष्कर तपस्या करती थी और उस तपस्यासे संतुष्ट होकर साक्षात् भगवान् विष्णु ही उनके गर्भमें पदार्पण करनेवाले थे उन्हीं दिनोंकी बात है, महादेवी अदितिको महान् तप करती देख दक्षकी धर्मपरायणा पुत्री सुरभी देवीने बड़े हर्षक साथ घोर तपस्या आस्मभ की ।। २५ --२८ || कैलासशिखरे रम्ये देवगन्धर्वसेविते । व्यतिष्ठदेकपादेन परमं योगमास्थिता,“कैलासके रमणीय शिखरपर जहाँ देवता और गन्धर्व सदा विराजते रहते हैं, वहाँ वह उत्तम योगका आश्रय ले ग्यारह हजार वर्षोतक एक पैरसे खड़ी रही। उसकी तपस्यासे देवता, ऋषि और बड़े-बड़े नाग भी संतप्त हो उठे
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເທິງຍອດອັນງາມຂອງພູເຂົາໄກລາສ—ບ່ອນທີ່ເທວະແລະຄົນຟ້າກັນທັຣວະມາຮັບໃຊ້ເປັນນິດ—ນາງຍືນຢູ່ເທິງຕີນຂ້າງດຽວ ຕັ້ງມັ່ນໃນວິໄນໂຍຄະອັນສູງສຸດ. ດ້ວຍຕະປະອັນຮຸນແຮງນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ເທວະ, ຣິສີ ແລະນາກຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ກໍຍັງຮູ້ສຶກຮ້ອນຮົນ, ເພາະຕະປະທີ່ຈົ່ງໃຈຂອງນາງໄດ້ສັ່ນສະເທືອນໂລກ ແລະບັງຄັບໃຫ້ອຳນາດເທວະຕ້ອງເອົາໃຈໃສ່.»
Verse 30
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च । संतप्तास्तपसा तस्या देवा: सर्षिमहोरगा:
ຕະຫຼອດສິບພັນປີ ແລະອີກສິບຮ້ອຍປີ ນາງໄດ້ຖືກເຜົາໄໝ້ດ້ວຍຕະປະສະຍາ; ຈົນແມ່ນແຕ່ເທວະດາ ພ້ອມດ້ວຍລິສີ ແລະນາກໃຫຍ່ໆ ກໍພາກັນຮ້ອນຮົ່ມ. ຢູ່ຍອດພູໄກລາສອັນງາມສະຫງ່າ ບ່ອນທີ່ເທວະດາ ແລະຄັນທະວະຢູ່ປະຈໍາ ນາງອາໄສຍົກຍ້ອງໂຍຄະອັນສູງສຸດ ແລະຢືນຂາຂ້າງດຽວຈົນຄົບສິບເອັດພັນປີ; ດ້ວຍອໍານາດຕະປະສະຍານັ້ນ ເທວະດາ ລິສີ ແລະນາກໃຫຍ່ໆ ກໍຖືກເຮັດໃຫ້ຮ້ອນຮົ່ມຂຶ້ນ.
Verse 31
तत्र गत्वा मया सार्ध पर्युपासन्त तां शुभाम् । अथाहमनब्रुवं तत्र देवीं तां तपसान्विताम्,“वे सब लोग मेरे साथ ही उस शुभलक्षणा तपस्विनी सुरभी देवीके पास जाकर खड़े हुए। तब मैंने वहाँ उससे कहा--
ພວກເຂົາທັງໝົດໄດ້ໄປຮອດທີ່ນັ້ນພ້ອມກັບຂ້ອຍ ແລະຢືນຢູ່ຂ້າງໆ ຄອຍປະນົມບໍລິການນາງຜູ້ເປັນມງຄົດ. ແລ້ວໃນບ່ອນນັ້ນ ຂ້ອຍໄດ້ກ່າວກັບເທວີສຸຣະພີ ຜູ້ປະດັບດ້ວຍຕະປະສະຍາ ດັ່ງນີ້—
Verse 32
किमर्थ तप्यसे देवि तपो घोरमनिन्दिते । प्रीतस्ते5हं महाभागे तपसानेन शो भने
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ເທວີ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ, ເຈົ້າຈຶ່ງທໍາໃຫ້ຕົນເອງທົນທຸກດ້ວຍຕະປະສະຍາອັນຮ້າຍແຮງນີ້ເພາະຫຍັງ? ໂອ ຜູ້ງາມສະຫງ່າ, ໂອ ຜູ້ມີວາສະນາຍິ່ງໃຫຍ່, ຂ້ອຍພໍໃຈຢ່າງຫຼາຍດ້ວຍຕະປະສະຍານີ້ຂອງເຈົ້າ. ໂອ ເທວີ, ຈົ່ງຂໍພອນຕາມທີ່ເຈົ້າປາດຖະໜາ.” ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ປຸຣັນດະຣະ, ຂ້ອຍໄດ້ຊັກຊວນສຸຣະພີໃຫ້ຂໍພອນ.
Verse 33
वरयस्व वरं देवि दातास्मीति पुरंदर
“ໂອ ເທວີ, ຈົ່ງເລືອກພອນໜຶ່ງ—ຂ້ອຍພ້ອມຈະປະທານ” ປຸຣັນດະຣະ (ອິນທຣະ) ກ່າວ. “ໂອ ຜູ້ມີສິນທໍາ ແລະຄວາມບໍລິສຸດ, ເຈົ້າຈຶ່ງກະທໍາຕະປະສະຍາອັນຮ້າຍແຮງນີ້ເພາະຫຍັງ? ໂອ ຜູ້ສະຫງ່າງາມ, ໂອ ຜູ້ມີວາສະນາຍິ່ງໃຫຍ່, ຂ້ອຍພໍໃຈຢ່າງລຶກຊຶ້ງຕໍ່ຕະປະສະຍາຂອງເຈົ້າ. ໂອ ເທວີ, ຈົ່ງຂໍພອນໃດໆຕາມທີ່ເຈົ້າປາດຖະໜາ.” ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ປຸຣັນດະຣະ, ຂ້ອຍໄດ້ຊັກຊວນສຸຣະພີໃຫ້ຂໍພອນ.
Verse 34
युरभ्युवाच वरेण भगवन् महां कृतं लोकपितामह । एष एव वरो मेडद्य यत् प्रीतोडसि ममानघ
ສຸຣະພີກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຜູ້ປະເສີດ, ໂອ ປິຕາມະຫາແຫ່ງໂລກ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ! ຂ້ອຍບໍ່ຈໍາເປັນຕ້ອງຂໍພອນໃດໆ. ສໍາລັບຂ້ອຍ ພອນທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດມີພຽງຢ່າງດຽວ—ຄືວ່າໃນວັນນີ້ ທ່ານພໍໃຈໃນຂ້ອຍ, ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ.”
Verse 35
ब्रह्मोवाच तामेवं ब्रुवतीं देवीं सुरभिं त्रिदशेश्वर । प्रत्यब्रुवं यद् देवेन्द्र तच्निबोध शचीपते
ພຣະພຣະຫມາກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເທວະທັງສາມສິບສາມ! ໂອ ເທເວນທຣາ ຄູ່ຄອງຂອງນາງສະຈີ! ເມື່ອເທວີ ສຸຣະພີ ເວົ້າດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຕອບນາງ. ຈົ່ງຟັງຄໍາຕອບນັ້ນ»។
Verse 36
चल हक पका हा मट दहा ? कक पक जे (4. 3-3... अलोभकाम्यया देवि तपसा च शुभानने । प्रसन्नो5हं वरं तस्मादमरत्वं ददामि ते
«ໂອ ເທວີ, ໂອ ຜູ້ມີໃບໜ້າງາມ. ເຈົ້າໄດ້ລະທິ້ງຄວາມໂລບ ແລະ ຄວາມປາຖະໜາເພື່ອຜົນຕອບແທນ. ດ້ວຍຕະປະສະຍາອັນບໍ່ຫວັງຜົນຂອງເຈົ້ານີ້ ຂ້າພະເຈົ້າພໍໃຈຢ່າງຍິ່ງ; ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງປະທານພອນແຫ່ງອະມະຕະໃຫ້ເຈົ້າ».
Verse 37
त्रयाणामपि लोकानामुपरिष्टान्निवत्स्यसि । मत्प्रसादाच्च विख्यातो गोलोक: सम्भविष्यति,तुम मेरी कृपासे तीनों लोकोंके ऊपर निवास करोगी और तुम्हारा वह धाम “गोलोक' नामसे विख्यात होगा
«ດ້ວຍພຣະກຸສົນຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ເຈົ້າຈະພັກອາໄສຢູ່ເທິງກວ່າທັງສາມໂລກ; ແລະຖິ່ນພຳນັກຂອງເຈົ້ານັ້ນ ຈະໂດ່ງດັງດ້ວຍນາມ ‘ໂກໂລກາ’».
Verse 38
मानुषेषु च कुर्वाणा: प्रजा: कर्म शुभास्तव । निवत्स्यन्ति महाभागे सर्वा दुहितरश्न ते,महाभागे! तुम्हारी सभी शुभ संतानें--समस्त पुत्र और कन्याएँ मानवलोकमें उपयुक्त कर्म करती हुई निवास करेंगी
«ໂອ ຜູ້ມີວາສະນາຍິ່ງໃຫຍ່, ລູກຫຼານຜູ້ດີງາມຂອງເຈົ້າທັງໝົດ—ທັງລູກຊາຍ ແລະ ລູກສາວ—ຈະອາໄສຢູ່ໃນໂລກມະນຸດ ແລະກະທຳກິດທີ່ສົມຄວນ ແລະ ເປັນມົງຄຸນ».
Verse 39
मनसा चिन्तिता भोगास्त्वया वै दिव्यमानुषा: । यच्च स्वर्गे सुखं देवि तत् ते सम्पत्स्यते शुभे
«ໂອ ເທວີ, ໂອ ຜູ້ເປັນມົງຄຸນ. ຄວາມສຸກສຳລານໃດໆ ທັງທີ່ເປັນທິບ ຫຼື ຂອງມະນຸດ ທີ່ເຈົ້າຄິດໃນໃຈ, ແລະຄວາມສຸກໃດໆ ທີ່ມີໃນສະຫວັນ—ທັງໝົດນັ້ນຈະມາຫາເຈົ້າໂດຍຕົນເອງ ແລະເຈົ້າຈະໄດ້ຮັບຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ».
Verse 40
तस्या लोका: सहस्राक्ष सर्वकामसमन्विता: । न तत्र क्रमते मृत्युर्न जरा न च पावक:
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ສະຫັດສະຣາກສະ (ອິນທຣາ), ໂລກທັງຫຼາຍຂອງນາງ ພ້ອມດ້ວຍການສຳເລັດຄວາມປາດຖະນາທຸກປະການ. ທີ່ນັ້ນ ຄວາມຕາຍບໍ່ອາດເຂົ້າໄປໄດ້, ບໍ່ມີຄວາມແກ່, ແມ່ນແຕ່ໄຟກໍບໍ່ມີອຳນາດ. ດັ່ງນີ້ແຫຼະ ທີ່ເຂົາພັນລະນາເຖິງດິນແດນອັນບໍລິສຸດ—ຜົນຕອບແທນທາງທຳ ທີ່ບຸນກຸສົນສຸກງອກເຖິງອິດສະລະຈາກຄວາມເສື່ອມແລະອັນຕະລາຍ».
Verse 41
नदैवं नाशुभं किंचिद् विद्यते तत्र वासव | तत्र दिव्यान्यरण्यानि दिव्यानि भवनानि च
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ວາສະວະ (ອິນທຣາ), ໃນດິນແດນນັ້ນ ບໍ່ມີສິ່ງໃດເປັນຊະຕາກຳອັນຮ້າຍ ຫຼືອັບມົງຄົນເລີຍ. ທີ່ນັ້ນມີປ່າສະຫວັນ ແລະ ເຮືອນພັກສະຫວັນດ້ວຍ».
Verse 42
ब्रह्म॒चर्येण तपसा यत्नेन च दमेन च
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີດວງຕາດັ່ງດອກບົວ, ໂກໂລກະ ຈະບັນລຸໄດ້ກໍ່ດ້ວຍ ພຣະຫມະຈັນຍາ (ພຣະຫມະຈັນຍະ), ຕະປະ, ຄວາມພາກພຽນບໍ່ຢຸດຢັ້ງ, ແລະ ການຂົມໃຈຕົນ. ສະພາບອັນສູງສຸດນີ້ ບໍ່ໄດ້ມາຈາກຄວາມປາດຖະນາລ້ວນໆ, ແຕ່ມາຈາກການປະພຶດປະຕິບັດຄຸນທຳຢ່າງໝັ້ນຄົງ—ການຄວບຄຸມອິນຊີ, ການໃຫ້ທານອັນເປັນບຸນ, ການໄປນະມັດສະການສະຖານທີ່ສັກສິດ, ຕະປະອັນໃຫຍ່, ແລະ ກິດດີອື່ນໆ».
Verse 43
दानैश्न विविधै: पुण्यैस्तथा तीर्थानुसेवनात् । तपसा महता चैव सुकृतेन च कर्मणा
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍການໃຫ້ທານອັນເປັນບຸນຫຼາຍປະເພດ, ດ້ວຍການໄປສະຫວັດດີບູຊາສະຖານທີ່ສັກສິດ (ຕີຣຖະ), ດ້ວຍການປະພຶດຕະປະອັນໃຫຍ່, ແລະດ້ວຍການເຮັດກຳດີອັນຊອບທຳ—ຜູ້ນັ້ນສະສົມບຸນກຸສົນ ແລະ ກ້າວໜ້າໃນເສັ້ນທາງແຫ່ງທຳ.
Verse 44
एतत् ते सर्वमाख्यातं मया शक्रानुपृच्छते,असुरसूदन शक्र! इस प्रकार तुम्हारे पूछनेके अनुसार मैंने सारी बातें बतलायी हैं। अब तुम्हें गौओंका कभी तिरस्कार नहीं करना चाहिये
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ສັກຣະ, ຜູ້ປາບອະສຸຣະ, ຕາມທີ່ເຈົ້າຖາມ ຂ້າໄດ້ບອກທຸກຢ່າງໃຫ້ເຈົ້າຢ່າງຄົບຖ້ວນແລ້ວ. ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າຢ່າໄດ້ດູໝິ່ນງົວເປັນອັນຂາດ».
Verse 45
न ते परिभव: कार्यो गवामसुरसूदन,असुरसूदन शक्र! इस प्रकार तुम्हारे पूछनेके अनुसार मैंने सारी बातें बतलायी हैं। अब तुम्हें गौओंका कभी तिरस्कार नहीं करना चाहिये
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປາບອະສຸຣະ—ໂອ ສັກຣະ (ອິນທຣາ)! ເຈົ້າຢ່າໄດ້ດູຖູກຫຼືຫມິ່ນປະມາດງົວເດັດຂາດ. ຕາມທີ່ເຈົ້າຖາມ ຂ້າໄດ້ບອກທຸກຢ່າງຢ່າງຄົບຖ້ວນແລ້ວ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງຢ່າໄດ້ກ່າວດູຖູກງົວອີກ»។
Verse 46
भीष्म उवाच एतच्छूत्वा सहस्राक्ष: पूजयामास नित्यदा । गाश्षक्रे बहुमानं च तासु नित्यं युधिष्ठिर
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ, ເມື່ອອິນທຣາຜູ້ມີພັນຕາ ໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄໍານີ້ຂອງພຣະພຣະຫມາ ແລ້ວ ກໍເລີ່ມບູຊາງົວທຸກມື້. ທ່ານສະແດງຄວາມເຄົາລົບຢ່າງຍິ່ງຕໍ່ພວກນາງຢູ່ເປັນນິດ»។
Verse 47
एतत् ते सर्वमाख्यातं पावनं च महाद्युते । पवित्र परमं चापि गवां माहात्म्यमुत्तमम्,महाद्युते! यह सब मैंने तुमसे गौओंका परम पावन, परम पवित्र और अत्यन्त उत्तम माहात्म्य कहा है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ສະຫວ່າງໄສ, ຂ້າໄດ້ເລົ່າໃຫ້ເຈົ້າຟັງທຸກຢ່າງແລ້ວ—ເລື່ອງລາວອັນຊໍາລະບາບ ແລະສັກສິດສູງສຸດ ວ່າດ້ວຍມະຫາອານຸພາບອັນປະເສີດຂອງງົວ»។
Verse 48
कीर्तितं पुरुषव्याप्र सर्वपापविमोचनम् | य इदं कथयेन्नित्यं ब्राह्मणेभ्य:ः समाहित:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ, ການສັນລະເສີນແລະການກ່າວເຖິງເລື່ອງນີ້ ໄດ້ຖືກປະກາດວ່າເປັນທາງພົ້ນຈາກບາບທັງປວງ. ຜູ້ໃດມີໃຈຈົ່ງຈໍາ ແລະມີສະຕິສົມາທິ, ເລົ່າເລື່ອງອັນສັກສິດນີ້ໃຫ້ພຣາຫມັນຟັງເປັນນິດ—ໂດຍສະເພາະໃນເວລາຖວາຍເຄື່ອງບູຊາໃນພິທີຍັດ ແລະໃນພິທີສຣາດທະ ເມື່ອຖວາຍ havya ແລະ kavya—ການຖວາຍຂອງຜູ້ນັ້ນຈະບັງເກີດຜົນບໍ່ຂາດສາຍ: ຈະສໍາເລັດຄວາມປາຖະໜາອັນຄວນຄ່າທັງປວງ ແລະດ້ວຍບຸນອັນບໍ່ເສື່ອມສູນ ຈະເຖິງບັນພະບຸລຸດ (ພິຕຣະ) ຢ່າງແທ້ຈິງ»។
Verse 49
हव्यकव्येषु यज्ञेषु पितृकार्येषु चैव ह । सार्वकामिकमक्षय्यं पितृंस्तस्योपतिष्ठते
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ສິງໃນຫມູ່ມະນຸດ, ໃນພິທີຍັດທີ່ຖວາຍ havya ແລະໃນພິທີທີ່ຖວາຍ kavya ແກ່ບັນພະບຸລຸດ, ຕະຫຼອດຈົນເຖິງກິດຈະກໍາທັງປວງທີ່ເຮັດເພື່ອພິຕຣະ, ການກ່າວທ່ອງແລະການລະນຶກເລື່ອງນີ້ ຈະເປັນການສໍາເລັດຄວາມປາຖະໜາຢ່າງທົ່ວໄປ ແລະໃຫ້ຜົນບໍ່ຮ່ອຍຫຼໍ່. ເຄື່ອງຖວາຍທີ່ກະທໍາດ້ວຍສັດທາແລະໃຈຈົ່ງຈໍາ ຈະເຖິງບັນພະບຸລຸດເປັນປະໂຫຍດອັນບໍ່ຫມົດສິ້ນ ແລະສາມາດສໍາເລັດຄວາມປາຖະໜາອັນຄວນຄ່າທັງປວງ»។
Verse 50
गोषु भक्तश्न लभते यद् यदिच्छति मानव: । स्त्रियोडपि भक्ता या गोषु ताश्व काममवाप्रुयु:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດມີຄວາມເຄົາລົບສັດທາຕໍ່ງົວ ແລະດຳລົງຊີວິດໂດຍການບູຊາຮັກສາງົວ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບທຸກສິ່ງຕາມທີ່ປາດຖະໜາ. ແມ່ນແຕ່ຍິງທີ່ມີສັດທາຕໍ່ງົວ ກໍບັນລຸຄວາມປາດຖະໜາຂອງຕົນໄດ້.
Verse 51
पुत्रार्थी लभते पुत्र॑ कन्यार्थी तामवाप्लनुयात् धनार्थी लभते वित्तं धर्मार्थी धर्ममाप्तुयात्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ປາດຖະໜາລູກຊາຍ ຍ່ອມໄດ້ລູກຊາຍ; ຜູ້ປາດຖະໜາລູກສາວ ຍ່ອມໄດ້ນາງ. ຜູ້ປາດຖະໜາຊັບສິນ ຍ່ອມໄດ້ຊັບ; ຜູ້ປາດຖະໜາທຳມະ ຍ່ອມໄດ້ທຳມະ.
Verse 52
विद्यार्थी चाप्तुयाद् विद्यां सुखार्थी प्राप्तुयात् सुखम् । न किंचिद् दुर्लभं चैव गवां भक्तस्य भारत,विद्यार्थी विद्या पाता है और सुखार्थी सुख। भारत! गोभक्तके लिये यहाँ कुछ भी दुर्लभ नहीं है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃຝ່ຮຽນ ຍ່ອມໄດ້ວິຊາ; ຜູ້ໃຝ່ຫາຄວາມສຸກ ຍ່ອມໄດ້ຄວາມສຸກ. ໂອ ພາຣະຕະ! ສຳລັບຜູ້ທີ່ສັດທາຕໍ່ງົວ ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ຫາຍາກແທ້ໆ.
Verse 82
इस प्रकार श्रीमह्या भारत अनुशासनपरव्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें लक्ष्मी और गौओंका संवादनामक बयासीवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ໃນມະຫາພາຣະຕະອັນສັກສິດ ພາກອະນຸສາສະນະປະຣະວະ ຕອນທານະທຳມະ ບົດທີ 82 ຊື່ “ບົດສົນທະນາຂອງລັກສະມີ ແລະ ງົວທັງຫຼາຍ” ກໍສຳເລັດລົງແລ້ວ.
Verse 83
इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि गोलोकवर्णने त्रय्शीतितमो<5ध्याय:
ອິຕິ ໃນສີຣີມະຫາພາຣະຕະ ພາກອະນຸສາສະນະປະຣະວະ ຕອນທານະທຳມະ ໃນການພັນລະນາເຖິງ ໂກໂລກະ ບົດທີ 83 ກໍສຳເລັດລົງແລ້ວ.
Verse 186
जनयन्ति च धान्यानि बीजानि विविधानि च । “ये अपने दूध-घीसे प्रजाका भी पालन-पोषण करती हैं। इनके पुत्र (बैल) खेतीके काम आते तथा नाना प्रकारके धान्य एवं बीज उत्पन्न करते हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ພວກນາງຍັງໃຫ້ເກີດທັງເຂົ້າທັງທັນຍາຫານ ແລະ ເມັດພັນຫຼາຍຊະນິດ».
Verse 243
तच्च मे शृणु कारत्स्न्येन वदतो बलसूदन । 'सुरभी गौएँ पुण्यकर्म करनेवाली और शुभ-लक्षणा होती हैं। सुरश्रेष्ठ! बलसूदन! वे जिस उद्देश्यसे पृथ्वीपर गयी हैं, उसको भी मैं पूर्णरूपसे बता रहा हूँ, सुनो
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຟັງຂ້າໃຫ້ຄົບຖ້ວນ ໂອ ບະລະສູດະນະ, ໃນຂະນະທີ່ຂ້າກ່າວ. ງົວສຸຣະພີມີເຄື່ອງໝາຍມົງຄຸນ ແລະເປັນຜູ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດກຸສົນກຳ. ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ເທວະ, ຜູ້ສັງຫານບະລະ—ຈົ່ງຟັງດ້ວຍລາຍລະອຽດເຖິງຈຸດປະສົງທີ່ພວກນາງລົງມາສູ່ໂລກ».
Verse 416
विमानानि सुयुक्तानि कामगानि च वासव । वासव! वहाँ न कोई दुर्भाग्य है और न अशुभ। वहाँ दिव्य वन, दिव्य भवन तथा परम सुन्दर एवं इच्छानुसार विचरनेवाले विमान मौजूद हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ວາສະວະ (ອິນທຣະ)! ທີ່ນັ້ນບໍ່ມີຄວາມອັບໂຊກ ແລະບໍ່ມີອະມົງຄຸນ. ທີ່ນັ້ນມີປ່າສະຫວັນ, ວັງສະຫວັນ, ແລະວິມານທິບອັນງາມຍິ່ງ ທີ່ເຄື່ອນໄຫວໄດ້ຕາມປາດຖະໜາ».
Verse 433
शक््य: समासादयितुं गोलोकः: पुष्करेक्षण । कमलनयन इन्द्र! ब्रह्मचर्य
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີດວງຕາດັ່ງດອກບົວ, ໂອ ອົງຜູ້ດຸດດັ່ງອິນທຣະ! ໂກໂລກະຍ່ອມບັນລຸໄດ້ແທ້—ແຕ່ຈະຕ້ອງດ້ວຍພຣະຫມະຈັນຍະ, ຕະປະສະຍາ, ຄວາມພາກພຽນບໍ່ຂາດ, ການຄວບຄຸມອິນຊີ, ທານຫຼາຍປະເພດ, ການສະສົມບຸນ, ການໄປບໍລິການສະຖານທີ່ສັກສິດ, ຕະປະອັນໃຫຍ່, ແລະການປະຕິບັດໜ້າທີ່ມົງຄຸນອື່ນໆ. ດ້ວຍຈັນຍານີ້ເທົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງຈະເຖິງໂກໂລກະ».
Frequently Asked Questions
The interpretive problem is reconciling Tāraka’s reputed near-invulnerability with his eventual defeat; the chapter resolves this by locating the outcome in divinely sanctioned leadership (Skanda as senāpati) and in the emergence of a countervailing power aligned with cosmic order.
Suvarṇa is framed not merely as wealth but as condensed tejas associated with Agni and Kārttikeya; gifting it, when performed with discipline and right intention, is presented as a meritorious act that supports purification and social-religious continuity.
Yes: the closing reference to Rāma receiving Vasiṣṭha’s account and attaining release from faults through giving suvarṇa functions as a phalaśruti-style validation, presenting suvarṇa-dāna as yielding purification and a high, difficult-to-attain celestial station.