Adhyaya 7
Karma-Phala Rahasya and the Ethics of Dāna (कर्मफल-रहस्यं दानधर्मश्च)
Upa-parva: Dāna-Dharma and Karma-Phala Anuśāsana (Instruction on Gifts and the Results of Action)
Yudhiṣṭhira requests Bhīṣma to explain the outcomes of auspicious actions. Bhīṣma responds with a ṛṣi-derived principle: karma does not perish; the agent experiences results through the same instrumentality by which actions are done, and deeds performed in particular life-states recur as corresponding experiences across births. The five senses are described as continual witnesses, with the self as a sixth, reinforcing moral accountability. The chapter then catalogs exemplary gifts and disciplines: ‘five-fee sacrifice’ analogies tied to offering one’s faculties (vision, mind, truthful speech), hospitality to travelers and strangers, and provisions for ascetics (shelter, bedding, clothing, conveyance). It further associates specific restraints (withdrawal from tastes, abstention from meat), austerities (fasting, vows, silence, continence), and truthfulness with defined benefits (well-being, social esteem, prosperity, desired posthumous destinations). A closing ethical hierarchy elevates honoring father, mother, and teacher as foundational; neglecting these renders other rites fruitless. Vaiśaṃpāyana notes the audience’s approval, and the unit ends with a caution that misapplied sacred speech renders ritual effort ineffective, inviting further questions on auspicious/inauspicious fruition.
Chapter Arc: युधिष्ठिर कर्मों के फल और उनकी अटलता का रहस्य पूछते हैं—क्या किया हुआ कर्म नष्ट होता है, और वह किस प्रकार जीव का पीछा करता है? → भीष्म ऋषियों के ‘रहस्य’ का उद्घाटन करते हैं: मनुष्य जिस-जिस शरीर/अवस्था (स्थूल-सूक्ष्म) से कर्म करता है, उसी-उसी स्तर पर उसका फल भोगता है; इन्द्रियाँ और आत्मा सदा साक्षी हैं, इसलिए कर्म का लेखा मिटता नहीं। दान-धर्म के सूक्ष्म भेद भी सामने आते हैं—थके, अपरिचित पथिक को अन्न देना महापुण्य है; पर मंत्र, सोम, अग्नि आदि का ‘वृथोपयोग’ (अर्थहीन/दिखावटी प्रयोग) निष्फल हो जाता है। → भीष्म का निर्णायक रूपक: जैसे हजारों गायों में बछड़ा अपनी माता को ढूँढ़ लेता है, वैसे ही पूर्वकृत कर्म अपने कर्ता को ढूँढ़कर ही फल देता है—कर्म का अनुगमन अचूक है। → भीष्म निष्कर्ष देते हैं कि शुभ-अशुभ फल-प्राप्ति कर्म-निष्ठ है; दान और आचरण का मूल्य ‘भाव’ और ‘उचित पात्र/समय’ से बढ़ता है, जबकि दिखावटी यज्ञ-क्रिया व्यर्थ हो जाती है। आगे सुनने की जिज्ञासा के लिए वे द्वार खोलते हैं—‘अब और क्या सुनना चाहते हो?’ → भीष्म का प्रश्न—‘शुभाशुभ फल-प्राप्ति के बाद अब क्या सुनना चाहते हो?’—अगले उपदेश (दान, आचार, गुरु/पितृ-तृप्ति आदि) की ओर ले जाता है।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ श्लोक मिलाकर कुल ५१ श्लोक हैं) ऑपन--#रात< बक। ] अत्शऑशाए:<ह सप्तमो<्ध्याय: कर्मोके फलका वर्णन युधिछिर उवाच कर्मणां च समस्तानां शुभानां भरतर्षभ । फलानि महतां श्रेष्ठ प्रब्रूहि परिपृच्छत:
ຢຸທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ກ້າໃນວົງພະຣະຕະ, ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາມະຫາບຸລຸດ— ຂ້າພະເຈົ້າຖາມຢ່າງຕົງໆ: ຜົນອັນໃດເກີດຈາກການກະທຳອັນເປັນມງຄົດທັງປວງ?”
Verse 2
भीष्म उवाच हन्त ते कथयिष्यामि यन्मां पृच्छसि भारत । रहस्यं यदृषीणां तु तच्छृणुष्व युधिष्ठिर । या गति: प्राप्यते येन प्रेत्यभावे चिरेप्सिता
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ດີແລ້ວ, ໂອ ພະຣະຕະ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າໃຫ້ຟັງຕາມທີ່ເຈົ້າຖາມ. ເລື່ອງນີ້ແມ່ນຄວາມລັບແມ່ນແຕ່ໃນຫມູ່ລະສີ; ແຕ່ຈົ່ງຟັງ, ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະພັນລະນາຊະຕາປາຍທາງອັນເຄີຍປາຖະໜາມາດົນ ທີ່ມະນຸດໄດ້ຮັບຫຼັງຄວາມຕາຍ, ແລະວິທີທີ່ນຳໄປສູ່ມັນ.”
Verse 3
येन येन शरीरेण यद् यत् कर्म करोति यः । तेन तेन शरीरेण तत् तत् फलमुपाश्चुते,मनुष्य जिस-जिस (स्थूल या सूक्ष्म) शरीरसे जो-जो कर्म करता है उसी-उसी शरीरसे उस-उस कर्मका फल भोगता है
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ບຸກຄົນເຮັດການກະທຳໃດໆຜ່ານຮ່າງກາຍໃດ—ຈະເປັນຮ່າງຫຍາບ (ສະຖູນ) ຫຼືຮ່າງລະອຽດ (ສູກສະມະ)—ດ້ວຍຮ່າງນັ້ນເອງ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເສບຜົນທີ່ສອດຄ່ອງ. ດັ່ງນັ້ນ ຜົນແຫ່ງກຳບໍ່ແມ່ນເກີດຂຶ້ນໂດຍບັງເອີນ: ມັນກັບຄືນຫາຜູ້ກະທຳຕາມຮູບແບບການມີຮ່າງທີ່ໄດ້ກະທຳນັ້ນ, ຢືນຢັນກົດແຫ່ງເຫດຜົນທາງສິນທຳ ແລະຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງຕົນ.
Verse 4
यस्यां यस्यामवस्थायां यत् करोति शुभाशुभम् | तस्यां तस्यामवस्थायां भुद्धक्ते जन्मनि जन्मनि,जिस-जिस अवस्थामें वह जो-जो शुभ या अशुभ कर्म करता है, प्रत्येक जन्मकी उसी- उसी अवस्थामें वह उसका फल भोगता है
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ໃນສະພາບໃດ ຫຼືໃນຂັ້ນຕອນໃດຂອງຊີວິດ ທີ່ບຸກຄົນເຮັດການກະທຳດີຫຼືຊົ່ວ, ໃນການເກີດແຕ່ລະຊາດ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເສບຜົນໃນສະພາບປະເພດນັ້ນເອງ—ດັ່ງນັ້ນ ກຳຈຶ່ງໃຫ້ຜົນໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບສະພາບທີ່ໄດ້ກະທຳມັນ.
Verse 5
न नश्यति कृतं कर्म सदा पज्चेन्द्रियैरिह । ते हास्य साक्षिणो नित्यं पष्ठ आत्मा तथैव च
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ກຳທີ່ເຮັດໃນໂລກນີ້ຜ່ານອິນທຣີຍະທັງຫ້າ ບໍ່ເຄີຍສູນຫາຍໄປແທ້. ອິນທຣີຍະທັງຫ້ານັ້ນເປັນພະຍານຢູ່ເສມອ ແລະອັນທີ່ຫົກ—ໃຈ/ສະຕິພາຍໃນ—ກໍສັງເກດຢູ່ຕະຫຼອດ. ດັ່ງນັ້ນ ການກະທຳຍັງຄົງມີຄວາມຮັບຜິດຊອບທາງທຳ ຖືກພາຕິດໄປ ແລະຖືກຢືນຢັນຢູ່ໃນຕົວຜູ້ກະທຳ ແມ່ນແຕ່ບໍ່ມີຜູ້ຕັດສິນພາຍນອກກໍຕາມ.
Verse 6
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें दैव और पुरुषार्थका निर्देशविषयक छठा अध्याय पूरा हुआ
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອແຂກມາເຮືອນ ຄວນໃຫ້ທານດ້ວຍຕາ—ເບິ່ງດ້ວຍສາຍຕາອ່ອນໂຍນ; ໃຫ້ທານດ້ວຍໃຈ—ໃສ່ໃຈຮັບໃຊ້; ແລະໃຫ້ທານດ້ວຍວາຈາ—ເວົ້າຄຳຫວານທີ່ຈິງ. ເມື່ອແຂກຈະກັບ ຄວນໄປສົ່ງຕາມໄປອີກໜ້ອຍ ແລະຕະຫຼອດເວລາທີ່ແຂກຢູ່ ຄວນອຸທິດຕົນໃນການຕ້ອນຮັບ. ກິດທັງຫ້ານີ້ ທີ່ຄົນຄອບຄົວປະພຶດ ເປັນຍັດຍະທີ່ມີດັກຊິນາຫ້າ—ຍັດຍະປະຈຳວັນແຫ່ງການຮັບແຂກ ແລະຈັນຍາທຳ.
Verse 7
यो दद्यादपरिक्लिष्टमन्नमध्वनि वर्तते | श्रान्तायादृष्टपूर्वाय तस्य पुण्यफलं महत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດໃນຍາມເດີນທາງ ໄດ້ໃຫ້ອາຫານທີ່ດີ ແລະໃຫ້ດ້ວຍໃຈສະບາຍ ແກ່ນັກເດີນທາງຜູ້ເມື່ອຍລ້າທີ່ບໍ່ເຄີຍພົບຫນ້າ—ບຸນຜົນຂອງລາວຍິ່ງໃຫຍ່. ຄຳສອນນີ້ສັນລະເສີນການຕ້ອນຮັບຜູ້ແປກໜ້າທີ່ກຳລັງລຳບາກ: ການໃຫ້ອາຫານງ່າຍໆ ໂດຍບໍ່ລັງເລ ແລະບໍ່ເຮັດໃຫ້ຜູ້ໃຫ້ລຳບາກ ນຳມາຊຶ່ງຜົນບຸນອຸດົມ.
Verse 8
स्थण्डिलेषु शयानानां गृहाणि शयनानि च । चीरवल्कलसंवीते वासांस्याभरणानि च
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ບຳເນົາພົນປ່າ (ວານະປຣັສຖະ) ຜູ້ນອນຢູ່ເທິງດິນໂລ່ງ ຈະໄດ້ຮັບໃນຊາດຕໍ່ໄປ ເຮືອນດີ ແລະຕຽງນອນສະດວກ. ແລະຜູ້ທີ່ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂີ້ຮິ້ວ ແລະເປືອກໄມ້ ຈະໄດ້ຮັບໃນອີກຊາດ ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມງາມ ແລະເຄື່ອງປະດັບສົມຄວນ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມອົດທົນ ແລະຄວາມງ່າຍດາຍທີ່ເລືອກຮັບໄວ້ດ້ວຍຈິດໃຈ ຕາມທຳ ຖືກສອນວ່າໃຫ້ຜົນດີ.
Verse 9
वाहनानि च यानानि योगात्मनि तपोधने । अग्नीनुपशयानस्य राज्ञ: पौरुषमेव च
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ສຳລັບນັກບຳເນົາທີ່ມີທະນະແຫ່ງຕະປະ (ຕະໂປທະນະ) ຜູ້ມີໃຈຕັ້ງມັ່ນໃນໂຍຄະ ໃນຊາດຕໍ່ໄປຈະມີພາຫະນະ ແລະລົດຍານດີໆ ເຂົ້າມາພ້ອມ. ແລະສຳລັບກະສັດຜູ້ອຸທິດຕົນໃນການບູຊາ ແລະດູແລໄຟສັກສິດ ໃນອີກຊາດຈະໄດ້ຮັບພະລັງຊາຍ ແລະຄວາມກ້າຫານດັ່ງວິລະຊົນ. ຄຳສອນນີ້ເຊື່ອມໂຍງວິໄນພາຍໃນ ແລະພາລະກິດພິທີກຳ ກັບຜົນທີ່ສອດຄ່ອງ ເນັ້ນວ່າການປະພຶດຊອບຍ່ອມປັ້ນແຕ່ງອະນາຄົດ.
Verse 10
रसानां प्रतिसंहारे सौभाग्यमनुगच्छति । आमिषप्रतिसंहारे पशून् पुत्रांश्व विन्दति,रसोंका परित्याग करनेसे सौभाग्यकी और मांसका त्याग करनेसे पशुओं तथा पुत्रोंकी प्राप्ति होती है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຄວບຄຸມແລະລະທິ້ງຄວາມຫຼົງໃນລົດຊາດ ໂຊກດີຈະຕາມມາ. ເມື່ອຄວບຄຸມແລະລະທິ້ງການກິນເນື້ອ ຈະໄດ້ຮັບສັດລ້ຽງ ແລະລູກຊາຍດ້ວຍ»។
Verse 11
अवाक्शिरास्तु यो लम्बेदुदवासं च यो वसेत् । सततं चैकशायी य: स लभेतेप्सितां गतिम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດຫ້ອຍຕົນໂດຍຫົວລົງ ຫຼືອາໄສຢູ່ໃນນ້ຳ ແລະນອນຄົນດຽວເປັນນິດ—ດຳລົງພຣະຫມະຈັນຢ່າງມີວິໄນ—ຕະປະສີນັ້ນຈະບັນລຸເປົ້າໝາຍທີ່ປາດຖະໜາ»។
Verse 12
पाद्यमासनमेवाथ दीपमन्नं प्रतिश्रयम् । दद्यादतिथिपूजार्थ स यज्ञ: पजचदक्षिण:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ເພື່ອນັບຖືແຂກ ຄວນຖວາຍນ້ຳລ້າງຕີນ ບ່ອນນັ່ງ ໂຄມໄຟໃຫ້ແສງ ອາຫານ ແລະທີ່ພັກອາໄສ. ການຖວາຍຫ້າປະການນີ້ໃນການຕ້ອນຮັບແຂກ ເອີ້ນວ່າ ‘ຍັດຍະມີທານຫ້າ’ (pañca-dakṣiṇā-yajña)»។
Verse 13
वीरासनं वीरशय्यां वीरस्थानमुपागत: । अक्षयास्तस्य वै लोका: सर्वकामगमास्तथा
ຜູ້ໃດເຂົ້າສູ່ວີຣາສະນະ—ບ່ອນນັ່ງຂອງວີຣະຊົນ—ໃນສະໜາມຮົບ ແລະໄດ້ຮັບວີຣະໄສຍາ—ຄວາມຕາຍຂອງວີຣະຊົນ—ແລ້ວໄປສູ່ວີຣະສະຖານ (ໂລກສະຫວັນ) ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບໂລກອັນບໍ່ສິ້ນສຸດ. ໂລກເຫຼົ່ານັ້ນຍັງເປັນບ່ອນບັນດານໃຫ້ສຳເລັດຄວາມປາດຖະໜາທັງປວງ.
Verse 14
धनं लभेत दानेन मौनेनाज्ञां विशाम्पते । उपभोगांश्व तपसा ब्रद्मचर्येण जीवितम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ! ຄົນໄດ້ຊັບດ້ວຍການໃຫ້ທານ; ດ້ວຍວຣະຕະແຫ່ງຄວາມງຽບ (mouna) ຈຶ່ງໄດ້ອຳນາດໃຫ້ຜູ້ອື່ນເຊື່ອຟັງຄຳສັ່ງ; ດ້ວຍຕະປະສະ (tapas) ຈຶ່ງໄດ້ຮັບຄວາມສຸກແຫ່ງການເສບສົມ; ແລະດ້ວຍການຮັກສາພຣະຫມະຈັນ (brahmacarya) ຈຶ່ງໄດ້ຊີວິດ—ອາຍຸຍືນ ແລະພະລັງຊີວິດ. ດັ່ງນັ້ນ ວິໄນແຕ່ລະຢ່າງ ເມື່ອປະພຶດຕາມທຳ ຍ່ອມໃຫ້ຜົນຂອງມັນ»។
Verse 15
रूपमैश्वर्यमारोग्यमहिंसाफलम श्षुते । फलमूलाशिनो राज्यं स्वर्ग: पर्णाशिनां भवेत्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍອະຫິງສາ (ການບໍ່ເຮັດຮ້າຍ) ຍ່ອມໄດ້ຜົນເປັນຄວາມງາມ, ຄວາມຮັ່ງມີ, ແລະສຸຂະພາບດີ. ຜູ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍໝາກໄມ້ແລະຮາກໄມ້ ຍ່ອມໄດ້ອຳນາດປົກຄອງ; ຜູ້ຢູ່ດ້ວຍໃບໄມ້ ຍ່ອມໄດ້ສະຫວັນ. ດັ່ງນັ້ນ ການຝຶກວິໄນແລະໂດຍພິເສດອະຫິງສາ ຖືກສັນລະເສີນວ່າເປັນທຳອັນມີພະລັງ ໃຫ້ທັງຄວາມຜາສຸກໃນໂລກ ແລະຜົນທາງຈິດວິນຍານອັນສູງສຸດ.
Verse 16
प्रायोपवेशिनो राजन् सर्वत्र सुखमुच्यते । गवाढ्य: शाकदीक्षायां स्वर्गगामी तृणाशन:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ, ຜູ້ທີ່ນັ່ງຖືພຣາໂຍປະເວສະນະ (ອົດອາຫານຈົນສິ້ນຊີວິດ) ຖືກກ່າວວ່າຍ່ອມມີຄວາມສຸກທຸກແຫ່ງ. ເມື່ອຮັບດີກສາໃນການກິນຜັກ (ຊາກາຫານ) ຍ່ອມໄດ້ຊັບເປັນຝູງງົວ; ແລະຜູ້ທີ່ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍຫຍ້າ ຍ່ອມໄປສູ່ສະຫວັນ.
Verse 17
स्त्रियस्त्रिषवर्णं स्नात्वा वायुं पीत्वा क्रतुं लभेत् । स्वर्ग सत्येन लभते दीक्षया कुलमुत्तमम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍການລະທິ້ງຄວາມເພີດເພີນທີ່ເກີ່ຍວກັບຍິງ, ອາບນ້ຳຕາມເວລາສາມຍາມ, ແລະດຳລົງຊີວິດດ້ວຍຄວາມອົດກັ້ນດຸດດື່ມ “ລົມ” ເທົ່ານັ້ນ, ຍ່ອມໄດ້ບຸນຜົນເທົ່າກັບການບູຊາຍັດ. ດ້ວຍຄວາມຈິງ ມະນຸດໄດ້ສະຫວັນ; ດ້ວຍດີກສາ (dīkṣā) ຍ່ອມໄດ້ຕະກູນອັນປະເສີດ—ຄືກຽດສັກສີ ແລະຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງປະເພນີຄອບຄົວ.
Verse 18
सलिलाशी भवेद् यस्तु सदाग्नि: संस्कृतो द्विज: । मनुं साधयतो राज्यं नाकपृष्ठमनाशके
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ທະວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ) ຜູ້ຝຶກຝົນດີ ຜູ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍນ້ຳ, ຮັກສາໄຟບູຊາ (ອັກນິໂຫຕຣະ) ຢ່າງສະເໝີ, ແລະອຸທິດຕົນໃນການສາທະນາມັນຕຣາ ຍ່ອມໄດ້ອຳນາດປົກຄອງ ໂດຍຍຶດຕາມບັນຍັດຂອງມະນຸ (Manu). ແລະດ້ວຍການຖືພຣະວຣະຕະອົດອາຫານ (ບໍ່ກິນ) ມະນຸດຍ່ອມໄປຮອດໂລກສະຫວັນ.
Verse 19
उपवासं च दीक्षायामभिषेकं च पार्थिव । कृत्वा द्वादश वर्षाणि वीरस्थानाद् विशिष्यते
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາແຫ່ງແຜ່ນດິນ, ຜູ້ໃດຮັບດີກສາເຂົ້າສູ່ວຣະຕະ, ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍການອົດອາຫານ ແລະລະທິ້ງອາຫານ, ພ້ອມທັງອາບນ້ຳຊຳລະໃນຕິຣຖະ (ສະຖານທີ່ສັກສິດ) ຕະຫຼອດສິບສອງປີ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ພົບພາບອັນປະເສີດ ຍິ່ງກວ່າວີລະຊົນຜູ້ສະຫຼະຊີວິດໃນສະໜາມຮົບເສຍອີກ.
Verse 20
अधीत्य सर्ववेदान् वै सद्यो दुःखादू विमुच्यते । मानसं हि चरन् धर्म स्वर्गलोकमुपाश्ुते
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດທີ່ຮຽນຮູ້ແລະຊໍານານໃນການສຶກສາພຣະເວດທັງປວງ ຍ່ອມພົ້ນຈາກຄວາມໂສກເສົ້າໃນທັນທີ. ແລະຜູ້ໃດປະພຶດທຳມະດ້ວຍໃຈ—ດ້ວຍວິໄນແຫ່ງຈິດ—ຍ່ອມໄດ້ບັນລຸໂລກສະຫວັນ».
Verse 21
या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्य॑ति जीर्यत: । योडसौ प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजत: सुखम्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຄວາມຢາກ (ຕັນຫາ) ນັ້ນ ຜູ້ມີປັນຍາຜິດພາດລະທິ້ງຍາກ, ແມ່ນບໍ່ແກ່ເຖົ້າເຖິງແມ່ນຄົນຈະແກ່, ແລະທໍາລາຍທຸກຂ໌ຢູ່ເລື້ອຍໆດັ່ງໂລກພາຍອັນຄ່າຊີວິດ—ມີແຕ່ຜູ້ທີ່ລະທິ້ງຄວາມຫິວໂຫຍນັ້ນເທົ່ານັ້ນຈຶ່ງໄດ້ຄວາມສຸກແທ້».
Verse 22
यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विन्दति मातरम् | एवं पूर्वकृतं कर्म कर्तारमनुगच्छति
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເຫມືອນລູກງົວ ແມ່ນຢູ່ທ່າມກາງງົວນັບພັນກໍຍັງຊອກພົບແມ່ຂອງຕົນ, ສັນນັ້ນແຫຼະ ກຳທີ່ເຄີຍເຮັດໄວ້ແຕ່ກ່ອນ ຍ່ອມຈື່ຈຳຜູ້ກະທຳ ແລະຕາມຕິດເຂົາ».
Verse 23
अचोटद्यमानानि यथा पुष्पाणि च फलानि च । स्वकाल नातिवर्तन्ते तथा कर्म पुरा कृतम्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ດອກໄມ້ແລະໝາກໄມ້ ແມ່ນບໍ່ຕ້ອງໃຫ້ໃຜກະຕຸ້ນກໍບໍ່ລ່ວງເກີນລະດູການຂອງຕົນ; ເມື່ອເຖິງເວລາກໍບານ ແລະສຸກງອມຕາມການ. ສັນນັ້ນແຫຼະ ກຳທີ່ເຄີຍເຮັດໄວ້ແຕ່ກ່ອນ ຍ່ອມໃຫ້ຜົນເມື່ອເວລາຂອງມັນມາຮອດ».
Verse 24
जीर्यन्ति जीर्यतः केशा दन्ता जीर्यन्ति जीर्यत: । चक्षु:श्रोत्रे च जीर्येते तृष्णैका न तु जीर्यते
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຄົນແກ່ເຖົ້າ ຜົມກໍແກ່ແລະຫຼົ່ນ; ແຂ້ວກໍເສື່ອມຕາມວັຍ. ຕາແລະຫູກໍອ່ອນແຮງລົງ. ແຕ່ຄວາມຢາກ (ຕັນຫາ) ພຽງຢ່າງດຽວບໍ່ແກ່—ມັນຍັງສົດໃໝ່ຢູ່ເສມອ».
Verse 25
येन प्रीणाति पितरं तेन प्रीत: प्रजापति: । प्रीणाति मातरं येन पृथिवी तेन पूजिता
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍການປະພຶດໃດທີ່ເຮັດໃຫ້ພໍ່ຍິນດີ ດ້ວຍການປະພຶດນັ້ນ ພຣະປຣະຊາປະຕິ (Prajāpati) ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ ກໍພໍໃຈ. ແລະດ້ວຍການປະພຶດໃດທີ່ເຮັດໃຫ້ແມ່ຍິນດີ ດ້ວຍການປະພຶດນັ້ນ ແຜ່ນດິນ (ປຣິຖະວີ) ເອງກໍຖືກສັກກາລະບູຊາ.
Verse 26
सर्वे तस्यादृता धर्मा यस्यैते त्रय आदृता: । अनादूृतास्तु यस्यैते सर्वास्तस्याफला: क्रिया:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດທີ່ນັບຖືສາມປະການນີ້ ກໍເທົ່າກັບໄດ້ນັບຖືທຸກຮູບແບບແຫ່ງທຳມະ. ແຕ່ຜູ້ໃດທີ່ລະເລີຍສາມປະການນີ້ ການກະທຳທັງປວງຂອງຜູ້ນັ້ນ—ທັງຍັດຍາ ແລະພິທີກຳອື່ນໆ—ຍ່ອມກາຍເປັນໄຮ້ຜົນ.
Verse 27
वैशम्पायन उवाच भीष्मस्यैतद् वचःश्रुत्वा विस्मिता: कुरुपुड्रवा: । आसन प्रहृष्टमनस: प्रीतिमन्तो5भवंस्तदा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄຳຂອງພີສະມະແລ້ວ ບັນດາຜູ້ສູງສຸດໃນວົງສາກຸຣຸ ກໍຕື່ນຕະລຶງດ້ວຍຄວາມພິສົດ. ໃຈຂອງເຂົາເຈົ້າເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີ ແລະໃນຂະນະນັ້ນ ທຸກຄົນກໍພໍໃຈຢ່າງຍິ່ງ.
Verse 28
भीष्म उवाच यन्मन्त्रे भवति वृथोपयुज्यमाने यत् सोमे भवति वृथाभिषूयमाणे । यच्चाग्नौ भवति वृथाभिटृ्यमाने तत् सर्व भवति वृथाभिधीयमाने
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຢຸທິສຖິຣະ! ບາບໃດທີ່ເກີດຈາກການນຳມັນຕຣາແຫ່ງເວດະໄປໃຊ້ຜິດ ຫຼືສະດຸດສະດິງຢ່າງໄຮ້ຄວາມຄວນ, ຄວາມຜິດໃດທີ່ເກີດເມື່ອພິທີໂສມະຍາກຖືກເຮັດໃຫ້ໄຮ້ຜົນເນື່ອງຈາກການປະຕິບັດບໍ່ຖືກຕ້ອງ ແລະບໍ່ມອບທານຕາມຄວນ, ແລະບາບໃດທີ່ເກີດຈາກການຖວາຍອາຫຸຕິລົງໃນໄຟໂດຍບໍ່ມີພິທີແລະມັນຕຣາ—ບາບທັງປວງນັ້ນ ລ້ວນມາຮວບຮວມຢູ່ກັບຜູ້ທີ່ເວົ້າຄຳມຸສາ.»
Verse 29
इत्येतदृषिणा प्रोक्तमुक्तवानस्मि यद् विभो । शुभाशुभफलप्राप्ती किमत: श्रोतुमिच्छसि
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີລິດອຳນາດ! ຂ້າໄດ້ກ່າວແລ້ວຕາມທີ່ລຶດສີໄດ້ປະກາດໄວ້. ກ່ຽວກັບການໄດ້ຮັບຜົນດີແລະຜົນຮ້າຍ ເຈົ້າຍັງປາດຖະນາຟັງສິ່ງໃດອີກ?»
Verse 253
येन प्रीणात्युपाध्यायं तेन स्याद् ब्रह्म पूजितम् । मनुष्य जिस व्यवहारसे पिताको प्रसन्न करता है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍການປະພຶດໃດທີ່ມະນຸດເຮັດໃຫ້ອາຈານຂອງຕົນພໍໃຈ ດ້ວຍການປະພຶດນັ້ນເອງ ພຣະພຣະຫມັນອັນສູງສຸດກໍຖືກບູຊາ. ດັ່ງນັ້ນ ການເຄົາລົບແລະເຮັດໃຫ້ຄູບາອາຈານພໍໃຈ ບໍ່ແມ່ນແຕ່ມາລະຍາດທາງສັງຄົມ ແຕ່ເປັນກິດທາງທຳທີ່ກາຍເປັນການນົບນ້ອມທາງຈິດວິນຍານອັນສູງສຸດ.
Frequently Asked Questions
That karma is conserved: actions performed through particular faculties and in particular conditions inevitably mature into corresponding experiences for the same agent, across successive births.
Prioritize disciplined speech and senses, practice structured hospitality (pādya, āsana, dīpa, anna, shelter), and align austerity with non-injury and truthfulness, treating these as measurable causes of social and personal well-being.
Yes: it asserts that misapplied or “vainly uttered” sacred speech can render mantra, soma, and fire offerings ineffective, framing correct intention and articulation as integral to ritual outcome.