Adhyaya 66
Pānīya-dāna and Anna-dāna: The Primacy of Life-Sustaining Gifts (पानीयदान-प्रशंसा / अन्नदान-प्रशंसा)
Upa-parva: Dāna-dharma (Charitable Giving Discourses) — Water and Food Gifts
Chapter 13.66 opens with Yudhiṣṭhira acknowledging prior teaching on the fruits of charity and requesting a detailed explanation of why pānīya-dāna (gift of water) is considered supremely fruitful. Bhīṣma replies by establishing a hierarchy of necessity: there is, in his assessment, no gift superior to providing food and water to one who receives and consumes them. He argues that living beings proceed and function through food; from food arise strength (bala) and radiance/energy (tejas), hence food-giving is praised as foremost among gifts. The discourse then deepens causality: food itself depends on water, and without water nothing proceeds—plants, herbs, and sustenance are described as water-born. The chapter extends the dependency logic cosmologically and ritually by associating water with Soma and with sacrificial utterances/offerings (amṛta, sudhā, svāhā, vaṣaṭ), and by mapping different beings to their sustaining “food” (e.g., devas and amṛta; pitṛs and svadhā). The ethical conclusion is programmatic: regular water-giving is urged for one seeking welfare (bhūti), bringing reputation, longevity, and release from demerit; the donor is said to attain enduring worlds, with a cited traditional authority (Manu). Throughout, the teaching frames charity as life-support (prāṇa-dāna by implication), grounding merit in sustaining the conditions of existence rather than in display or status.
Chapter Arc: युधिष्ठिर, दानधर्म के सूक्ष्म मार्ग में, भीष्म से पूछते हैं—किस वस्तु के दान से ब्राह्मण तुरंत तृप्त होते हैं, और कौन-सा दान इहलोक-परलोक दोनों में सर्वाधिक फलदायी है। → भीष्म उत्तर को केवल ‘दान’ की सूची नहीं बनाते; वे अन्न के बिना देह-धर्म के विघटन का चित्र खींचते हैं—अन्न-हानि से शरीर के धातु/तत्त्व बिखरते हैं, बल क्षीण होता है, और जीवन-यज्ञ की धुरी डगमगाती है। फिर वे ब्राह्मण को ‘श्रेष्ठ क्षेत्र’ कहकर दान के ‘बीज’ और ‘क्षेत्र’ का नैतिक-आध्यात्मिक गणित स्थापित करते हैं। → अन्नदान की महिमा अपने शिखर पर पहुँचती है: जो मनुष्य अन्न से देव, पितृ, ऋषि, ब्राह्मण और अतिथि को तृप्त करता है, उसे महान पुण्यफल मिलता है; और अन्नदाता को स्वर्गीय लोकों में श्वेत-मेघ-सम प्रासाद, सुवर्ण-दीप्त शय्या आदि दिव्य भोग प्राप्त होते हैं—इसलिए ‘अन्नप्रदो भव’ का घोष। → भीष्म निष्कर्ष देते हैं कि अन्नदान ही दानों में प्रधान है—मानव को प्रयत्नपूर्वक अन्न का दान करना चाहिए, क्योंकि वही जीवन, बल, धर्म-पालन और परलोक-गति का आधार है।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २६ श्लोक मिलाकर कुल ९८३ श्लोक हैं) न२््च्स्स््तािस्ि ह्य £>ाभ्प्ट् त्रेषष्टितमोड्ध्याय: अन्नदानका विशेष माहात्म्य युधिछ्िर उवाच कानि दानानि लोके5स्मिन् दातुकामो महीपति: । गुणाधिकेभ्यो विप्रेभ्यो दद्यात् भरतसत्तम
ຢຸທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດສຸດໃນບາຣະຕະ, ຖ້າກະສັດໃນໂລກນີ້ປາດຖະໜາຈະໃຫ້ທານ, ຄວນຖວາຍທານປະເພດໃດແດ່ແກ່ພຣາຫມັນຜູ້ເລີດດ້ວຍຄຸນທຳ?»
Verse 2
केन तुष्यन्ति ते सद्यः किं तुष्टा: प्रदिशन्ति च । शंस मे तन््महाबाहो फल पुण्यकृतं महत्
ຢຸທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍທານອັນໃດ ພຣາຫມັນເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງພໍໃຈໃນທັນທີ? ແລະເມື່ອພໍໃຈແລ້ວ ພວກເຂົາຈະປະທານສິ່ງໃດຕອບແທນ? ໂອ ຜູ້ແຂນແຂງ, ຈົ່ງບອກຂ້າເຖິງຜົນອັນຍິ່ງໃຫຍ່—ບຸນອັນສູງສົ່ງ—ທີ່ເກີດຈາກການໃຫ້ທານ.»
Verse 3
दत्तं किं फलवद् राजन्निह लोके परत्र च | भवतः: श्रोतुमिच्छामि तन्मे विस्तरतो वद
ຢຸທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ກະສັດ, ທານປະເພດໃດຈຶ່ງໃຫ້ຜົນແທ້ ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະໃນໂລກໜ້າ? ຂ້າປາດຖະໜາຈະຟັງຈາກປາກຂອງທ່ານ. ຂໍຈົ່ງອະທິບາຍເລື່ອງນີ້ໃຫ້ລະອຽດ, ໂອ ກະສັດ.»
Verse 4
भीष्म उवाच इममर्थ पुरा पृष्टो नारदो देवदर्शन: । यदुक्तवानसौ वाक्यं तन्मे निगदत: शृणु
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເລື່ອງນີ້ ຂ້າເຄີຍຖາມ ນາຣະດະ ມະຫາຣິສີຜູ້ເຫັນເທວະດາ ໃນການກ່ອນ. ບັດນີ້ ຈົ່ງຟັງ ຂ້າຈະເລົ່າຄຳທີ່ທ່ານເວົ້າໃນເວລານັ້ນ».
Verse 5
नारद उवाच अन्नमेव प्रशंसन्ति देवा ऋषिगणास्तथा । लोकततन्त्र हि संज्ञाश्न सर्वमन्ने प्रतेष्ठितम्
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ເທວະດາ ແລະ ຝູງຣິສີ ລ້ວນສັນລະເສີນອາຫານເທົ່ານັ້ນ. ເພາະລະບຽບແລະການດຳລົງຊີວິດໃນໂລກ ພຶງພາອາຫານ; ຈາກອາຫານເກີດຄວາມຮູ້ຕື່ນ ແລະ ປັນຍາອັນແຈ້ງຊັດ, ແລະທຸກສິ່ງໃນໂລກກໍຕັ້ງຢູ່ເນື່ອງດ້ວຍອາຫານ».
Verse 6
अन्नेन सदृशं दानं न भूतं न भविष्यति । तस्मादन्नं विशेषेण दातुमिच्छन्ति मानवा:,अन्नके समान न कोई दान था और न होगा। इसलिये मनुष्य अधिकतर अन्नका ही दान करना चाहते हैं
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ບໍ່ເຄີຍມີ ແລະຈະບໍ່ມີອີກ ທານໃດທຽບເທົ່າທານແຫ່ງອາຫານ. ເພາະສະນັ້ນ ມະນຸດທັງຫຼາຍ ເມື່ອຮູ້ຄຸນຄ່າອັນພິເສດຂອງມັນ ຈຶ່ງປາຖະໜາຈະໃຫ້ອາຫານເປັນທານເປັນອັນດັບທຳອິດ».
Verse 7
अन्नमूर्जस्करं लोके प्राणाश्षान्ने प्रतिष्ठिता: । अन्नेन धार्यते सर्व विश्व जगदिदं प्रभो
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ອາຫານແມ່ນຜູ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດພະລັງໃນໂລກ. ລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດຕັ້ງຢູ່ເນື່ອງດ້ວຍອາຫານ; ແລະໂດຍອາຫານນີ້ ຈັກກະວານທັງໝົດ—ທັງທີ່ເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ທີ່ຢຸດນິ່ງ—ຖືກຄ້ຳຈຸນ, ໂອ ພຣະອົງ.»
Verse 8
अन्नाद् गृहस्था लोकेउस्मिन् भिक्षवस्तापसास्तथा । अन्नाद् भवन्ति वै प्राणा: प्रत्यक्ष नात्र संशय:
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ໃນໂລກນີ້ ທັງຄົນຄອບຄົວ, ພະບິນທະບາດຜູ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍທານ, ແລະນັກຕະປະ ລ້ວນຖືກຫຼ້ຽງດ້ວຍອາຫານ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດກໍພຶງພາອາຫານ; ນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ທຸກຄົນເຫັນໄດ້ຊັດເຈນ ແລະບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສເລີຍ».
Verse 9
कुटुम्बिने सीदते च ब्राह्मणाय महात्मने । दातव्यं भिक्षवे चान्नामात्मनो भूतिमिच्छता
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດປາຖະໜາຄວາມຜາສຸກ ແລະ ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຂອງຕົນ ຄວນເຮັດອັນນະທານ—ການໃຫ້ອາຫານ—ໂດຍພິເສດແກ່ເຈົ້າເຮືອນທີ່ກຳລັງທຸກຍາກ, ແກ່ພຣາຫມັນຜູ້ມີໃຈໃຫຍ່, ແລະ ແກ່ສະມະນະຜູ້ມາຂໍທານ. ຄຸນດີຂອງຕົນບໍ່ໄດ້ມາຈາກການກັກຕຸນ ແຕ່ມາຈາກການຫຼ້ຽງດູຜູ້ຂາດແຄນດ້ວຍອາຫານ.
Verse 10
ब्राह्मणायाभिरूपाय यो दद्यादन्नमर्थिने । विदधाति निर्धि श्रेष्ठ पारलीकिकमात्मन:,जो याचना करनेवाले सुपात्र ब्राह्मणको अन्नदान देता है, वह परलोकमें अपने लिये एक अच्छी निधि (खजाना) बना लेता है
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດໃຫ້ອາຫານແກ່ພຣາຫມັນຜູ້ສົມຄວນ ແລະ ນ່າເຄົາລົບ ຜູ້ມາຂໍທານ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມສ້າງຄັງສົມບັດອັນດີເລີດໃຫ້ຕົນໃນໂລກໜ້າ—ຄຸນບຸນທີ່ຕິດຕາມໄປເກີນຊີວິດນີ້.
Verse 11
श्रान्तमध्वनि वर्तन्तं वृद्धमर्हमुपस्थितम् । अर्चयेद् भूतिमन्विच्छन् गृहस्थो गृहमागतम्
ຖ້າມີນັກເດີນທາງຜູ້ເຖົ້າແກ່ ແລະ ສົມຄວນແກ່ການເຄົາລົບ ມາຮອດເຮືອນດ້ວຍຄວາມເມື່ອຍລ້າຈາກທາງ, ເຈົ້າເຮືອນຜູ້ປາຖະໜາຄຸນດີຂອງຕົນ ຄວນຕ້ອນຮັບ ແລະ ໃຫ້ກຽດແກ່ແຂກນັ້ນຕາມຄວາມສົມຄວນ. ການຕ້ອນຮັບແຂກບໍ່ແມ່ນພຽງມາລະຍາດ ແຕ່ເປັນການກະທຳຕາມທຳມະ ທີ່ນຳມາຊຶ່ງສິຣິມົງຄຸນແກ່ຜູ້ໃຫ້.
Verse 12
क्रोधमुत्पतितं हित्वा सुशीलो वीतमत्सर: । अन्नदः प्राप्तुते राजन् दिवि चेह च यत्सुखम्
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາ! ຜູ້ໃດລະທິ້ງຄວາມໂກດທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນໃຈ, ປະຖິ້ມຄວາມອິດສາ, ແລະ ສະແດງຄວາມປະພຶດດີໂດຍການໃຫ້ອາຫານ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມສຸກທັງໃນໂລກນີ້ ແລະ ໃນສະຫວັນ.
Verse 13
नावमन्येदभिगतं न प्रणुद्यात् कदाचन । अपि श्वपाके शुनि वा न दानं विप्रणश्यति
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: ຢ່າເຄີຍດູໝິ່ນຜູ້ທີ່ມາຮອດເຮືອນ ແລະ ຢ່າເຄີຍໄລ່ເຂົາອອກໄປ. ແມ່ນແຕ່ຜູ້ຮັບຈະເປັນຈັນດາລາ (ຄົນນອກວັນນະ) ຫຼື ແມ່ນແຕ່ໝາ, ອັນນະທານ—ຂອງຂວັນເປັນອາຫານ—ກໍບໍ່ເຄີຍສູນເປົ່າ; ທານທີ່ໃຫ້ດ້ວຍໃຈແບບນີ້ບໍ່ເຄີຍເສຍໄປໂດຍປະໂຫຍດບໍ່ມີ.
Verse 14
यो दद्यादपरिक्लिष्टमन्नमध्वनि वर्तते | आर्तायादृष्टपूर्वाय स महद्धर्ममाप्तुयात्,जो मनुष्य कष्टमें पड़े हुए अपरिचित राहीको प्रसन्नतापूर्वक अन्न देता है, उसे महान् धर्मकी प्राप्ति होती है
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດທີ່ໃຫ້ອາຫານແກ່ນັກເດີນທາງຢູ່ຕາມທາງ ໂດຍບໍ່ລັງເລ ແລະບໍ່ອຶດອັດໃນໃຈ—ໂດຍສະເພາະແກ່ຜູ້ທຸກຍາກລຳບາກ ແລະບໍ່ເຄີຍຮູ້ຈັກກ່ອນ—ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບບຸນທາງທຳອັນໃຫຍ່.
Verse 15
पितृन् देवानृषीन् विप्रानतिथींश्व॒ जनाधिप । यो नर: प्रीणयत्यन्नैस्तस्य पुण्यफलं महत्
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ຜູ້ໃດທີ່ນຳອາຫານໄປຖວາຍແລະເຮັດໃຫ້ປິຕຣະ (ບັນພະບຸລຸດ), ເທວະ, ຣິສີ, ພຣາຫມະນ ແລະແຂກ ໄດ້ຊື່ນບານພໍໃຈ, ຜົນບຸນຂອງຜູ້ນັ້ນຍິ່ງໃຫຍ່ນັກ.
Verse 16
कृत्वातिपातकं कर्म यो दद्यादन्नमर्थिने | ब्राह्मणाय विशेषेण न स पापेन मुहाते,जो महान् पाप करके भी याचक मनुष्यको, उसमें भी विशेषत: ब्राह्मणको अन्न देता है, वह अपने पापके कारण मोहमें नहीं पड़ता है
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ຜູ້ໃດເຄີຍກະທຳບາບຫນັກ, ຖ້າເຂົາໃຫ້ອາຫານແກ່ຜູ້ມາຂໍ—ໂດຍສະເພາະແກ່ພຣາຫມະນ—ເຂົາຈະບໍ່ຕົກຢູ່ໃນຄວາມຫຼົງມົວເນື່ອງຈາກບາບນັ້ນ.
Verse 17
ब्राह्मणेष्वक्षयं दानमन्न शूद्रे महाफलम् | अन्नदानं हि शूद्रे च ब्राह्मणे च विशिष्यते
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ການໃຫ້ອາຫານແກ່ພຣາຫມະນເປັນທານທີ່ຜົນບໍ່ສິ້ນສຸດ; ແລະການໃຫ້ອາຫານແກ່ຊູດຣະ (Śūdra) ກໍໄດ້ຜົນຍິ່ງໃຫຍ່. ແທ້ຈິງແລ້ວ ທານອາຫານມີຄຸນພິເສດ—ຈະໃຫ້ແກ່ຊູດຣະຫຼືພຣາຫມະນກໍຕາມ—ເພາະການຫຼ້ຽງຊີວິດດ້ວຍອາຫານແມ່ນກິດທຳອັນສູງສຸດ.
Verse 18
न पृच्छेद् गोत्रचरणं स्वाध्यायं देशमेव च । भिक्षितो ब्राह्मणेनेह दद्यादन्न॑ प्रयाचित:
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອພຣາຫມະນມາຂໍທານຢູ່ນີ້ ບໍ່ຄວນຖາມເຖິງໂຄດ (gotra), ສາຂາ, ການສຶກສາເວດ, ຫຼືຖິ່ນພຳນັກຂອງລາວ. ຖ້າລາວຂໍອາຫານ ຈົ່ງໃຫ້ໃນທັນທີ».
Verse 19
अन्नदस्यान्नवक्षाश्व॒ सर्वकामफलप्रदा: । भवन्ति चेह चामुत्र नृपतेर्नात्र संशय:
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ສໍາລັບກະສັດຜູ້ໃຫ້ອາຫານເປັນທານ ແມ່ນແຕ່ພືດຂ້າວໃນນາກໍກາຍເປັນຜູ້ປະທານຜົນອັນພຶງປາດຖະໜາທຸກປະການ ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະໃນໂລກໜ້າ. ໂອ ກະສັດ, ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສໃນເລື່ອງນີ້ເລີຍ.
Verse 20
आशंसन्ते हि पितर: सुवृष्टिमिव कर्षका: । अस्माकमपि पुत्रो वा पौत्रो वान्नं प्रदास्यति
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ເຫມືອນຊາວນາປາດຖະໜາຝົນທັນເວລາແລະອຸດົມ ບັນພະບຸລຸດກໍຄອຍຖ້າດ້ວຍຄວາມຫວັງ ຄິດວ່າ: “ສັກວັນໜຶ່ງ ລູກຫຼືຫຼານຂອງເຮົາຈະນໍາອາຫານມາຖວາຍໃຫ້ເຮົາ.”
Verse 21
ब्राह्मणो हि महदभूतं स्वयं देहीति याचति । अकामो वा सकामो वा दत्त्वा पुण्यमवाप्रुयात्
ພຣາຫມັນເປັນສັດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່. ຖ້າທ່ານກ່າວຂໍເອງວ່າ “ຂໍອາຫານໃຫ້ຂ້ອຍ” ມະນຸດຄວນໃຫ້ທານອາຫານແກ່ທ່ານ ຈະໃຫ້ດ້ວຍໃຈປາດຖະໜາຜົນ ຫຼືໃຫ້ດ້ວຍໃຈບໍ່ຍຶດຕິດກໍຕາມ ເພື່ອບັນລຸບຸນກຸສົນ.
Verse 22
ब्राह्मण: सर्वभूतानामतिथि: प्रसृताग्रभुक् । विप्रा यदधिगच्छन्ति भिक्षमाणा गृहं सदा
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ພຣາຫມັນເປັນເຫມືອນແຂກຂອງສັດທັງປວງ—ຜູ້ກິນແຕ່ສິ່ງທີ່ຖືກວາງລົງໃນຝາມືທີ່ຍື່ນອອກ. ພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍ ມັກເຂົ້າໄປຫາເຮືອນຄົນ ເພື່ອຂໍທານຢູ່ເປັນນິດ.
Verse 23
सत्कृताश्च निवर्तन्ते तदतीव प्रवर्धते । महाभागे कुले प्रेत्य जन्म चाप्रोति भारत
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ເມື່ອຜູ້ຄົນໄດ້ຮັບການນັບຖືຢ່າງສົມກຽດ ພວກເຂົາຈະກັບມາອີກ ແລະການນັບຖືນັ້ນກໍຍິ່ງເພີ່ມພູນ. ແລະຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ໂອ ພາຣະຕະ, ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ເກີດໃນຕະກູນອັນມີວາສະນາ ແລະສູງສົ່ງ.
Verse 24
भारत! ब्राह्मण सब मनुष्योंका अतिथि और सबसे पहले भोजन पानेका अधिकारी है। ब्राह्मण जिस घरपर सदा भिक्षा माँगनेके लिये जाते हैं और वहाँसे सत्कार पाकर लौटते हैं, उस घरकी सम्पत्ति अधिक बढ़ जाती है तथा उस घरका मालिक मरनेके बाद महान् सौभाग्यशाली कुलमें जन्म पाता है ।।
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ, ພຣາຫມະນະ ຄວນຖືກນັບເປັນແຂກຜູ້ສູງສຸດໃນບັນດາມະນຸດ ແລະຄວນໄດ້ຮັບການຮັບໃຊ້ກ່ອນ. ເຮືອນໃດທີ່ພຣາຫມະນະມາຂໍທານເປັນປະຈໍາ ແລະກັບອອກໄປດ້ວຍການຕ້ອນຮັບອັນເຄົາລົບ, ຊັບສົມບັດຂອງເຮືອນນັ້ນຈະເພີ່ມພູນ; ແລະເຈົ້າເຮືອນນັ້ນ ຫຼັງຈາກຕາຍ ຈະເກີດໃນຕະກູນອັນມີສິຣິມົງຄຸນຢ່າງຍິ່ງ. ຍິ່ງກວ່ານັ້ນ, ຜູ້ໃດໃນໂລກນີ້ທີ່ໃຫ້ອາຫານ, ຖວາຍທີ່ນັ່ງອັນດີຫຼືບ່ອນເກຍດຕິຍົດ, ແລະບໍລິຈາກອາຫານຫວານແລະອາຫານຄັດສັນເປັນປະຈໍາ, ຈະພັກອາໄສໃນສະຫວັນ ໂດຍໄດ້ຮັບການນັບຖືຈາກເທວະດາ».
Verse 25
अन्न प्राणा नराणां हि सर्वमन्ने प्रतेष्ठितम् । अन्नदः पशुमान् पुत्री धनवान् भोगवानपि
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ອາຫານແທ້ຈິງແມ່ນລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດຂອງມະນຸດ; ທຸກສິ່ງຕັ້ງຢູ່ເທິງອາຫານ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຜູ້ໃຫ້ອາຫານຈະໄດ້ຮັບຝູງສັດ, ລູກຊາຍ, ຊັບສົມບັດ ແລະຄວາມສຸກໃນການເສບສົມດ້ວຍ. ໃນໂລກນີ້ ຊາຍຜູ້ໃຫ້ອາຫານ ຖືກຍົກຍ້ອງວ່າເປັນ ‘ຜູ້ໃຫ້ຊີວິດ’ ແລະເປັນ ‘ຜູ້ໃຫ້ທຸກສິ່ງ’».
Verse 26
प्राणवांश्वापि भवति रूपवांश्व तथा नृप । अन्नद: प्राणदो लोके सर्वद: प्रोच्यते तु सः
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຜູ້ໃຫ້ອາຫານຈະມີພະລັງຊີວິດສົມບູນ ແລະມີຄວາມງາມດ້ວຍ. ໃນໂລກນີ້ ຜູ້ໃຫ້ອາຫານຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ຜູ້ໃຫ້ຊີວິດ’ ແລະແທ້ຈິງກໍຖືກກ່າວວ່າເປັນ ‘ຜູ້ໃຫ້ທຸກສິ່ງ’».
Verse 27
अन्न हि दत्त्वातिथये ब्राह्मणाय यथाविधि । प्रदाता सुखमाप्रोति दैवतैश्नापि पूज्यते,अतिथि ब्राह्मणको विधिपूर्वक अन्नदान करके दाता परलोकमें सुख पाता है और देवता भी उसका आदर करते हैं
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຜູ້ໃດຖວາຍອາຫານແກ່ແຂກ—ໂດຍສະເພາະແກ່ພຣາຫມະນະ—ຢ່າງຖືກຕ້ອງຕາມພິທີ, ຜູ້ໃຫ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບຄວາມສຸກໃນປະໂລກ ແລະເທວະດາກໍຍົກຍ້ອງນັບຖື».
Verse 28
ब्राह्मणो हि महदभूत॑ क्षेत्रभूतं युधिष्ठिर । उप्यते तत्र यद् बीज॑ तद्धि पुण्यफलं महत्
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ, ພຣາຫມະນະແທ້ໆແມ່ນສັດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່—ເປັນດັ່ງນາທີ່ສັກສິດ. ‘ເມັດພັນ’ ໃດທີ່ຫວ່ານລົງໃນນານັ້ນ ຈະໃຫ້ຜົນບຸນອັນໃຫຍ່ຫຼວງ. ດັ່ງນັ້ນ ການໃຫ້ທານ, ການຮັບໃຊ້, ແລະການເຄົາລົບທີ່ຖວາຍແດ່ພຣາຫມະນະຜູ້ຄວນຄ່າ ຍ່ອມໃຫ້ຜົນທາງຄຸນທຳແລະທາງຈິດວິນຍານອັນມີອໍານາດຢ່າງພິເສດ».
Verse 29
प्रत्यक्ष प्रीतिजनन भोक्त्ुर्दातुर्भवत्युत । सर्वाण्यन्यानि दानानि परोक्षफलवन्त्युत
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ທານແຫ່ງອາຫານ ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມພໍໃຈໂດຍກົງ ທັງແກ່ຜູ້ໃຫ້ ແລະຜູ້ກິນ. ທານອື່ນໆທັງປວງ ກໍ່ໃຫ້ຜົນແບບອ້ອມໆ».
Verse 30
अन्नाद्धि प्रसव यान्ति रतिरन्नाद्धि भारत । धर्मार्थावन्नतो विद्धि रोगनाशं तथान्नत:
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ, ຈາກອາຫານແທ້ໆ ຈຶ່ງມີການເກີດລູກຫຼານ; ຈາກອາຫານແທ້ໆ ຈຶ່ງສຳເລັດການຮ່ວມຮັກ. ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ທັງທຳມະ ແລະ ອັດຖະ ກໍ່ສຳເລັດໂດຍອາຫານ; ແລະດ້ວຍອາຫານນັ້ນເອງ ໂລກພະຍາດກໍ່ຖືກທຳລາຍ».
Verse 31
अन्न हामृतमित्याह पुराकल्पे प्रजापति: । अन्न भुवं दिवं खं च सर्वमन्ने प्रतेष्ठितम्,पूर्वकल्पमें प्रजापतिने अन्नको अमृत बतलाया है। भूलोक, स्वर्ग और आकाश अन्नरूप ही हैं; क्योंकि अन्न ही सबका आधार है
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ໃນການກ່ອນເກົ່າ ພຣະປຣະຊາປະຕິ ໄດ້ປະກາດວ່າ ‘ອາຫານແມ່ນອະມຣິຕະ (ນ້ຳອະມະຕະ)’। ແຜ່ນດິນ, ສະຫວັນ, ແລະອາກາດ ລ້ວນຕັ້ງຢູ່ເທິງອາຫານ; ແທ້ຈິງ ທຸກສິ່ງຖືກສະຖາປະນາໄວ້ເທິງອາຫານ».
Verse 32
अन्नप्रणाशे भिद्यन्ते शरीरे पजच धातव: । बल॑ बलवतो<पीह प्रणश्यत्यन्नहानित:
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອອາຫານຖືກທຳລາຍ ຫຼືຂາດແຄນ ອົງປະກອບທີ່ຄ້ຳຈຸນຮ່າງກາຍທັງຫ້າ ຈະແຕກກະຈາຍ. ດ້ວຍການສູນເສຍອາຫານ ແມ່ນແຕ່ຜູ້ແຂງແຮງທີ່ສຸດໃນໂລກນີ້ ກໍ່ອ່ອນແຮງລົງ».
Verse 33
आवाहाश्न विवाहाश्न यज्ञाश्चान्ञमृते तथा । निवर्तन्ते नरश्रेष्ठ ब्रह्म चात्र प्रलीयते,निमन्त्रण, विवाह और यज्ञ भी अन्नके बिना बंद हो जाते हैं। नरश्रेष्ठ! अन्न न हो तो वेदोंका ज्ञान भी भूल जाता है
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ພິທີເຊີນຮັບ, ພິທີແຕ່ງງານ, ແລະພິທີຍັດ (ຍັດຍະ) ທັງຫມົດ ກໍ່ຢຸດລົງເມື່ອບໍ່ມີອາຫານ. ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນມະນຸດ, ເມື່ອອາຫານຂາດ ແມ່ນແຕ່ຄວາມຮູ້ອັນສັກສິດ (ພຣະພຣະຫມັນ/ຄວາມຮູ້ແຫ່ງເວດ) ໃນໂລກນີ້ ກໍ່ຈາງຫາຍດັ່ງຖືກລະລາຍ».
Verse 34
अन्नतः सर्वमेतद्धि यत् किंचित् स्थाणु जंगमम् | त्रिषु लोकेषु धर्मार्थमन्नं देयमतो बुधै:
ສິ່ງທັງປວງນີ້—ທັງທີ່ຢືນຢູ່ນິ່ງ ແລະທີ່ເຄື່ອນໄຫວ—ທີ່ມີຢູ່ໃນສາມໂລກ ລ້ວນອາໄສອາຫານເປັນຖານ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ມີປັນຍາຄວນໃຫ້ທານອາຫານເພື່ອທຳມະ ໃນສາມໂລກແນ່ນອນ.
Verse 35
अन्नदस्य मनुष्यस्य बलमोजो यशांसि च । कीर्तिश्चि वर्थते शश्व॒त् त्रिषु लोकेषु पार्थिव,पृथ्वीनाथ! अन्नदान करनेवाले मनुष्यके बल, ओज, यश और कीर्तिका तीनों लोकोंमें सदा ही विस्तार होता रहता है
ໂອ ພະຣາຊາ ເຈົ້າແຜ່ນດິນ! ຜູ້ໃຫ້ທານອາຫານ ຈະມີກຳລັງ, ພະລັງພາຍໃນ, ຊື່ສຽງ ແລະກຽດສັກສີ ເພີ່ມພູນຢູ່ເສມອ ແຜ່ກວ້າງໄປໃນສາມໂລກ.
Verse 36
मेघेषूर्ध्व संनिधत्ते प्राणानां पवन: पति: । तच्च मेघगतं वारि शक्रो वर्षति भारत,भारत! प्राणोंका स्वामी पवन मेघोंके ऊपर स्थित होता है और मेघमें जो जल है, उसे इन्द्र धरतीपर बरसाते हैं
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ເທິງເມກຂຶ້ນໄປ ມີພະວາຍຸ—ເຈົ້າແຫ່ງລົມ ແລະເຈົ້າແຫ່ງລົມຫາຍໃຈ—ສະຖິດຢູ່. ແລ້ວນ້ຳທີ່ຮວບຮວມໃນເມກ ພະອິນທຣາຈຶ່ງປ່ອຍໃຫ້ຕົກເປັນຝົນລົງສູ່ແຜ່ນດິນ, ໂອ ພາຣະຕະ.
Verse 37
आदत्ते च रसान् भौमानादित्य: स्वगभस्तिभि: । वायुरादित्यतस्तांश्व रसान् देव: प्रवर्षति,सूर्य अपनी किरणोंसे पृथ्वीके रसोंको ग्रहण करते हैं। वायुदेव सूर्यसे उन रसोंको लेकर फिर भूमिपर बरसाते हैं
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ພະອາທິດໃຊ້ລຳແສງຂອງພຣະອົງ ດຶງເອົາຄວາມຊຸ່ມ ແລະນ້ຳຫວານຈາກແຜ່ນດິນ. ແລ້ວພະວາຍຸ ຮັບເອົາສານເຫຼົ່ານັ້ນຈາກພະອາທິດ ແລະເຮັດໃຫ້ມັນຕົກກັບລົງສູ່ແຜ່ນດິນເປັນຝົນ.
Verse 38
तद् यदा मेघतो वारि पतितं भवति क्षितौ | तदा वसुमती देवी स्निग्धा भवति भारत,भरतनन्दन! इस प्रकार जब मेघसे पृथ्वीपर जल गिरता है, तब पृथ्वीदेवी स्निग्ध (गीली) होती है
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ເມື່ອນ້ຳຈາກເມກຕົກລົງສູ່ແຜ່ນດິນ ແລ້ວ ພຣະແມ່ທຣະນີ ວະສຸມະຕີ ກໍຊຸ່ມຊື່ນຂຶ້ນ, ໂອ ພາຣະຕະ.
Verse 39
ततः सस्यानि रोहन्ति येन वर्तयते जगत् | मांसमेदो<5स्थिशुक्राणां प्रादुर्भावस्तत: पुन:
ແລ້ວພືດພັນທັງຫຼາຍກໍ່ງອກງາມຂຶ້ນ; ໂດຍຜົນຜະລິດນັ້ນໂລກຈຶ່ງຖືກຫຼ້ຽງຊີບ. ຈາກອາຫານນັ້ນອີກ ຈຶ່ງປາກົດເປັນເນື້ອ, ໄຂມັນ, ກະດູກ ແລະນ້ຳເຊື້ອໃນສັດມີຊີວິດ—ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າຊີວິດແຫ່ງກາຍພຶງພາຫ່ວງໂຊ່ທີ່ເລີ່ມຈາກດິນຊຸ່ມຊື່ນອຸດົມ ແລະສິ້ນສຸດທີ່ການຫຼ້ຽງຊີບ.
Verse 40
सम्भवन्ति तत: शुक्रात् प्राणिन: पृथिवीपते । अग्नीषोमौ हि तच्छुक्रे सृजतः पुष्यतश्न ह,पृथ्वीनाथ! उस वीर्यसे प्राणी उत्पन्न होते हैं। इस प्रकार अग्नि और सोम उस वीर्यकी सृष्टि और पुष्टि करते हैं
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: “ໂອ ຈອມແຜ່ນດິນ, ສັດມີຊີວິດເກີດຂຶ້ນຈາກນ້ຳເຊື້ອນັ້ນ. ແທ້ຈິງ ອັກນິ ແລະ ໂສມະ ສະຖິດຢູ່ໃນເມັດນັ້ນ: ພວກເຂົາກໍ່ໃຫ້ເກີດ ແລະຍັງຫຼ້ຽງຊີບບຳລຸງ ເພື່ອໃຫ້ຊີວິດມີກາຍປາກົດຂຶ້ນ.”
Verse 41
एवमन्नाद्धि सूर्यश्ष पवन: शुक्रमेव च । एक एव स्मृतो राशिस्ततो भूतानि जज्ञिरे,इस तरह सूर्य, वायु और वीर्य एक ही राशि हैं जो अन्नसे प्रकट हुए हैं। उन्हींसे समस्त प्राणियोंकी उत्पत्ति हुई है
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: “ດັ່ງນັ້ນ ຈາກອາຫານແທ້ໆ ຈຶ່ງເກີດມີດວງອາທິດ, ລົມ, ແລະແມ່ນກະທັ້ງນ້ຳເຊື້ອ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນກອງກຳເນີດອັນດຽວ; ແລະຈາກກອງນັ້ນ ສັດທັງປວງກໍ່ເກີດຂຶ້ນ.”
Verse 42
प्राणान् ददाति भूतानां तेजश्न भरतर्षभ । गृहमभ्यागतायाथ यो दद्यादन्नमर्थिने,भरतश्रेष्ठ) जो घरपर आये हुए याचकको अन्न देता है, वह सब प्राणियोंको प्राण और तेजका दान करता है
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ກ້າແຫ່ງວົງພັນບາຣະຕະ, ຜູ້ໃດໃຫ້ອາຫານແກ່ຜູ້ຂໍທານຜູ້ຂັດສົນທີ່ມາເຖິງເຮືອນ ຜູ້ນັ້ນເທົ່າກັບໄດ້ມອບລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດ ແລະພະລັງແສງເຕຊະໃຫ້ແກ່ສັດທັງປວງ.”
Verse 43
भीष्म उवाच नारदेनैवमुक्तो5हमदामन्नं सदा नृप । अनसूयुस्त्वमप्यन्नं तस्माद् देहि गतज्वर:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພະຣາຊາ, ເມື່ອນາຣະດະໄດ້ກ່າວສອນຂ້າພະເຈົ້າແບບນີ້ເຖິງຄຸນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງການໃຫ້ອາຫານ, ນັບແຕ່ນັ້ນມາຂ້າພະເຈົ້າກໍ່ໃຫ້ອາຫານເປັນທານຢູ່ເສມອ. ດັ່ງນັ້ນ ທ່ານກໍ່ຈົ່ງປອດຈາກຄວາມອິດສາ ແລະການຈ້ອງຈັບຜິດ, ແລ້ວໃຫ້ອາຫານເປັນທານຢູ່ເສມອ; ຂໍໃຫ້ໄຂ້ແຫ່ງຄວາມທຸກຮ້ອນໃນໃຈຂອງທ່ານຈາງຫາຍ.”
Verse 44
दत्त्वान्नं विधिवद् राजन विप्रेभ्यस्त्वमिति प्रभो | यथावदनुरूपेभ्यस्तत: स्वर्गमवाप्स्यसि,राजन! प्रभो! तुम सुयोग्य ब्राह्मणोंको विधिपूर्वक अन्नका दान करके उसके पुण्यसे स्वर्गलोकको प्राप्त कर लोगे
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ໂອ ພະອົງຜູ້ເປັນນາຍ—ເມື່ອພະອົງໄດ້ຖວາຍອາຫານຕາມພິທີທີ່ບັນຍັດໄວ້ ແກ່ພຣາຫມັນຜູ້ສົມຄວນ ດ້ວຍບຸນແຫ່ງທານນັ້ນ ພະອົງຈະໄດ້ບັນລຸສະຫວັນ, ໂອ ພະຣາຊາ»។
Verse 45
अन्नदानां हि ये लोकास्तांस्त्वं शूणु जनाधिप । भवनानि प्रकाशन्ते दिवि तेषां महात्मनाम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປົກຄອງປະຊາ, ຈົ່ງຟັງ—ຂ້າພະເຈົ້າຈະບອກເຖິງໂລກທີ່ເປັນຜົນແຫ່ງການຖວາຍອາຫານ. ໃນສະຫວັນ ເຮືອນວັງຂອງມະຫາຈິດໃຈ ຜູ້ໃຫ້ອາຫານນັ້ນ ສ່ອງສະຫວ່າງຢູ່ເສມອ»។
Verse 46
तारासंस्थानि रूपाणि नानास्तम्भान्वितानि च । चन्द्रमण्डलशुभ्राणि किंकिणीजालवन्ति च
«ເຮືອນວັງເຫຼົ່ານັ້ນມີຮູບຮ່າງສະຫວ່າງດັ່ງດາວ ແລະປະດັບດ້ວຍເສົານານາຊະນິດ. ມັນຂາວຜ່ອງດັ່ງວົງເດືອນ ແລະມີຕາຂ່າຍກະດິ່ງນ້ອຍໆ ຫ້ອຍປະດັບ»។
Verse 47
तरुणादित्यवर्णानि स्थावराणि चराणि च । अनेकशतभौमानि सान्तर्जलचराणि च
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ມີເຮືອນວັງບາງຫຼັງສະຫວ່າງດັ່ງຕາເວັນອ່ອນຍາມເຊົ້າ ມີປະກາຍແດງອ່ອນ. ບາງຫຼັງຢູ່ນິ່ງຖາວອນ, ບາງຫຼັງເຄື່ອນໄຫວໄປມາດັ່ງວິມານໃນອາກາດ. ຫຼາຍຫຼັງມີຫ້ອງແລະຊັ້ນນັບຮ້ອຍ; ແລະພາຍໃນມີອ່າງນ້ຳ ພ້ອມສັດນ້ຳອາໄສ»។
Verse 48
वैदूर्यार्फप्रकाशानि रौप्पयरुक्ममयानि च । सर्वकामफलाश्लापि वृक्षा भवनसंस्थिता:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ບາງວິມານສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງຕາເວັນ ດ້ວຍປະກາຍແຫ່ງແກ້ວໄວດູຣະຍະ (cat’s-eye); ບາງຫຼັງສ້າງດ້ວຍເງິນແລະຄຳ. ພາຍໃນເຮືອນວັງເຫຼົ່ານັ້ນມີຕົ້ນໄມ້ງາມຫຼາຍຕົ້ນ ອອກຜົນທີ່ບັນດານຄວາມປາຖະໜາທຸກປະການ»។
Verse 49
वाप्यो वीथ्य: सभा: कूपा दीर्घिकाश्वैव सर्वश: । घोषवन्ति च यानानि युक्तान्यथ सहस्रश:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນເຮືອນພັກເຫຼົ່ານັ້ນ ມີທົ່ວທິດທາງ ທັງບໍ່ນ້ຳມີຂັ້ນລົງ (stepwells) ແລະຖະໜົນຊອກຊອຍ, ຫໍປະຊຸມ, ບໍ່ນ້ຳ, ແລະສະໜອງນ້ຳຍາວໆ; ຍັງມີພາຫະນະທີ່ຜູກມ້າແລ້ວ—ລົດສົງຄາມ ແລະອື່ນໆ—ນັບພັນນັບໝື່ນ ກ້ອງກັງດ້ວຍສຽງທຸ້ມລຶກກວ້າງ.»
Verse 50
भक्ष्यभोज्यमया: शैला वासांस्याभरणानि च । क्षीरं स्रवन्ति सरितस्तथा चैवान्नपर्वता:,वहाँ भक्ष्य-भोज्य पदार्थोंके पर्वत, वस्त्र और आभूषण हैं। वहाँकी नदियाँ दूध बहाती हैं। अन्नके पर्वतोपम ढेर लगे रहते हैं
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ທີ່ນັ້ນມີພູເຂົາທີ່ເຮັດດ້ວຍອາຫານອັນຄວນກິນຄວນຊົມ ພ້ອມທັງເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ແລະເຄື່ອງປະດັບ. ແມ່ນ້ຳທີ່ນັ້ນໄຫຼເປັນນົມ ແລະກອງເຂົ້າເມັດທັນຍາຫານກໍສູງດັ່ງພູ.»
Verse 51
प्रासादा: पाण्डुराभ्राभा: शय्याश्व॒ काज्चनोज्ज्वला: । तान्यन्नदा: प्रपद्यन्ते तस्मादन्नप्रदो भव
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນເຮືອນເຫຼົ່ານັ້ນ ມີພະລາຊະວັງຂາວພິມພອນດັ່ງເມກຂາວ ແລະຕຽງນອນທີ່ສ່ອງປະກາຍດ້ວຍຄຳ. ວິຫານອັນສະຫງ່າງາມເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນທີ່ບັນລຸຂອງຜູ້ໃຫ້ອາຫານ; ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງເປັນຜູ້ໃຫ້ອາຫານ.»
Verse 52
एते लोका: पुण्यकृता अन्नदानां महात्मनाम् | तस्मादन्नं प्रयत्नेन दातव्यं मानवैर्भुवि
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂລກເຫຼົ່ານີ້ເປັນໂລກທີ່ເກີດຈາກບຸນ ເປັນຂອງຜູ້ໃຈໃຫຍ່ຜູ້ໃຫ້ອາຫານ. ດັ່ງນັ້ນ ມະນຸດໃນແຜ່ນດິນນີ້ຄວນພາກພຽນຢ່າງເຕັມທີ່ ເພື່ອໃຫ້ທານອາຫານ.»
Verse 63
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि अन्नदानप्रशंसायां त्रिषष्टितमो5 ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें अन्नदानकी प्रशंसाविषयक तिरसठवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ «ອະນຸສາສະນະປະຣະວະ» ໃນຕອນ «ທຳມະແຫ່ງການໃຫ້ທານ» ບົດທີ 63 ອັນເປັນການສັນລະເສີນການໃຫ້ອາຫານ ກໍສິ້ນສຸດລົງເທົ່ານີ້.
Frequently Asked Questions
Yudhiṣṭhira asks why pānīya-dāna (donation of water) is described as paramount and of great fruit, seeking an expanded, reasoned account rather than a brief assertion.
The highest charity is measured by sustaining life: food sustains beings directly, yet water is the enabling condition for food and for all biological and social processes; therefore water-giving is positioned as foundational welfare.
Yes. Regular water-giving is associated with prosperity, reputation, longevity, freedom from negative consequences, and attainment of enduring worlds; the teaching frames these outcomes as the ethical ‘fruit’ of supporting life’s prerequisites.