Adhyaya 61
Bhūmi-dānasya Māhātmya (The Pre-eminence of Land-Gift)
Upa-parva: Dāna-Dharma Anuśāsana (Bhūmi-dāna Praśaṃsā Episode)
Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma to identify the unsurpassed gift amid scriptural injunctions that repeatedly commend giving. Bhīṣma answers by asserting the supremacy of bhūmi-dāna (land donation), describing earth as stable, inexhaustible, and a generative source of clothing, gems, livestock, and grain; thus, donating land is portrayed as encompassing multiple forms of charity. The chapter advances a merit-theory: the donor prospers for as long as the earth endures, gains durable fame, and is protected from punitive consequences; even serious wrongdoing is claimed to be purified through land-gift. The discourse specifies recipient ideals (notably learned, disciplined brāhmaṇas) and warns against retracting a promised or already-given grant, associating such reversal with severe demerit. A supporting exemplum narrates Indra’s question to Bṛhaspati about the gift that yields imperishable heavenly well-being; Bṛhaspati again prioritizes bhūmi-dāna, placing it above gold and cattle. The chapter concludes with a phala-oriented closure: land-gift yields lasting worlds, social honor, and ritual efficacy (including śrāddha recitation benefits), reinforcing dāna as both personal ethics and public policy.
Chapter Arc: युधिष्ठिर, कुरुकुल-श्रेष्ठ भीष्म से पूछते हैं—उद्यान लगाने और जलाशय बनवाने का फल क्या है? दानधर्म के सूक्ष्म मार्ग में यह ‘लोक-उपकार’ का प्रश्न बनकर उभरता है। → भीष्म क्रमशः बताते हैं कि तालाब/तड़ाग केवल मनुष्यों की सुविधा नहीं, बल्कि देव, गन्धर्व, पितर, नाग, राक्षस और स्थावर प्राणियों तक का आश्रय हैं—अर्थात् एक जलाशय अनेक लोकों को जोड़ने वाला पुण्य-केन्द्र है। फिर ऋतु-ऋतु तक जल टिके रहने के अनुसार फल की सीढ़ियाँ रखी जाती हैं, जिससे ‘कितना स्थायी उपकार’—यह निर्णायक कसौटी बनती है। → भीष्म का निर्णायक प्रतिपादन—जिसके तड़ाग में शिशिर तक जल रहे, उसे अग्निष्टोम-यज्ञ के तुल्य फल; और जो वसन्त तक प्यासों का महाश्रय बने, वह और भी उच्च यज्ञ-फल का अधिकारी। यहाँ कर्म का मूल्य ‘जीवों की निरन्तर तृप्ति’ से मापा जाता है। → वृक्षारोपण को भी उसी लोक-कल्याण की धारा में रखकर भीष्म कहते हैं—वृक्ष लगाने वाले के लिए वे वृक्ष पुत्र-तुल्य हैं और परलोक में अव्यय लोकों की प्राप्ति होती है। निष्कर्ष रूप में उपदेश आता है: तड़ाग बनवाओ, उद्यान लगाओ, यज्ञ करो और सत्य बोलो—ये चारों मिलकर मनुष्य का उज्ज्वल पथ बनाते हैं।
Shlokas
Verse 2
युधिष्ठिरने कहा--कुरुकुलपुंगव! भरतश्रेष्ठ! बगीचे लगाने और जलाशय बनवानेका जो फल होता है, उसीको अब मैं आपके मुखसे सुनना चाहता हूँ ।।
ຍຸທິສຖິຣ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ຍອດແຫ່ງວົງກຸຣຸ, ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ພາຣະຕະ! ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະໄດ້ຟັງຈາກພຣະໂອດຂອງທ່ານ ເຖິງຜົນບຸນຂອງການປູກສວນແລະການສ້າງອ່າງນໍ້າ.” ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະຣາຊາ! ດິນແດນທີ່ເອີ້ນວ່າດີທີ່ສຸດໃນນີ້ ແມ່ນດິນແດນທີ່ເບິ່ງງາມ, ແຂງແຮງແລະອຸດົມສົມບູນ, ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍແລະປະດັບດ້ວຍແຮ່ທາດຫຼາຍຊະນິດ, ແລະເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງສັດມີຊີວິດທຸກປະເພດ.”
Verse 3
तस्या: क्षेत्रविशेषाश्व॒ तडागानां च बन्धनम् । औदकानि च सर्वाणि प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वश:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະອະທິບາຍຕາມລຳດັບ ກ່ຽວກັບປະເພດດິນຫຼາຍຢ່າງ ແລະນາພິເສດຂອງມັນ, ການຂຸດສ້າງໜອງນ້ຳ ແລະການກໍ່ຄັນດິນກັ້ນນ້ຳ, ພ້ອມທັງວຽກງານນ້ຳອື່ນໆ—ເຊັ່ນ ບໍ່ນ້ຳ—ໂດຍກ່າວໃຫ້ຄົບຖ້ວນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້»។
Verse 4
तडागानां च वक्ष्यामि कृतानां चापि ये गुणा: । त्रिषु लोकेषु सर्वत्र पूजनीयस्तडागवान्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວເຖິງບຸນຄຸນແລະຄຸນຄ່າຂອງໜອງນ້ຳ ແລະອ່າງກັກນ້ຳທີ່ໄດ້ສ້າງໄວ້ດ້ວຍ. ຜູ້ໃດສ້າງແລະຮັກສາໜອງນ້ຳເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການບູຊານັບຖືທົ່ວທັງສາມໂລກ»។
Verse 5
अथवा मित्रसदन मैत्र॑ मित्रविवर्धनम् । कीर्तिसंजनन श्रेष्ठ तडागानां निवेशनम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຫຼືອີກນັຍໜຶ່ງ ການສ້າງໜອງນ້ຳ ແລະອ່າງກັກນ້ຳ ກໍເຫມືອນການຕັ້ງເຮືອນໃຫ້ມິດ: ເປັນການເກື້ອກູນທີ່ຫຼ້ຽງດູມິດຕະພາບ, ເພີ່ມພູນມິດສະຫາຍ, ແລະເປັນຫນຶ່ງໃນວິທີອັນປະເສີດທີ່ສຸດໃນການກໍ່ເກີດແລະແຜ່ຂະຫຍາຍກຽດຊື່ອັນດີ»។
Verse 6
धर्मस्यार्थस्य कामस्य फलमाहुर्मनीषिण: । तडागसुकृतं देशे क्षेत्रमेक॑ महाश्रयम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ນັກປັນຍາກ່າວວ່າ ການສ້າງໜອງນ້ຳໜຶ່ງໃນເມືອງຫຼືບ້ານ ໃຫ້ຜົນແຫ່ງທຳມະ, ອັດຖະ, ແລະກາມະ ຄົບທັງສາມ. ແຜ່ນດິນທີ່ງາມດ້ວຍໜອງນ້ຳນັ້ນ ເປັນທີ່ພຶ່ງພາອັນໃຫຍ່ສຳລັບສັດມີຊີວິດທັງປວງ»។
Verse 7
चतुर्विधानां भूतानां तडागमुपलक्षयेत् तडागानि च सर्वाणि दिशन्ति श्रियमुत्तमाम्,तालाबको चारों प्रकारके प्राणियोंके लिये बहुत बड़ा आधार समझना चाहिये। सभी प्रकारके जलाशय उत्तम सम्पत्ति प्रदान करते हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຄວນເຫັນໜອງນ້ຳເປັນຫຼັກພຶ່ງພາອັນໃຫຍ່ສຳລັບສັດມີຊີວິດທັງສີ່ຈຳພວກ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ອ່າງກັກນ້ຳທຸກປະເພດ ຍ່ອມປະທານຄວາມຮຸ່ງເຮືອງອັນປະເສີດ»។
Verse 8
देवा मनुष्यगन्धर्वा: पितरोरगराक्षसा: । स्थावराणि च भूतानि संश्रयन्ति जलाशयम्,देवता, मनुष्य, गन्धर्व, पितर, नाग, राक्षस तथा समस्त स्थावर प्राणी जलाशयका आश्रय लेते हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເທວະ, ມະນຸດ, ກັນທັບວະ, ປິຕຣະ, ນາຄ, ຣາກສະສະ—ແມ່ນແຕ່ສັດຫຼືພະວະທີ່ຢູ່ນິ່ງທັງປວງ—ລ້ວນເຂົ້າໄປພຶ່ງພາອ່າງນ້ຳ.
Verse 9
तस्मात् तांस्ते प्रवक्ष्यामि तडागे ये गुणा: स्मृता: । या च तत्र फलावाप्तिऋषिभि: समुदाहता
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍຈະບອກເຈົ້າເຖິງຄຸນຄ່າທີ່ຖືກຈື່ຈຳໄວ້ກ່ຽວກັບສະໜອງນ້ຳ (ສະຫຼອງ/ສະລະ) ແລະຜົນທີ່ໄດ້ຮັບຈາກມັນ ດັ່ງທີ່ລະສີທັງຫຼາຍໄດ້ກ່າວໄວ້.
Verse 10
वर्षाकाले तडागे तु सलिलं यस्य तिष्ठति । अग्निहोत्रफलं तस्य फलमाहुर्मनीषिण:,जिसके खोदवाये हुए तालाबमें बरसात भर पानी रहता है, उसके लिये मनीषी पुरुष अन्निहोत्रके फलकी प्राप्ति बताते हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໃນລະດູຝົນ ຖ້ານ້ຳຢູ່ຄົງໃນສະໜອງນ້ຳທີ່ຜູ້ນັ້ນຂຸດໄວ້ ບັນດາຜູ້ຮູ້ກ່າວວ່າ ບຸນຂອງເຂົາເທົ່າກັບຜົນແຫ່ງພິທີອັກນິໂຫຕຣະ (Agnihotra).
Verse 11
शरत्काले तु सलिलं तडागे यस्य तिष्ठति । गोसहस्रस्य स प्रेत्य लभते फलमुत्तमम्,जिसके तालाबमें शरत्कालतक पानी ठहरता है, वह मृत्युके पश्चात् एक हजार गोदानका उत्तम फल पाता है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໃນລະດູສາຣັດ (ລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ) ຖ້ານ້ຳຍັງຄົງຢູ່ໃນສະໜອງນ້ຳຂອງຜູ້ໃດ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບຜົນບຸນອັນດີເລີດ ເທົ່າກັບການຖວາຍງົວພັນຕົວ.
Verse 12
हेमनतकाले सलिलं तडागे यस्य तिष्ठति । स वै बहुसुवर्णस्य यज्ञस्य लभते फलम्,जिसके तालाबमें हेमनत (अगहन-पौष) तक पानी रुकता है, वह बहुत-से सुवर्णकी दक्षिणासे युक्त महान् यज्ञके फलका भागी होता है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໃນລະດູເຮມັນຕະ (ຕົ້ນລະດູໜາວ) ຖ້ານ້ຳຍັງຄົງຢູ່ໃນສະໜອງນ້ຳຂອງຜູ້ໃດ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບຜົນບຸນເທົ່າກັບຍັນຍະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ທີ່ມີການຖວາຍຄ່າທັກສິນາເປັນຄຳຈຳນວນຫຼາຍ.
Verse 13
यस्य वै शैशिरे काले तडागे सलिलं भवेत् । तस्याग्निष्टोमयज्ञस्यथ फलमाहुर्मनीषिण:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຖ້າຫາກສະນ້ຳຂອງຜູ້ໃດຍັງມີນ້ຳຄົງຢູ່ຕະຫຼອດລະດູໜາວ ບັນດາຜູ້ຮູ້ກ່າວວ່າ ກຸສົນຜົນຂອງການນັ້ນ ເທົ່າກັບຜົນຂອງພິທີຍັດຊະນະ ອັກນິສໂຕມະ (Agniṣṭoma). ການຮັກສານ້ຳໄວ້ໃຫ້ຜູ້ອື່ນໃຊ້ ແມ່ນທຳອັນຊອບ ເພື່ອປະໂຫຍດສາທາລະນະ ທີ່ຫຼ້ຽງຊີວິດແລະຊຸມຊົນ.»
Verse 14
तडागं सुकृतं यस्य वसन्ते तु महाश्रयम् । अतितात्रस्य यज्ञस्य फलं स समुपाश्चुते
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດໃຫ້ຂຸດສະນ້ຳໄວ້ຢ່າງດີ ແລະສະນ້ຳນັ້ນຍັງກັກນ້ຳໄດ້ຈົນຮອດລະດູວັສັນ ເປັນທີ່ພຶ່ງພາອັນໃຫຍ່ໃຫ້ແກ່ສັດທີ່ຫິວນ້ຳ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບຜົນບຸນເທົ່າກັບພິທີຍັດຊະນະ ອະຕິຣາຕຣະ (Atirātra). ຄວາມເມດຕາແລະປະໂຫຍດສາທາລະນະ ຖືກຍົກຂຶ້ນເປັນທຳທີ່ມີຄ່າເທົ່າພິທີເວດອັນໃຫຍ່.»
Verse 15
निदाघकाले पानीयं तडागे यस्य तिष्ठति । वाजिमेधफलं तस्य फल वै मुनयो विदु:,जिसके तालाबमें ग्रीष्म ऋतुतक पानी रुका रहता है, उसे अश्वमेध यज्ञका फल प्राप्त होता है--ऐसा मुनियोंका मत है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ໃນລະດູຮ້ອນອັນແຜດເຜົາ ຖ້ານ້ຳຍັງຄົງຢູ່ໃນສະນ້ຳຂອງຜູ້ໃດ ບັນດາມຸນີກ່າວວ່າ ຜູ້ນັ້ນໄດ້ຮັບຜົນບຸນເທົ່າກັບຜົນຂອງພິທີອັສວະເມດະ (Aśvamedha). ການຫຼ້ຽງນ້ຳໃຫ້ຜູ້ຄົນແມ່ນຖືກສັນລະເສີນເປັນທຳອັນສູງສຸດ ເທົ່າກັບລາງວັນຂອງພິທີຍັດຊະນະອັນຍິ່ງໃຫຍ່.»
Verse 16
स कुलं॑ तारयेत् सर्व यस्य खाते जलाशये । गाव: पिबन्ति सलिलं साधवश्नल नरा: सदा,जिसके खोदवाये हुए जलाशयमें सदा साधु पुरुष और गौएँ पानी पीती हैं, वह अपने समस्त कुलका उद्धार कर देता है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດໃຫ້ຂຸດອ່າງນ້ຳ ແລະໃນອ່າງນ້ຳນັ້ນ ບັນດາຄົນດີແລະງົວດື່ມນ້ຳຢູ່ເປັນນິດ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຊ່ວຍຂ້າມພົ້ນແກ່ຕະກູນຂອງຕົນທັງມວນ.»
Verse 17
तडागे यस्य गावस्तु पिबन्ति तृषिता जलम् | मृगपक्षिमनुष्याश्व सो5श्वमेधफलं लभेत्,जिसके तालाबमें प्यासी गौएँ पानी पीती हैं तथा मृग, पक्षी और मनुष्योंको भी जल सुलभ होता है, वह अश्वमेध यज्ञका फल पाता है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດມີສະນ້ຳທີ່ງົວທີ່ຫິວນ້ຳໄດ້ດື່ມ ແລະນ້ຳນັ້ນຍັງຈັດໃຫ້ມີພ້ອມສຳລັບສັດປ່າ, ນົກ, ມະນຸດ ແລະມ້າຢ່າງສະດວກ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບຜົນບຸນເທົ່າກັບພິທີອັສວະເມດະ (Aśvamedha). ການແບ່ງປັນນ້ຳດ້ວຍເມດຕາໃຫ້ແກ່ສັດທັງປວງແລະມະນຸດທັງຫມົດ ຖືກຍົກຂຶ້ນເປັນທຳອັນສູງສຸດ ເທົ່າກັບພິທີຍັດຊະນະຂອງກະສັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່.»
Verse 18
यत् पिबन्ति जल तत्र स्नायन्ते विश्रमन्ति च । तडागे यस्य तत् सर्व प्रेत्यानन्त्याय कल्पते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຖ້າຜູ້ຄົນດື່ມນ້ຳຢູ່ທີ່ນັ້ນ ອາບນ້ຳຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລະພັກຜ່ອນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ບຸນກຸສົນທັງໝົດນັ້ນຈະໄຫຼໄປຫາເຈົ້າຂອງສະໜອງນ້ຳ; ຫຼັງຕາຍແລ້ວ ມັນເປັນເຫດໃຫ້ເກີດສຸກອັນບໍ່ສິ້ນສຸດ.
Verse 19
दुर्लभ सलिलं तात विशेषेण परत्र वै पानीयस्य प्रदानेन प्रीतिर्भवति शाश्वती
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ລູກເອີຍ ນ້ຳເປັນຂອງຫາຍາກ—ໂດຍສະເພາະໃນໂລກຫຼັງ. ທີ່ນັ້ນ ຜູ້ທີ່ເຄີຍໃຫ້ນ້ຳດື່ມຈະໄດ້ຄວາມອິ່ມໃຈອັນຍືນຍາວ ເພາະບຸນແຫ່ງການຖວາຍນ້ຳກາຍເປັນແຫຼ່ງຄວາມພໍໃຈອັນຖາວອນ.
Verse 20
तिलान् ददत पानीयं दीपान् ददत जाग्रत । ज्ञातिभि: सह मोदध्वमेतत् प्रेत्य सुदुर्लभम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຈົ່ງໃຫ້ທານເມັດງາ; ຈົ່ງໃຫ້ນ້ຳດື່ມ; ຈົ່ງໃຫ້ທານໂຄມໄຟ. ຈົ່ງຕື່ນຕົວ ແລະຮັກສາໜ້າທີ່. ຈົ່ງຊື່ນບານຮ່ວມກັບຍາດພີ່ນ້ອງ—ໂອກາດແຫ່ງຄວາມພ້ອມພຽງນີ້ ຫຼັງຈາກລ່ວງພົ້ນໂລກນີ້ໄປ ຫາຍາກຢ່າງຍິ່ງ.
Verse 21
बन्धुओ! तिलका दान करो, जल-दान करो, दीप-दान करो, सदा धर्म करनेके लिये सजग रहो तथा कुट॒म्बीजनोंके साथ सर्वदा धर्मपालनपूर्वक रहकर आनन्दका अनुभव करो। मृत्युके बाद इन सत्कर्मोंसे परलोकमें अत्यन्त दुर्लभ फलकी प्राप्ति होती है ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໂອ ຍາດພີ່ນ້ອງເອີຍ ຈົ່ງໃຫ້ທານເມັດງາ, ຈົ່ງໃຫ້ນ້ຳ, ຈົ່ງໃຫ້ໂຄມໄຟ. ຈົ່ງຕື່ນຕົວຢູ່ເສມອ ເພື່ອປະພຶດທຳ. ຢູ່ກັບເຮືອນຊານ ແລະວົງຍາດ ຈົ່ງຮັກສາຄວາມຖືກຕ້ອງທຸກເວລາ ແລະຈຶ່ງລິ້ມລອງຄວາມສຸກແທ້. ຫຼັງຕາຍ ກຸສົນເຫຼົ່ານີ້ໃຫ້ຜົນໃນໂລກຫຼັງອັນຫາຍາກຢ່າງຍິ່ງ. ໃນທານທັງປວງ ທານນ້ຳໜັກໜ່ວງກວ່າ ແລະເລີດກວ່າທານທັງໝົດ; ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພະຍາເສືອໃນມະນຸດ ຈົ່ງໃຫ້ນ້ຳເຖີດ.
Verse 22
एवमेतत् तडागस्य कीर्तितं फलमुत्तमम् । अत ऊर्ध्व॑ प्रवक्ष्यामि वृक्षाणामवरोपणम्,इस प्रकार यह मैंने तालाब बनवानेके उत्तम फलका वर्णन किया है। इसके बाद वृक्ष लगानेका माहात्म्य बतलाऊँगा
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ດັ່ງນີ້ແຫຼະ ຂ້ອຍໄດ້ພັນລະນາຜົນບຸນອັນສູງສຸດຂອງການສ້າງສະໜອງນ້ຳແລ້ວ. ບັດນີ້ ຂ້ອຍຈະກ່າວຕໍ່ໄປເຖິງຄຸນຄ່າອັນປະເສີດຂອງການປູກຕົ້ນໄມ້.
Verse 23
स्थावराणां च भूतानां जातय: षटू् प्रकीर्तिता: । वृक्षगुल्मलतावलल्ल्यस्त्वक्सारास्तृणजातय:
ສັດມີຊີວິດປະເພດຢືນຢູ່ (ສະຖາວະຣະ) ນັ້ນ ຖືກກ່າວວ່າມີ 6 ຈຳພວກ: ຕົ້ນໄມ້, ພຸ່ມໄມ້, ເຄືອທີ່ເລື້ອຍຂຶ້ນຕົ້ນ, ເຄືອທີ່ແຜ່ລາມຕາມດິນ, ພືດທີ່ມີເປືອກ/ແກ່ນແຂງ (ເຊັ່ນ ໄມ້ໄຜ່), ແລະ ຫຍ້າທັງຫຼາຍ.
Verse 24
एता जात्यस्तु वृक्षाणां तेषां रोपे गुणास्त्विमे । कीर्तिश्व मानुषे लोके प्रेत्य चैव फलं शुभम्
ນີ້ແມ່ນຈຳພວກຂອງຕົ້ນໄມ້ທັງຫຼາຍ. ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວເຖິງຄຸນຄ່າແລະອານຸສົງທີ່ເກີດຈາກການປູກມັນ. ຜູ້ປູກຕົ້ນໄມ້ຍ່ອມໄດ້ຊື່ສຽງຢືນຍົງໃນໂລກມະນຸດ ແລະເມື່ອຕາຍໄປກໍໄດ້ຮັບຜົນດີອັນເປັນມົງຄຸນ.
Verse 25
लभते नाम लोके च पितृभिश्न महीयते । देवलोके गतस्यापि नाम तस्य न नश्यति,संसारमें उसका नाम होता है, परलोकमें पितर उसका सम्मान करते हैं तथा देवलोकमें चले जानेपर भी यहाँ उसका नाम नष्ट नहीं होता
ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຊື່ດີໃນໂລກນີ້; ໃນໂລກຂອງບັນພະບຸລຸດ ກໍໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງຈາກພິຕຣະ; ແມ່ນແຕ່ເມື່ອໄປຮອດໂລກເທວະ ຊື່ສຽງຂອງລາວກໍບໍ່ສູນຫາຍ.
Verse 26
अतीतानागते चोभे पितृवंशं च भारत । तारयेद् वृक्षरोपी च तस्माद् वक्षांश्ष रोपयेत्
ໂອ ພາຣະຕະ! ຜູ້ປູກຕົ້ນໄມ້ຍ່ອມເປັນຜູ້ຊ່ວຍໃຫ້ພົ້ນທັງຜູ້ທີ່ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ແລະຜູ້ທີ່ຍັງຈະມາໃນອະນາຄົດ ພ້ອມທັງວົງສານບັນພະບຸລຸດທັງມວນ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຄວາມປິຕິຂອງຊາວພາຣະຕະ, ຄວນປູກຕົ້ນໄມ້ແນ່ນອນ.
Verse 27
तस्य पुत्रा भवन्त्येते पादपा नात्र संशय: । परलोकगत: स्वर्ग लोकांश्चाप्रोति सोडव्ययान्
ສຳລັບຜູ້ປູກ ຕົ້ນໄມ້ເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນດັ່ງລູກຊາຍ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ. ດ້ວຍອານຸສົງນັ້ນ ເມື່ອລາວໄປສູ່ໂລກໜ້າ ຍ່ອມໄດ້ສະຫວັນ ແລະໂລກອັນບໍ່ເສື່ອມສູນ.
Verse 28
पुष्प: सुरगणान् वृक्षा: फलैश्वापि तथा पितृन् | छायया चातिथ्थिं तात पूजयन्ति महीरुह:,तात! वृक्षणण अपने फूलोंसे देवताओंकी, फलोंसे पितरोंकी और छायासे अतिथियोंकी पूजा करते हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ລູກທີ່ຮັກ, ຕົ້ນໄມ້ທັງຫຼາຍບູຊາໝູ່ເທວະດາດ້ວຍດອກໄມ້, ບູຊາບັນພະບຸລຸດດ້ວຍໝາກໄມ້, ແລະບູຊາແຂກດ້ວຍຮົ່ມເງົາ. ດັ່ງນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ບໍ່ມີຄໍາເວົ້າ ກໍຍັງສະແດງທຳມະດ້ວຍການຮັບໃຊ້ຜູ້ອື່ນຢ່າງໃຈກວ້າງ»។
Verse 29
किन्नरोरगरक्षांसि देवगन्धर्वमानवा: । तथा ऋषिगणाश्रैव संश्रयन्ति महीरुहान्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຄິນນະຣາ, ນາກ, ຣາກສະສາ, ເທວະດາ, ຄັນທະວະ, ມະນຸດ—ແລະທັງໝົດຫມູ່ລິສີດ້ວຍ—ລ້ວນເຂົ້າອາໄສພຶງພາຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່»។ ຄໍາສອນນີ້ຊູ້ຊູບຕົ້ນໄມ້ເປັນທີ່ພັກພິງສາກົນ ແລະຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄຸນຄ່າແຫ່ງທຳມະໃນການປົກປ້ອງມັນ.
Verse 30
किन्नर, नाग, राक्षस, देवता, गन्धर्व, मनुष्य और ऋषियोंके समुदाय--ये सभी वृक्षोंका आश्रय लेते हैं ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຄິນນະຣາ, ນາກ, ຣາກສະສາ, ເທວະດາ, ຄັນທະວະ, ມະນຸດ ແລະຫມູ່ລິສີ—ທຸກຜູ້ທຸກນາມລ້ວນພຶງພາຕົ້ນໄມ້. ໃນໂລກນີ້ ຕົ້ນໄມ້ທີ່ອຸດົມດ້ວຍດອກແລະໝາກ ຊ່ວຍໃຫ້ມະນຸດອິ່ມໃຈແລະດໍາລົງຊີວິດ; ແລະສໍາລັບຜູ້ທີ່ປູກຫຼືຖວາຍຕົ້ນໄມ້ ຕົ້ນໄມ້ນັ້ນຈະເປັນດັ່ງລູກ ເປັນຜູ້ຊ່ວຍຂ້າມພົ້ນໃນໂລກໜ້າ»។
Verse 31
तस्मात् तडागे सद्वृक्षा रोप्या: श्रेयोडर्थिना सदा । पुत्रवत् परिपाल्याश्ष पुत्रास्ते धर्मत: स्मृता:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ຊາຍຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມຈະເລີນຂອງຕົນ ຄວນປູກຕົ້ນໄມ້ດີໆເສມອ້ອມຂອບສະໜອງນ້ໍາທີ່ຕົນໃຫ້ຂຸດ ແລະຄວນດູແລມັນດັ່ງລູກຊາຍ; ເພາະໃນສາຍຕາແຫ່ງທຳມະ ຕົ້ນໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນຖືກນັບເປັນລູກຊາຍ»។
Verse 32
तडागकृद् वृक्षरोपी इष्टयज्ञश्न यो द्विज: । एते स्वर्गे महीयन्ते ये चान्ये सत्यवादिन:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ) ຜູ້ສ້າງສະໜອງນ້ໍາ, ຜູ້ປູກຕົ້ນໄມ້, ແລະຜູ້ປະກອບພິທີຍັດຢ່າງຖືກຕ້ອງ—ຄົນເຫຼົ່ານີ້ຖືກຍົກຍ້ອງໃນສະຫວັນ; ແລະຜູ້ອື່ນທີ່ຍຶດຖືການເວົ້າຄວາມຈິງກໍຖືກຍົກຍ້ອງເຊັ່ນກັນ»។
Verse 33
तस्मात् तडागं कुर्वीत आरामांश्वैव रोपयेत् । यजेच्च विविधैर्यज्जै: सत्यं च सततं वदेत्,इसलिये मनुष्यको चाहिये कि वह तालाब खोदाये, बगीचे लगाये, भाँति-भाँतिके यज्ञोंका अनुष्ठान करे तथा सदा सत्य बोले
ດັ່ງນັ້ນ ຄົນຄວນໃຫ້ຂຸດສະໜອງນ້ຳ ແລະປູກປ່າພັກຜ່ອນກັບສວນອຸທິຍານ; ຄວນປະກອບພິທີຍັດຍາຫຼາຍປະເພດ ແລະເວົ້າຄວາມຈິງເປັນນິດ. ໃນຄຳສອນດ້ານຈັນຍາຂອງພີສະມະ ການກະທຳເຫຼົ່ານີ້ຮວມອະນຸໂຍດສາທາລະນະ ບຸນກຸສົນ ແລະຄວາມຊື່ສັດສ່ວນຕົວ ເປັນເສົາຫຼັກຂອງທຳມະ.
Verse 58
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि आरामतडागवर्णनं नाम अष्टपज्चाशत्तमो<5ध्याय:
ດັ່ງນີ້ໃນ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ «ອະນຸສາສະນະປະວະ» ໃນພາກວ່າດ້ວຍທຳມະແຫ່ງທານ ບົດທີ 58 ຊື່ວ່າ «ການພັນລະນາສວນແລະສະໜອງນ້ຳ» ກໍສິ້ນສຸດລົງ. (ຄຳປາໄສຂອງພີສະມະຍັງສືບຕໍ່ເປັນການສອນເຖິງບຸນກຸສົນແຫ່ງການອຸປະຖຳສາທາລະນະ—ການສ້າງປ່າພັກຜ່ອນ ແລະອ່າງນ້ຳສຳຮອງ ເພື່ອສະຫວັດດີພາບຂອງສັດທັງປວງ.)
Frequently Asked Questions
Yudhiṣṭhira seeks a hierarchy of gifts—among many scripturally praised donations—asking which dāna is anuttama (unsurpassed) in value and consequence.
Bhīṣma’s instruction is that land-gift is uniquely comprehensive because earth sustains livelihoods and resources; therefore, donating land functions as a high-impact form of generosity tied to governance and social welfare.
Yes: it repeatedly asserts durable rewards (imperishable merit, fame, favorable post-mortem states) and adds that reciting the bhūmi-dāna praise in śrāddha contexts is described as producing protective and enduring ritual benefit.