Adhyaya 4
Brahmā’s Day, the Four Pralayas, and the Supreme Shelter Beyond Cause–Effect
ຕໍ່ຈາກການອະທິບາຍເລື່ອງການວັດແທກເວລາ ແລະຍຸກສະໄໝຂອງຈັກກະວານ, Śukadeva ຂະຫຍາຍທັດສະນະຂອງ Parīkṣit ໄປສູ່ວັນ (kalpa) ແລະຄືນຂອງ Brahmā ແລະອະທິບາຍ naimittika pralaya ເມື່ອໂລກທັງສາມຊັ້ນຖືກຖອນກັບ ໃນຂະນະທີ່ Nārāyaṇa ພັກຢູ່ເທິງ Ananta ແລະ Brahmā ນອນຫຼັບ. ຕໍ່ມາລາວພັນລະນາ prākṛtika pralaya ໃນທ້າຍອາຍຸຂອງ Brahmā: ແຫ້ງແລ້ງ, ອົດຢາກ, ດວງອາທິດດູດນ້ຳໃຫ້ແຫ້ງ, ໄຟຂອງ Saṅkarṣaṇa, ລົມທຳລາຍ, ແລະສຸດທ້າຍນ້ຳຖ້ວມ. ການລະລາຍເກີດຂຶ້ນຕາມຫຼັກປັດຊະຍາ ໂດຍທາດ ແລະຄຸນລັກສະນະຈຳເພາະຖືກດູດກັບທີລະຂັ້ນ—ກິ່ນຂອງດິນ, ລົດຂອງນ້ຳ, ຮູບຂອງໄຟ, ການສຳຜັດຂອງລົມ, ສຽງຂອງອາກາດ—ຈົນເຖິງ ahaṅkāra, mahat, guṇa ແລະ pradhāna. Śuka ຊີ້ວ່າ ຄວາມຄູ່ຕໍ່ຕ້ານເຫດ–ຜົນທີ່ຮັບຮູ້ໄດ້ ບໍ່ມີແກ່ນສານ ຫາກບໍ່ອ້າງອີງພຣະອົງສູງສຸດ, ດ້ວຍອຸປະມາເຊັ່ນ ໂຄມໄຟ–ຕາ–ຮູບ, ຟ້າໃນໄຫ, ແສງຕາເວັນສະທ້ອນ, ເມກແລະຕາເວັນ. ສຸດທ້າຍລາວສະຫຼຸບດ້ວຍ ātyantika pralaya—ການດັບສິ້ນພັນທະສຸດທ້າຍ—ເມື່ອອັດຕາປອມຖືກຕັດດ້ວຍປັນຍາແຍກແຍະ ແລະຜູ້ປະຕິບັດຮູ້ຈັກ Acyuta. ບົດນີ້ເຊື່ອມໄປສູ່ການເນັ້ນພະລັງການຊ່ວຍກູ້ອັນເປັນເອກະລັກຂອງ Bhāgavatam, ສາຍສືບທອດ, ແລະຄວາມຫຼີກບໍ່ພົ້ນຂອງການສ້າງ–ທຳລາຍອັນຕໍ່ເນື່ອງຂອງເວລາໃນສັດທັງປວງ.
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच कालस्ते परमाण्वादिर्द्विपरार्धावधिर्नृप । कथितो युगमानं च शृणु कल्पलयावपि ॥ १ ॥
ພຣະສຸກະເທວະກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຂ້າໄດ້ອະທິບາຍມາດຕາການຂອງເວລາແລ້ວ ຕັ້ງແຕ່ເສດສ່ວນນ້ອຍທີ່ສຸດທີ່ວັດໂດຍການເຄື່ອນຂອງອາຕອມດຽວ ຈົນເຖິງອາຍຸທັງໝົດຂອງພຣະພຣະຫມາ (ດວິປະຣາຣທະ) ແລະໄດ້ກ່າວເຖິງມາດຕາຂອງຍຸກຕ່າງໆ ແລ້ວ. ບັດນີ້ຈົ່ງຟັງເວລາຂອງວັນພຣະພຣະຫມາ (ກັລປະ) ແລະຂະບວນການປະລະຍະ.
Verse 2
चतुर्युगसहस्रं तु ब्रह्मणो दिनमुच्यते । स कल्पो यत्र मनवश्चतुर्दश विशाम्पते ॥ २ ॥
ວົງຈອນພັນໜຶ່ງຂອງສີ່ຍຸກ ເອີ້ນວ່າ ໜຶ່ງວັນຂອງພຣະພຣະຫມາ; ນັ້ນແມ່ນ “ກັລປະ”. ໂອ ພຣະຣາຊາ, ໃນໄລຍະນັ້ນມີມະນຸ 14 ອົງ ຜັດປ່ຽນກັນມາແລະໄປ.
Verse 3
तदन्ते प्रलयस्तावान् ब्राह्मी रात्रिरुदाहृता । त्रयो लोका इमे तत्र कल्पन्ते प्रलयाय हि ॥ ३ ॥
ເມື່ອສິ້ນສຸດວັນນັ້ນ ຈະເກີດປະລະຍະຍາວເທົ່າກັນ ແລະໄລຍະນັ້ນເອີ້ນວ່າ ຄືນຂອງພຣະພຣະຫມາ. ໃນເວລານັ້ນ ສາມໂລກທັງໝົດຕົກຢູ່ໃຕ້ການທຳລາຍ.
Verse 4
एष नैमित्तिक: प्रोक्त: प्रलयो यत्र विश्वसृक् । शेतेऽनन्तासनो विश्वमात्मसात्कृत्य चात्मभू: ॥ ४ ॥
ນີ້ເອີ້ນວ່າ “ໄນມິດຕິກະ-ປະລະຍະ” ຫຼືການລະລາຍແບບເປັນຄັ້ງຄາວ ເມື່ອພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ສ້າງໂລກ ເຂົ້າສູ່ນິທຣາ. ໃນເວລານັ້ນ ພຣະນາຣາຍະນະ ຜູ້ສ້າງດັ້ງເດີມ ບັນທົມເທິງພະຍານາກອະນັນຕະເຊສະ ແລະຊຶມຊັບຈັກກະວານທັງໝົດເຂົ້າໃນພຣະອົງ.
Verse 5
द्विपरार्धे त्वतिक्रान्ते ब्रह्मण: परमेष्ठिन: । तदा प्रकृतय: सप्त कल्पन्ते प्रलयाय वै ॥ ५ ॥
ເມື່ອອາຍຸຂອງພຣະພຣະຫມາຜູ້ເປັນປະເມດຖິນຄົບສອງປະຣາດະ ທາດພື້ນຖານ 7 ປະການແຫ່ງການສ້າງສັນຈະລະລາຍເຂົ້າສູ່ປະລະຍະ।
Verse 6
एष प्राकृतिको राजन् प्रलयो यत्र लीयते । अण्डकोषस्तु सङ्घातो विघाट उपसादिते ॥ ६ ॥
ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ ນີ້ແມ່ນປະລະຍະຝ່າຍວັດຖຸ (ປຣາກຣິຕິກະ) ທີ່ທາດທັງຫຼາຍລະລາຍ; ແລ້ວ “ໄຂ່ຈັກກະວານ” ອັນເກີດຈາກການປະສົມທາດຈະແຕກພັງສູນສິ້ນ।
Verse 7
पर्जन्य: शतवर्षाणि भूमौ राजन् न वर्षति । तदा निरन्ने ह्यन्योन्यं भक्ष्यमाणा: क्षुधार्दिता: । क्षयं यास्यन्ति शनकै: कालेनोपद्रुता: प्रजा: ॥ ७ ॥
ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ ຝົນຈະບໍ່ຕົກໃນແຜ່ນດິນເປັນເວລາຮ້ອຍປີ। ເມື່ອອາຫານຂາດແຄນ ແລະຄວາມຫິວໂຫຍ ຜູ້ຄົນຈະກິນກັນເອງ ແລະຖືກອຳນາດແຫ່ງການເວລາທຳລາຍທີລະນ້ອຍ।
Verse 8
सामुद्रं दैहिकं भौमं रसं सांवर्तको रवि: । रश्मिभि: पिबते घोरै: सर्वं नैव विमुञ्चति ॥ ८ ॥
ດວງອາທິດໃນຮູບແຫ່ງປະລະຍະ ຈະດູດດື່ມດ້ວຍລັງສີອັນນ່າຢ້ານ ນ້ຳທັງໝົດ—ນ້ຳທະເລ ນ້ຳໃນກາຍສັດ ແລະຄວາມຊຸ່ມຂອງແຜ່ນດິນ—ແຕ່ບໍ່ໃຫ້ຝົນຕອບແທນເລີຍ।
Verse 9
तत: संवर्तको वह्नि: सङ्कर्षणमुखोत्थित: । दहत्यनिलवेगोत्थ: शून्यान् भूविवरानथ ॥ ९ ॥
ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ໄຟແຫ່ງການລ້າງຜານ (ສັມວັຣຕະກະ) ຈະພຸ່ງອອກຈາກພຣະໂອດຂອງພຣະສັງກະຣະຊະນະ। ຖືກພັດດ້ວຍແຮງລົມອັນຮຸນແຮງ ໄຟນັ້ນຈະໄໝ້ລາມໄປທົ່ວ ເຜົາແມ່ນແຕ່ຮູແຜ່ນດິນອັນວ່າງເປົ່າ।
Verse 10
उपर्यध: समन्ताच्च शिखाभिर्वह्निसूर्ययो: । दह्यमानं विभात्यण्डं दग्धगोमयपिण्डवत् ॥ १० ॥
ຖືກເຜົາຈາກທຸກດ້ານ—ຂ້າງເທິງໂດຍດວງອາທິດອັນລຸກໂຊນ ແລະຂ້າງລຸ່ມໂດຍໄຟແຫ່ງພຣະສັງກະຣະຊະນະ—ລູກກົມຈັກກະວານຈະສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງກ້ອນຂີ້ງົວທີ່ກຳລັງໄໝ້
Verse 11
तत: प्रचण्डपवनो वर्षाणामधिकं शतम् । पर: सांवर्तको वाति धूम्रं खं रजसावृतम् ॥ ११ ॥
ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ລົມທຳລາຍອັນນ່າຢ້ານກົວຈະພັດຕໍ່ເນື່ອງເກີນໜຶ່ງຮ້ອຍປີ; ຟ້າທີ່ຖືກຝຸ່ນປົກຄຸມຈະກາຍເປັນສີເທົາຫມອກ
Verse 12
ततो मेघकुलान्यङ्ग चित्र वर्णान्यनेकश: । शतं वर्षाणि वर्षन्ति नदन्ति रभसस्वनै: ॥ १२ ॥
ຫຼັງຈາກນັ້ນ ໂອ້ ພຣະຣາຊາ ກຸ່ມເມກຫຼາກສີຈະມາຊຸມນຸມ ຮ້ອງຄຳຮາມດ້ວຍສຽງຟ້າຮ້ອງອັນນ່າຢ້ານ ແລະຈະເທຝົນຫຼາກຫຼາຍຕໍ່ເນື່ອງໜຶ່ງຮ້ອຍປີ
Verse 13
तत एकोदकं विश्वं ब्रह्माण्डविवरान्तरम् ॥ १३ ॥
ໃນເວລານັ້ນ ພາຍໃນເປືອກຈັກກະວານ ທັງໝົດຈະເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳ ກາຍເປັນມະຫາສະໝຸດດຽວ
Verse 14
तदा भूमेर्गन्धगुणं ग्रसन्त्याप उदप्लवे । ग्रस्तगन्धा तु पृथिवी प्रलयत्वाय कल्पते ॥ १४ ॥
ເມື່ອທົ່ວທັງຈັກກະວານຖືກນ້ຳຖ້ວມ ນ້ຳຈະກືນເອົາຄຸນລັກສະນະພິເສດຂອງທາດດິນຄື “ກິ່ນ”; ເມື່ອດິນໄຮ້ກິ່ນ ທາດດິນຈະພ້ອມລະລາຍເຂົ້າສູ່ປຣະລັຍ
Verse 15
अपां रसमथो तेजस्ता लीयन्तेऽथ नीरसा: । ग्रसते तेजसो रूपं वायुस्तद्रहितं तदा ॥ १५ ॥ लीयते चानिले तेजो वायो: खं ग्रसते गुणम् । स वै विशति खं राजंस्ततश्च नभसो गुणम् ॥ १६ ॥ शब्दं ग्रसति भूतादिर्नभस्तमनुलीयते । तैजसश्चेन्द्रियाण्यङ्ग देवान् वैकारिको गुणै: ॥ १७ ॥ महान् ग्रसत्यहङ्कारं गुणा: सत्त्वादयश्च तम् । ग्रसतेऽव्याकृतं राजन् गुणान् कालेन चोदितम् ॥ १८ ॥ न तस्य कालावयवै: परिणामादयो गुणा: । अनाद्यनन्तमव्यक्तं नित्यं कारणमव्ययम् ॥ १९ ॥
ທາດໄຟຍຶດເອົາລົດຊາດຈາກທາດນໍ້າ, ເຊິ່ງເມື່ອບໍ່ມີລົດຊາດແລ້ວກໍລວມເຂົ້າກັບໄຟ. ລົມຍຶດເອົາຮູບຊົງຂອງໄຟ, ແລະໄຟທີ່ບໍ່ມີຮູບຊົງກໍລວມເຂົ້າກັບລົມ.
Verse 16
अपां रसमथो तेजस्ता लीयन्तेऽथ नीरसा: । ग्रसते तेजसो रूपं वायुस्तद्रहितं तदा ॥ १५ ॥ लीयते चानिले तेजो वायो: खं ग्रसते गुणम् । स वै विशति खं राजंस्ततश्च नभसो गुणम् ॥ १६ ॥ शब्दं ग्रसति भूतादिर्नभस्तमनुलीयते । तैजसश्चेन्द्रियाण्यङ्ग देवान् वैकारिको गुणै: ॥ १७ ॥ महान् ग्रसत्यहङ्कारं गुणा: सत्त्वादयश्च तम् । ग्रसतेऽव्याकृतं राजन् गुणान् कालेन चोदितम् ॥ १८ ॥ न तस्य कालावयवै: परिणामादयो गुणा: । अनाद्यनन्तमव्यक्तं नित्यं कारणमव्ययम् ॥ १९ ॥
ໄຟລວມເຂົ້າກັບລົມ. ອາກາດທາດຍຶດເອົາຄຸນສົມບັດຂອງລົມຄືການສຳຜັດ, ແລະລົມກໍເຂົ້າສູ່ອາກາດທາດ. ໂອ ພະລາຊາ, ຈາກນັ້ນຄຸນສົມບັດຂອງອາກາດທາດກໍຍັງເຫຼືອຢູ່.
Verse 17
अपां रसमथो तेजस्ता लीयन्तेऽथ नीरसा: । ग्रसते तेजसो रूपं वायुस्तद्रहितं तदा ॥ १५ ॥ लीयते चानिले तेजो वायो: खं ग्रसते गुणम् । स वै विशति खं राजंस्ततश्च नभसो गुणम् ॥ १६ ॥ शब्दं ग्रसति भूतादिर्नभस्तमनुलीयते । तैजसश्चेन्द्रियाण्यङ्ग देवान् वैकारिको गुणै: ॥ १७ ॥ महान् ग्रसत्यहङ्कारं गुणा: सत्त्वादयश्च तम् । ग्रसतेऽव्याकृतं राजन् गुणान् कालेन चोदितम् ॥ १८ ॥ न तस्य कालावयवै: परिणामादयो गुणा: । अनाद्यनन्तमव्यक्तं नित्यं कारणमव्ययम् ॥ १९ ॥
ອັດຕາໃນຄວາມມືດບອດກືນກິນສຽງ ແລະອາກາດທາດກໍລວມເຂົ້າກັບມັນ. ອັດຕາໃນຄວາມຫຼົງໄຫຼຍຶດເອົາອິນຊີ ແລະອັດຕາໃນຄວາມດີງາມຍຶດເອົາເຫຼົ່າເທວະດາ.
Verse 18
अपां रसमथो तेजस्ता लीयन्तेऽथ नीरसा: । ग्रसते तेजसो रूपं वायुस्तद्रहितं तदा ॥ १५ ॥ लीयते चानिले तेजो वायो: खं ग्रसते गुणम् । स वै विशति खं राजंस्ततश्च नभसो गुणम् ॥ १६ ॥ शब्दं ग्रसति भूतादिर्नभस्तमनुलीयते । तैजसश्चेन्द्रियाण्यङ्ग देवान् वैकारिको गुणै: ॥ १७ ॥ महान् ग्रसत्यहङ्कारं गुणा: सत्त्वादयश्च तम् । ग्रसतेऽव्याकृतं राजन् गुणान् कालेन चोदितम् ॥ १८ ॥ न तस्य कालावयवै: परिणामादयो गुणा: । अनाद्यनन्तमव्यक्तं नित्यं कारणमव्ययम् ॥ १९ ॥
ມະຫັດຕັດຕະວະກືນກິນອັດຕາ. ຄຸນລັກສະນະທັງສາມຂອງທຳມະຊາດກືນກິນມະຫັດ. ໂອ ພະລາຊາ, ທຳມະຊາດທີ່ຍັງບໍ່ປະກົດຮູບເຊິ່ງຖືກຂັບເຄື່ອນດ້ວຍເວລາ ຈະກືນກິນຄຸນລັກສະນະເຫຼົ່ານັ້ນ.
Verse 19
अपां रसमथो तेजस्ता लीयन्तेऽथ नीरसा: । ग्रसते तेजसो रूपं वायुस्तद्रहितं तदा ॥ १५ ॥ लीयते चानिले तेजो वायो: खं ग्रसते गुणम् । स वै विशति खं राजंस्ततश्च नभसो गुणम् ॥ १६ ॥ शब्दं ग्रसति भूतादिर्नभस्तमनुलीयते । तैजसश्चेन्द्रियाण्यङ्ग देवान् वैकारिको गुणै: ॥ १७ ॥ महान् ग्रसत्यहङ्कारं गुणा: सत्त्वादयश्च तम् । ग्रसतेऽव्याकृतं राजन् गुणान् कालेन चोदितम् ॥ १८ ॥ न तस्य कालावयवै: परिणामादयो गुणा: । अनाद्यनन्तमव्यक्तं नित्यं कारणमव्ययम् ॥ १९ ॥
ທຳມະຊາດທີ່ຍັງບໍ່ປະກົດຮູບນັ້ນ ບໍ່ຢູ່ພາຍໃຕ້ອິດທິພົນຂອງເວລາ. ມັນບໍ່ມີຈຸດເລີ່ມຕົ້ນ ບໍ່ມີຈຸດສິ້ນສຸດ ເປັນນິລັນດອນ ແລະເປັນຕົ້ນເຫດແຫ່ງການສ້າງສັນທີ່ບໍ່ມີວັນເສື່ອມສະຫຼາຍ.
Verse 20
न यत्र वाचो न मनो न सत्त्वं तमो रजो वा महदादयोऽमी । न प्राणबुद्धीन्द्रियदेवता वा न सन्निवेश: खलु लोककल्प: ॥ २० ॥ न स्वप्नजाग्रन्न च तत् सुषुप्तं न खं जलं भूरनिलोऽग्निरर्क: । संसुप्तवच्छून्यवदप्रतर्क्यं तन्मूलभूतं पदमामनन्ति ॥ २१ ॥
ໃນສະພາບອະວະຍັກຂອງທໍາມະຊາດວັດຖຸ ທີ່ເອີ້ນວ່າ “ປະທານ” ບໍ່ມີການປາກົດຂອງຄໍາເວົ້າ, ບໍ່ມີໃຈ, ແລະບໍ່ມີການປາກົດຂອງທາດລະອຽດເລີ່ມຈາກມະຫັດ; ກໍບໍ່ມີຄຸນສາມ ສັດຕະວະ-ຣະຈັດ-ຕະມັດ. ທີ່ນັ້ນບໍ່ມີປຣານ, ບໍ່ມີພຸດທິ, ບໍ່ມີອິນທຣີ, ແລະບໍ່ມີເທວະ; ບໍ່ມີການຈັດວາງໂລກຢ່າງແນ່ນອນ. ບໍ່ມີສະພາບຝັນ, ຕື່ນ, ຫຼືນອນຫຼັບເລິກ; ບໍ່ມີອາກາດ, ນ້ໍາ, ດິນ, ລົມ, ໄຟ, ຫຼືດວງອາທິດ. ສະພາບນັ້ນເຫມືອນຫຼັບສະຫງົບສິ້ນເຊີງ ຫຼືຄວາມວ່າງເປົ່າ ບັນຍາຍບໍ່ໄດ້; ແຕ່ນັກຮູ້ທາງສາດສະໜາກ່າວວ່າ ເນື່ອງຈາກປະທານເປັນວັດຖຸມູນ ຈຶ່ງເປັນຖານແຫ່ງການສ້າງວັດຖຸ.
Verse 21
न यत्र वाचो न मनो न सत्त्वं तमो रजो वा महदादयोऽमी । न प्राणबुद्धीन्द्रियदेवता वा न सन्निवेश: खलु लोककल्प: ॥ २० ॥ न स्वप्नजाग्रन्न च तत् सुषुप्तं न खं जलं भूरनिलोऽग्निरर्क: । संसुप्तवच्छून्यवदप्रतर्क्यं तन्मूलभूतं पदमामनन्ति ॥ २१ ॥
ໃນສະພາບອະວະຍັກຂອງ “ປະທານ” ບໍ່ມີຝັນ, ບໍ່ມີຕື່ນ, ແລະບໍ່ມີນອນຫຼັບເລິກ; ບໍ່ມີອາກາດ, ນ້ໍາ, ດິນ, ລົມ, ໄຟ, ຫຼືດວງອາທິດ. ສະພາບນັ້ນເຫມືອນຫຼັບສະຫງົບສິ້ນເຊີງ ຫຼືຄວາມວ່າງເປົ່າ ເກີນກວ່າຄໍາແລະເຫດຜົນ; ແຕ່ນັກຮູ້ຕັດຕະວະກ່າວວ່າ ປະທານແມ່ນວັດຖຸມູນ ແລະເປັນຖານແຫ່ງການສ້າງວັດຖຸ.
Verse 22
लय: प्राकृतिको ह्येष पुरुषाव्यक्तयोर्यदा । शक्तय: सम्प्रलीयन्ते विवशा: कालविद्रुता: ॥ २२ ॥
ນີ້ແມ່ນ “ລະຍະປຣາກຣິຕິກະ” ເມື່ອດ້ວຍພະລັງຂອງກາລະ ພະລັງງານທັງຫຼາຍຂອງພຣະບຸຣຸດສູງສຸດ ແລະຂອງປະກຣິຕິອະວະຍັກຂອງພຣະອົງ ຖືກແຍກສະລາຍ ຈົນໝົດອໍານາດ ແລະລະລາຍຮວມກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ.
Verse 23
बुद्धीन्द्रियार्थरूपेण ज्ञानं भाति तदाश्रयम् । दृश्यत्वाव्यतिरेकाभ्यामाद्यन्तवदवस्तु यत् ॥ २३ ॥
ຄວາມຮູ້ທີ່ປາກົດເປັນພຸດທິ, ອິນທຣີ ແລະອາຣົມຂອງອິນທຣີ ມີສັດຈະສູງສຸດເປັນທີ່ພຶ່ງທ້າຍສຸດ. ສິ່ງໃດມີຕົ້ນແລະປາຍ ຍ່ອມບໍ່ແທ້ສານ, ເພາະເປັນວັດຖຸທີ່ອິນທຣີອັນຈໍາກັດຮັບຮູ້ໄດ້ ແລະເພາະບໍ່ແຍກຈາກເຫດຂອງຕົນເອງ.
Verse 24
दीपश्चक्षुश्च रूपं च ज्योतिषो न पृथग् भवेत् । एवं धी: खानि मात्राश्च न स्युरन्यतमादृतात् ॥ २४ ॥
ໂຄມໄຟ, ຕາທີ່ເຫັນດ້ວຍແສງໂຄມໄຟນັ້ນ, ແລະຮູບທີ່ຖືກເຫັນ—ທັງສາມໂດຍພື້ນຖານບໍ່ແຍກຈາກທາດໄຟ. ສະເໝືອນກັນ ພຸດທິ, ອິນທຣີ ແລະອາຣົມອິນທຣີ ບໍ່ມີຢູ່ແຍກຈາກຄວາມເປັນຈິງສູງສຸດ; ແຕ່ສັດຈະອັບໂຊລູດຍັງຄົງຢູ່ເຫນືອ ແລະແຕກຕ່າງຈາກສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນໂດຍສິ້ນເຊີງ.
Verse 25
बुद्धेर्जागरणं स्वप्न: सुषुप्तिरिति चोच्यते । मायामात्रमिदं राजन् नानात्वं प्रत्यगात्मनि ॥ २५ ॥
ສະພາບຂອງປັນຍາມີສາມຢ່າງ: ຕື່ນ, ຝັນ, ແລະ ຫຼັບເລິກ. ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ, ຄວາມຫຼາກຫຼາຍທີ່ປາກົດໃນອາຕະມາພາຍໃນນັ້ນ ເປັນພຽງມາຍາເທົ່ານັ້ນ.
Verse 26
यथा जलधरा व्योम्नि भवन्ति न भवन्ति च । ब्रह्मणीदं तथा विश्वमवयव्युदयाप्ययात् ॥ २६ ॥
ເຫມືອນເມກໃນຟ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວກໍສະລາຍໄປດ້ວຍການຮວມແລະແຍກຂອງສ່ວນປະກອບ, ສະກົນໂລກນີ້ກໍເກີດແລະດັບພາຍໃນພຣະພຣະມັນ (Brahman) ດ້ວຍການຮວມແລະສະລາຍຂອງທາດອົງປະກອບ.
Verse 27
सत्यं ह्यवयव: प्रोक्त: सर्वावयविनामिह । विनार्थेन प्रतीयेरन् पटस्येवाङ्ग तन्तव: ॥ २७ ॥
ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ ມີການກ່າວວ່າ ສ່ວນປະກອບຂອງສິ່ງທີ່ປະກອບຂຶ້ນທັງຫຼາຍ ເປັນຄວາມຈິງທີ່ຮັບຮູ້ໄດ້; ເຫມືອນເສັ້ນດ້າຍຂອງຜືນຜ້າທີ່ຮັບຮູ້ໄດ້ແຍກຈາກຜືນຜ້າ.
Verse 28
यत् सामान्यविशेषाभ्यामुपलभ्येत स भ्रम: । अन्योन्यापाश्रयात् सर्वमाद्यन्तवदवस्तु यत् ॥ २८ ॥
ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ຮັບຮູ້ເປັນເຫດທົ່ວໄປ ແລະ ຜົນສະເພາະ ນັ້ນເປັນຄວາມຫຼອກລວງ; ເພາະເຫດແລະຜົນມີຢູ່ໂດຍອາໄສກັນ. ສິ່ງໃດທີ່ມີຕົ້ນແລະທ້າຍ ນັ້ນບໍ່ແທ້ຈິງ.
Verse 29
विकार: ख्यायमानोऽपि प्रत्यगात्मानमन्तरा । न निरूप्योऽस्त्यणुरपि स्याच्चेच्चित्सम आत्मवत् ॥ २९ ॥
ແມ່ນແຕ່ຈະຮັບຮູ້ການປ່ຽນແປງກໍຕາມ, ຖ້າບໍ່ອ້າງອີງຕໍ່ປະຣະມາດມັນ (Paramātmā) ກໍບໍ່ອາດກຳນົດນິຍາມສຸດທ້າຍໄດ້ແມ່ນແຕ່ອະຕອມດຽວ. ເພື່ອໃຫ້ຖືວ່າມີຢູ່ຈິງ, ສິ່ງນັ້ນຕ້ອງມີຄຸນລັກສະນະເຫມືອນຈິດວິນຍານບໍລິສຸດ: ຖາວອນ ແລະ ບໍ່ປ່ຽນແປງ.
Verse 30
न हि सत्यस्य नानात्वमविद्वान् यदि मन्यते । नानात्वं छिद्रयोर्यद्वज्ज्योतिषोर्वातयोरिव ॥ ३० ॥
ໃນຄວາມຈິງສູງສຸດບໍ່ມີຄວາມສອງຢ່າງທາງວັດຖຸ. ຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ຄົນໂງ່ເຫັນ ເຫມືອນອາກາດໃນໝໍ້ວ່າງກັບອາກາດພາຍນອກ, ເຫມືອນເງົາຕາເວັນໃນນ້ຳກັບຕາເວັນໃນຟ້າ, ຫຼືເຫມືອນປຣານໃນກາຍໜຶ່ງກັບປຣານໃນອີກກາຍໜຶ່ງ.
Verse 31
यथा हिरण्यं बहुधा समीयते नृभि: क्रियाभिर्व्यवहारवर्त्मसु । एवं वचोभिर्भगवानधोक्षजो व्याख्यायते लौकिकवैदिकैर्जनै: ॥ ३१ ॥
ເຫມືອນທີ່ມະນຸດໃຊ້ຄຳຕາມເປົ້າໝາຍຂອງຕົນໃນວິຖີແຫ່ງການດຳເນີນຊີວິດ ເຮັດໃຫ້ຄຳຖືກເຫັນເປັນຫຼາຍຮູບແບບ; ດັ່ງນັ້ນພຣະພະຄະວານ ອະໂທກຊະຈະ ຜູ້ພົ້ນຈາກການເຂົ້າເຖິງດ້ວຍອິນທຣີ ຖືກອະທິບາຍໂດຍຜູ້ຄົນຫຼາຍປະເພດ ດ້ວຍຖ້ອຍຄຳທັງລາວກິກແລະເວດິກ.
Verse 32
यथा घनोऽर्कप्रभवोऽर्कदर्शितो ह्यर्कांशभूतस्य च चक्षुषस्तम: । एवं त्वहं ब्रह्मगुणस्तदीक्षितो ब्रह्मांशकस्यात्मन आत्मबन्धन: ॥ ३२ ॥
ແມ່ນແຕ່ເມກເກີດຈາກຕາເວັນ ແລະປາກົດໃຫ້ເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕາເວັນ ແຕ່ກໍຍັງເຮັດໃຫ້ຕາ—ອັນເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຕາເວັນ—ມືດມົນ; ດັ່ງນັ້ນອະຫັງກາຣະທາງວັດຖຸ ທີ່ເກີດຈາກພຣະພຣະຫມັນ ແລະຖືກເຮັດໃຫ້ປາກົດໂດຍພຣະພຣະຫມັນ ກໍກີດຂວາງຈີວາຕະມັນ—ຜູ້ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງພຣະພຣະຫມັນ—ຈາກການຮູ້ແຈ້ງພຣະພຣະຫມັນສູງສຸດ.
Verse 33
घनो यदार्कप्रभवो विदीर्यते चक्षु: स्वरूपं रविमीक्षते तदा । यदा ह्यहङ्कार उपाधिरात्मनो जिज्ञासया नश्यति तर्ह्यनुस्मरेत् ॥ ३३ ॥
ເມື່ອເມກທີ່ເກີດຈາກຕາເວັນຖືກສະຫຼາຍ ຕາກໍເຫັນຮູບແທ້ຂອງຕາເວັນ. ດັ່ງນັ້ນເມື່ອຈີວາຕະມັນທຳລາຍເຄື່ອງຫຸ້ມຄືອະຫັງກາຣະດ້ວຍການສືບສວນວິທະຍາເຫນືອໂລກ ກໍກັບຄືນສູ່ຄວາມຮູ້ຕົວທາງວິນຍານດັ່ງເດີມຂອງຕົນ.
Verse 34
यदैवमेतेन विवेकहेतिना मायामयाहङ्करणात्मबन्धनम् । छित्त्वाच्युतात्मानुभवोऽवतिष्ठते तमाहुरात्यन्तिकमङ्ग सम्प्लवम् ॥ ३४ ॥
ໂອ້ ປຣີກຊິດຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ! ເມື່ອພັນທະນາການທີ່ຜູກຈີວາຕະມັນ ຄືອະຫັງກາຣະອັນເປັນມາຍາ ຖືກຕັດຂາດດ້ວຍດາບແຫ່ງປັນຍາຈາກວິເວກ ແລະການປະຈັກພຣະອະຈຸຕະ ຜູ້ເປັນປຣະມາຕະມັນ ຕັ້ງມັ່ນແລ້ວ ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ‘ອາຕະຍັນຕິກະ’ ຄືການລະລາຍສູງສຸດຂອງການມີຢູ່ທາງວັດຖຸ.
Verse 35
नित्यदा सर्वभूतानां ब्रह्मादीनां परन्तप । उत्पत्तिप्रलयावेके सूक्ष्मज्ञा: सम्प्रचक्षते ॥ ३५ ॥
ໂອ ຜູ້ປາບສັດຕູ, ນັກຮູ້ຜູ້ເຂົ້າໃຈຄວາມລະອຽດກ່າວວ່າ ສັດທັງປວງແຕ່ພຣະພຣະຫມາເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມມີການເກີດແລະດັບຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງເສມອ.
Verse 36
कालस्रोतोजवेनाशु ह्रियमाणस्य नित्यदा । परिणामिनामवस्थास्ता जन्मप्रलयहेतव: ॥ ३६ ॥
ດ້ວຍຄວາມໄວຂອງກະແສເວລາອັນແຮງກ້າ, ສິ່ງທີ່ແປປ່ຽນໄດ້ທັງຫມົດຖືກກັດກິນຢ່າງຮວດເລັວເສມອ; ຂັ້ນຕອນຕ່າງໆແຫ່ງການດຳລົງຢູ່ນັ້ນແມ່ນເຫດໃຫ້ເກີດແລະດັບຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ.
Verse 37
अनाद्यन्तवतानेन कालेनेश्वरमूर्तिना । अवस्था नैव दृश्यन्ते वियति ज्योतिषामिव ॥ ३७ ॥
ຂັ້ນຕອນເຫຼົ່ານີ້ທີ່ເກີດຈາກເວລາອັນບໍ່ມີຕົ້ນບໍ່ມີປາຍ ຜູ້ເປັນຮູບແທນຂອງພຣະເຈົ້າ ບໍ່ປາກົດໃຫ້ເຫັນໂດຍກົງ; ເຫມືອນການປ່ຽນຕຳແໜ່ງອັນລະອຽດຊົ່ວຂະນະຂອງດາວເຄາະໃນຟ້າທີ່ບໍ່ເຫັນໄດ້ທັນທີ.
Verse 38
नित्यो नैमित्तिकश्चैव तथा प्राकृतिको लय: । आत्यन्तिकश्च कथित: कालस्य गतिरीदृशी ॥ ३८ ॥
ດັ່ງນີ້ ການເຄື່ອນໄຫວຂອງເວລາຖືກອະທິບາຍເປັນການດັບສູນ 4 ປະເພດ: ຕໍ່ເນື່ອງ, ເປັນຄາວ, ຕາມທາດ, ແລະ ສິ້ນສຸດທ້າຍ.
Verse 39
एता: कुरुश्रेष्ठ जगद्विधातु- र्नारायणस्याखिलसत्त्वधाम्न: । लीलाकथास्ते कथिता: समासत: कार्त्स्न्येन नाजोऽप्यभिधातुमीश: ॥ ३९ ॥
ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ກຸຣຸ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເລົ່າເລື່ອງລີລາຂອງພຣະນາຣາຍະນະ ຜູ້ຈັດວາງໂລກ ແລະເປັນທີ່ສະຖິດແຫ່ງສັດຕະທັງປວງ ໃຫ້ເຈົ້າຟັງແຕ່ໂດຍສັງລວມ; ແມ່ນແຕ່ພຣະພຣະຫມາເອງກໍບໍ່ອາດພັນນາໄດ້ຄົບຖ້ວນ.
Verse 40
संसारसिन्धुमतिदुस्तरमुत्तितीर्षो- र्नान्य: प्लवो भगवत: पुरुषोत्तमस्य । लीलाकथारसनिषेवणमन्तरेण पुंसो भवेद् विविधदु:खदवार्दितस्य ॥ ४० ॥
ຜູ້ທີ່ຖືກໄຟແຫ່ງຄວາມທຸກຫຼາຍປະການເຜົາໄໝ້ ແລະປາດຖະນາຈະຂ້າມທະເລແຫ່ງສັງສາຣາອັນຍາກຍິ່ງ ບໍ່ມີເຮືອໃດອື່ນນອກຈາກພັກຕິ—ການເສບຊົມລົດຊາດອັນເຫນືອໂລກຂອງເລື່ອງລີລາຂອງພຣະພະຄະວານ ຜູ້ເປັນປຸຣຸໂສຕຕະມະ; ບໍ່ມີສິ່ງນີ້ກໍຈະຖືກທຸກຂ໌ຫຼາຍທາງບີບຄັ້ນ
Verse 41
पुराणसंहितामेतामृषिर्नारायणोऽव्यय: । नारदाय पुरा प्राह कृष्णद्वैपायनाय स: ॥ ४१ ॥
ສັງຫິຕາອັນເປັນແກ່ນສານຂອງປຸຣານະທັງປວງນີ້ ໃນການເກົ່າກ່ອນ ນະຣະ-ນາຣາຍະນະ ຣິຊິຜູ້ບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ ໄດ້ກ່າວແກ່ນາຣະດະ; ແລ້ວນາຣະດະໄດ້ຖ່າຍທອດຕໍ່ໃຫ້ກຣິຊະນະ-ທະໄວປາຍະນະ ເວດະວະຍາສະ
Verse 42
स वै मह्यं महाराज भगवान् बादरायण: । इमां भागवतीं प्रीत: संहितां वेदसम्मिताम् ॥ ४२ ॥
ໂອ ມະຫາຣາຊາ! ພຣະພະຄະວານ ບາດະຣາຍະນະ (ວະຍາສະເທວະ) ໄດ້ສອນຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍຄວາມປິຕິ ສັງຫິຕາພາກະວະຕີນີ້—ສຣີມັດ-ພາກະວະຕັມ—ຊຶ່ງມີສະຖານະເທົ່າກັບເວດະທັງສີ່
Verse 43
इमां वक्ष्यत्यसौ सूत ऋषिभ्यो नैमिषालये । दीर्घसत्रे कुरुश्रेष्ठ सम्पृष्ट: शौनकादिभि: ॥ ४३ ॥
ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງກຸຣຸ! ທີ່ໄນມິສາຣັນຍະ ໃນສະຕຣະຍັກອັນຍາວນານນັ້ນ ເມື່ອຖືກຖາມໂດຍຣິຊິທັງຫຼາຍທີ່ມີເຊົານະກະເປັນຫົວໜ້າ ສູຕະ ໂກສະວາມີ ຈະກ່າວພາກະວະຕັມນີ້ແກ່ບັນດາຣິຊິ
Frequently Asked Questions
Naimittika (occasional) pralaya occurs at the end of Brahmā’s day, during his night of equal duration. The three planetary systems are devastated, and the universe is withdrawn while Brahmā sleeps. The chapter describes Nārāyaṇa reclining on Ananta Śeṣa and absorbing the cosmos within Himself—showing that dissolution is not chaos but a regulated withdrawal under the Supreme Lord’s control.
Prākṛtika pralaya occurs when Brahmā’s full lifespan ends. The narrative describes escalating cosmic events—drought, the sun’s desiccation, Saṅkarṣaṇa’s fire, destructive wind, then deluge—followed by metaphysical absorption: earth loses fragrance and dissolves; water loses taste into fire; fire loses form into air; air loses touch into ether; ether loses sound into ahaṅkāra; ahaṅkāra is absorbed into mahat; mahat into the guṇas; and the guṇas into pradhāna under the impulse of time.
The repetition functions as a didactic refrain: it fixes the sāṅkhya-style logic of dissolution in the listener’s mind and emphasizes inevitability—each element is defined by a distinguishing quality and is dissolved when that quality is seized by the subtler principle. It also reinforces the theological point that all manifest distinctions are temporary superimpositions upon the Supreme Reality (āśraya).
Ātyantika (ultimate) pralaya is the final destruction of material bondage for the individual jīva. Unlike naimittika or prākṛtika pralaya, which are cosmic cycles, ātyantika pralaya occurs when false ego is cut off by discriminating knowledge and one realizes Lord Acyuta as the Supreme Soul—ending the soul’s identification with the guṇas and the recurring experience of saṁsāra.
They illustrate nondual dependence: perceived differences arise from limiting conditions, not from an ultimate split in reality. The ‘sky in a pot’ shows apparent division without real separation; the ‘sun reflection’ shows a dependent image mistaken as separate; and ‘lamp-eye-form’ shows that knower, knowing, and known share a common basis. Likewise, intelligence, senses, and objects have no independent existence apart from the Absolute Truth, though the Absolute remains transcendent to them.