Adhyaya 8
ຄູ່ມືຕັດສິນໃຈສໍາລັບການສະຫຼັບລະຫວ່າງການເຮັດສັນຍາ ແລະ ການໃຊ້ກໍາລັງບຸກຮຸກ ໂດຍອີງໃສ່ຄວາມໄດ້ປຽບປຽບທຽບ, ຮັກສາພັນທະມິດ ແລະ ກໍາລັງຫຼັກ, ພ້ອມກັບກົດດັນຂອບນອກຂອງສັດຕູ ແລະ ເຈລະຈາໃໝ່ຜ່ານຄົນກາງເມື່ອຖືກຈໍາກັດ. ສັນຍາແລະສົງຄາມແມ່ນເຄື່ອງມື ບໍ່ແມ່ນຄຸນຄ່າ; ເລືອກຕາມຜົນປະໂຫຍດ (sama/viṣama lābha). ເມື່ອບັນລຸເປົ້າໝາຍແລ້ວ ຄວນອອກຈາກ ຫຼື ຜ່ອນຄາຍຂໍ້ຕົກລົງ—ລະບຸເຫດຜົນເພື່ອຄຸ້ມຄອງຊື່ສຽງ ແລະ ການຕໍ່ຮອງໃນອະນາຄົດ. ນິຍົມການບີບຄັ້ນຕາມຂອບນອກ: ໃຊ້ກໍາລັງປ່າ/ຊາຍແດນ ເພື່ອລົງໂທດ ຫຼື ທໍາໃຫ້ບໍ່ສະຖຽນຂອບທີ່ອ່ອນແອຂອງສັດຕູ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ກອງທັບຫຼັກໝົດແຮງ. ເມື່ອການເຄື່ອນໄຫວ/ການຮົບຖືກຈໍາກັດ ໃຫ້ປັບຮູບແບບຂໍ້ຕົກລົງຜ່ານຄົນກາງ ເພື່ອຮັກສາອໍານາດຕໍ່ຮອງ ແລະ ຈັງຫວະ. ເປົ້າໝາຍລວມແມ່ນປົກປ້ອງ yogakṣema ແລະ ຂະຫຍາຍ artha ໂດຍຮັກສາ mitra ແລະ bala ໃນນິເວດ saptāṅga.
Sutras
Sutra 1
यातव्योऽभियास्यमानः संधिकारणमादातुकामो विहन्तुकामो वा सामवायिकानामन्यतमं लाभद्वैगुण्येन पणेत ॥ कZ_०७.८.०१ ॥
ເມື່ອຈະຕ້ອງເດີນທັບ (ຫຼືກຳລັງຈະຖືກເຂົ້າມາຫາ) ໂດຍປາດຖະນາຈະໄດ້ມາຊຶ່ງເຫດປັດໃຈຂອງການຕົກລົງ ຫຼືປາດຖະນາຈະໂຈມຕີ ຄວນຕໍ່ຮອງກັບສະມາຊິກຄົນໃດຄົນໜຶ່ງໃນກຸ່ມພັນທະມິດ (sāmavāyika) ໂດຍສະເໜີຜົນປະໂຫຍດເປັນສອງເທົ່າ.
Sutra 2
पणमानः क्षयव्ययप्रवासप्रत्यवायपरोपकारशरीराबाधांश्चास्य वर्णयेत् ॥ कZ_०७.८.०२ ॥
ໃນຂະນະຕໍ່ລອງລາຄາ ລາວຄວນອະທິບາຍໃຫ້ອີກຝ່າຍຮູ້ເຖິງການຂາດທຶນ ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍ ການຢູ່ໄກຈາກບ້ານ ຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະກັບຄືນແລ້ວລົ້ມເຫຼວ ການຊ່ວຍເຫຼືອທີ່ໄດ້ເຮັດ ແລະຄວາມລໍາບາກທາງຮ່າງກາຍຂອງຕົນ।
Sutra 3
प्रतिपन्नमर्थेन योजयेत् ॥ कZ_०७.८.०३ ॥
ເມື່ອໄດ້ຮັບຄວາມຍິນຍອມແລ້ວ ລາວຄວນຜູກມັດມັນໃຫ້ເປັນເງື່ອນໄຂທາງວັດຖຸທີ່ຊັດເຈນ (ຊັບພະຍາກອນ/ຄ່າຕອບແທນ)។
Sutra 4
वैरं वा परैर्ग्राहयित्वा विसंवादयेत् ॥ कZ_०७.८.०४ ॥
ຫຼື ໂດຍຊັກຈູງໃຫ້ຄົນອື່ນຮັບເອົາຄວາມເປັນສັດຕູ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ (ເປົ້າໝາຍ) ຕົກຢູ່ໃນຄວາມແຕກແຍກ/ການຜິດສັນຍາ।
Sutra 5
दुरारब्धकर्माणं भूयः क्षयव्ययाभ्यां योक्तुकामः स्वारब्धां वा यात्रासिद्धिं विघातयितुकामो मूले यात्रायां वा प्रहर्तुकामो यातव्यसंहितः पुनर्याचितुकामः प्रत्युत्पन्नार्थकृच्छ्रस्तस्मिन्नविश्वस्तो वा तदात्वे लाभमल्पमिच्छेत् आयत्यां प्रभूतम् ॥ कZ_०७.८.०५ ॥
ຖ້າລາວປາດຖະໜາຈະຜູກມັດຝ່າຍທີ່ເລີ່ມວຽກແລ້ວແຕ່ຍາກຈະເລີ່ມໃໝ່ ໃຫ້ຕິດຢູ່ໃນການຂາດທຶນແລະຄ່າໃຊ້ຈ່າຍເພີ່ມ; ຫຼືຈະຂັດຂວາງຄວາມສໍາເລັດຂອງການເດີນທາງ/ການຍົກທັບທີ່ອີກຝ່າຍເລີ່ມແລ້ວ; ຫຼືຈະຕີທີ່ຮາກຖານ ຫຼືໃນລະຫວ່າງການເດີນທາງ; ຫຼືເມື່ອຈໍາເປັນຕ້ອງເຄື່ອນທັບແລ້ວຢາກຂໍອີກຄັ້ງ; ຫຼືເມື່ອກໍາລັງຂັດສົນເງິນທັນທີ ແລະຈຶ່ງບໍ່ໄວ້ໃຈຝ່າຍນັ້ນ—ເຂົາຄວນຫາກໍາໄລນ້ອຍໃນຕອນນີ້ ແລະກໍາໄລຫຼາຍໃນພາຍຫຼັງ।
Sutra 6
मित्रोपकारममित्रोपघातमर्थानुबन्धमवेक्षमाणः पूर्वोपकारकं कारयितुकामो भूयस्तदात्वे महान्तं लाभमुत्सृज्यायत्यामल्पमिच्छेत् ॥ कZ_०७.८.०६ ॥
ໂດຍພິຈາລະນາຜົນປະໂຫຍດຕໍ່ມິດ ຄວາມເສຍຫາຍຕໍ່ສັດຕູ ແລະຜົນຕໍ່ເນື່ອງຕໍ່ຊັບພະຍາກອນ ແລະເມື່ອປາດຖະໜາຈະໃຫ້ເກີດການຕອບແທນຈາກອຸປະການກ່ອນໜ້າ ລາວຄວນສະຫຼະກໍາໄລຫຼາຍໃນທັນທີ ແລະເລືອກກໍາໄລນ້ອຍໃນອະນາຄົດ।
Sutra 7
दूष्यामित्राभ्यां मूलहरेण वा ज्यायसा विगृहीतं त्रातुकामस्तथाविधमुपकारं कारयितुकामः सम्बन्धावेक्षी वा तदात्वे चायत्यां च लाभं न प्रतिगृह्णीयात् ॥ कZ_०७.८.०७ ॥
ຖ້າປາດຖະນາຊ່ວຍກູ້ຜູ້ທີ່ຖືກອໍານາດສັດຕູ (ຫຼືຜູ້ທໍາລາຍຮາກຖານ) ຫຼືຝ່າຍທີ່ແຂງກວ່າໂຈມຕີ; ຫຼືປາດຖະນາໃຫ້ການອຸປະການແບບນັ້ນເກີດຂຶ້ນ; ຫຼືພິຈາລະນາພັນທະຄວາມສຳພັນ—ບໍ່ຄວນຮັບຜົນກໍາໄລທັງໃນທັນທີ ຫຼືໃນພາຍຫຼັງ।
Sutra 8
कृतसंधिरतिक्रमितुकामः परस्य प्रकृतिकर्शनं मित्रामित्रसंधिविश्लेषणं वा कर्तुकामः पराभियोगाच्छङ्कमानो लाभमप्राप्तमधिकं वा याचेत ॥ कZ_०७.८.०८ ॥
ຜູ້ປົກຄອງຜູ້ໜຶ່ງ ທີ່ຫຼັງຈາກເຮັດສັນຍາແລ້ວ ປາດຖະໜາຈະລະເມີດສັນຍານັ້ນ—ເພື່ອເຮັດໃຫ້ອ່ອນແອອົງປະກອບຂອງລັດ (prakṛti) ຂອງຝ່າຍຕົກຕໍ່ ຫຼືເພື່ອແຍກຢ່າງສັນຍາມິດ-ສັນຍາສັດຕູຂອງຝ່າຍນັ້ນ—ຄວນ, ໂດຍຢ້ານການຕອບໂຕ້ກັບ, ຮ້ອງຂໍຜົນປະໂຫຍດທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບ ຫຼືຮ້ອງຂໍເກີນກວ່າທີ່ຕົກລົງໄວ້.
Sutra 9
तमितरस्तदात्वे चायत्यां च क्रममवेक्षेत ॥ कZ_०७.८.०९ ॥
ຝ່າຍອື່ນຄວນພິຈາລະນາລຳດັບຂັ້ນຕອນ (ແຜນການທີ່ເປັນໄປໄດ້) ທັງໃນປັດຈຸບັນ ແລະ ໃນອະນາຄົດ.
Sutra 10
तेन पूर्वे व्याख्याताः ॥ कZ_०७.८.१० ॥
ໂດຍຫຼັກການນັ້ນ ກໍລະນີກ່ອນໜ້າໄດ້ຖືກອະທິບາຍແລ້ວ.
Sutra 11
अरिविजिगीष्वोस्तु स्वं स्वं मित्रमनुगृह्णतोः शक्यकल्यभव्यारम्भिस्थिरकर्मानुरक्तप्रकृतिभ्यो विशेषः ॥ कZ_०७.८.११ ॥
ໃນກໍລະນີຂອງສັດຕູ ແລະ ຜູ້ປາດຖະໜາຈະພິຊິດ (ຜູ້ຈະຊະນະ) ທີ່ແຕ່ລະຝ່າຍອຸປະຖຳມິດຂອງຕົນ ຄວາມແຕກຕ່າງ (ໃນບັນດາມິດ) ອີງໃສ່: ຜູ້ທີ່ເລີ່ມການກະທຳທີ່ເຮັດໄດ້, ຜູ້ທີ່ເລີ່ມການກະທຳທີ່ບໍ່ມີຂໍ້ຜິດ, ຜູ້ທີ່ເລີ່ມການກະທຳທີ່ມີລາງດີ, ຜູ້ທີ່ໝັ້ນຄົງໃນການປະຕິບັດ, ແລະ ຜູ້ທີ່ອົງປະກອບຂອງລັດຂອງຕົນຈົ່ງຮັກພັກດີ.
Sutra 12
शक्यारम्भी विषह्यं कर्मारभते कल्यारम्भी निर्दोषम् भव्यारम्भी कल्याणोदयम् ॥ कZ_०७.८.१२ ॥
ຜູ້ທີ່ເລີ່ມສິ່ງທີ່ເປັນໄປໄດ້ ຈະເລີ່ມວຽກທີ່ສາມາດດໍາເນີນຕໍ່ໄປໄດ້; ຜູ້ທີ່ເລີ່ມສິ່ງທີ່ເໝາະສົມ ຈະເລີ່ມວຽກທີ່ບໍ່ມີຂໍ້ບົກພ່ອງ; ຜູ້ທີ່ເລີ່ມສິ່ງທີ່ມີອະນາຄົດດີ ຈະເລີ່ມວຽກທີ່ໃຫ້ຜົນດີມີມົງຄຸນ।
Sutra 13
स्थिरकर्मा नासमाप्य कर्मोपरमते ॥ कZ_०७.८.१३ ॥
ຜູ້ທີ່ໝັ້ນຄົງໃນການກະທໍາ ບໍ່ຢຸດວຽກກ່ອນຈະສໍາເລັດມັນ।
Sutra 14
अनुरक्तप्रकृतिः सुसहायत्वादल्पेनाप्यनुग्रहेण कार्यं साधयति ॥ कZ_०७.८.१४ ॥
ລັດທີ່ອົງປະກອບຂອງຕົນມີຄວາມຈົ່ງຮັກພັກດີ ເນື່ອງຈາກມີເຄືອຂ່າຍຜູ້ຊ່ວຍເຫຼືອທີ່ດີ ຈຶ່ງສາມາດບັນລຸເປົ້າໝາຍໄດ້ ແມ່ນແຕ່ໄດ້ຮັບການອຸປະຖໍາເພີຍໜ້ອຍນິດກໍຕາມ।
Sutra 15
त एते कृतार्थाः सुखेन प्रभूतं चोपकुर्वन्ति ॥ कZ_०७.८.१५ ॥
ພັນທະມິດແບບນີ້ ເມື່ອບັນລຸເປົ້າໝາຍຂອງຕົນແລ້ວ ຈະຕອບແທນໄດ້ຢ່າງງ່າຍດາຍ ແລະຍັງໃຫ້ການຊ່ວຍເຫຼືອຢ່າງຫຼາຍອີກດ້ວຍ।
Sutra 16
अतः प्रतिलोमा नानुग्राह्याः ॥ कZ_०७.८.१६ ॥
ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ທີ່ຢູ່ຝ່າຍຕໍ່ຕ້ານ ຫຼືຂັດແຍ້ງ ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບການເອື້ອເຟື້ອ।
Sutra 17
तयोरेकपुरुषानुग्रहे यो मित्रं मित्रतरं वानुगृह्णाति सोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.८.१७ ॥
ໃນສອງຝ່າຍນັ້ນ ຜູ້ໃດທີ່—ໂດຍການເອື້ອເຟື້ອຕໍ່ຄົນຜູ້ດຽວ—ເອື້ອເຟື້ອຕໍ່ມິດ ຫຼືມິດທີ່ສະໜິດກວ່າ ຜູ້ນັ້ນເຂົ້າສູ່ການເປັນພັນທະມິດເກີນຂອບ (ຜູກມັດເກີນໄປ)។
Sutra 18
मित्रादात्मवृद्धिं हि प्राप्नोति क्षयव्ययप्रवासपरोपकारानितरः ॥ कZ_०७.८.१८ ॥
ຈາກມິດ ຄົນເຮົາໄດ້ຮັບຄວາມເຈີຣິນຂອງຕົນແທ້ໆ; ແຕ່ອີກຝ່າຍ (ບໍ່ແມ່ນມິດ) ນຳມາການພິນາດ, ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍ, ການພະເນຈອນ/ຖືກຂັບໄລ່, ແລະ “ການຊ່ວຍເຫຼືອ” ທີ່ຮັບໃຊ້ຜົນປະໂຫຍດຂອງຄົນອື່ນ।
Sutra 19
कृतार्थश्च शत्रुर्वैगुण्यमेति ॥ कZ_०७.८.१९ ॥
ແລະສັດຕູ ເມື່ອບັນລຸເປົ້າໝາຍຂອງຕົນແລ້ວ ຈະຕົກໄປສູ່ຄວາມໄວ້ໃຈບໍ່ໄດ້/ຄວາມບົກພ່ອງ।
Sutra 20
मध्यमं त्वनुगृह्णतोर्यो मध्यमं मित्रं मित्रतरं वानुगृह्णाति सोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.८.२० ॥
ໃນບັນດາສອງຝ່າຍທີ່ພະຍາຍາມຊັກຈູງກະສັດກາງ ຜູ້ໃດທີ່ໃຫ້ອະນຸເຄາະແກ່ພັນທະມິດຂອງກະສັດກາງ ຫຼືແກ່ພັນທະມິດທີ່ໃກ້ຊິດກວ່ານັ້ນ ຜູ້ນັ້ນກະທຳ “ການຜູກພັນເກີນຄວນ” (atisandhi)។
Sutra 21
मित्रादात्मवृद्धिं हि प्राप्नोति क्षयव्ययप्रवासपरोपकारानितरः ॥ कZ_०७.८.२१ ॥
ຈາກມິດ ຄົນເຮົາໄດ້ຮັບຄວາມເຈີຣິນຂອງຕົນແທ້ໆ; ແຕ່ອີກຝ່າຍ (ບໍ່ແມ່ນມິດ) ນຳມາການພິນາດ, ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍ, ການພະເນຈອນ/ຖືກຂັບໄລ່, ແລະ “ການຊ່ວຍເຫຼືອ” ທີ່ຮັບໃຊ້ຜົນປະໂຫຍດຂອງຄົນອື່ນ។
Sutra 22
मध्यमश्चेदनुगृहीतो विगुणः स्यादमित्रोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.८.२२ ॥
ຖ້າກະສັດກາງໄດ້ຮັບການເອື້ອອຳນວຍ ລາວອາດກາຍເປັນຜູ້ມີຂໍ້ບົກພ່ອງ (ໄວ້ໃຈບໍ່ໄດ້/ປະພຶດບໍ່ດີ) ແລະສັດຕູກໍຈະຜູກພັນເກີນຂອບ (ສະແຫວງຫາການສອດຄ່ອງຢ່າງເກີນໄປ) [ເພື່ອຕອບໂຕ]។
Sutra 23
कृतप्रयासं हि मध्यमामित्रमपसृतमेकार्थोपगतं प्राप्नोति ॥ कZ_०७.८.२३ ॥
ເພາະກະສັດກາງສາມາດໄດ້ຮັບສັດຕູຜູ້ທີ່ໄດ້ອອກແຮງພະຍາຍາມແລ້ວ, ຖອນຕົວອອກ (ຈາກທີ່ອື່ນ) ແລະມາຮວມຕົວເຂົ້າຫາເປົ້າໝາຍດຽວ.
Sutra 24
तेनोदासीनानुग्रहो व्याख्यातः ॥ कZ_०७.८.२४ ॥
ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ນະໂຍບາຍການເອື້ອອຳນວຍໃຫ້ແກ່ຜູ້ເປັນກາງ (udāsīna) ຈຶ່ງຖືກອະທິບາຍແລ້ວ.
Sutra 25
मध्यमोदासीनयोर्बलांशदाने यः शूरं कृतास्त्रं दुःखसहमनुरक्तं वा दण्डं ददाति सोऽतिसंधीयते ॥ कZ_०७.८.२५ ॥
ໃນການສົ່ງມອບສ່ວນແບ່ງກຳລັງທະຫານໃຫ້ແກ່ກະສັດກາງ ຫຼືຜູ້ເປັນກາງ, ຜູ້ໃດທີ່ມອບກຳລັງທີ່ກ້າຫານ, ມີອາວຸດພ້ອມ, ອົດທົນຄວາມລຳບາກ, ຫຼືຈົ່ງຮັກພັກດີສ່ວນຕົວ—ຜູ້ນັ້ນເອີ້ນວ່າຜູ້ຜູກພັນເກີນຂອບ (atisandhi).
Sutra 26
विपरीतोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.८.२६ ॥
ຝ່າຍກົງກັນຂ້າມກໍຜູກພັນເກີນຂອບເຊັ່ນກັນ.
Sutra 27
यत्र तु दण्डः प्रहितस्तं वा चार्थमन्यांश्च साधयति तत्र मौलभृतश्रेणीमित्राटवीबलानामन्यतममुपलब्धदेशकालं दण्डं दद्यात् अमित्राटवीबलं वा व्यवहितदेशकालम् ॥ कZ_०७.८.२७ ॥
ແຕ່ໃນບ່ອນທີ່ກຳລັງທີ່ສົ່ງໄປສາມາດບັນລຸເປົ້າໝາຍນັ້ນ ແລະບັນລຸເປົ້າໝາຍອື່ນໆໄດ້ອີກ ກໍຄວນຈັດສົ່ງກຳລັງ—ຈະເປັນທະຫານສືບທອດ, ທະຫານຮັບຈ້າງ, ກຳລັງກິລ/ສະມາຄົມ, ກຳລັງພັນທະມິດ, ຫຼືກຳລັງຊົນເຜົ່າປ່າ—ໃຫ້ເໝາະກັບສະຖານທີ່ແລະເວລາທີ່ມີ; ຫຼືບໍ່ຢ່າງນັ້ນ ໃຫ້ນຳກຳລັງຊົນເຜົ່າປ່າຂອງສັດຕູໄປໃຊ້ໃນສະຖານທີ່ແລະເວລາທີ່ຖືກເຮັດໃຫ້ຫ່າງ (ແຍກ/ບໍ່ໃຫ້ເຂົ້າຖຶງໄດ້ທັນທີ)។
Sutra 28
यं तु मन्येत कृतार्थो मे दण्डं गृह्णीयादमित्राटव्यभूम्यनृतुषु वा वासयेदफलं वा कुर्यादिति दण्डव्यासङ्गापदेशेन नैनमनुगृह्णीयात् ॥ कZ_०७.८.२८ ॥
ແຕ່ຜູ້ໃດທີ່ກະສັດເຫັນວ່າ «ພໍໃຈ/ສຳເລັດແລ້ວ» ແລະອາດຈະຍຶດເອົາອຳນາດບັງຄັບ (ດັນດະ) ຫຼືຖືກຈັດໃຫ້ຢູ່ໃນແດນສັດຕູ/ປ່າ/ພື້ນທີ່ປ່າດົງ ໃນເວລາບໍ່ຖືກລະດູ ຫຼືອາດຈະກາຍເປັນຜູ້ບໍ່ໃຫ້ຜົນ—ບຸກຄົນແບບນີ້ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບຄວາມໂປດປານເພີ່ມ ໂດຍອ້າງເຫດວ່າ «ພົວພັນ/ຕິດພັນກັບການໃຊ້ດັນດະເກີນໄປ (daṇḍa-vyāsaṅga)».
Sutra 29
एवमवश्यं त्वनुग्रहीतव्ये तत्कालसहमस्मै दण्डं दद्यात् ॥ कZ_०७.८.२९ ॥
ແຕ່ຖ້າຈຳເປັນຕ້ອງໂປດປານ (ແມ່ນແຕ່ມີຄວາມສ່ຽງ) ກະສັດຄວນໃຫ້ອຳນາດບັງຄັບ/ກຳລັງ (ດັນດະ) ແກ່ເຂົາ ແຕ່ໃນຮູບແບບທີ່ເໝາະກັບເວລາແລະໂອກາດນັ້ນເທົ່ານັ້ນ.
Sutra 30
आसमाप्तेश्चैनं वासयेद् योधयेच्च बलव्यसनेभ्यश्च रक्षेत् ॥ कZ_०७.८.३० ॥
ຈົນກວ່າພາລະກິດຈະສຳເລັດ ຄວນໃຫ້ເຂົາພັກປະຈຳ (ພາຍໃຕ້ການກຳກັບ) ໃຊ້ເຂົາໃນການຮົບຕາມຄວາມຈຳເປັນ ແລະປົກປ້ອງເຂົາຈາກໄພພິບັດ/ຄວາມວຸ້ນວາຍທີ່ກະທົບກອງທັບ.
Sutra 31
कृतार्थाच्च सापदेशमपस्रावयेत् ॥ कZ_०७.८.३१ ॥
ແລະເມື່ອເຂົາໄດ້ຖືກໃຊ້ຈົນສຳເລັດເປົ້າໝາຍແລ້ວ ກະສັດຄວນໃຫ້ເຂົາຖອນອອກ/ເອົາອອກ—ອີກຄັ້ງໂດຍມີຂໍ້ອ້າງທີ່ພໍເຊື່ອໄດ້.
Sutra 32
दूष्यामित्राटवीदण्डं वास्मै दद्यात् ॥ कZ_०७.८.३२ ॥
ຫຼືກໍໃຫ້ມອບອຳນາດ/ຄຳສັ່ງລົງໂທດໃຫ້ເຂົາ ໂດຍມຸ່ງໄປທີ່ສັດຕູທີ່ກໍ່ກວນ ຫຼືເຂດປ່າຊາຍແດນທີ່ມີບັນຫາ।
Sutra 33
यातव्येन वा संधायैनमतिसंदध्यात् ॥ कZ_०७.८.३३ ॥
ຫຼືກໍໂດຍໄດ້ເຮັດຂໍ້ຕົກລົງກັບຜູ້ທີ່ຕ້ອງໄປດ້ວຍ (yātavya) ແລ້ວ ຈຶ່ງຄວນຈັດຕັ້ງ/ເຈລະຈາຂໍ້ຕົກລົງໃໝ່ໃຫ້ເກີນກວ່ານັ້ນ (ເຮັດຂໍ້ຕົກລົງເພີ່ມ ຫຼືທັບຊ້ອນ).
Sutra 34
समहीनविशिष्टानामित्युक्ताः संधिविक्रमाः ॥ कZ_०७.८.३४च्द् ॥
ດັ່ງນັ້ນ ສັນຍາສະຫງົບ (saṃdhi) ແລະ ການລຸກຂຶ້ນລົງມື (vikrama) ຈຶ່ງຖືກອະທິບາຍໂດຍອ້າງອີງເຖິງຜູ້ທີ່ເທົ່າກັນ ຕ່ຳກວ່າ ຫຼື ສູງກວ່າ (ໃນຖານະ/ອຳນາດ).
Frequently Asked Questions
Strategic stability with controlled escalation: the king avoids wasteful wars when peace yields equal benefit, yet avoids stagnation by pressing advantage when asymmetry favors expansion—thereby protecting revenue, manpower, and alliance credibility.
Not a fixed legal fine here; the implied danda is political-strategic: ministers/commanders who cause loss through wrong choice of saṃdhi/vikrama invite royal sanction (dismissal, confiscation, or punishment) and, more critically, expose the realm to depletion of kośa and bala and erosion of mitra.