Adhyaya 11

Sutra 1

कोशाध्यक्षः कोशप्रवेश्यं रत्नं सारं फल्गुं कुप्यं वा तज्जातकरणाधिष्ठितः प्रतिगृह्णीयात् ॥ कZ_०२.११.०१ ॥

ຫົວໜ້າຄັງເງິນຕ້ອງຮັບເຂົ້າຄັງ—ຈະເປັນເພັດນິລະມິດ, ໂລຫະ/ວັດຖຸມີຄ່າ, ຂອງມີຄ່ານ້ອຍ, ຫຼື ສິນຄ້າໃຊ້ສອຍ/ສິນຄ້າພື້ນຖານ—ກໍ່ຕໍ່ເມື່ອມີເຈົ້າໜ້າທີ່ຜູ້ຮັບຜິດຊອບປະເພດ/ພະແນກນັ້ນມາກຳກັບຮ່ວມດ້ວຍເທົ່ານັ້ນ.

Sutra 2

ताम्रपर्णिकं पाण्ड्यकवाटकं पाशिक्यं कौलेयं चौर्णेयं माहेन्द्रं कार्दमिकं स्रौतसीयं ह्रादीयं हैमवतं च मौक्तिकम् ॥ कZ_०२.११.०२ ॥

ໄຂ່ມຸກ (mauktika) ຖືກຈໍາແນກຕາມແຫຼ່ງ/ຖິ່ນກໍາເນີດ: Tāmrparṇika, Pāṇḍyaka-vāṭaka, Pāśikya, Kauleya, Caurṇeya, Māhendra, Kārdamika, Srautasīya, Hrādīya ແລະ Haimavata.

Sutra 3

शुक्तिः शङ्खः प्रकीर्णकं च योनयः ॥ कZ_०२.११.०३ ॥

ແຫຼ່ງກໍາເນີດ (yonayaḥ) ຂອງໄຂ່ມຸກ ແມ່ນ: ເປືອກຫອຍນາງລົມ (śukti), ຫອຍສັງຂ໌/ຄອນຊ໌ (śaṅkha) ແລະ ແຫຼ່ງກໍາເນີດທີ່ກະຈາຍ/ຫຼາກຫຼາຍ (prakīrṇaka).

Sutra 4

मसूरकं त्रिपुटकं कूर्मकमर्धचन्द्रकं कञ्चुकितं यमकं कर्तकं खरकं सिक्तकं कामण्डलुकं श्यावं नीलं दुर्विद्धं चाप्रशस्तम् ॥ कZ_०२.११.०४ ॥

ໄຂ່ມຸກປະເພດຕໍ່ໄປນີ້ບໍ່ແນະນໍາ/ບໍ່ຄວນຮັບ: ຮູບເມັດຖົ່ວ (masūraka), ສາມປຸ່ມ/ສາມກີບ (tripuṭaka), ຮູບເຕົ່າ (kūrmaka), ຮູບພະຈັນຄື່ງ (ardhacandraka), ມີຊັ້ນຫຸ້ມ (kañcukita), ເປັນຄູ່/ແຝດ (yamaka), ຖືກຕັດ (kartaka), ຫຍາບ (kharaka), ຖືກຂັດດ້ວຍຊາຍ/ຜົງ (siktaka), ຮູບໝາກນ້ໍາເຕົ້າ (kāmaṇḍaluka); ລວມທັງທີ່ສີນ້ໍາຕານຄ່ອນ, ສີຟ້າຄ່ອນ, ຫຼື ເຈາະຮູບໍ່ດີ.

Sutra 5

स्थूलं वृत्तं निस्तलं भ्राजिष्णु श्वेतं गुरु स्निग्धं देशविद्धं च प्रशस्तम् ॥ कZ_०२.११.०५ ॥

ໄຂ່ມຸກຈະເປັນທີ່ແນະນໍາ/ຍອມຮັບໄດ້ ເມື່ອມັນໃຫຍ່, ກົມ, ບໍ່ມີຕໍາໜິຜິວ, ມີປະກາຍ, ສີຂາວ, ໜັກ, ເນີຍ/ມັນມີຄວາມມັນງາມ, ແລະ ເຈາະຮູຖືກຕ້ອງໃນຕໍາແໜ່ງທີ່ຖືກ.

Sutra 6

शीर्षकमुपशीर्षकं प्रकाण्डकमवघाटकं तरलप्रतिबद्धं चेति यष्टिप्रभेदाः ॥ कZ_०२.११.०६ ॥

ປະເພດຂອງໄມ້ຄ້ອນ/ແກນ (yaṣṭi) ມີ: ‘ມີຫົວ’ (śīrṣaka), ‘ຫົວຮອງ’ (upaśīrṣaka), ‘ມີລຳຕົ້ນຫຼັກ’ (prakāṇḍaka), ‘ປະເພດຕີ/ຄ້ອນ’ (avaghāṭaka), ແລະ ‘ຜູກມັດແບບຍືດຫຍຸ່ນ’ (tarala-pratibaddha)។

Sutra 7

यष्टीनामष्टसहस्रमिन्द्रच्छन्दः ॥ कZ_०२.११.०७ ॥

ສໍາລັບໄມ້ຄ້ອນ/ກ້ານ (yaṣṭi) ຊຸດໜຶ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າ «Indracchanda» ມີ 8,000 ອັນ។

Sutra 8

ततोऽर्धं विजयच्छन्दः ॥ कZ_०२.११.०८ ॥

ເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງນັ້ນ (Indracchanda) ເອີ້ນວ່າ «Vijayacchanda».

Sutra 9

चतुष्षष्टिरर्धहारः ॥ कZ_०२.११.०९ ॥

64 ອັນ (ເປັນຈໍານວນ) ເປັນ «Ardhahāra».

Sutra 10

चतुष्पञ्चाशद् रश्मिकलापः ॥ कZ_०२.११.१० ॥

54 ອັນ (ເປັນຈໍານວນ) ເປັນ «Raśmikalāpa».

Sutra 11

द्वात्रिंशद्गुच्छः ॥ कZ_०२.११.११ ॥

32 ອັນ (ເປັນຈໍານວນ) ເປັນ «Guccha» (ມັດ/ຫໍ່).

Sutra 12

सप्तविंशतिर्नक्षत्रमाला ॥ कZ_०२.११.१२ ॥

ຈໍານວນ 27 (ລວມກັນ) ເປັນ «ນັກສັດຕະຣະມາລາ»।

Sutra 13

चतुर्विंशतिरर्धगुच्छः ॥ कZ_०२.११.१३ ॥

ຈໍານວນ 24 (ລວມກັນ) ເປັນ «ອັດທະກຸດສະ» (ມັດເຄິ່ງ)។

Sutra 14

विंशतिर्माणवकः ॥ कZ_०२.११.१४ ॥

ຈໍານວນ 20 (ລວມກັນ) ເປັນ «ມານະວະກະ»।

Sutra 15

ततोऽर्धमर्धमाणवकः ॥ कZ_०२.११.१५ ॥

ເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງນັ້ນ (ມານະວະກະ) ແມ່ນ «ອັດທະມານະວະກະ»।

Sutra 16

एत एव मणिमध्यास्तन्माणवका भवन्ति ॥ कZ_०२.११.१६ ॥

ສາຍຄໍເຫຼົ່ານີ້ເອງ (ທີ່ໄດ້ອະທິບາຍໄວ້ກ່ອນ) ເມື່ອມີແກ້ວມະນີຢູ່ກາງ ຈະຖືກເອີ້ນວ່າ “māṇavaka” ຕາມການເອີ້ນຊື່ໃນລັດ.

Sutra 17

एकशीर्षकः शुद्धो हारः ॥ कZ_०२.११.१७ ॥

ສາຍຄໍ “ບໍລິສຸດ” (śuddha hāra) ແມ່ນປະເພດທີ່ມີປາຍ/ຫົວພຽງອັນດຽວ (ekaśīrṣaka)។

Sutra 18

तद्वच्छेषाः ॥ कZ_०२.११.१८ ॥

ປະເພດທີ່ເຫຼືອ ໃຫ້ເຂົ້າໃຈຕາມຫຼັກການດຽວກັນ (ຕາມທີ່ກໍານົດໄວ້ຂ້າງເທິງ)។

Sutra 19

मणिमध्योऽर्धमाणवकः ॥ कZ_०२.११.१९ ॥

ສາຍຄໍທີ່ມີແກ້ວມະນີຢູ່ກາງ ເອີ້ນວ່າ “ardha-māṇavaka” (ປະເພດຍ່ອຍລະດັບຄຶ່ງ ໃນການຈັດປະເພດ māṇavaka)។

Sutra 20

त्रिफलकः फलकहारः पञ्चफलको वा ॥ कZ_०२.११.२० ॥

“phalaka-hāra” (ສາຍຄໍແຜ່ນ/ປ້າຍ) ມີ 3 ແຜ່ນ (triphalaka) ຫຼືອີກທາງໜຶ່ງ 5 ແຜ່ນ (pañcaphalaka)។

Sutra 21

सूत्रमेकावली शुद्धा ॥ कZ_०२.११.२१ ॥

ເສັ້ນດ້າຍພຽງເສັ້ນດຽວ (sūtra) ເປັນ “ekāvalī ບໍລິສຸດ” (ສາຍຄໍເສັ້ນດຽວ)।

Sutra 22

सैव मणिमध्या यष्टिः ॥ कZ_०२.११.२२ ॥

ekāvalī ອັນດຽວກັນນັ້ນ ເມື່ອຕິດຕັ້ງອັນມີແກ້ວມະນີຢູ່ກາງ ຈະເອີ້ນວ່າ «yaṣṭi».

Sutra 23

हेममणिचित्रा रत्नावली ॥ कZ_०२.११.२३ ॥

«ratnāvalī» ແມ່ນສາຍຄໍ/ພວງມາລາ ທີ່ປະດັບປົນປະສົມດ້ວຍຄຳ ແລະ ແກ້ວມະນີຫຼາກສີ.

Sutra 24

हेममणिमुक्तान्तरोऽपवर्तकः ॥ कZ_०२.११.२४ ॥

«apavartaka» ແມ່ນສາຍຄໍທີ່ຈັດວາງເປັນຊ່ວງໆ ສະຫຼັບກັນລະຫວ່າງຄຳ, ແກ້ວມະນີ ແລະ ໄຂ່ມຸກ.

Sutra 25

सुवर्णसूत्रान्तरं सोपानकम् ॥ कZ_०२.११.२५ ॥

«sopānaka» ແມ່ນເຄື່ອງປະດັບທີ່ມີຊ່ວງ/ຕອນຂອງເສັ້ນດ້າຍຄຳ (suvarṇa-sūtra) ຈັດຮຽງແບບເປັນຂັ້ນໆ ຫຼື ໄລ່ລະດັບ.

Sutra 26

मणिमध्यं वा मणिसोपानकम् ॥ कZ_०२.११.२६ ॥

ການຝັງເພັດພອຍ ອາດເປັນ «maṇimadhya»—ວາງເພັດໄວ້ກາງ—ຫຼື «maṇisopānaka»—ຈັດເປັນຂັ້ນ/ຊັ້ນ ຄ້າຍຂັ້ນບັນໄດຂອງເພັດພອຍ।

Sutra 27

तेन शिरोहस्तपादकटीकलापजालकविकल्पा व्याख्याताः ॥ कZ_०२.११.२७ ॥

ໂດຍຫຼັກການຈັດປະເພດນັ້ນ ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງເຄື່ອງປະດັບສໍາລັບຫົວ, ມື, ຕີນ, ແອວ ແລະລາຍ «kalāpa» ແລະ «jālaka» ໄດ້ຖືກອະທິບາຍແລ້ວ.

Sutra 28

मणिः कौटोमालेयकः पारसमुद्रकश्च ॥ कZ_०२.११.२८ ॥

ແກ້ວມະນີປະກອບມີປະເພດທີ່ເອີ້ນວ່າ «kauṭomāleyaka» ແລະ «pārasamudraka».

Sutra 29

सौगन्धिकः पद्मरागोऽनवद्यरागः पारिजातपुष्पको बालसूर्यकः ॥ कZ_०२.११.२९ ॥

(ປະເພດຕ່າງໆປະກອບມີ) «saugandhika», «padmarāga», «anavadyarāga», «pārijātapuṣpaka» ແລະ «bālasūryaka».

Sutra 30

वैडूर्यमुत्पलवर्णः शिरीषपुष्पक उदकवर्णो वंशरागः शुकपत्त्रवर्णः पुष्यरागो गोमूत्रको गोमेदकः ॥ कZ_०२.११.३० ॥

Vaiḍūrya ແມ່ນ (ຈັດຂັ້ນເປັນ) «ສີດອກອຸດປະລະ»; (ຍັງມີ) «śirīṣapuṣpaka»; «ສີນ້ໍາ»; «vaṃśarāga»; «ສີໃບນົກແກ້ວ»; «puṣyarāga»; «gomūtraka»; ແລະ «gomedaka».

Sutra 31

इन्द्रनीलो नीलावलीयः कलायपुष्पको महानीलो जम्ब्वाभो जीमूतप्रभो नन्दकः स्रवन्मध्यः ॥ कZ_०२.११.३१ ॥

(ປະເພດຕ່າງໆປະກອບມີ) «indranīla», «nīlāvalīya», «kalāyapuṣpaka», «mahānīla», «jambvābha», «jīmūtaprabha», «nandaka» ແລະ «sravanmadhya».

Sutra 32

शुद्धस्फटिको मूलाटवर्णः शीतवृष्टिः सूर्यकान्तश्च । इति मणयः ॥ कZ_०२.११.३२ ॥

(ອີກດ້ວຍ) ແກ້ວຜົນຶກບໍລິສຸດ; «ສີ mūlāṭa»; «śītavṛṣṭi»; ແລະ «sūryakānta»។ ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນແກ້ວມະນີ (ອັນມີຄ່າ)។

Sutra 33

षडश्रश्चतुरश्रो वृत्तो वा तीव्ररागः संस्थानवानछः स्निग्धो गुरुरर्चिष्मानन्तर्गतप्रभः प्रभानुलेपी चेति मणिगुणाः ॥ कZ_०२.११.३३ ॥

ຄຸນລັກສະນະຂອງແກ້ວມະນີຄື: ຫົກຫຼ່ຽມ, ສີ່ຫຼ່ຽມ, ຫຼື ກົມ; ສີແກ່ຈັດ; ຮູບຮ່າງດີ; ໃສ; ມັນງາມ; ໜັກ; ສ່ອງປະກາຍ; ມີປະກາຍພາຍໃນ; ແລະ ແຜ່ປະກາຍອອກພາຍນອກ.

Sutra 34

मन्दरागप्रभः सशर्करः पुष्पच्छिद्रः खण्डो दुर्विद्धो लेखाकीर्ण इति दोषाः ॥ कZ_०२.११.३४ ॥

ຂໍ້ບົກພ່ອງຄື: ສີ/ປະກາຍຈືດ; ມີເມັດກະດ້າງຄ້າຍນ້ຳຕານ; ມີຮູ/ຮ່ອງຄ້າຍດອກໄມ້; ແຕກຫັກ; ເຈາະຮູບໍ່ດີ (ເພື່ອຮ້ອຍ/ຕິດຕັ້ງ); ແລະ ເຕັມໄປດ້ວຍເສັ້ນ/ລາຍ.

Sutra 35

विमलकः सस्यकोऽञ्जनमूलकः पित्तकः सुलभको लोहिताक्षो मृगाश्मको ज्योतीरसको मालेयकोऽहिच्छत्रकः कूर्पः प्रतिकूर्पः सुगन्धिकूर्पः क्षीरवकः श्शुक्तिचूर्णकः शिलाप्रवालकः पुलकः शुक्लपुलक इत्यन्तरजातयः ॥ कZ_०२.११.३५ ॥

ປະເພດຍ່ອຍຮອງລົງມາຄື: vimalaka, sasyaka, añjanamūlaka, pittaka, sulabhaka, lohitākṣa, mṛgāśmaka, jyotīrasaka, māleyaka, ahicchatraka, kūrpa, pratikūrpa, sugandhikūrpa, kṣīravaka, śukticūrṇaka, śilāpravālaka, pulaka ແລະ śuklapulaka.

Sutra 36

शेषाः काचमणयः ॥ कZ_०२.११.३६ ॥

ຫີນທີ່ເຫຼືອທັງໝົດ (ທີ່ຕ່ຳ/ບໍ່ໄດ້ລະບຸ) ໃຫ້ຖືກຈັດເປັນ “ແກ້ວ-ອັນມະນີ” (ອັນມະນີປອມ/ອັນມະນີປະສົມ)।

Sutra 37

सभाराष्ट्रकं तज्जमाराष्ट्रकं कास्तीरराष्ट्रकं श्रीकटनकं मणिमन्तकमिन्द्रवानकं च वज्रम् ॥ कZ_०२.११.३७ ॥

ເພັດຖືກກຳນົດຊື່ຕາມແຫຼ່ງກຳເນີດ/ປະເພດວ່າ: Sabhārāṣṭraka, Tajjamārāṣṭraka, Kāstīrarāṣṭraka, Śrīkaṭanaka, Maṇimantaka ແລະ Indravānaka.

Sutra 38

खनिः स्रोतः प्रकीर्णकं च योनयः ॥ कZ_०२.११.३८ ॥

ແຫຼ່ງກຳເນີດ (ຂອງອັນມະນີ) ມີ: ເຫຼືອງແຮ່, ລຳນ້ຳ/ແມ່ນ້ຳ, ແລະ ແຫຼ່ງຝາກຕົກກະຈາຍ.

Sutra 39

मार्जाराक्षकं शिरीषपुष्पकं गोमूत्रकं गोमेदकं शुद्धस्फटिकं मूलाटीवर्णं मणिवर्णानामन्यतमवर्णमिति वज्रवर्णाः ॥ कZ_०२.११.३९ ॥

ສີເພັດທີ່ຍອມຮັບມີ: ຄ້າຍຕາແມວ, ຄ້າຍດອກ śirīṣa, ສີນ້ຳປັດສະວະງົວ, ຄ້າຍ gomedaka, ຄ້າຍຜົນຶກໃສບໍລິສຸດ, ສີ mūlāṭī, ຫຼື ສີໃດໜຶ່ງໃນບັນດາສີຂອງອັນມະນີ.

Sutra 40

स्थूलं गुरु प्रहारसहं समकोटिकं भाजनलेखि तर्कुभ्रामि भ्राजिष्णु च प्रशस्तम् ॥ कZ_०२.११.४० ॥

ເພັດທີ່ນ່າສັນລະເສີນແມ່ນເພັດທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່, ໜັກ, ທົນຕໍ່ການກະແທກ, ຂອບສະເໝີກັນ, ຂີດພາຊະນະໄດ້, ເຮັດໃຫ້ຫົວຫມຸນ/ກົງຫມຸນຫມຸນໄດ້, ແລະ ມີຄວາມງາມສະຫວ່າງວາບ.

Sutra 41

नष्टकोणं निराश्रि पार्श्वापवृत्तं चाप्रशस्तम् ॥ कZ_०२.११.४१ ॥

ທີ່ຮັບບໍ່ໄດ້ແມ່ນເພັດທີ່ມຸມແຕກຫາຍ, ບໍ່ມີຖານ/ຈຸດຮອງຮັບທີ່ເໝາະສົມ, ຫຼື ມີດ້ານຂ້າງທີ່ບິດງໍ/ເບື້ອນໄປ (ຮູບຮ່າງຜິດ).

Sutra 42

प्रवालकमालकन्दकं वैवर्णिकं च रक्तं पद्मरागं च करटगर्भिणिकावर्जमिति ॥ कZ_०२.११.४२ ॥

ຫີນທີ່ຄ້າຍປະກາລັງ, ຄ້າຍຫົວອາມະລະກະ (āmalaka-bulb-like), ມີສີປົນກັນ ແລະ ສີແດງ, ພ້ອມທັງ padmarāga (ຮູບີ) ຖືກນັບຮວມ—ແຕ່ຍົກເວັ້ນຊະນິດ karaṭagarbhiṇikā.

Sutra 43

चन्दनं सातनं रक्तं भूमिगन्धि ॥ कZ_०२.११.४३ ॥

ໄມ້ຈັນ (sandalwood) ຖືກຈັດວ່າເປັນ sātana, ສີແດງ, ແລະມີກິ່ນຫອມຄ້າຍດິນ.

Sutra 44

गोशीर्षकं कालताम्रं मत्स्यगन्धि ॥ कZ_०२.११.४४ ॥

(ປະເພດໄມ້ຈັນມີ) gośīrṣaka, ສີທອງແດງເຂັ້ມ, ແລະມີກິ່ນຄ້າຍປາ.

Sutra 45

हरिचन्दनं शुकपत्त्रवर्णमाम्रगन्धि तार्णसं च ॥ कZ_०२.११.४५ ॥

(ປະເພດໄມ້ຈັນມີ) haricandana; ສີຄ້າຍໃບນົກແກ້ວ; ມີກິ່ນຫອມຄ້າຍໝາກມ່ວງ; ແລະ tārṇasa.

Sutra 46

ग्रामेरुकं रक्तं रक्तकालं वा बस्तमूत्रगन्धि ॥ कZ_०२.११.४६ ॥

«grāmeruka» ມີສີແດງ ຫຼື ສີແດງປົນດຳ ແລະ ມີກິ່ນຄ້າຍນ້ຳປັດສະວະແບ້.

Sutra 47

दैवसभेयं रक्तं पद्मगन्धि जापकं च ॥ कZ_०२.११.४७ ॥

‘Daivasabheya’ ແມ່ນສີແດງ ມີກິ່ນຫອມຄ້າຍດອກບົວ ແລະ (ຍັງ) ເປັນ ‘jāpaka’ (ປະເພດຍ່ອຍ/ເຄື່ອງໝາຍທີ່ຖືກຮັບຮູ້) ດ້ວຍ।

Sutra 48

जोङ्गकं रक्तं रक्तकालं वा स्निग्धम् तौरूपं च ॥ कZ_०२.११.४८ ॥

‘Joṅgaka’ ແມ່ນສີແດງ ຫຼື ສີແດງ-ດຳ; ມັນມີຄວາມມັນມອງ/ມັນລື່ນ ແລະມີຮູບຮ່າງ/ລັກສະນະ ‘taurūpa’.

Sutra 49

मालेयकं पाण्डुरक्तम् ॥ कZ_०२.११.४९ ॥

‘Māleyaka’ ແມ່ນມີສີແດງຈາງ।

Sutra 50

कुचन्दनं रूक्षमगुरुकालं रक्तं रक्तकालं वा ॥ कZ_०२.११.५० ॥

‘Kucandana’ ແມ່ນແຫ້ງ; (ມັນ) ມືດຄ້າຍ aguru ແລະມີສີແດງ ຫຼື ສີແດງ-ດຳ।

Sutra 51

कालपर्वतकं रक्तकालमनवद्यवर्णं वा ॥ कZ_०२.११.५१ ॥

‘Kālaparvataka’ ແມ່ນສີແດງ-ດຳ ຫຼື ບໍ່ຢ່າງນັ້ນ ມີສີທີ່ບໍ່ມີຕຳນິ/ສົມບູນແບບ।

Sutra 52

कोशागारपर्वतकं कालं कालचित्रं वा ॥ कZ_०२.११.५२ ॥

‘Kośāgāraparvataka’ ເປັນສີດຳ ຫຼື ສີດຳປົນ/ດ່າງໆ.

Sutra 53

शीतोदकीयं पद्माभं कालस्निग्धं वा ॥ कZ_०२.११.५३ ॥

‘Śītodakīya’ ມີຮູບລັກສະນະຄ້າຍດອກບົວ ຫຼື ບໍ່ຢ່າງນັ້ນກໍເປັນສີເຂັ້ມ ແລະ ມັນງາມ.

Sutra 54

नागपर्वतकं रूक्षं शैवलवर्णं वा ॥ कZ_०२.११.५४ ॥

‘Nāgaparvataka’ ແຫ້ງ/ຫຍາບ ຫຼື ມີສີຂຽວເໝືອນສາຫຼ່າຍທະເລ.

Sutra 55

शाकलं कपिलम् । इति ॥ कZ_०२.११.५५ ॥

‘Śākala’ ມີສີນ້ຳຕານອອກເຫຼືອງ/ສີນ້ຳຕານ. ດັ່ງນັ້ນ (ສິ້ນສຸດບັນຊີ).

Sutra 56

लघु स्निग्धमश्यानं सर्पिःस्नेहलेपि गन्धसुखं त्वगनुसार्यनुल्बणमविराग्युष्णसहं दाहग्राहि सुखस्पर्शनमिति चन्दनगुणाः ॥ कZ_०२.११.५६ ॥

ຄຸນນະສົມບັດຂອງໄມ້ຈັນທະນາມີ: ເບົາ; ມັນນຸ່ມ; ບໍ່ແຂງຕົວເກີນໄປ; ຮັບການເຄືອບດ້ວຍເນີຍໃສ/ນ້ຳມັນ; ກິ່ນຫອມນ່າພໍໃຈ; ກິ່ນຕິດຜິວໄດ້ໂດຍບໍ່ແຮງເກີນ; ບໍ່ຈາງສີ; ທົນຄວາມຮ້ອນ; ເມື່ອຖູຈະປ່ອຍແກ່ນສານໄດ້ງ່າຍ; ແລະ ສຳຜັດນຸ່ມນວນນ່າສຸກໃຈ.

Sutra 57

अगुरु जोङ्गकं कालं कालचित्रं मण्डलचित्रं वा ॥ कZ_०२.११.५७ ॥

ໄມ້ຫອມ (aguru) ມີປະເພດດັ່ງນີ້: joṅgaka; ດຳ (kāla); ດຳປົນ/ດຳມີລາຍ (kālacitra); ຫຼື ມີລາຍເປັນວົງ (maṇḍalacitra).

Sutra 58

श्यामं दोङ्गकम् ॥ कZ_०२.११.५८ ॥

ຊະນິດ doṅgaka ມີສີເຂັ້ມ (śyāma).

Sutra 59

पारसमुद्रकं चित्ररूपमुशीरगन्धि नवमालिकागन्धि वा । इति ॥ कZ_०२.११.५९ ॥

ຊະນິດ pārasamudraka ມີຮູບລັກສະນະຫຼາກສີ ແລະມີກິ່ນເຫມືອນ uśīra (vetiver) ຫຼື navamālikā (ພວງມະລິສົດ).

Sutra 60

गुरु स्निग्धं पेशलगन्धि निर्हार्यग्निसहमसम्प्लुतधूमं विमर्दसहमित्यगुरुगुणाः ॥ कZ_०२.११.६० ॥

ຄຸນນະສົມບັດຂອງໄມ້ຫອມ (aguru) ຄື: ໜັກ; ມັນ/ລື່ນ; ຫອມລະມຸນ; ໃຫ້ນ້ຳຫອມ/ແກ່ນສານອອກ; ທົນໄຟ/ຄວາມຮ້ອນ; ຄວັນບໍ່ຫຼາຍ ຫຼືບໍ່ອຶດອັດ; ແລະທົນການຂັດຖູ/ການຈັບຕ້ອງ—ນີ້ແມ່ນຄຸນນະສົມບັດຂອງ aguru.

Sutra 61

तैलपर्णिकमशोकग्रामिकं मांसवर्णं पद्मगन्धि ॥ कZ_०२.११.६१ ॥

ຊະນິດ tailaparṇika (ເອີ້ນອີກຢ່າງວ່າ aśokagrāmika) ມີສີເນື້ອ ແລະມີກິ່ນດອກບົວ.

Sutra 62

जोङ्गकं रक्तपीतकमुत्पलगन्धि गोमूत्रगन्धि वा ॥ कZ_०२.११.६२ ॥

ຊະນິດ joṅgaka ມີສີແດງປົນເຫຼືອງ ແລະມີກິ່ນຫອມຄ້າຍດອກບົວນ້ຳ (utpala) ຫຼືມີກິ່ນຄ້າຍນ້ຳປັດສະວະງົວ।

Sutra 63

ग्रामेरुकं स्निग्धं गोमूत्रगन्धि ॥ कZ_०२.११.६३ ॥

ຊະນິດ grāmeruka ມີຄວາມມັນລື່ນ ແລະມີກິ່ນຄ້າຍນ້ຳປັດສະວະງົວ।

Sutra 64

सौवर्णकुड्यकं रक्तपीतं मातुलुङ्गगन्धि ॥ कZ_०२.११.६४ ॥

ຊະນິດ sauvarṇakuḍyaka ມີສີແດງປົນເຫຼືອງ ແລະມີກິ່ນຫອມຂອງ mātuluṅga (citron)។

Sutra 65

पूर्णकद्वीपकं पद्मगन्धि नवनीतगन्धि वा ॥ कZ_०२.११.६५ ॥

ຊະນິດ pūrṇakadvīpaka ມີກິ່ນຫອມຄ້າຍດອກບົວ ຫຼືມີກິ່ນຄ້າຍເນີຍສົດ।

Sutra 66

भद्रश्रियं पारलौहित्यकं जातीवर्णम् ॥ कZ_०२.११.६६ ॥

«ພັດຣາສຣີ» ແລະ «ປາຣາລາວຫິຕະຍະກະ» ມີສີທຳມະຊາດຕາມຊະນິດ/ສາຍພັນ (ໝາຍເຖິງ ກົງກັບສີມາດຕະຖານທີ່ຄາດໝາຍສຳລັບຊະນິດນັ້ນ)។

Sutra 67

आन्तरवत्यमुशीरवर्णम् ॥ कZ_०२.११.६७ ॥

“Āntaravatya” ມີສີຄ້າຍ uśīra (ສີຄ້າຍຫຍ້າ vetiver)។

Sutra 68

उभयं कुष्ठगन्धि च । इति ॥ कZ_०२.११.६८ ॥

ທັງສອງ (ຊະນິດທີ່ກ່າວມາກ່ອນ) ກໍມີກິ່ນຄ້າຍ kuṣṭha (costus) ເຊັ່ນກັນ; ດັ່ງນັ້ນ (ການຈໍາແນກ) ຈຶ່ງຖືກກ່າວໄວ້।

Sutra 69

कालेयकः स्वर्णभूमिजः स्निग्धपीतकः ॥ कZ_०२.११.६९ ॥

“Kāleyaka” ທີ່ເກີດໃນ “Svarṇabhūmi” ມີຄວາມມັນງາມ ແລະ ອອກສີເຫຼືອງ।

Sutra 70

औत्तरपर्वतको रक्तपीतकः । इति साराः ॥ कZ_०२.११.७० ॥

“Auttarapārvataka” ມີສີເຫຼືອງອອກແດງ; ນີ້ແມ່ນຊັ້ນດີເລີດ (sāra)।

Sutra 71

तेन काशिकं पौण्ड्रकं च क्षौमं व्याख्यातम् ॥ कZ_०२.११.१०६ ॥

ຕາມເກນ (ທີ່ກ່ອນໜ້າ) ດຽວກັນນັ້ນ ຜ້າລິນິນຂອງ Kāśī ແລະ Pauṇḍra ກໍຖືກອະທິບາຍ/ຈັດປະເພດໄວ້ເຊັ່ນດຽວກັນ।

Sutra 72

मागधिका पौण्ड्रिका सौवर्णकुड्यका च पत्त्रोर्णा ॥ कZ_०२.११.१०७ ॥

ເຄື່ອງທໍຈາກເສັ້ນໃຍໃບ (pattrorṇā) ມີ: Māgadhikā, Pauṇḍrikā ແລະ Sauvarṇakuḍyakā.

Sutra 73

नागवृक्षो लिकुचो बकुलो वटश्च योनयः ॥ कZ_०२.११.१०८ ॥

ແຫຼ່ງກໍາເນີດ (yonayaḥ) ມີ: nāgavṛkṣa, likuca, bakula ແລະ vaṭa (ຕົ້ນໄມ້).

Sutra 74

पीतिका नागवृक्षिका ॥ कZ_०२.११.१०९ ॥

ຊະນິດທີ່ອີງໃສ່ nāgavṛkṣa ເອີ້ນວ່າ ‘pītikā’ (ສີເຫຼືອງອ່ອນ).

Sutra 75

गोधूमवर्णा लैकुची ॥ कZ_०२.११.११० ॥

ຊະນິດທີ່ອີງໃສ່ likuca (laikucī) ມີສີຄ້າຍເຂົ້າສາລີ (godhūma-varṇā).

Sutra 76

श्वेता बाकुली ॥ कZ_०२.११.१११ ॥

ຊະນິດທີ່ອີງໃສ່ bakula (bākulī) ມີສີຂາວ (śvetā).

Sutra 77

शेषा नवनीतवर्णा ॥ कZ_०२.११.११२ ॥

ຊະນິດທີ່ເຫຼືອມີສີຄ້າຍເນີຍ (navanīta-varṇā)។

Sutra 78

तासां सौवर्णकुड्यका श्रेष्ठा ॥ कZ_०२.११.११३ ॥

ໃນບັນດານັ້ນ Sauvarṇakuḍyakā ແມ່ນດີທີ່ສຸດ (ຊັ້ນສູງສຸດ)។

Sutra 79

तया कौशेयं चीनपट्टाश्च चीनभूमिजा व्याख्याताः ॥ कZ_०२.११.११४ ॥

ຕາມມາດຕະຖານດຽວກັນນັ້ນ ໄໝ (kauśeya) ແລະ ໄໝຈີນ (cīna-paṭṭāḥ) ທີ່ຜະລິດໃນດິນແດນຈີນ ກໍຖືກອະທິບາຍ/ປະເມີນຕາມກົດດຽວກັນເຊັ່ນກັນ।

Sutra 80

माधुरमापरान्तकं कालिङ्गं काशिकं वाङ्गकं वात्सकं माहिषकं च कार्पासिकं श्रेष्ठम् । इति ॥ कZ_०२.११.११५ ॥

ໃນບັນດາຜ້າຝ້າຍ (kārpāsika) ທີ່ດີທີ່ສຸດແມ່ນຂອງ Mādhura, Aparāntaka, Kāliṅga, Kāśī, Vāṅga, Vatsa ແລະ Māhiṣa—ດັ່ງນີ້।

Sutra 81

श्यामिका कालिका कदली चन्द्रोत्तरा शाकुला चारोहजाः ॥ कZ_०२.११.८१ ॥

(ຊະນິດທີ່ຍອມຮັບມີ:) Śyāmikā, Kālikā, Kadalī, Candrottarā, Śākulā ແລະ Ārohajā.

Sutra 82

कपिला बिन्दुचित्रा वा श्यामिका ॥ कZ_०२.११.८२ ॥

Śyāmikā ແມ່ນສີນ້ຳຕານອອກເຫຼືອງ (kapilā) ຫຼື ມີຈຸດ/ລາຍຈຸດປະປົນ (binducitrā)។

Sutra 83

कालिका कपिला कपोतवर्णा वा ॥ कZ_०२.११.८३ ॥

Kālikā ແມ່ນສີນ້ຳຕານອອກເຫຼືອງ (kapilā) ຫຼື ສີຄ້າຍນົກພິຈອນ/ນົກກາງແກ (kapotavarṇā)។

Sutra 84

तदुभयमष्टाङ्गुलायामम् ॥ कZ_०२.११.८४ ॥

ທັງສອງຊະນິດທີ່ກ່າວມານັ້ນ ຕ້ອງມີຄວາມຍາວ 8 aṅgula (ອັງກຸລາ)।

Sutra 85

परुषा कदली हस्तायता ॥ कZ_०२.११.८५ ॥

Kadalī ແມ່ນມີເນື້ອຜິວຫຍາບ (coarse) ແລະມີຄວາມຍາວເທົ່າກັບ 1 hasta (ຫັດ/ຄວາມຍາວມື)។

Sutra 86

सैव चन्द्रचित्रा चन्द्रोत्तरा ॥ कZ_०२.११.८६ ॥

(ປະເພດໜັງ:) ‘Saiva’, ‘ມີລາຍດວງຈັນ’ (candracitrā), ແລະ ‘ເດັ່ນກວ່າດວງຈັນ’ (candrottarā).

Sutra 87

कदलीत्रिभागा शाकुला कोठमण्डलचित्रा कृतकर्णिकाजिनचित्रा वा । इति ॥ कZ_०२.११.८७ ॥

(ປະເພດໜັງມີ:) «ກ້ວຍແບ່ງເປັນສາມສ່ວນ» (kadalītribhāgā), «śākulā», «ມີລາຍເປັນວົງກົມຄ້າຍວົງຄັງ» (koṭhamaṇḍalacitrā), ແລະ «ລາຍໜັງກວາງທີ່ມີຮູບດອກກຸຫຼາບ/ຮູບຄ້າຍຫູທີ່ເຮັດຂຶ້ນ» (kṛtakarṇikājinacitrā) — ດັ່ງນີ້.

Sutra 88

सामूरं चीनसी सामूली च बाह्लवेयाः ॥ कZ_०२.११.८८ ॥

ປະເພດ Bāhlaveya (ແບັກເທຣຍ/ຕ່າງປະເທດ) ມີ: sāmūra, cīnasī, ແລະ sāmūlī.

Sutra 89

षट्त्रिंशदङ्गुलमञ्जनवर्णं सामूरम् ॥ कZ_०२.११.८९ ॥

Sāmūra (ຖືກກຳນົດວ່າ) ຍາວ 36 aṅgula ແລະມີສີຄ້າຍອັນຈັນ/ແອນຕິໂມນີ (ດຳເຂັ້ມ).

Sutra 90

चीनसी रक्तकाली पाण्डुकाली वा ॥ कZ_०२.११.९० ॥

Cīnasī ມີສີດຳແດງ (raktakālī) ຫຼື ສີດຳຈາງ (pāṇḍukālī).

Sutra 91

सामूली गोधूमवर्णा । इति ॥ कZ_०२.११.९१ ॥

Sāmūlī ມີສີຄ້າຍເຂົ້າສາລີ (godhūmavarṇā) — ດັ່ງນີ້.

Sutra 92

सांतिना नलतूला वृत्तपृच्छा चौद्राः ॥ कZ_०२.११.९२ ॥

ປະເພດ Caudra ມີ: sāṃtinā, nalatūlā ແລະ vṛttapṛcchā.

Sutra 93

सातिना कृष्णा ॥ कZ_०२.११.९३ ॥

Sātinā ແມ່ນສີດຳ (kṛṣṇā).

Sutra 94

नलतूला नलतूलवर्णा ॥ कZ_०२.११.९४ ॥

Nalatūlā ມີສີຕາມລັກສະນະຂອງ nalatūlā (ແມ່ນສີ ‘nalatūlā’ ມາດຕະຖານ).

Sutra 95

कपिला वृत्तपुच्छा च । इति चर्मजातयः ॥ कZ_०२.११.९५ ॥

Kapilā ແລະ vṛttapucchā—ດັ່ງນີ້ແມ່ນປະເພດຂອງໜັງ (leather).

Sutra 96

चर्मणां मृदु स्निग्धं बहुलरोम च श्रेष्ठम् ॥ कZ_०२.११.९६ ॥

ໃນບັນດາສິນຄ້າໜັງ, ຊະນິດທີ່ນຸ່ມ, ມັນງາມ/ມີນ້ໍາມັນ, ແລະ ມີຂົນໜາ ຖືກຖືວ່າເປັນຊັ້ນດີທີ່ສຸດ.

Sutra 97

शुद्धं शुद्धरक्तं पक्षरक्तं चाविकं खचितं वानचित्रं खण्डसंघात्यं तन्तुविच्छिन्नं च ॥ कZ_०२.११.९७ ॥

(ຜ້າຂົນແກະ) ຖືກຈັດປະເພດເປັນ: ຜ້າບໍ່ປົນ/ບໍ່ປະສົມ, ຍ້ອມສີແດງແບບສະໝໍ້ສະເໝີ, ຍ້ອມສີແດງເປັນບາງສ່ວນ/ເປັນເສັ້ນໆ, ແລະຜ້າຂົນແກະ; ອີກທັງ: ປັກ/ຝັງລາຍ, ລາຍປ່າ/ສີສັນຫຼາກຫຼາຍ, ຕໍ່ປະສານເປັນຜືນປະຕິດ, ແລະມີເສັ້ນໃຍຂາດ ຫຼືອ່ອນແອ.

Sutra 98

कम्बलः कौचपकः कुलमितिका सौमितिका तुरगास्तरणं वर्णकं तलिच्छकं वारवाणः परिस्तोमः समन्तभद्रकं चाविकम् ॥ कZ_०२.११.९८ ॥

ສິນຄ້າຂົນແກະມີ: kambala, kaucapaka, kulamitikā, saumitikā, ຜ້າຄຸມມ້າ (turagāstaraṇa), varṇaka, talicchaka, vāravāṇa, paristoma, ແລະ samantabhadraka—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນປະເພດຂົນແກະ.

Sutra 99

पिच्छिलमार्द्रमिव च सूक्ष्मं मृदु च श्रेष्ठम् ॥ कZ_०२.११.९९ ॥

ຜ້າ/ເສັ້ນໃຍທີ່ຮູ້ສຶກລື່ນນ້ອຍໆ ແລະຄ້າຍຈະຊຸ່ມ, ມີເນື້ອລະອຽດ ແລະນຸ່ມ, ຖືກນັບວ່າເປັນຊັ້ນດີທີ່ສຸດ.

Sutra 100

अष्टप्रोतिसंघात्या कृष्णा भिङ्गिसी वर्षवारणमपसारक इति नैपालकम् ॥ कZ_०२.११.१०० ॥

‘Naipālaka’ (ຜ້າຂົນແກະແບບເນປານ) ແມ່ນຜ້າທີ່ທໍ/ປະສານແບບ 8 ຊັ້ນ; ປະເພດທີ່ຮູ້ຈັກມີ: ສີດຳ, bhiṅgisī, ‘ກັ້ນຝົນ’ (varṣavāraṇa), ແລະ ‘ໄລ່ນ້ຳ’ (apasāraka).

Sutra 101

सम्पुटिका चतुरश्रिका लम्बरा कटवानकं प्रावरकः सत्तलिकेति मृगरोम ॥ कZ_०२.११.१०१ ॥

ຜະລິດຕະພັນຂົນກວາງ (mṛgaroma) ຖືກເອີ້ນວ່າ: sampuṭikā, caturaśrikā, lambarā, kaṭavānaka, prāvaraka, ແລະ sattalikā—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຮູບແບບ/ປະເພດມາດຕະຖານ.

Sutra 102

वाङ्गकं श्वेतं स्निग्धं दुकूलम् ॥ कZ_०२.११.१०२ ॥

ຜ້າດູກູລາ ວາງກະ (ມາຈາກວັງກະ) ມີສີຂາວ ແລະມີຜິວເນີຍລື່ນມັນງາມມີຄວາມເງົາວາວ।

Sutra 103

पौण्ड्रकं श्यामं मणिस्निग्धम् ॥ कZ_०२.११.१०३ ॥

ຜ້າປົວນດຣະກະ (ມາຈາກປຸນດຣະ) ມີສີເຂັ້ມ ແລະມີຄວາມມັນງາມ/ເນີຍລື່ນຄ້າຍແກ້ວມະນີ।

Sutra 104

सौवर्णकुड्यकं सूर्यवर्णं मणिस्निग्धोदकवानं चतुरश्रवानं व्यामिश्रवानं च ॥ कZ_०२.११.१०४ ॥

ຜ້າສໍວັນນະກຸດຍະກະ ມີສີຄໍາດັ່ງສີຕາເວັນ, ມີຄວາມເນີຍລື່ນມັນງາມຄ້າຍແກ້ວມະນີ, ແລະເປັນຊະນິດ «ມີນ້ໍາຫຼາຍ» (ຜ່ານການຟິນິຊ/ການປຸງແຕ່ງດີ). ຍັງຖືກລະບຸຕາມລາຍທໍ/ໂຄງສ້າງວ່າ ມີລາຍຮູບສີ່ຫຼ່ຽມ ແລະລາຍປົນ/ຜະສົມກັນ.

Sutra 105

एतेषामेकांशुकमध्यर्धद्वित्रिचतुरंशुकमिति ॥ कZ_०२.११.१०५ ॥

ສໍາລັບສິນຄ້າເຫຼົ່ານີ້ ມາດຕະຖານຂະໜາດແມ່ນ: 1 ອາṃສຸກະ, 1 ແລະ 1/2, 2, 3 ແລະ 4 ອາṃສຸກະ (ນັບເປັນຈໍານວນໜ່ວຍຄວາມຍາວ).

Sutra 116

अतः परेषां रत्नानां प्रमाणं मूल्यलक्षणम् ॥ कZ_०२.११.११६ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ສໍາລັບສິ່ງຂອງມີຄ່າອື່ນໆ (ທີ່ຍັງເຫຼືອ) ຄວນກໍານົດມາດຕະຖານການວັດແທກ ແລະເກນການປະເມີນມູນຄ່າ।

Sutra 117

जातिं रूपं च जानीयान्निधानं नवकर्म च ॥ कZ_०२.११.११७ ॥

ລາວຄວນກວດໃຫ້ແນ່ໃຈເຖິງປະເພດ, ຮູບລັກສະນະ, ແຫຼ່ງກຳເນີດ/ສາຍພັນ, ແລະວ່າເປັນຂອງເຮັດໃໝ່ (ພຶ່ງຖືກປຸງແຕ່ງ) ຫຼືບໍ່।

Sutra 118

पुराणप्रतिसंस्कारं कर्म गुह्यमुपस्करान् ॥ कZ_०२.११.११८ ॥

(ລາວຄວນກວດພົບ) ການປັບປຸງ/ຊ່ອມແປງຂອງເກົ່າ, ຝີມືການເຮັດງານທີ່ຖືກປິດບັງ, ແລະ (ການໃຊ້) ເຄື່ອງມື/ອຸປະກອນທີ່ຊ່ອນໄວ້ (ເພື່ອປ່ຽນແປງຢ່າງຫລອກລວງ)।

Sutra 119

देशकालपरीभोगं हिंस्राणां च प्रतिक्रियाम् ॥ कZ_०२.११.११९ ॥

ລາວຄວນປະເມີນຄວາມເໝາະສົມຕາມສະຖານທີ່ແລະເວລາ (ເງື່ອນໄຂທ້ອງຖິ່ນ/ລະດູການ ແລະການນຳໃຊ້) ແລະຍັງຄວນພິຈາລະນາມາດຕະການຕ້ານທານຕໍ່ປັດໃຈອັນຕະລາຍ (ຄວາມສ່ຽງທີ່ກ່ອນໃຫ້ເກີດອັນຕະລາຍ) ດ້ວຍ।