Adhyaya 122: The Greatness of Kokāmukha (Sacred Site Eulogy and Salvific Narrative)

Verse 1

अथ कोकामुखमाहात्म्यम् ॥ वराह उवाच ॥ गुह्यानां परमं गुह्यं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ तिर्यग्योनिगताश्चापि येन मुच्यन्ति किल्बिषात्

ಇದೀಗ ಕೋಕಾಮುಖಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ. ವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಸುಂಧರೇ, ಗುಹ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಗುಹ್ಯವಾದುದನ್ನು ಕೇಳು; ಇದರಿಂದ ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರೂ ಕಿಲ್ಬಿಷ (ಪಾಪಕಲ್ಮಷ)ದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 2

अष्टम्यां च चतुर्द्दश्यां मैथुनं यो न गच्छति ॥ भुक्त्वा परस्य चान्नानि यश्चैव न विकुत्सति

ಅಷ್ಟಮಿ ಮತ್ತು ಚತುರ್ದಶಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಥುನಕ್ಕೆ ಹೋಗದವನು, ಹಾಗೆಯೇ ಪರರ ಅನ್ನವನ್ನು ಭುಂಜಿ (ಅನ್ನವನ್ನಾಗಲಿ ದಾತನನ್ನಾಗಲಿ) ತಿರಸ್ಕರಿಸದವನು.

Verse 3

बाल्ये वयस्यपि च यो मम नित्यमनुव्रतः ॥ येन केनापि सन्तुष्टो यो मातापितृपूजकः

ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಯೌವನದಲ್ಲಿಯೂ ಸದಾ ನನ್ನ ಅನುವ್ರತನಾಗಿ ಇರುವವನು; ಏನಾದರೂ ದೊರೆತರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿರುವವನು; ಮತ್ತು ತಾಯಿ-ತಂದೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನು.

Verse 4

आयासे जीवति न यः प्रविभागी गुणान्वितः ॥ दाता भोक्ता च कार्येषु स्वतन्त्रो नित्यसंयतः

ಕೇವಲ ಆಯಾಸಕರ ಶ್ರಮದಲ್ಲೇ ಬದುಕದೆ ಇರುವವನು; ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹಂಚುವವನು, ಗುಣಸಂಪನ್ನನು; ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದಾತನೂ ಯಥೋಚಿತ ಭೋಕ್ತನೂ; ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿ ಸದಾ ಸಂಯಮಿಯಾಗಿರುವವನು.

Verse 5

विकर्म नाभिकुर्वीत कौमारव्रतसंस्थितः ॥ सर्वभूतदयायुक्तः सत्त्वेन च समन्वितः

ಕೌಮಾರವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಅವನು ವಿಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು; ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಮೇಲೆ ದಯೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಸತ್ತ್ವಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸಮನ್ವಿತನಾಗಿರಬೇಕು।

Verse 6

मत्या च निःस्पृहःऽत्यन्तं परार्थेष्वस्पृहः सदा ॥ ईदृग्बुद्धिं समादाय मम लोकाय गच्छति ॥ इमं गुह्यं वरारोहे देवैरपि दुरासदम्

ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಸ್ಸ್ಪೃಹನಾಗಿರಬೇಕು; ಇತರರ ಧನಸಂಪತ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸದಾ ಆಸೆಯಿಲ್ಲದವನಾಗಿರಬೇಕು. ಇಂತಹ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅವನು ನನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಓ ವರಾರೋಹೆ! ಈ ಗುಹ್ಯವು ದೇವರಿಗೂ ದುರ್ಲಭ।

Verse 7

तच्छृणुष्वानवद्याङ्गि कथ्यमानं मयाऽनघे ॥ जरायुजाण्डजोद्भिज्जस्वेदजानि कदाचन

ಓ ಅನವದ್ಯಾಂಗೀ, ಓ ಅನಘೇ! ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕೇಳು—ಒಂದು ವೇಳೆ ಜರಾಯುಜ, ಅಂಡಜ, ಉದ್ಭಿಜ್ಜ, ಸ್ವೇದಜ ಎಂಬ ಜೀವವರ್ಗಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ।

Verse 8

ततः पूर्वोत्तरे पार्श्वे नित्यं यो हृदि तिष्ठति ॥ अस्थीनि दर्शयामास अवशिष्टानि यानि तु

ನಂತರ ಈಶಾನ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ—ಯಾವನು ನಿತ್ಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತಿಷ್ಠಿಸುತ್ತಾನೋ—ಉಳಿದಿದ್ದ ಎಲುಬುಗಳನ್ನು, ಯಾವುವು ಇದ್ದವೋ ಅವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು।

Verse 9

एतानि मम चास्थानि पूर्वदेहोद्भवानि च ॥ अहं पुराभवं मत्स्यः कोकेषु विचरन् जले

‘ಇವು ನನ್ನದೇ ಎಲುಬುಗಳು, ಪೂರ್ವದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು. ನಾನು ಹಿಂದೆ ಮತ್ಸ್ಯನಾಗಿ, ಕೋಕಾ ಪ್ರದೇಶದ ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.’

Verse 10

ये न हिंसन्ति भूतानि शुद्धात्मानो दयापराः ॥ यस्तु कोकामुखे देवि ध्रुवं प्राणान्परित्यजेत्

ಯಾರು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಶುದ್ಧಾತ್ಮರು ಮತ್ತು ದಯಾಪರರು; ಆದರೆ ಹೇ ದೇವಿ, ‘ಕೋಕಾ’ಯ ಮುಖ/ಪ್ರವೇಶದಲ್ಲಿ ಇರುವವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 11

मनसा न चलत्येव मम वल्लभतां व्रजेत् ॥ ततो विष्णुवचः श्रुत्वा सा मही संशितव्रता

ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಚಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯನಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಭೂಮಿ, ದೃಢವ್ರತೆಯುಳ್ಳವಳಾಗಿ, (ಉತ್ತರಿಸಿದಳು/ಮುಂದುವರಿದಳು)।

Verse 12

धरण्युवाच ॥ अहं शिष्या च दासी च भक्ता च त्वयि माधव

ಧರಣಿ ಹೇಳಿದಳು—ಹೇ ಮಾಧವ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಶಿಷ್ಯೆಯೂ, ನಿನ್ನ ದಾಸಿಯೂ, ನಿನ್ನ ಭಕ್ತೆಯೂ ಹೌದು।

Verse 13

एवं मे परमं गुह्यं त्वद्भक्त्या वक्तुमर्हसि ॥ चक्रं वाराणसीं चैव अट्टहासं च नैमिषम्

ಈ ರೀತಿ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೀನು ನನಗೆ ಪರಮ ಗುಹ್ಯ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ—ಚಕ್ರ, ವಾರಾಣಸಿ, ಅಟ್ಟಹಾಸ ಮತ್ತು ನೈಮಿಷ (ವಿಷಯವಾಗಿ)।

Verse 14

भद्रकर्णह्रदं चैव हित्वा कोकां प्रशंससि ॥ नगरं च द्विरण्डं च मुकुटं मण्डलेश्वरम्

ಭದ್ರಕರ್ಣ-ಹ್ರದವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಕೋಕಾವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತೀಯೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನಗರ, ದ್ವಿರಂಡ, ಮುಕುಟ, ಮಂಡಲೇಶ್ವರ (ವನ್ನೂ)।

Verse 15

केदारं च ततो मुक्त्वा कि कोकां च प्रशंससि ॥ देवदारुवनं मुक्त्वा तथा जालेश्वरं विभुम्

ಕೇದಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನೀನು ಕೋಕೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತೀಯೆ? ದೇವದಾರುವನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಭುವಾದ ಜಾಲೇಶ್ವರನನ್ನೂ (ತ್ಯಜಿಸಿ)।

Verse 16

दुर्गं महाबलं मुक्त्वा किं वै कोकां प्रशंससि ॥ गोकर्णं च ततो मुक्त्वा शुद्धजाल्मेश्वरं तथा

ಮಹಾಬಲವಾದ ದುರ್ಗ (ದುರ್ಗಾತೀರ್ಥ)ವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನೀನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕೋಕೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತೀಯೆ? ನಂತರ ಗೋಕರಣವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಶುದ್ಧಜಾಲ್ಮೇಶ್ವರನನ್ನೂ।

Verse 17

एकलिङ्गं ततो मुक्त्वा किं वा कोकां प्रशंससि ॥ एवं पृष्टस्तथा भक्त्या माधवश्च महाप्रभुः

ಏಕಲಿಂಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನಂತರ ನೀನು ಕೋಕೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತೀಯೆ? ಹೀಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾಪ್ರಭು ಮಾಧವನು (ಉತ್ತರಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು)।

Verse 18

वराहरूपी भगवान्प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवमेतन्महाभागे यन्मां त्वं भीरु भाषसे

ವರಾಹರೂಪಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯುತ್ತರಿಸಿದನು. ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತೀ, ಹೇ ಭೀರು, ನೀನು ನನಗೆ ಹೇಳುವುದೇ ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ಯ.

Verse 19

कथयिष्यामि ते गुह्यं कोका येन विशिष्यते ॥ एते रुद्राश्रिताः क्षेत्रा ये त्वया परिकीर्तिताः

ಕೋಕಾ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಗುಹ್ಯ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುವೆನು. ನೀನು ಕೀರ್ತಿಸಿದ ಇವು ರುದ್ರಾಶ್ರಿತ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು.

Verse 20

एते पाशुपताश्चैषां कोका भागवतस्य ह ॥ तत्रान्यत्ते प्रवक्ष्यामि महाख्यानं वरानने

ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಪಾಶುಪತರು; ಮತ್ತು ಕೋಕಾ ನಿಜಕ್ಕೂ ಭಾಗವತ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಮಹಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು, ಓ ಸುಮುಖಿಯೇ।

Verse 21

तत्राल्पेनाम्बुना युक्ते ह्रदे मत्स्यस्तु तिष्ठति ॥ दृष्ट्वा तं लुब्धकस्तूर्णं बडिशेनाजहार ह ॥ तस्य हस्ताच्च बलवान् मत्स्यस्तूर्णं विनिर्गतः ॥ अथ श्येनस्तु तं हर्त्तुं मन्त्रयित्वा नभश्चरः

ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಜಲಯುಕ್ತ ಹ್ರದದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೀನು ಇತ್ತು. ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಬೇಟೆಗಾರನು ತಕ್ಷಣ ಬಡಿಶದಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದನು. ಆದರೆ ಬಲಿಷ್ಠ ಮೀನು ಅವನ ಕೈಯಿಂದ ಕೂಡಲೇ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನಂತರ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಗಿಡುಗನು ಅದನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಸಮೀಪಿಸಿದನು.

Verse 22

निपत्य तं गृहीत्वैव प्रोद्दीनस्त्वरयान्वितः ॥ अशक्तस्य ततो नेतुं मत्स्यः कोकामुखेऽपतत्

ಹಾರಿ ಬಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಗಿಡುಗನು ವೇಗವಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿದನು; ಆದರೆ ಮುಂದೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಅಶಕ್ತನಾಗಿ ಮೀನು ಕೋಕೆಯ ಮುಖದ ಬಳಿ ಬಿದ್ದಿತು.

Verse 23

तत्क्षेत्रस्य प्रभावेण राजपुत्रोऽभवत्प्रभुः ॥ रूपवान् गुणवान् शुद्धः कुलेन वयसान्वितः

ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವನು ರಾಜಪುತ್ರನಾಗಿ, ಪ್ರಭುವಾಗಿ ಆಯಿತನು—ರೂಪವಂತ, ಗುಣವಂತ, ಶುದ್ಧ, ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಕುಲ ಹಾಗೂ ಯೋಗ್ಯ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದನು.

Verse 24

अथ कालेन तस्यैव मृगव्याधस्य चाङ्गना ॥ गृहीत्वा चैव मांसानि गच्छन्ती याति तत्र वै

ನಂತರ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅದೇ ಬೇಟೆಗಾರನ ಹೆಂಡತಿ ಕೆಲವು ಮಾಂಸಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾ ಅದೆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದಳು.

Verse 25

एका चिल्ली मांसलुब्धा तद्धस्तान्मांसगर्द्धिनी ॥ आगत्यागत्य तरसा हर्त्तुं समुपचक्रमे

ಒಂದು ಗಿಡುಗಿ ಮಾಂಸಲೋಭದಿಂದ, ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾಂಸವನ್ನು ಬಯಸಿ, ಮರುಮರು ಬಂದು ಆತುರದಿಂದ ಅದನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.

Verse 26

मृगव्याधा बलान्मांसं हर्तुकामां तु चिल्लिकाम् ॥ बाणेनैकेन संहत्य पातिता भुवि तत्क्षणात्

ಬೇಟೆಗಾರನು ಆ ಗಿಡುಗಿ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮಾಂಸ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆದು ತಕ್ಷಣವೇ ಅದನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳಿಸಿದನು.

Verse 27

आकाशात्पातिता भद्रे कोकायां मम सन्निधौ ॥ जाता चन्द्रपुरे रम्ये राजपुत्री यशस्विनी

ಹೇ ಭದ್ರೇ! ಆಕಾಶದಿಂದ ಪಾತಿತಳಾದ ಅವಳು, ಕೋಕಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ರಮ್ಯವಾದ ಚಂದ್ರಪುರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾದ ರಾಜಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಜನ್ಮವಾಯಿತು.

Verse 28

सा व्यवर्द्धत कन्या तु वयोरूपगुणान्विता ॥ चतुःषष्टिकलायुक्ता पुरुषं सा जुगुप्सति

ಆ ಕನ್ಯೆ ಯೌವನ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ ಬೆಳೆದಳು. ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣಳಾದರೂ ಅವಳು ಪುರುಷರನ್ನು ಜುಗುಪ್ಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 29

रूपवाङ्गुणवाञ्छूरो युद्धकार्यार्थनिश्चितः ॥ सौम्यश्च पुरुषश्चैव सा च नेति जुगुप्सति

ಅವನು ರೂಪವಂತ, ಗುಣವಂತ, ಶೂರ; ಯುದ್ಧಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯಿ; ಸೌಮ್ಯನೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುರುಷನೂ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಅವಳು ‘ಇಲ್ಲ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನನ್ನು ಜುಗುಪ್ಸಿಸಿದಳು.

Verse 30

अथ केनचित्कालेन शक आनन्दपूरके ॥ सम्बन्धो जायते तयोर् मध्यमे वयसि स्थयोः

ನಂತರ ಕೆಲಕಾಲದ ಬಳಿಕ, ಶಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಆನಂದಪೂರಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 31

तथा तु तौ समासाद्य परस्परम् अथ क्रमात् ॥ यथान्यायं स विप्रोक्तं विधिदृष्टेन कर्मणा

ಹೀಗೆ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಸಮೀಪಿಸಿ, ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ, ಪಂಡಿತ ವಿಪ್ರರು ಹೇಳಿದಂತೆ, ವಿಧಿಸಮ್ಮತ ಕರ್ಮದಿಂದ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರು।

Verse 32

स वै तथा समं नित्यं सा च तेन समं शुभा ॥ अन्योन्यं रममाणौ तौ मुहूर्तमपि नोज्झतः

ಅವನು ಸದಾ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಭಾವದಿಂದ ಇದ್ದನು; ಆ ಶುಭಳೂ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದಳು; ಪರಸ್ಪರ ರಮಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಬೇರ್ಪಡಲಿಲ್ಲ।

Verse 33

गच्छत्येवं बहुतरे काले चैवाप्यनिन्दिता ॥ समप्रेम्णा च संयुक्ता सौहृदेन च नायकम्

ಹೀಗೆ ಬಹುಕಾಲ ಕಳೆದರೂ, ಆ ಅನಿಂದಿತಳು ಸಮಾನ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದದಿಂದ ನಾಯಕನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತಳಾಗಿ ಉಳಿದಳು।

Verse 34

राजपुत्रस्तस्तोऽप्यत्र शकानां नन्दवर्द्धनः ॥ तस्या जायते मध्याह्ने शिरोरुगतिपीडिनी

ಇಲ್ಲಿಯೂ ಶಕರಲ್ಲಿ ನಂದವರ್ಧನ ಎಂಬ ರಾಜಕುಮಾರನಿದ್ದನು; ಅವಳಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಪೀಡಾಕರವಾದ ತಲೆನೋವು ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 35

ये केचिद्भिषजस्तत्र गदेषु कुशलाः शुभे ॥ ते तत्रौषधयोगं च चक्रुस्तेनापि वेदना

ಹೇ ಶುಭೆಯೇ! ಅಲ್ಲಿ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕುಶಲರಾದ ವೈದ್ಯರು ಯಾರಿದ್ದರೋ, ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಔಷಧಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಿದರು; ಆದರೂ ಅದರಿಂದಲೂ ವೇದನೆ ಶಮನವಾಗಲಿಲ್ಲ।

Verse 36

ननाश नैव संयातः कालो बहुतिथस्ततः ॥ न संबुध्यति चात्मानं विष्णुमायाविमोहितः

ಆ ರೋಗವು ನಾಶವಾಗಲಿಲ್ಲ; ನಂತರ ಬಹುಕಾಲವೂ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿಲ್ಲ; ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ವಿಮೋಹಿತನಾಗಿ ಅವನು ತನ್ನನ್ನೇ ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ।

Verse 37

भजमाना विनीता च सौहृदाच्च विशेषतः ॥ एवं बहुगतः कालः कामभोगेषु सक्तयोः

ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ವಿನೀತಳಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ನೇಹದಿಂದ—ಹೀಗೆ ಕಾಮಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಬಹುಕಾಲ ಕಳೆದಿತು।

Verse 38

पूर्णे हि समये तत्तु उभयोश्च तदन्तरम् । तस्य कालः संवृतस्य योऽसौ पूर्वप्रतिस्तवः

ಆದರೆ ನಿಯತ ಸಮಯ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ—ಮತ್ತು ಆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸೇರಿದ ಆ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ—ಅವನ ಸಂವೃತ (ಮರೆಮಾಡಲ್ಪಡುವ) ಕಾಲವು ಬಂದಿತು; ಅದು ಮುಂದಿನದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು।

Verse 39

ततः सर्वानवद्याङ्गी भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ किमिदं तव भद्रं ते वेदना जायते शिरॆ ॥

ಆಮೇಲೆ ಸರ್ವಾನವದ್ಯಾಂಗಿಯಾದ ಆ ಸ್ತ್ರೀ ತನ್ನ ಪತಿಗೆ ಹೀಗೆಂದಳು: “ಇದು ಏನು, ಪ್ರಿಯನೇ? ನಿನ್ನ ತಲೆಯಲ್ಲೇ ವೇದನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ?”

Verse 40

एतदाचक्ष्व तत्त्वेन यद्यहं च तव प्रिया ॥ बहवो भिषजश्चैव नानाशास्त्रविशारदाः ॥

ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯಳಾದರೆ, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಸತ್ಯವಾಗಿ ನನಗೆ ಹೇಳು. ನಾನಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಅನೇಕ ವೈದ್ಯರೂ ಇದ್ದಾರೆ.

Verse 41

कुर्वन्ति तव कर्माणि वेदना च न गच्छति ॥ एवं स प्रियया प्रोक्तस्तां प्रियां पुनरब्रवीत् ॥

ಅವರು ನಿನಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೂ ವೇದನೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಿಯೆಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 42

इदं किं विस्मृता भद्रे सर्वव्याधिसमन्वितम् ॥ यल्लब्धं मानुषत्वं च सुखदुःखसमन्वितम् ॥

ಅವನು ಹೇಳಿದನು—ಭದ್ರೇ, ನೀನು ಇದನ್ನು ಮರೆತೆಯಾ? ಲಭಿಸಿದ ಮಾನವತ್ವವು ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಖದುಃಖಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿದೆ.

Verse 43

संसारसागरारूढं नातिप्रष्टुं त्वमर्हसि ॥ तेनैवं भाषिता बाला श्रोतुकामा वरानना ॥

ಸಂಸಾರಸಾಗರಕ್ಕೆ ಏರಿರುವವನು ಅತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಾರದು. ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ ಸುಂದರಮುಖಿಯ ಬಾಲೆ ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ ತತ್ಪರಳಾಗಿ ನಿಂತಳು.

Verse 44

ततः कदाचिच्छयने सुप्तौ तौ दम्पती किल ॥ गते बहुतिथे काले पुनः पप्रच्छ सा प्रियम् ॥

ನಂತರ ಒಮ್ಮೆ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆ ದಂಪತಿಗಳು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅನೇಕ ದಿನಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಅವಳು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು.

Verse 45

कथयस्व तमेवार्थं यन्मया पूर्वपृच्छितम् ॥ किं मां न भाषसे नाथ साभिप्रायं वचस्तव ॥

ನಾನು ಹಿಂದೆ ಕೇಳಿದ ಅದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ. ಹೇ ನಾಥ, ನೀವು ನನ್ನೊಡನೆ ಏಕೆ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ? ನಿಮ್ಮ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಅಂತರಂಗ ಉದ್ದೇಶ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 46

गोप्यं वा किमचिदस्तीह किं गोपयसि मे पुरः ॥ अवश्यं चैव वक्तव्यं यद्यहं तव वल्लभा ॥

ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಗುಪ್ತ ವಿಷಯವಿದೆಯೇ? ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಅದನ್ನು ಏಕೆ ಮರೆಮಾಡುತ್ತೀ? ನಾನು ನಿನ್ನ ವಲ್ಲಭೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ನೀನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲೇಬೇಕು.

Verse 47

इति निर्बन्धतः पृष्टः स शक्राधिपतिर्नृपः ॥ तां प्रियां प्रणयात्प्राह बहुमानपुरःसरम् ॥

ಹೀಗೆ ಹಠದಿಂದ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಶಕರ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಗೌರವಭಾವವನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ಹೇಳಿದನು.

Verse 48

मन्मातापितरौ गत्वा प्रसादय शुचिस्मिते ॥ मानार्हौ मानयित्वा तौ ययाहं जठरे धृतः ॥

ಹೇ ಶುಚಿಸ್ಮಿತೆ, ನನ್ನ ತಾಯಿ-ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸು. ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾದ—ನಾನು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ—ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಮಾನಿಸು.

Verse 49

तयोराज्ञां पुरस्कृत्य मानयित्वा यथार्हतः ॥ अथ कोकामुखे गत्वा कथयिष्याम्यसंशयम् ॥

ಆ ಇಬ್ಬರ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು, ಅವರಿಗೆ ಯಥಾರ್ಹ ಗೌರವ ನೀಡಿ, ನಂತರ ನಾನು ಕೋಕಾಮುಖಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ವಿವರಿಸುವೆನು.

Verse 50

स्वपूर्वजन्मवृत्तं तु देवानामपि दुर्लभम् ॥ तत्र ते कथयिष्यामि सर्ववृत्तमनिन्दिते ॥

ನಾನು ನಿನಗೆ ನನ್ನ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು—ಅದು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭ; ಅಲ್ಲಿ, ಹೇ ನಿರ್ದೋಷಿಣಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಥೆಯನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸುವೆನು।

Verse 51

ततः सा ह्यनवद्याङ्गी श्वश्रूश्वशुरयोः पुरः ॥ गत्वा गृहीत्वा चरणौ ततस्ताविदमब्रवीत् ॥

ನಂತರ ಆ ಅನವದ್ಯಾಂಗಿಯು ಅತ್ತೆ-ಮಾವಂದಿರ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ; ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಬಳಿಕ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು।

Verse 52

किञ्चिद्विज्ञप्तुकामास्मि तत्र वामवधी्यताम् ॥ भवदाज्ञां पुरस्कृत्य भवद्भ्यामनुमानितौ ॥

ನಾನು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ—ದಯವಿಟ್ಟು ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿರಿ। ನಿಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು, ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ನಮಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿರಿ।

Verse 53

पुण्ये कोकामुखे गन्तुमिच्छावस्तत्र वां गुरू ॥ कार्यगौरवभावेन न निषेध्यौ कथञ्चन ॥

ನಾವು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ‘ಕೋಕಾಮುಖ’ಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ—ಅಲ್ಲಿ, ಹೇ ಪೂಜ್ಯ ಹಿರಿಯರೇ। ಕಾರ್ಯದ ಗಂಭೀರತೆಯಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಯಾವುದೆ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ತಡೆಯಬಾರದು।

Verse 54

अद्य यावत्किमपि वां याचितं न मया क्वचित् ॥ पुरस्ताद्ध्यावयोस्तन्मे याचितं दातुमर्हतः ॥

ಇಂದಿನವರೆಗೆ ನಾನು ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಎಂದಿಗೂ ಏನನ್ನೂ ಬೇಡಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದೇವೆ—ನಾನು ಈಗ ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ಈ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ನೀಡಲು ಯೋಗ್ಯರು।

Verse 55

शिरावेधेनया युक्तः सदा तव सुतो ह्ययम् ॥ मध्याह्ने मृतकल्पो वै जायते ह्यचिकित्सकम् ॥

ನಿನ್ನ ಈ ಪುತ್ರನು ಸದಾ ತಲೆಯ ಭೇದಕ ವೇದನೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮೃತಪ್ರಾಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ನಿಜಕ್ಕೂ ಇದು ಚಿಕಿತ್ಸಾತೀತ ಸ್ಥಿತಿ.

Verse 56

सुखानि सर्वविषयान्विसृज्य परिपीडितः ॥ कोकामुखं विना कष्टं न निवृत्तं भविष्यति ॥

ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಸೌಖ್ಯಗಳನ್ನೂ ಇಂದ್ರಿಯಭೋಗಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವನು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಕೋಕಾಮುಖವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣೆಯಾಗದು.

Verse 57

दम्पतिभ्यां हि मननं रोचतां सर्वथैव हि ॥ ततो वधूवचः श्रुत्वा शकानामधिपो नृपः ॥

ಆ ಚಿಂತನೆ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಯಿತು. ನಂತರ ವಧುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಕರ ಅಧಿಪತಿ ರಾಜನು (ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದನು).

Verse 58

करेण स्वयमादाय वधूं पुत्रमुवाच ह ॥ किमिदं चिन्तितं वत्स कोकामुखगमं प्रति ॥

ರಾಜನು ಸ್ವತಃ ವಧುವಿನ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಪುತ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ವತ್ಸಾ, ಕೋಕಾಮುಖಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಏನು ಯೋಚಿಸಿದ್ದೀಯ?”

Verse 59

हस्त्यश्वरथयानानि स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः ॥ सर्वमेतत्तु सप्ताङ्गं कोशकोष्ठादिसंयुतम्

“ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ರಥಗಳು, ವಾಹನಗಳು, ಅಪ್ಸರೆಯರಂತೆ ಸ್ತ್ರೀಯರು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ರಾಜ್ಯದ ಸಪ್ತಾಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಖಜಾನೆ, ಗೋದಾಮುಗಳು ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಸಮೇತ…”

Verse 60

शरणं वित्तयो राज्यं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ मित्रं वरासनं चैव गृह्णीष्व सुतसत्तम

ಶರಣ, ಧನ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ. ಓ ಪುತ್ರಶ್ರೇಷ್ಠ, ಮಿತ್ರರನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 61

त्वयि प्रतिष्ठिताः प्राणाः सन्तानं च तदुत्तरम् ॥ ततः पितुर्वचः श्रुत्वा राजपुत्रो यशस्विनि

ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಣಗಳೂ, ಅದರ ನಂತರದ ಸಂತತಿಯೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ. ನಂತರ ತಂದೆಯ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಯಶಸ್ವಿ ರಾಜಕುಮಾರನು…

Verse 62

पितुः पादौ गृहीत्वा च प्रोवाच विनयान्वितः ॥ अलं राज्येन कोशेन वाहनेन बलेन वा

ತಂದೆಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ವಿನಯದಿಂದ ಹೇಳಿದನು—‘ರಾಜ್ಯ, ಖಜಾನೆ, ವಾಹನಗಳು ಅಥವಾ ಬಲ—ಇವೆಲ್ಲ ಸಾಕು; ನನಗೆ ಬೇಡ.’

Verse 63

गन्तुमिच्छामि तत्राहं तूर्णं कोकामुखं महत् ॥ शिरोवेदनया युक्तो यदि जीवाम्यहं पितः

ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೋಗಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ—ಆ ಮಹಾ ಕೋಕಾಮುಖಕ್ಕೆ. ಓ ತಂದೆ, ತಲೆನೋವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ನಾನು ಬದುಕಿದ್ದರೆ…

Verse 64

तदा राज्यं बलं कोशो ममैवैतन्न सशंयः ॥ तत्रैव गमनान्मह्यं वेदना नाशमेष्यति

ಆಗ ರಾಜ್ಯ, ಬಲ ಮತ್ತು ಖಜಾನೆ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನನ್ನದೇ. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುವುದರಿಂದಲೇ ನನ್ನ ವೇದನೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 65

पुत्रोक्तमवधार्यैव शकानामधिपो नृपः ॥ अनुजज्ञे ततः कोकां गच्छ पुत्र नमोऽस्तु ते

ಮಗನ ಮಾತನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಶಕರಾಧಿಪತಿ ರಾಜನು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು—“ಪುತ್ರ, ಕೋಕಾಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.”

Verse 66

अथ दीर्घेण कालेन प्राप्तः कोकामुखं त्विदम् ॥ तत्र गत्वा वरारोहा भर्त्तारमिदमब्रवीत् १७३॥ पूर्वपृष्टं मया यत्ते वक्ष्यामीति च मां प्रति ॥ कोकामुखे त्वयाप्युक्तं तदेतन्मम कथ्यताम्

ನಂತರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಳಿಕ ಅವನು ಈ ಕೋಕಾಮುಖಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಸುಂದರ ನಿತಂಬಗಳಿರುವ ಸ್ತ್ರೀ ತನ್ನ ಪತಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು—“ನಾನು ಹಿಂದೆ ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು, ನೀನು ‘ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು, ಕೋಕಾಮುಖದಲ್ಲಿಯೂ ನೀನು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು—ಅದೇ ಈಗ ನನಗೆ ತಿಳಿಸು.”

Verse 67

निशम्येति प्रियाप्रोक्तं राजपुत्रो यशस्विनि ॥ प्रहस्याह भिया तां तु समालिङ्ग्य वसुन्धरे

ಪ್ರಿಯೆಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಯಶಸ್ವಿ ರಾಜಕುಮಾರನು ನಗುತ್ತಾ, ಭಯಗೊಂಡಿದ್ದ ಅವಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಹೇಳಿದನು—ಓ ವಸುಂಧರೇ।

Verse 68

रजनी सम्प्रवृत्तेयं सुखं स्वापो विधीयताम् ॥ श्वः सर्वं कथयिष्यामि यत्ते मनसि वर्त्तते

ರಾತ್ರಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ; ಸುಖವಾಗಿ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡು. ನಾಳೆ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 69

व्याधेन निगृहीतोऽस्मि बडिशेन जलेचरः॥ तद्धस्तान्निर्गतस्तत्र बलेन पतितो भुवि

ನಾನು ಜಲಚರನು; ಬೇಟೆಗಾರನು ಬಡಿಶ (ಮೀನುಕೊಕ್ಕು)ದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದನು. ನಂತರ ಅವನ ಕೈಯಿಂದ ಜಾರಿ, ಬಲವಶಾತ್ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದೆನು.

Verse 70

प्रभातायां तु शर्वर्यां स्नातौ क्षौमविभूषितौ॥ प्रणम्य शिरसा विष्णुं हस्ते गृह्य ततः प्रियाम्

ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ, ರಾತ್ರಿಯು ಅಂತ್ಯವಾದ ಮೇಲೆ, ಇಬ್ಬರೂ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಕ್ಷೌಮವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾದರು. ಶಿರಸಾ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯ ಕೈ ಹಿಡಿದನು.

Verse 71

श्येनेनामिषलुब्धेन नखैर्विद्धोऽस्मि सुन्दरि॥ नीत आकाशमार्गेण तस्माच्च पतितोऽत्र वै

ಓ ಸುಂದರಿ, ಮಾಂಸಲೋಭಿಯಾದ ಶ್ಯೇನವು ತನ್ನ ನಖಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಚುಚ್ಚಿತು. ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ನಂತರ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿತು.

Verse 72

एतत्ते कथितं भद्रे पूर्वपृष्टं च यत्त्वया॥ गच्छ सुन्दरि भद्रं ते यत्र ते वर्त्तते मनः

ಹೇ ಭದ್ರೇ, ನೀನು ಹಿಂದೆ ಕೇಳಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆ. ಹೇ ಸುಂದರಿ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ—ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗು.

Verse 73

ततः साप्यनवद्याङ्गी रक्तपद्मशुभानना॥ करुणं स्वरमादाय भर्त्तारं पुनरब्रवीत्

ಆಮೇಲೆ ಅವಳೂ—ದೋಷರಹಿತ ಅಂಗಗಳವಳು, ಕೆಂಪು ಪದ್ಮದಂತೆ ಶುಭಮುಖವಳು—ಕರುಣ ಸ್ವರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಭರ್ತಾರನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದಳು.

Verse 74

एतदर्थं मया भद्र गुह्यं नोक्तं तथा स्वकम्॥ अहं च यादृशी पूर्वमभवं तच्छृणुष्व मे

ಹೇ ಭದ್ರ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಗುಹ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಹಿಂದೆ ಹೇಗಿದ್ದೆನೋ, ಅದನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 75

स्थापयित्वा मांसभारान्प्रियायाः सविधे स्वयम्॥ काष्ठान्यानयितुं यातः क्षुधितो मांसपाचने

ಅವನು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಿಯೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸದ ಹೊರೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಮಾಂಸ ಬೇಯಿಸಲು ಕಟ್ಟಿಗೆ ತರಲು ಹೊರಟನು।

Verse 76

क्षुत्पिपासापरिश्रान्ता चिल्ली गगनगामिनी॥ वृक्षोपरी समासीना भक्ष्यं चैव विचिन्वती

ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದಾಹದಿಂದ ದಣಿದ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಚಿಲ್ಲೀ ಪಕ್ಷಿ ಮರದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಆಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 77

अथ कश्चिन्मृगव्याधो हत्वा वनचरान्बहून्॥ संगृह्य मांसभारान्वै तेन मार्गेण संगतः

ನಂತರ ಒಬ್ಬ ಮೃಗವ್ಯಾಧನು ಅನೇಕ ವನಚರರನ್ನು ಕೊಂದು ಮಾಂಸದ ಹೊರೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಅದೇ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು।

Verse 78

प्रवृत्तोऽग्निमुपादाय तावदुड्डीय सत्वरम्॥ मांसपिण्डो मया विद्धो दृढैर्वज्रमयैर्नखैः

ಅವನು ಬೆಂಕಿ ತರಲು ಹೊರಟಾಗ, ನಾನು ತಕ್ಷಣವೇ ವೇಗವಾಗಿ ಹಾರಿದೆ; ವಜ್ರದಂತೆ ದೃಢವಾದ ನಖಗಳಿಂದ ಮಾಂಸಪಿಂಡವನ್ನು ಹೊಡೆದೆ।

Verse 79

न च सक्तास्मि संहर्तुं मांसभारप्रपीडिता ॥ अशक्ता दूरगमने सविधे हि व्यवस्थिताः ॥

ಮಾಂಸದ ಹೊರೆದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ನಾನು ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಶಕ್ತಳಾಗಲಿಲ್ಲ; ದೂರ ಹೋಗಲಾರದೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ನಿಂತೆ।

Verse 80

भक्षयित्वा ततो मांसं व्याधः संहृष्टमानसः ॥ अपश्यन्मांसपिण्डं तु मृगयामास पार्श्वतः ॥

ನಂತರ ಮಾಂಸವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿ ಬೇಟೆಗಾರನು ಹರ್ಷಿತಮನಸ್ಸಿನಿಂದಿದ್ದನು. ಮಾಂಸದ ಗುಡ್ಡೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಬೇಟೆಗೆ ಹುಡುಕತೊಡಗಿದನು.

Verse 81

विद्धा बाणेन मां तत्र भक्षयन्तमिपातयत् ॥ ततोऽहं भ्रममाणा वै निश्चेष्टा गतजीविता ॥

ಅಲ್ಲಿ ಬಾಣದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ವಿದ್ಧ ಮಾಡಿ, ನಾನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಕೆಡವಿದನು. ನಂತರ ನಾನು ತಲೆಸುತ್ತಿ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಳಾಗಿ—ಜೀವವು ಹೊರಟಿತು.

Verse 82

पतितास्म्यवशा भद्र कालतन्त्रे दुरासदे ॥ एतत्क्षेत्रप्रभावेण त्वकामापि नृपात्मजा ॥

ಹೇ ಭದ್ರ, ನಾನು ಅಶಕ್ತಳಾಗಿ ಕಾಲದ ದುರಾಸದ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ನಾನು ರಾಜಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದೆ.

Verse 83

जातास्मि त्वत्प्रिया चापि स्मरन्ती पूर्वजन्म तत् ॥ एतानि पश्य चास्थीनि शेषाणि बहुकालतः ॥

ನಾನು ಜನ್ಮಿಸಿ ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ, ಆ ಪೂರ್ವಜನ್ಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ. ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡು—ಈ ಎಲುಬುಗಳು, ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಉಳಿದ ಅವಶೇಷಗಳು.

Verse 84

गलितान्यल्पशेषाणि प्राणनाथ समीपतः ॥ एवं सा दर्शयित्वा तु भर्तारं पुनरब्रवीत् ॥

ಹೇ ಪ್ರಾಣನಾಥ, ಇವು ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇವೆ—ಕುಸಿದು ಹೋಗಿ ಅಲ್ಪ ಅವಶೇಷ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ. ಹೀಗೆ ತೋರಿಸಿ ಅವಳು ತನ್ನ ಭರ್ತಾರನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದಳು.

Verse 85

आनीतोऽसि मया भद्र स्थानं कोकामुखं प्रति ॥ एतत्क्षेत्रप्रभावेण तिर्यग्योनिगताऽपि ॥

ಹೇ ಭದ್ರೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೋಕಾಮುಖವೆಂಬ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರೂ (ಜೀವ) …

Verse 86

उत्तमे तु कुले जाता मानुषी जातिमाश्रिताः ॥ यं यं प्रवक्ष्यसे धर्मं विष्णुप्रोक्तं यशोधन ॥

…ಉತ್ತಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಮಾನವ ಜಾತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತದೆ. ಓ ಯಶೋಧನ, ವಿಷ್ಣು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಯಾವ ಯಾವ ಧರ್ಮವನ್ನು ನೀನು ಸಾರುವೆಯೋ, …

Verse 87

तं तमेव करिष्यामि विष्णुलोके सुखावहम् ॥ ततस्तस्या वचः श्रुत्वा लब्धपूर्वस्मृतिर्नृपः ॥

—ಅದೇ ಅದೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಾನು ಆಚರಿಸುವೆನು; ಅದು ವಿಷ್ಣುಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಖವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವಳ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಪೂರ್ವಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 88

विस्मयं परमं गत्वा साधु साध्वित्यपूजयत् ॥ तस्मिन् क्षेत्रे च यत्कर्म कर्तव्यं धर्मसंहितम् ॥

ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಸ್ಮಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ‘ಸಾಧು, ಸಾಧು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ (ಅವಳನ್ನು) ಗೌರವಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತವಾಗಿ ಯಾವ ಕರ್ಮ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು (ವಿಚಾರಿಸಿದನು).

Verse 89

तच्छ्रुत्वा कानिचिद्देवी स्वयं चक्रे पतिव्रता॥ अन्येऽपि सर्वे तच्छ्रुत्वा यस्य यद्रोचते प्रियम्॥

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಪತಿವ್ರತೆಯಾದ ದೇವಿಯು ಸ್ವತಃ ಕೆಲವು (ಅನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು) ಮಾಡಿದಳು. ಇತರರೂ ಎಲ್ಲರೂ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಯಾರಿಗೆ ಯಾವುದು ಪ್ರಿಯವೋ ಅದನ್ನೇ (ಅರ್ಪಿಸಿ/ಮಾಡಿದರು).

Verse 90

ददतुḥ परमप्रीतौ पात्रेभ्यश्च यथार्हतः॥ येऽन्ये तत्सार्थमासाद्य यातास्तेऽपि वसुन्धरे॥

ಅವರು ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಯಥಾರ್ಹವಾಗಿ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರರಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಿದರು. ಓ ವಸುಂಧರೇ, ಅದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದ ಇತರರೂ ಕೃತಾರ್ಥರಾಗಿ ಹೊರಟರು.

Verse 91

ब्राह्मणेभ्यो ददुḥ स्वानि विष्णुभक्त्या यतव्रताḥ॥ तत्र स्थित्वा वरारोहे मम कर्मव्यवस्थितः॥

ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಓ ವರಾರೋಹೇ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಅವರು ನನ್ನ ಕರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ ನಿಯೋಜಿತರಾದರು.

Verse 92

तत्क्षेत्रस्य प्रभावेण श्वेतद्वीपमुपागताः॥ एवं स राजपुत्रोऽपि मम कर्मव्यवस्थितः॥

ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವರು ಶ್ವೇತದ್ವೀಪವನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ರಾಜಪುತ್ರನೂ ನನ್ನ ಕರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ ನಿಯೋಜಿತನಾದನು.

Verse 93

मुक्त्वा तु मानुषं भावं श्वेतद्वीपमुपागतः॥ सर्वे च पुरुषास्तत्र आत्मनात्मानुदर्शनात्॥

ಮಾನವಭಾವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವನು ಶ್ವೇತದ್ವೀಪವನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ಪುರುಷರೂ ಆತ್ಮದಿಂದ ಆತ್ಮದ ದರ್ಶನದಿಂದ (ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ) ಇದ್ದರು.

Verse 94

शुक्लाम्बरधरा दिव्यभूषणैश्च विभूषिताḥ॥ दीप्तिमन्तो महाकायाḥ सर्वे च शुभदर्शनाः॥

ಅವರು ಶುಕ್ಲ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿದ್ದರು; ದೀಪ್ತಿಮಂತರಾಗಿ, ಮಹಾಕಾಯರಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲರೂ ಶುಭದರ್ಶನರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 95

स्त्रियोऽपि दिव्या यत्रत्या दिव्यभूषणभूषिताḥ॥ तेजसा दीप्तिमत्यश्च शुद्धसत्त्वविभूषिताḥ॥

ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ದಿವ್ಯರಾಗಿದ್ದರು, ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರು. ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿ, ಶುದ್ಧಸತ್ತ್ವದಿಂದ ವಿಭೂಷಿತರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 96

मयि शुद्धं परं भावमारूढाः सत्यवर्च्चसः॥ एतत्ते कथितं देवि कोकामुखमनुत्तमम्॥

ನನ್ನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಪರಮ ಭಾವಕ್ಕೆ ಆರೂಢರಾಗಿ, ಅವರು ಸತ್ಯತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು. ಓ ದೇವಿ, ಕೋಕಾಮುಖದ ಈ ಅನುತ್ತಮ ವರ್ಣನೆ ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 97

यत्र मत्स्यश्च चिल्ली च सकामा ये समागताः॥ केचिच्चान्द्रायणं कुर्युḥ केचिच्चैव जलाशनम्॥

ಆಸೆಗಳಿರುವವರು ಸೇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ—(ಆಹಾರವಾಗಿ) ಮೀನು ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲೀ ಇತ್ಯಾದಿ ಇದ್ದವು. ಕೆಲವರು ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತ ಆಚರಿಸಿದರು, ಕೆಲವರು ನೀರನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು।

Verse 98

ते च विष्णुमयान्धर्मान्द्विजस्तांस्तान्त्समाचरेत्॥ बहुधान्यवरं रत्नं दम्पत्योऽथ यशस्विनि॥

ವಿಷ್ಣುಮಯವಾದ ಆ ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ದ್ವಿಜನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಓ ಯಶಸ್ವಿನಿ, ದಂಪತಿಗಳು ಬಹುಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ರತ್ನಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 99

कुर्वन्तो मम कर्माणि भाव्यं पञ्चत्वमागताः ॥ ततः क्षेत्रप्रभावेन मम कर्मप्रभावतः ॥

ನಾನು ವಿಧಿಸಿದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಪಂಚತ್ವವನ್ನು (ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಲಯ, ಅಂದರೆ ಮರಣ) ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೂ ನನ್ನ ವಿಧಾನದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೂ (ಅವರ ಗತಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು)।

Verse 100

मम चैव प्रसादेन श्वेतद्वीपमुपागतः ॥ एवं स राजपुत्रोऽथ सर्वभूतगुणान्वितः ॥ ११२ ॥ भुक्त्वा तु मानुषं भावमूर्ध्वशाखोऽनुतिष्ठति ॥ योऽसौ परिजनस्तस्य मम कर्मव्यवस्थितः ॥ ११३ ॥ मानुषं भावमुत्सृज्य मम लोकमुपागतः ॥ सर्वशो द्युतिमांस्तत्र आत्मनानात्मदर्शनात् ॥

ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದಲೇ ಅವನು ಶ್ವೇತದ್ವೀಪವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಹೀಗೆ ಆ ರಾಜಪುತ್ರನು ಸರ್ವಭೂತಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಮಾನವಭಾವವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಊರ್ಧ್ವಗಾಮಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಹೋದನು. ಅವನ ಆ ಪರಿಜನನು ನನ್ನ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಮಾನವಭಾವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಆತ್ಮ–ಅನಾತ್ಮ ದರ್ಶನದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ವತಃ ದ್ಯುತಿಮಾನನಾದನು.

Verse 101

याश्च तत्र स्त्रियः काश्चित्सर्वाश्चोत्पलगन्धिनीः ॥ मायया मतिमन्मुक्ताः सर्वाश्चैव प्रियावृताः ॥

ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಎಲ್ಲರೂ ಕಮಲದ ಸುಗಂಧದಂತೆಯೇ ಸುಗಂಧಿತರು. ಮಾಯೆಯ ಮೂಲಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮತಿಯೊಡನೆ ಮುಕ್ತರಾದರು; ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಿಯಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಆವೃತರಾಗಿ, ಅಂದರೆ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದರು.

Verse 102

प्रसादान्मम सुश्रोणि श्वेतद्वीपमुपागताः ॥ एष धर्मश्च कीर्तिश्च शक्तिश्चैव महद्यशः ॥

ಹೇ ಸುಶ್ರೋಣಿ, ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವರು ಶ್ವೇತದ್ವೀಪವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇದು ಧರ್ಮವೂ ಹೌದು, ಕೀರ್ತಿಯೂ ಹೌದು, ಶಕ್ತಿಯೂ ಹೌದು, ಮಹಾಯಶಸ್ಸೂ ಹೌದು.

Verse 103

कर्मणां परमं कर्म तपसां च महत्तपः ॥ आख्यानानां च परमं कृतीनां परमा कृतीः ॥

ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪರಮ ಕರ್ಮ; ತಪಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮಹತ್ತಪಸ್ಸು; ಆಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪರಮ ಆಖ್ಯಾನ; ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪರಮ ಕೃತಿ.

Verse 104

धर्माणां च परो धर्मस्तवार्थं कीर्तितो मया ॥ क्रोधनाय न तं दद्यान्मूर्खाय पिशुनाय च ॥

ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಉನ್ನತ ಧರ್ಮ; ನಿನ್ನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇದನ್ನು ಕ್ರೋಧಿಗೆ, ಮೂರ್ಖನಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಿಶುನನಿಗೆ (ನಿಂದಕನಿಗೆ) ಕೊಡಬಾರದು.

Verse 105

अभक्ताय न तं दद्यादश्रद्धाय शठाय च ॥ दीक्षितायैव दातव्यं सुप्रपन्नाय नित्यशः ॥

ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವನಿಗೂ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಲ್ಲದವನಿಗೂ, ವಂಚಕನಿಗೂ ಇದನ್ನು ಕೊಡಬಾರದು. ನಿತ್ಯವೂ ಕೇವಲ ದೀಕ್ಷಿತನಿಗೂ ಸಮ್ಯಕ್ ಶರಣಾಗತನಿಗೂ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 106

सोऽपि मुच्येत पूतात्मा गर्भाद्योनिभवाद्भयात् ॥ एतत्ते कथितं भद्रे महाख्यानं महौजसम् ॥

ಅವನು ಕೂಡ—ಪೂತಾತ್ಮನಾಗಿ—ಗರ್ಭಜನ್ಯ ಯೋನಿಜನ್ಮ ಹಾಗೂ ದೇಹಧಾರಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಯದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹೇ ಭದ್ರೇ, ಈ ಮಹೌಜಸ್ವಿ ಮಹಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 107

य एतेन विधानॆन गत्वा कोकामुखं महत् ॥ तेऽपि यान्ति परां सिद्धिं चिल्लीमत्स्यौ यथा पुरा ॥

ಈ ವಿಧಾನದಂತೆ ಮಹತ್ ಕೋಕಾಮುಖಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರು ಅವರೂ ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಹಿಂದೆ ಚಿಲ್ಲೀ ಮತ್ತು ಮತ್ಸ್ಯ ಮೀನುಗಳು ಪಡೆದಂತೆ.

Verse 108

वराहरूपिणं देवं प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥

ವರಾಹರೂಪಿಣ ದೇವನಿಗೆ ವಸುಂಧರೆಯು ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದಳು.

Verse 109

तत्तत्सर्वेऽपि कुर्वन्ति विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ तत्र तौ दम्पती द्रव्यमन्नं रत्नं द्विजेषु च

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ವಿಧಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತೆ ಆ ಆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆ ದಂಪತಿಗಳು ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಧನ, ಅನ್ನ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 110

तेऽपि कुर्वन्ति कर्माणि मम भक्ताः व्यवस्थिताः ॥ तेऽपि दीर्घेण कालेन अटमानाः इतस्ततः

ಅವರೂ—ನನ್ನ ನಿಯಮಸ್ಥ ಭಕ್ತರು—ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರೂ ಇತ್ತತ್ತ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 111

पण्डिताय च दातव्यं यश्च शास्त्रविशारदः ॥ एतन्मरणकालेऽपि धारयेद्यः समाहितः

ಇದನ್ನು ಪಂಡಿತನಿಗೆ—ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾದವನಿಗೆ—ಕೊಡಬೇಕು. ಯಾರು ಸಮಾಹಿತನಾಗಿ ಮರಣಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಪ್ರಶಂಸನೀಯನು।

Verse 112

कृतं कोकामुखे चैव मम क्षेत्रे हि सुन्दरि ॥ कश्चिल्लुब्धो मिषाहारश्चरन् वै कोक-मण्डले

ಸುಂದರಿ, ಇದು ಕೋಕಾಮುಖದಲ್ಲಿ—ನನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ—ನಡೆಯಿತು. ಕೋಕಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಒಬ್ಬ ಲೋಭಿ ಬೇಟೆಗಾರನು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 113

रूपवाङ्गुणवाञ्छूरः युदकार्यार्थनिष्ठितः ॥ सौम्यं च पुरुषं चैव सर्वानभिजुगुप्सति

ಅವನು ರೂಪವಂತ, ಗುಣವಂತ, ಶೂರ; ತನ್ನ ಕಾರ್ಯೋದ್ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠಿತ. ಸೌಮ್ಯನಾದ ಸಜ್ಜನನನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದ; ಯಾರನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ।

Verse 114

अयने गत एतेषां वृत्तं कौतूहलं भुवि ॥ अन्योऽन्यप्रीतियुक्तौ तु नान्योऽन्यं जहतुः क्वचित्

ಕಾಲಕ್ರಮ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಅವರ ವೃತ್ತಾಂತವು ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲದ ವಿಷಯವಾಯಿತು. ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗಿ ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ।

Verse 115

मुच्यतां मानुषं भावं तां जातिं स्मर पौर्‌विकीम् ॥ अथ कौतूहलं भद्रे श्रवणे पूर्वजन्मनः

ಮಾನವಭಾವವನ್ನು ಬಿಡು; ಆ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ಜಾತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು. ನಂತರ, ಓ ಭದ್ರೇ, ಪೂರ್ವಜನ್ಮಶ್ರವಣದಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 116

कदाचिन्नोक्तपूर्वं ते रहस्यं परमं महत् ॥ त्वरितं गन्तुमिच्छामि विष्णोस्तत्परमं पदम्

ಒಮ್ಮೆ ನಿನಗೆ ಹಿಂದೆ ಪರಮ ಮಹಾ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ನಾನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 117

वणिजश्चैव पौराश्च वैश्याश्चापि वराङ्गनाः ॥ अनुजग्मू राजपुत्रं कोकामुखपथे स्थितम्

ವಣಿಜರು, ಪೌರರು, ವೈಶ್ಯರು—ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ—ಕೋಕಾಮುಖ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ರಾಜಪುತ್ರನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.

Verse 118

तेन तस्य प्रहारेण जाता शिरसि वेदना ॥ अहमेव विजानामि नान्यो जानाति मां विना

ಅವನ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ನನ್ನ ತಲೆಗೆ ವೇದನೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ನಾನು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನನ್ನು ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದು.

Verse 119

तावद्ददर्श मां तत्र खादन्तीं मांसपिण्डिकाम्॥ ततः स धनुरुद्यम्य सशरं च व्यकर्षत॥

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಪಿಂಡವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡನು. ನಂತರ ಅವನು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎತ್ತಿ ಬಾಣದೊಡನೆ ಎಳೆದು ತಾನಿಸಿದನು.