Adhyaya 7: Prahlada’s Defeat by Nara-Narayana and Victory through Bhakti
प्रह्लादस्य नरा-नारायणयुद्धं भक्तिविजयश्च (Prahlādasya Narā-Nārāyaṇa-yuddhaṃ Bhakti-vijayaśca)
Defeat and Victory through Bhakti
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಋಷಿ ನಾರದರಿಗೆ ಹೇಳುವಂತೆ, ದಾನವರಾಜ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ನರ–ನಾರಾಯಣರೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ನಾರಾಯಣನು ಹರಿ, ಶಾರ್ಙ್ಗಪಾಣಿ, ಪುರುಷೋತ್ತಮನೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ‘ಧರ್ಮಜ’ ಸಾಧ್ಯದ ಅಜೇಯತೆ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಸಾಕ್ಷಿತ್ವವೂ ವರ್ಣಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಗದೆ, ಶರವೃಷ್ಟಿ, ಅನೇಕ ಧನುಸ್ಸುಗಳು, ಪರಿಘ, ಮುದ್ಗರ, ಪ್ರಾಸ, ಶಕ್ತಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಆಯುಧಗಳ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಶೌರ್ಯ ಫಲಿಸದು; ಹೃದಯಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಅವನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಕುಸಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಪೀತವಾಸಾ (ವಿಷ್ಣುವಿನ ಉಪನಾಮ) ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ—ವಿಜಯ ಯುದ್ಧದಿಂದಲ್ಲ, ಧರ್ಮಜರ ಶೂಶ್ರೂಷೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ. ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಸ್ತೋತ್ರವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ವರಾಹ, ನರಸಿಂಹಾದಿ ವಿಶ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆ-ತತ್ತ್ವಗಳು ಪರಮ ನಾರಾಯಣದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಸಮನ್ವಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಅವನಿಗೆ ಪಾಪಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ಅಚಲ ವಿಷ್ಣುನಿಷ್ಠ ಬುದ್ಧಿಯ ವರಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಅಂಧಕನಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಬದರಿಕಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟು, ಧಾತೃನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತ ರಾಜಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಯೋಗಶುದ್ಧಿಯ ಆದರ್ಶವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ।
Divine Beings
Sacred Geography
Mortal & Asura Figures
Key Content Points
- Pulastya–Nārada narrative frame: Pulastya recounts Prahlāda’s prolonged combat with Nara–Nārāyaṇa, emphasizing the ‘Dharmaja’ Sādhya’s invincibility and the spectatorship of devas in the sky.
- Martial escalation and divine superiority: successive weapons (gadā, śara-vṛṣṭi, multiple bows, parigha, mudgara, prāsa, śakti) are neutralized; Prahlāda is struck in the heart and temporarily collapses, underscoring the futility of mere asura-valor against Puruṣottama.
- Bhakti as the decisive ‘victory’: Pītavāsā teaches that Prahlāda will ‘conquer’ by devotion, leading to Prahlāda’s stotra, the granting of boons (sin-dissolution; unwavering Viṣṇu-oriented buddhi), and Prahlāda’s ethical reorientation of daitya governance and personal renunciation.
Shlokas in Adhyaya 7
Verse 1
इति श्रीवामनपुराणे षष्ठो ऽध्यायः पुलस्त्य उवाच ततो ऽनङ्गं विभुर्द्दष्ट्वा ब्रह्मन् नारायणो मुनिः प्रहस्यैवं वचः प्राह कन्दर्व इह आस्यताम्
ಇಂತೆ ಶ್ರೀವಾಮನಪುರಾಣದ ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ನಂತರ ಅನಂಗನನ್ನು ಕಂಡು ವಿಭುವಾದ ಮುನಿ ನಾರಾಯಣನು ನಗುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಕಂದರ್ಪ, ಇಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗು.”
Verse 2
तदक्षुब्धत्वमीक्ष्यास्य कामो विस्मयमागतः वसन्तो ऽपि महाचिन्तां जगामाशु महामुने
ಅವನ ಅಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಕಾಮನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡನು; ಹೇ ಮಹಾಮುನೇ, ವಸಂತನೂ ಕೂಡ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮಹಾಚಿಂತೆಗೆ ಒಳಗಾದನು.
Verse 3
ततश्चाप्सरसो दृष्ट्वा स्वागतेनाभिपूज्य च वसन्तमाह भगवानेह्येहि स्थीयतामिति
ನಂತರ ಅಪ್ಸರಸರನ್ನು ನೋಡಿ ಭಗವಂತನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ವಸಂತನಿಗೆ—“ಬಾ, ಬಾ—ಇಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿರು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
Verse 4
ततो विहस्य भगवान् मञ्जरीं कुसुमावृताम् आदाय प्राक्सुवर्णाङ्गीमूर्वोर्बालां विनिर्ममे
ನಂತರ ಭಗವಂತನು ನಗುತ್ತಾ ಪುಷ್ಪಾವೃತವಾದ ಮಂಜರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ತನ್ನ ತೊಡೆಯಿಂದ ಪೂರ್ವದಂತೆ ಸ್ವರ್ಣವರ್ಣ ದೇಹವಿರುವ ಒಂದು ಯುವತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
Verse 5
ऊरूद्भवां स कन्दर्पो दृष्ट्वा सर्वाङ्गसुन्दरीम् अमन्यत तदानङ्गः किमियं सा प्रिया रतिः
ಊರುದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸರ್ವಾಂಗಸುಂದರಿಯಾದ ಆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅನಂಗನಾದ ಕಂದರ್ಪನು ಆಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದನು—“ಇವಳು ಯಾರು? ಇವಳೇ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯಾ ರತಿಯೋ?”
Verse 6
तदेव वदनं चारु स्वक्षिभ्रूकुटिलालकम् सुनासावंशाधरोष्ठमालोकनपरायणम्
ಅವಳ ಮುಖವೇ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರ—ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಭ್ರೂಗಳು ಮತ್ತು ವಕ್ರ ಅಲಕಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ; ಸೊಗಸಾದ ನಾಸಾವಂಶ, ಮೃದು ಅಧರಗಳೊಂದಿಗೆ—ನೋಡುತ್ತಲೇ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸೆಳೆಯುವದು।
Verse 7
तावेवाहार्य विरलौ पीवरौ मग्नचूचुकौ राजेते ऽस्यः कुचौ पीनौ सज्जनावि संहतौ
ಅವಳ ಎರಡು ಸ್ತನಗಳು—ಸೌಂದರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ—ಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಚೂಚುಕಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಒಳಗೆ ಮಗ್ಗಿದವು; ದೃಢ, ಉನ್ನತ, ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ಸೇರಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದ ಜೋಡಿ ಆಭರಣಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವು।
Verse 8
तदेव तनु चार्वङ्ग्या वलित्रयविभूषितम् उदरं राजते श्लक्ष्णं रोमावलिविभूषितम्
ಆ ಸುಂದರಾಂಗಿಯ ಸಣ್ಣ ಉದರವೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು—ಮೂರು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಡಚುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ಮೃದುವಾಗಿ, ರೋಮಾವಳಿಯ ರೇಖೆಯಿಂದ ಶೋಭಿತ।
Verse 9
रोमावलीच जघनाद् यान्ती स्तनतटं त्वियम् राजते भृङ्गमालेव पुलिनात् कमलाकरम्
ನಿತಂಬದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿ ಸ್ತನತಟದ ಕಡೆ ಸಾಗುವ ಈ ರೋಮಾವಳಿ ಹೀಗೆ ಶೋಭಿಸಿತು—ಮರಳು ತೀರದಿಂದ ಕಮಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸರೋವರದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಭೃಂಗಮಾಲೆಯಂತೆ।
Verse 10
जघनं त्वतिविस्तीर्ण भात्यस्या रशनावृतम् श्रीरोदमथने नद्धूं भूजङ्गेनेव मन्दरम्
ಅವಳ ಜಘನವು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾಗಿ, ರಶನಾವೃತವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ—ಕ್ಷೀರಸಾಗರ ಮಥನದಲ್ಲಿ ಭುಜಂಗದಿಂದ ಬಂಧಿತ ಮಂದರಪರ್ವತದಂತೆ।
Verse 11
कदलीस्तम्भसदृशैरूर्ध्वमूलैरथोरुभिः विभाति सा सुचार्वङ्गी पद्मकिढ्जल्कसन्निभा
ಬಾಳೆಕಂಬದಂತೆ, ಮೇಲ್ಮೂಲವಂತಾಗಿ (ಸೊಗಸಾಗಿ ಸಣ್ಣಗಾಗುವ) ಊರುಗಳಿಂದ ಆ ಸುಚಾರ್ವಂಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ—ಪದ್ಮಕಿಂಜಲ್ಕದಂತೆ কোমಲ ಕాంతಿಯುಳ್ಳವಳು।
Verse 12
जानुनी गूढगुल्फे च शुभे जङ्घे त्वरोमशे विभातो ऽस्यास्तथा पादावलक्तकसमत्विषौ
ಅವಳ ಮೊಣಕಾಲುಗಳು, ಸುಗಠಿತ ಗುಲ್ಫಗಳು (ಗೊಡವೆಗಳು) ಮತ್ತು ಶುಭ ಜಂಘೆಗಳು—ರೋಮರಹಿತವಾಗಿ—ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅವಳ ಪಾದಗಳು ಅಲಕ್ತಕ (ಕೆಂಪು ಲಾಕ್ಷಾ) ಸಮಾನ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ।
Verse 13
इति संचिन्तयन् कामस्तामनिन्दितलोचनाम् कामातुरो ऽसौ संजातः किमुतान्यो जनो मुने
ಹೀಗೆ ಅನಿಂದಿತಲೋಚನೆಯಾದ ಅವಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಕಾಮನೇ ಕಾಮಾತುರನಾದನು; ಮುನೇ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜನನಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು?
Verse 14
माधवो ऽप्युर्वशीं दृष्ट्वा संचिन्तयत नारद किंस्वित् कामनरेन्द्रस्य राजधानी स्वयं स्थिता
ನಾರದಾ, ಮಾಧವನು ಕೂಡ ಉರ್ವಶಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು—‘ಕಾಮನರೇಂದ್ರನ ರಾಜಧಾನಿಯೇ ಸ್ವಯಂ ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆಯೇ?’
Verse 15
आयाता शशिनो नूनमियं कान्तिर्निशाक्षये रविरश्मिप्रतापार्तिभीता शरणमागता
ರಾತ್ರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಈ ಕಾಂತಿ, ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳ ದಹನವೇದನೆಯಿಂದ ಭಯಗೊಂಡು ಶರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ।
Verse 16
इत्थं संचितयन्नेव अवष्टभाप्सरोगणम् तस्थौ मुनिरिव ध्यानमास्थितः स तु माधवः
ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಲೇ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಆ ಮಾಧವನು ಧ್ಯಾನನಿಷ್ಠ ಮುನಿಯಂತೆ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತನು।
Verse 17
ततः स विस्मितान् सर्वान् कन्दर्पादीन् महामुने दृष्ट्वा प्रोवाच वचनं स्मितं कृत्वा शुभव्रतः
ನಂತರ, ಹೇ ಮಹಾಮುನೇ, ಕಂದರ್ಪಾದಿ ಎಲ್ಲರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಶುಭವ್ರತನು ಮೊದಲು ಸ್ಮಿತಮಾಡಿ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು।
Verse 18
इयं ममोरुसंभृता कामाप्सरस माधव नीयतां सुरलोकाय दीयतां वासवाय च
‘ಹೇ ಮಾಧವ, ನನ್ನ ಊರುಮೇಲೆ ಸಂಭೃತವಾದಂತೆ ಇರುವ ಈ ಕಾಮಾಪ್ಸರೆಯನ್ನು ದೇವಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಿರಿ; ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ)ನಿಗೂ ಅರ್ಪಿಸಿರಿ.’
Verse 19
इत्युक्ताः कम्पमानास्ते जग्मुर्गृह्योर्वशीं दिवम् सहस्राक्षाय तां प्रादाद् रूपयौवनशालिनीम्
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅವರು ನಡುಗುತ್ತಾ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಉರ್ವಶಿಯನ್ನು ಕರೆತಂದರು; ರೂಪ-ಯೌವನಸಂಪನ್ನಳಾದ ಆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ (ಇಂದ್ರ)ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರು।
Verse 20
आचक्षुश्चरितं ताभ्यां धर्मजाभ्यां महामुने देवाराजाय कामाद्यास्ततो ऽभृद् विस्मयः परः
ಮಹಾಮುನೇ, ಧರ್ಮಜರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು; ಆಗ ಕಾಮ ಮೊದಲಾದವರಲ್ಲಿ ಪರಮ ವಿಸ್ಮಯ ಉಂಟಾಯಿತು।
Verse 21
एताद्शं हि चरितं ख्यातिमग्र्यां जगाम ह पातालेषु तथा मर्त्यै दिक्ष्वष्टासु जगाम च
ನಿಜಕ್ಕೂ ಇಂತಹ ಚರಿತವು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿತು; ಅದು ಪಾತಾಳಗಳಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಂಟು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿತು।
Verse 22
एकदा निहते रौद्रो हिरण्यकशिपौ मुने अभिषिक्तस्तदा राज्ये प्रह्लादौ नाम दानवः
ಮುನೇ, ಒಮ್ಮೆ ಕ್ರೂರ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಹತನಾದ ಬಳಿಕ, ಪ್ರಹ್ಲಾದನೆಂಬ ದಾನವನು ಆಗ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾದನು।
Verse 23
तस्मिञ्शासति दैत्येन्द्रे देवब्राह्मणपूजके मखानि भुवि राजानो यजन्ते विधिवत्तदा
ದೇವರು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಆ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭೂಮಿಯ ರಾಜರು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಮಖಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।
Verse 24
ब्राह्मणाश्च तपो धर्मं तीर्थयात्राश्च कुर्वते वैश्याश्च पशुवृत्तिस्थाः शूद्राः शुश्रूषणे रताः
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು; ವೈಶ್ಯರು ಪಶುಪಾಲನೆ ಆಧಾರಿತ ಜೀವನವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು; ಶೂದ್ರರು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು।
Verse 25
चातुर्वर्ण्यं ततः स्वे स्वे आश्रमे धर्मकर्मणि आवर्त्तत ततो देवा वृत्त्या युक्ताभवान् मुने
ಅನಂತರ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯವು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಯಿತು; ತದನಂತರ, ಹೇ ಮುನೇ, ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಿರರಾದರು।
Verse 26
ततस्तु च्यवनो नाम भार्गवेन्द्रो महातपाः जगाम नर्मदां स्नातुं तीर्थं चैवाकुलीश्वरम्
ಆಮೇಲೆ ಚ್ಯವನನೆಂಬ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ, ಭಾರ್ಗವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ನರ್ಮದೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ‘ಆಕುಲೀಶ್ವರ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಲು ಹೊರಟನು।
Verse 27
तत्र दृष्ट्वा महादेवं नदीं स्नातुमवातरत् अवतीर्णं प्रजग्राह नागः केकरलोहितः
ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಕಂಡು ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ನದಿಗೆ ಇಳಿದನು; ಇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ‘ಕೇಕರ-ಲೋಹಿತ’ ಎಂಬ ನಾಗನು ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದನು।
Verse 28
गृहीतस्तेन नागेन सस्मार मनसा हरिम् संस्मृते पुण्डरीकाक्षे निर्विषो ऽभून्महोरगः
ಆ ನಾಗನು ಹಿಡಿದಾಗ ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು; ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನ ಸ್ಮರಣೆಯಾದ ಕೂಡಲೇ ಆ ಮಹೋರಗವು ವಿಷರಹಿತವಾಯಿತು।
Verse 29
नीतस्तेनातिरौद्रेण पन्नगेन रसातलम् निर्विषश्चापि तत्याज च्यवनं भुजगोत्तमः
ಆ ಅತ್ಯಂತ ರೌದ್ರ ಪನ್ನಗನು ಅವನನ್ನು ರಸಾತಲಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು; ವಿಷರಹಿತನಾದ ಆ ಭುಜಗೋತ್ತಮನು ನಂತರ ಚ್ಯವನನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು।
Verse 30
संत्यक्तमात्रो नागेन च्यवनो भार्गवोत्तमः चचार नागकन्याभिः पूज्यचमानः समन्ततः
ಸರ್ಪದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ತಕ್ಷಣ ಭಾರ್ಗವೋತ್ತಮನಾದ ಚ್ಯವನನು ನಾಗಕನ್ಯೆಯರಿಂದ ಸರ್ವದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ ಸಂಚರಿಸಿದನು।
Verse 31
विचारन् प्रविवेशाथ दानवानां महत् पुरम् संपूज्यमानो दैत्येन्द्रः प्रह्लादो ऽथ ददर्श तम्
ನಂತರ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ದಾನವರ ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಅವನನ್ನು ಕಂಡನು.
Verse 32
भृगुपुत्रे महातेजाः पूजां चक्रे यथार्हतः संपूजितोपविष्टश्च पृष्टश्चागमनं प्रति
ಭೃಗುಪುತ್ರನಿಗೆ ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದನು. ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಆಸೀನನಾದ ನಂತರ ಅವನ ಆಗಮನದ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.
Verse 33
स चोवाच महाराज महातीर्थं महाफलम् स्नातुमेवागतो ऽस्म्यद्य द्रष्टुञ्चैवाकुलीश्वरम्
ಅವನು ಹೇಳಿದನು— ‘ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಇದು ಮಹಾತೀರ್ಥ, ಮಹಾಫಲಪ್ರದ. ನಾನು ಇಂದು ಸ್ನಾನಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಆಕುಲೀಶ್ವರನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.’
Verse 34
नद्यामेवावतीर्णो ऽस्मि गृहीतश्चाहिना बलान् समानीतो ऽस्मि पाताले दृष्टश्चात्र भवानपि
‘ನಾನು ನದಿಯಲ್ಲೇ ಇಳಿದಿದ್ದೆ; ಆಗ ಸರ್ಪವು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದಿತು. ನನ್ನನ್ನು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದಿತು; ಇಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನೂ ಕಂಡೆ.’
Verse 35
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं च्यवनस्य दितीश्वरः प्रोवाच धर्मसंयुक्तं स वाक्यं वाक्यकोविदः
ಚ್ಯವನನ ಈ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ದೈತ್ಯಾಧಿಪತಿ, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವಂತನು, ಧರ್ಮಸಂಯುಕ್ತವಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದರು।
Verse 36
प्रह्लाद उवाच भगवन् कानि तीर्थानि पृथिव्यां कानि चाम्बरे रसातले च कानि स्युरेतद् वक्तुं ममार्हसि
ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹೇಳಿದರು— ಭಗವನ್! ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ತೀರ್ಥಗಳು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಯಾವವು, ಮತ್ತು ರಸಾತಲದಲ್ಲಿ ಯಾವವು ಇವೆ? ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಲು ನೀವು ಯೋಗ್ಯರು।
Verse 37
च्यवन उवाच पृथिव्यां नैमिषं तीर्थमन्तरिक्षे च पुष्करम् चक्रतीर्थं महाबाहो रसातलतले विदुः
ಚ್ಯವನನು ಹೇಳಿದರು— ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೈಮಿಷ ತೀರ್ಥ, ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರ; ಓ ಮಹಾಬಾಹೋ, ಚಕ್ರತೀರ್ಥವು ರಸಾತಲತಲದಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದೆ।
Verse 38
पुलस्त्य उवाच श्रुत्वा तद्भार्गववचो दैत्यराजो महामुने नेमिषै गन्तुकामस्तु दानवानितदब्रवीत्
ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು— ಓ ಮಹಾಮುನೇ! ಭಾರ್ಗವನ (ಚ್ಯವನನ) ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ದೈತ್ಯರಾಜನು ನೈಮಿಷಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ದಾನವರಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದರು।
Verse 39
प्रह्लाद उवाच उत्तिष्ठध्वं गमिष्यामः स्नातुं तीर्थं हि नैमिषम् द्रक्ष्यामः पुण्डरीकाक्षं पीतवाससमच्युतम्
ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹೇಳಿದರು— ಎದ್ದೇಳಿರಿ; ನೈಮಿಷ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಹೋಗೋಣ. ಪೀತವಸ್ತ್ರಧಾರಿ, ಪದ್ಮನೇತ್ರ, ಅಚ್ಯುತ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನ ದರ್ಶನ ಮಾಡೋಣ।
Verse 40
पुलस्त्य उवाच इत्युक्ता दानवेन्द्रेण सर्वे ते दैत्यदानवाः चक्रुरुद्योगमतुलं निर्जग्मुश्च रसातलात्
ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ದಾನವೇಂದ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಆ ಎಲ್ಲಾ ದೈತ್ಯ-ದಾನವರು ಅತുലವಾದ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ರಸಾತಲದಿಂದ ಹೊರಟರು।
Verse 41
ते समभ्येत्य दैतेया दानवाश्च महाबलाः नेमिषारण्यमागत्य स्नानं चक्रुर्मुदान्विताः
ಆ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ದೈತ್ಯರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬಂದು ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಸ್ನಾನಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು।
Verse 42
ततो दितीश्वरः श्रीमान् मृगव्यां स चचार ह चरन् सरस्वतीं पुण्यां ददर्श विमलोदकाम्
ನಂತರ ದಿತಿವಂಶದ ಆ ಶ್ರೀಮಂತ ಅಧಿಪತಿ ಬೇಟೆಯ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು; ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ನಿರ್ಮಲ ಜಲವಿರುವ ಪುಣ್ಯ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಕಂಡನು।
Verse 43
तस्यादूरे महाशाखं शलवृक्षं शरैश्चितम् ददर्श बाणानपरान् मुखे लग्नान् परस्परम्
ಅವನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಮಹಾಶಾಖೆಗಳಿರುವ ಶಲವೃಕ್ಷವು ಬಾಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು; ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನಿತರ ಬಾಣಗಳ ತುದಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಒಂದೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವುದನ್ನೂ ಕಂಡನು।
Verse 44
ततस्तानद्भुताकारान् बाणान् नागोपवीतकान् दृष्ट्वातुलं तदा चक्रे क्रोधं दैत्येश्वरः किल
ಆಗ ನಾಗವೇ ಉಪವೀತವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಅದ್ಭುತಾಕಾರದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ದೈತ್ಯೇಶ್ವರನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅತೀವ ಕ್ರೋಧಗೊಂಡನು।
Verse 45
स ददर्श ततो ऽदूरात्कृष्णाजिनधरौ मुनी समुन्नतजटाभारौ तपस्यासक्तमानसौ
ಆಗ ಅವನು ದೂರವಲ್ಲದೆ, ಕೃಷ್ಣಾಜಿನ ಧರಿಸಿದ ಇಬ್ಬರು ಮುನಿಗಳನ್ನು ಕಂಡನು—ಎತ್ತಾಗಿ ನಿಂತ ಜಟಾಭಾರವುಳ್ಳವರು, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲೀನಮನಸ್ಕರು।
Verse 46
तयोश्च पार्श्वयोर्दिव्ये धनुषी लक्षणान्विते शार्ङ्गमागवं चैव अक्ष्य्यौ च महेषुधी
ಅವರಿಬ್ಬರ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಶುಭಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತ ಎರಡು ದಿವ್ಯ ಧನುಸ್ಸುಗಳು ಇದ್ದವು—ಶಾರ್ಙ್ಗ ಮತ್ತು ಆಗವ—ಮತ್ತು ಎರಡು ಅಕ್ಷಯ ಮಹಾತೂಣೀರಗಳೂ ಇದ್ದವು।
Verse 47
तौ दृष्ट्वामन्यत तदा दामिबिकाविति दानवः ततः प्रोवाच वचनं तावुभौ पुरुषोत्तमौ
ಅವರನ್ನು ಕಂಡ ದಾನವನು ಆಗ ‘ಇವರು ದಂಭಿಗಳು’ ಎಂದು ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸಿದನು; ನಂತರ ಆ ಇಬ್ಬರು ಉತ್ತಮ ಪುರುಷರಿಗೆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।
Verse 48
किं भवद्भ्यां समारःधं दम्भं धर्मविनाशनम् क्व तपः क्व जटाभारः क्व चेमौ प्रवरायुधौ
ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಧರ್ಮವಿನಾಶಕವಾದ ಈ ದಂಭವನ್ನು ಏಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದೀರಿ? ತಪಸ್ಸು ಎಲ್ಲಿ, ಜಟಾಭಾರ ಎಲ್ಲಿ—ಮತ್ತು ಈ ಎರಡು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಯುಧಗಳು ಏಕೆ?
Verse 49
अथोवाच नरो दैत्यं का ते चिन्ता दितीश्वर सामर्थ्ये सति यः कुर्यात् तत्संपद्येत तस्य हि
ಆಮೇಲೆ ನರನು ದೈತ್ಯನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ದಿತಿವಂಶಾಧಿಪ, ನಿನಗೆ ಏನು ಚಿಂತೆ? ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವಾಗ ಯಾರು ಕಾರ್ಯಮಾಡುವರೋ, ಅವರ ಉದ್ದೇಶಿತ ಫಲವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.”
Verse 50
अथोवाच दितीशस्तौ का शक्तिर्युवयोरिह मयि तिष्ठति दैत्येन्द्रे धर्मसेतुप्रवर्तके
ಅప్పుడు ದಿತಿವಂಶಾಧಿಪತಿ ಆ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವಾಗ—ನಾನು ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ, ಧರ್ಮಸೇತುವಿನ ಪ್ರವರ್ತಕ—ನಿಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ?”
Verse 51
नरस्तं प्रत्युवाचाथ आवाभ्यां शक्तिरूर्जिता न कश्चिच्छक्नुयाद् योद्धुं नरनारायणौ युधि
ಅಂದು ನರನು ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು— “ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಮಹಾಬಲ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನರ-ನಾರಾಯಣರೊಂದಿಗೆ ಯಾರೂ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಶಕ್ತರಾಗರು.”
Verse 52
दैत्येश्वरस्तस्तः क्रुद्धः प्रतिज्ञामारुरोह च यथा कथञ्चिज्जेष्यामि नरनारायणौ रणे
ನಂತರ ದೈತ್ಯಾಧಿಪತಿ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು— “ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಿಂದಾದರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನರ-ನಾರಾಯಣರನ್ನು ನಾನು ಜಯಿಸುವೆನು.”
Verse 53
इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा दितीश्वरः स्थाप्य बलं वनान्ते वितत्य चापं गुणमाविकृष्य तलध्वनिं घोरतरं चकार
ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಮಹಾತ್ಮ ದಿತಿವಂಶಾಧಿಪತಿ ಅರಣ್ಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ನಂತರ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ನಾರನ್ನು ಎಳೆದು, ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾದ ಬಿಲ್ಲಿನ ಟಂಕರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.
Verse 54
ततो नरस्त्वाजगवं हि चापमानम्य बाणान् सुबहुञ्शिताग्रान् मुमोच तानप्रतिमैः पृषत्कैश्चिच्छेद दैत्यस्तपनीयपुङ्खैः
ನಂತರ ನರನು ಆಜಗವ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ವಂಗಿಸಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಮುನೆಯ ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು; ಆದರೆ ದೈತ್ಯನು ಬಂಗಾರದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಅಪ್ರತಿಮ ಶರಗಳಿಂದ ಅವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
Verse 55
छिन्नान् समीक्ष्याथ नरः पृषत्कान् दैत्येश्वरेणाप्रतिमेव संख्ये क्रुद्धः समानम्य महाधनुस्ततो मुमोच चान्यान् विविधान् पृषत्कान्
ಆ ಅಪೂರ್ವ ಸಮರದಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಛಿನ್ನಗೊಳಿಸಿದುದನ್ನು ಕಂಡು ನರನು ಕ್ರೋಧಗೊಂಡನು; ಮಹಾಧನುಸ್ಸನ್ನು ವಂಗಿಸಿ ವಿವಿಧ ವಿಧದ ಇನ್ನಿತರ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು।
Verse 56
एकं नरो द्वौ दितिजेश्वरश्च त्रीन् धर्मसूनुश्चतुरो दितीशः नरस्तु बाणान् प्रमुमोच पञ्च षड् द्रत्यनाथो निशितान् पृषत्कान्
ನರನು ಒಂದು ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಡಿದನು; ದಿತಿಜೇಶ್ವರನು ಎರಡು; ಧರ್ಮಸೂನು ಮೂರು; ದಿತೀಶನು ನಾಲ್ಕು. ನಂತರ ನರನು ಐದು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು; ದೈತ್ಯನಾಥನು ಆರು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು।
Verse 57
सप्तर्षिमुख्यो द्विचतुश्च दैत्यो नरस्तु षट् त्रीणि च दैत्यमुख्ये षट्त्रीणि चैकं च दितीश्वरेण मुक्तानि बाणानि नराय विप्र
ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡಿದನು; ದೈತ್ಯನು ಎರಡು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು; ನರನು ದೈತ್ಯಮುಖ್ಯನ ಮೇಲೆ ಆರು ಮತ್ತು ಮೂರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ದಿತೀಶ್ವರನು ನರನ ಮೇಲೆ ಆರು, ಮೂರು ಮತ್ತು ಒಂದು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು।
Verse 58
एकं च षट् पञ्च नरेण मुक्तास्त्वष्टौ शराः सप्त च दानवेन षट् सप्त चाष्टौ नव षण्नरेण द्विसप्ततिं दैत्यपतिः ससर्ज्ज
ನರನು ಒಂದು, ಆರು, ಐದು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡಿದನು; ದಾನವನು ಎಂಟು ಮತ್ತು ಏಳು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು. ನಂತರ ನರನು ಆರು, ಏಳು, ಎಂಟು, ಒಂಬತ್ತು, ಆರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು; ದೈತ್ಯಪತಿಯಾದವನು ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು।
Verse 59
शतं नरस्त्रीणि शतानि दैत्यः षड् धर्मपुत्रो दश दैत्यराजः ततो ऽप्यसंख्येयतरान् हि बाणान् मुमोचतुस्तौ सुभृशं हि कोपात्
ನರನು ನೂರಮೂರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡಿದನು; ದೈತ್ಯನು ನೂರಾರು ಬಾಣಗಳನ್ನು. ಧರ್ಮಪುತ್ರನು ಆರು ಬಾಣಗಳನ್ನು; ದೈತ್ಯರಾಜನು ಹತ್ತು. ನಂತರ ಉಗ್ರಕೋಪದಿಂದ ಇಬ್ಬರೂ ಇನ್ನೂ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಸುರಿಸಿದರು।
Verse 60
ततो नरो बाणगणैरसख्यैरवास्तरद्भूमिमथो दिशः खम् स चापि दैत्यप्रवरः पृषत्कैश्चिच्छेद वेगात् तपनीयपुङ्खैः
ಆಮೇಲೆ ಆ ನರನು ಅಸಂಖ್ಯ ಬಾಣಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ, ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಆಕಾಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿದನು. ದೈತ್ಯಪ್ರವರನು ಸ್ವರ್ಣಪಕ್ಷಗಳಿರುವ ವೇಗಶರಗಳಿಂದ ಅವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಛೇದಿಸಿ ಕೆಡವಿದನು.
Verse 61
ततः पतत्त्रिभिर्वीरौ सुभृशं नरदानवौ युद्धे वरास्त्रैर्युध्येतां घोररूपैः परस्परम्
ಆಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳ ಹಾರಾಟದ ನಡುವೆ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು—ನರ ಮತ್ತು ದಾನವ—ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾಗಿ, ಭಯಂಕರ ರೂಪದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಹಾರಮಾಡುತ್ತಾ ಹೋರಾಡಿದರು.
Verse 62
ततस्तु दैत्येन वरास्त्रपाणिना चापे नियुक्तं तु पितामहास्त्रम् महेश्वरास्त्रं पुरुषोत्तमेव समं समाहत्य निपेततुस्तौ
ಆಮೇಲೆ ವರಾಸ್ತ್ರಪಾಣಿಯಾದ ದೈತ್ಯನು ತನ್ನ ಧನುಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹಾಸ್ತ್ರ (ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ)ವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಮಹೇಶ್ವರಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಸಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿಹತ ಮಾಡಿದಾಗ ಆ ಎರಡೂ ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಒಂದೇ ವೇಳೆ ನಿಷ್ಫಲವಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದವು.
Verse 63
ब्रह्मस्त्रे तु प्रशमिते प्रह्लादः क्रोधमूर्छितः गदां प्रगृह्य तरसा प्रचस्कन्द रथोत्तमात्
ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವು ಶಮನವಾದಾಗ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾದನು. ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ತೀವ್ರ ವೇಗದಿಂದ ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥದಿಂದ ಜಿಗಿದು ಇಳಿದನು.
Verse 64
गदापाणिं समायान्तं दैत्यं नारायणस्तदा दृष्ट्वाथ पृष्ठतश्चक्रे नरं योद्धूमनाः स्वयम्
ಆಗ ಗದಾಪಾಣಿಯಾದ ದೈತ್ಯನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ನಾರಾಯಣನು ನರನನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ತಾನೇ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಎದುರಿಗೆ ಸಿದ್ಧನಾದನು.
Verse 65
ततो दीतीशः सगदः समाद्रवत् सशार्ङ्गपाणिं तपसां निधानम् ख्यातं पुराणर्षिमुदारविक्रमं नारायणं नारद लोकपालम्
ಆಗ ದಿತಿವಂಶಾಧಿಪತಿ ದೈತ್ಯನು, ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಶಾರ್ಙ್ಗಪಾಣಿ ವಿಷ್ಣುವಿನತ್ತ—ತಪಸ್ಸಿನ ನಿಧಿ, ಪುರಾತನ ಋಷಿಯಾಗಿ ಖ್ಯಾತ, ಉದಾರ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ನಾರಾಯಣನತ್ತ, ಹೇ ನಾರದ, ಲೋಕಪಾಲನತ್ತ—ಧಾವಿಸಿದನು।
Frequently Asked Questions
Prahlāda’s stotra identifies Nārāyaṇa as the all-encompassing supreme principle, subsuming major deities and cosmic functions (e.g., Brahmā, the three-eyed deity, Agni, Vāyu, Sūrya, Candra) within Viṣṇu’s being. This is a classic Purāṇic strategy of syncretic theology: it acknowledges the wider pantheon and their iconographic roles while asserting a unifying, non-competitive hierarchy in which devotion (bhakti) to Nārāyaṇa becomes the integrating axis.
Two pilgrimage geographies are explicitly named: Naimiṣāraṇya, where Prahlāda performs his morning rite (āhnika-kriyā), and Badarikāśrama, to which he proceeds for devotional encounter with Nara–Nārāyaṇa. While the chapter does not provide a full tīrtha-māhātmya catalogue, it uses these sites as topographical sanctification markers—linking ritual discipline (Naimiṣa) and ascetic-devotional attainment (Badarī) to the transformation of asura kingship into dharma-guided conduct.
Prahlāda moves from a vow-driven martial project (to defeat the ‘Dharmaja’ Sādhya) to the recognition that the divine cannot be conquered by force. Guided by Pītavāsā, he ‘wins’ through exclusive devotion, receives boons (eradication of bodily, mental, and verbal sin; steadfast Viṣṇu-oriented intellect), delegates sovereignty to Andhaka, and adopts a renunciatory-yogic stance—presenting bhakti and ethical governance as the mature resolution of asura-dharma.
Read Vamana Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.