
ಅಧ್ಯಾಯವು ಸೂತನು ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಬಳಿಕ ವ್ಯಾಸನು ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ನಿರಂತರ ತೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಸರಯೂ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ‘ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರ’ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ—ಇದು ಪಾಪನಾಶಕ, ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಸ್ಥಳ-ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಇತರ ತೀರ್ಥಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಃಸ್ನಾನ, ದೇವಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನಸ್ನಾನ, ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಮಾಸವ್ರತಗಳು, ಅನ್ನ-ಭೂಮಿ-ಗೋ-ವಸ್ತ್ರ ದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸತ್ಕಾರಗಳ ಫಲಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮಪದ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಮೇರುಪ್ರಮಾಣದ ಪಾಪಗಳೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿದೊಡನೆ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ‘ಅಕ್ಷಯ’ವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ದೃಢ ಫಲತರ್ಕವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವ, ಹರಿ—ಈ ತ್ರಿದೇವರ ನಿತ್ಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಆ ಸ್ಥಳದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ, ವೈಷ್ಣವ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಯೂ ಸರ್ವದೇವ ಪಾವನತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಚಂದ್ರ-ಸಹಸ್ರ’ ವ್ರತ ಮತ್ತು ‘ಚಂದ್ರಹರ’ ಪ್ರಸಂಗದ ಕಾಲನಿರ್ಣಯ ಹಾಗೂ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಚಂದ್ರನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹೋಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಅನುಗ್ರಹ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಶೌಚ ನಿಯಮಗಳು, ಪ್ರತಿಮೆ/ಮಂಡಲ ನಿರ್ಮಾಣ, ಚಂದ್ರನ ಹದಿನಾರು ನಾಮಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿ, ಅರ್ಘ್ಯ ಅರ್ಪಣೆ, ಸೋಮಮಂತ್ರದಿಂದ ಹೋಮ, ಕಲಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಋತ್ವಿಜರ ತೃಪ್ತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭೋಜನ ಮತ್ತು ವ್ರತ ಸಮಾಪ್ತಿಯ ನಂತರ ನಿಯಮಶೈಥಿಲ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳಿಗೂ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮಾನವೇತರ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಈ ತೀರ್ಥದ ಫಲವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆಚರಣೆ-ಧರ್ಮದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 1
सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचो धीमानादरात्कुंभजन्मनः । प्रोवाच मधुरं वाक्यं कृष्णद्वैपायनो मुनिः
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಕುಂಭಜನ್ಮನಾದ (ಅಗಸ್ತ್ಯ) ಜ್ಞಾನಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ, ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ) ಮುನಿಯು ಆದರದಿಂದ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
Verse 2
व्यास उवाच । भगवन्नद्भुतमिदं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । श्रुत्वा त्वत्तो मम मनः परमानंदमाययौ
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಭಗವನ್! ಈ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವು ಅದ್ಭುತವೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೂ ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿತು.
Verse 3
अन्यत्तीर्थवरं ब्रूहि तत्त्वेन मम शृण्वतः । न तृप्तिरस्ति मनसः शृण्वतो मम सुव्रत
ಹೇ ಸುವ್ರತ! ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ನೀನು ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳು. ಕೇಳುತ್ತಿರಲು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 4
अगस्त्य उवाच । शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि तीर्थमन्यदनुत्तमम् । स्वर्गद्वारमिति ख्यातं सर्वपापहरं सदा
ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಕೇಳು; ನಾನು ಮತ್ತೊಂದು ಅನುತ್ತಮ ತೀರ್ಥವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅದು ‘ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ, ಸದಾ ಸರ್ವಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವುದು.
Verse 5
स्वर्गद्वारस्य माहात्म्यं विस्तराद्वक्तुमीश्वरः । नहि कश्चिदतो वत्स संक्षेपाच्छृणु सुव्रत
ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಈಶ್ವರಸಮಾನ ಶಕ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ; ಆದ್ದರಿಂದ ವತ್ಸ, ಹೇ ಸುವ್ರತ—ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಕೇಳು.
Verse 6
सहस्रधारामारभ्य पूर्वतः सरयूजले । षट्त्रिंशदधिका प्रोक्ता धनुषां षट्शती मितिः
ಸಹಸ್ರಧಾರೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಸರಯೂ ಜಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣ ಆರು ನೂರು ಮೂವತ್ತಾರು ಧನುಷ್ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 7
स्वर्गद्वारस्य विस्तारः पुराणज्ञैर्विशारदैः । स्वर्गद्वारसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति
ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪುರಾಣಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ವಿಶಾರದರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ತೀರ್ಥವು ಹಿಂದೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಮುಂದೆಯೂ ಇರದು.
Verse 8
सत्यंसत्यं पुनः सत्यं नासत्यं मम भाषितम् । स्वर्गद्वारसमं तीर्थं नास्ति ब्रह्माण्डगोलके
ಸತ್ಯಂ ಸತ್ಯಂ ಪುನಃ ಸತ್ಯಂ; ನನ್ನ ವಚನ ಅಸತ್ಯವಲ್ಲ. ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗೋಳದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರಸಮಾನ ತೀರ್ಥವಿಲ್ಲ.
Verse 9
हित्वा दिव्यानि भौमानि तीर्थानि सकलान्यपि । प्रातरागत्य तिष्ठन्ति तत्र संश्रित्य सुव्रत
ಹೇ ಸುವ್ರತ! ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ದಿವ್ಯ ಹಾಗೂ ಭೌಮ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ.
Verse 10
तस्मादत्र प्रकर्तव्यं प्रातः स्नानं विशेषतः । सर्वतीर्थावगाहस्य फलमात्मन ईप्सता
ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾತಃಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು—ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಿಸಿದ ಫಲವನ್ನು ತನ್ನಿಗೆ ಬಯಸುವವನು.
Verse 11
त्यजंति प्राणिनः प्राणान्स्वर्गद्वारांतरे द्विज । प्रयांति परमं स्थानं विष्णोस्ते नात्र संशयः
ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುವ ಜೀವಿಗಳು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
Verse 12
मुक्तिद्वारमिदं पश्य स्वर्गप्राप्तिकरं नृणाम् । स्वर्गद्वारमिति ख्यातं तस्मात्तीर्थमनुत्तमम्
ಈ ‘ಮುಕ್ತಿದ್ವಾರ’ವನ್ನು ನೋಡು; ಇದು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಪ್ರಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ‘ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ತೀರ್ಥ ಅನುತ್ತಮ.
Verse 13
स्वर्गद्वारं सुदुष्प्राप्यं देवैरपि न संशयः । यद्यत्कामयते तत्र तत्तदाप्नोति मानवः
ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರವು ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಪ್ರಾಪ್ಯ—ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಸಹ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಮಾನವನು ಏನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೋ ಅದನ್ನೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 14
स्वर्गद्वारे परा सिद्धिः स्वर्गद्वारे परा गतिः । जप्तं दत्तं हुतं दृष्टं तपस्तप्तं कृतं च यत् । ध्यानमध्ययनं सर्वं दानं भवति चाक्षयम्
ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿ, ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಗತಿ. ಜಪ, ದಾನ, ಹೋಮ, ದರ್ಶನ-ಪೂಜೆ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳು—ಧ್ಯಾನ, ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ದಾನವೂ ಅಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 15
जन्मांतरसहस्रेण यत्पापं पूर्वसंचितम् । स्वर्गद्वारप्रविष्टस्य तत्सर्वं व्रजति क्षयम्
ಸಾವಿರಾರು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತವಾದ ಪೂರ್ವಸಂಚಿತ ಪಾಪವೆಲ್ಲ, ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವನಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 16
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा वै वर्णसंकराः । कृमिम्लेच्छाश्च ये चान्ये संकीर्णाः पापयोनयः
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು, ಶೂದ್ರರು ಹಾಗೂ ವರ್ಣಸಂಕರರು; ಹಾಗೆಯೇ ಕೃಮಿಗಳು, ಮ್ಲೇಚ್ಛರು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಭಿನ್ನ ಪಾಪಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು—
Verse 17
कीटाः पिपीलिकाश्चैव ये चान्ये मृगपक्षिणः । कालेन निधनं प्राप्ताः स्वर्गद्वारे शृणु द्विज
ಕೀಟಗಳು, ಪಿಪೀಲಿಕೆಗಳು (ಇರುವೆಗಳು) ಹಾಗೂ ಇತರ ಮೃಗ-ಪಕ್ಷಿಗಳೂ—ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಲವಶವಾಗಿ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುವವರು; ಕೇಳು, ಓ ದ್ವಿಜ.
Verse 18
कौमोदकीकराः सर्वे पक्षिणो गरुडध्वजाः । शुभे विष्णुपुरे विष्णुर्जायते तत्र मानवाः
ಎಲ್ಲರೂ ಕೌಮೋದಕೀ ಗದಾಧಾರಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ; ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಗರುಡಧ್ವಜದ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಚಿಹ್ನಿತರಾಗುತ್ತವೆ। ಆ ಶುಭ ವಿಷ್ಣುಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ವಿಷ್ಣುಸ್ವಭಾವ ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣುಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 19
अकामो वा सकामो वा अपि तीर्थगतोपि वा । स्वर्गद्वारे त्यजन्प्राणान्विष्णुलोके महीयते
ನಿಷ್ಕಾಮನಾಗಲಿ ಸಕಾಮನಾಗಲಿ—ಕೇವಲ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಬಂದವನಾದರೂ—ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಿದವನು ವಿಷ್ಣುಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।
Verse 20
मुनयो देवताः सिद्धाः साध्या यक्षा मरुद्गणाः । यज्ञोपवीतमात्रेण विभागं चक्रिरे तु ये
ಮುನಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ಸಾಧ್ಯರು, ಯಕ್ಷರು, ಮರುದ್ಗಣಗಳು—ಯಜ್ಞೋಪವೀತ (ಜನಿವಾರ) ಮಾತ್ರದ ಆಧಾರದಿಂದಲೇ ಭೇದವಿಭಾಗ ಮಾಡಿದವರು—
Verse 21
मध्याह्नेऽत्र प्रकुर्वंति सान्निध्यं देवतागणाः । तस्मात्तत्र प्रकुर्वंति मध्याह्ने स्नानमादरात्
ಇಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ದೇವತಾಗಣಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ। ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 22
कुर्वंत्यनशनं ये तु स्वर्गद्वारे जितेंद्रियाः । प्रयांति परमं स्थानं ये च मासोपवासिनः
ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಅನಶನ ಮಾಡುವವರು, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಸೋಪವಾಸ (ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಉಪವಾಸ) ಆಚರಿಸುವವರು—ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 23
अन्नदानरता ते च रत्नदा भूमिदा नराः । गोवस्त्रदाश्च विप्रेभ्यो यांति ते भवनं हरेः
ಅನ್ನದಾನದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ರತ್ನ ಹಾಗೂ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನಮಾಡುವವರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಗೋವು ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡುವವರು—ಅವರು ಹರಿಯ ಧಾಮವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ।
Verse 24
यत्र सिद्धा महात्मानो मुनयः पितरस्तथा । स्वर्गं प्रयांति ते सर्वे स्वर्गद्वारं ततः स्मृतम्
ಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರು, ಮಹಾತ್ಮರು, ಮುನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪಿತೃಗಳು—ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ‘ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 25
चतुर्द्धा च तनुं कृत्वा देवदेवो हरिः स्वयम् । अत्र वै रमते नित्यं भ्रातृभिः सह राघवः
ದೇವದೇವನಾದ ಹರಿ ಸ್ವತಃ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾನೆ—ರಾಘವನು ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ।
Verse 26
ब्रह्मलोकं परित्यज्य चतुर्वक्त्रः सनातनः । अत्रैव रमते नित्यं देवैः सह पितामहः
ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸನಾತನ ಚತುರ್ಮುಖ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 27
कैलासनिलयावासी शिवस्तत्रैव संस्थितः
ಕೈಲಾಸನಿವಾಸಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।
Verse 28
मेरुमन्दरमात्रोऽपि राशिः पापस्य कर्मणः । स्वर्गद्वारं समासाद्य स सर्वो व्रजति क्षयम्
ಮೇರು–ಮಂದರದಷ್ಟು ಮಹತ್ತರವಾದ ಪಾಪಕರ್ಮರಾಶಿಯೂ ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಕ್ಷಣವೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 29
या गतिर्ज्ञानतपसां या गतिर्यज्ञयाजिनाम् । स्वर्गद्वारे मृतानां तु सा गतिर्विहिता शुभा
ಜ್ಞಾನ-ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದವರಿಗೂ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವರಿಗೂ ದೊರೆಯುವ ಶುಭಗತಿಯೇ, ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದವರಿಗೂ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶುಭಗತಿಯಾಗಿದೆ।
Verse 30
ऋषिदेवासुरगणैर्जपहोमपरायणैः । यतिभिर्मोक्षकामैश्च स्वर्गद्वारो निषेव्यते
ಜಪ-ಹೋಮಗಳಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾದ ಋಷಿಗಳು, ದೇವರುಗಳು, ಅಸುರಗಣಗಳು ಹಾಗೂ ಮೋಕ್ಷಕಾಮಿಗಳಾದ ಯತಿಗಳು ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 31
षष्टिवर्षसहस्राणि काशीवासेषु यत्फलम् । तत्फलं निमिषार्द्धेन कलौ दाशरथीं पुरीम्
ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ವಾಸಿಸಿದ ಫಲವೇ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ದಶರಥನ ಪುರಿಯಾದ ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರೆ ಅರ್ಧ ನಿಮಿಷದಲ್ಲೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 32
या गतिर्योगयुक्तानां वाराणस्यां तनुत्यजाम् । सा गतिः स्नानमात्रेण सरय्वां हरिवासरे
ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವ ಯೋಗಯುಕ್ತರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಪರಮಗತಿಯೇ, ಹರಿವಾಸರದಲ್ಲಿ ಸರಯೂನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 33
स्वर्गद्वारे मृतः कश्चिन्नरकं नैव पश्यति । केशवानुगृहीता हि सर्वे यांति परां गतिम्
ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಮರಣಹೊಂದುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ನರಕವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇಶವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಪರಮಗತಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
Verse 34
भूलोके चांतरिक्षे च दिवि तीर्थानि यानि वै । अतीत्य वर्तते तानि तीर्थान्येतद्द्विजोत्तम
ಭೂಲೋಕ, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿ ಈ ತೀರ್ಥವು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ, ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ.
Verse 35
विष्णुभक्तिं समासाद्य रमन्ते तु सुनिश्चिताः । संहृत्य शक्तितः कामं विषयेषु हि संस्थितम्
ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ದೃಢನಿಶ್ಚಯಿಗಳು ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಕಾಮವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 36
शक्तितः सर्वतो युक्त्वा शक्तिस्तपसि संस्थिता । न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि
ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ನಿಯೋಜಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಶಕ್ತಿ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ; ಕೋಟ್ಯಂತರ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರಿಗೆ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ (ಪುನರ್ಜನ್ಮ) ಇಲ್ಲ.
Verse 37
हन्यमानोऽपि यो विद्वान्वसेच्छस्त्रशतैरपि । स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति
ನೂರಾರು ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಹೊಡೆತಕ್ಕೊಳಗಾದರೂ ಜ್ಞಾನಿ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಪರಮಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 38
स्वर्गद्वारे वियुज्येत स याति परमां गतिम् । उत्तरं दक्षिणं वापि अयनं न विकल्पयेत्
ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವನು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಉತ್ತರಾಯಣ–ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ ಎಂಬ ಭೇದವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
Verse 39
सर्वस्तेषां शुभः कालः स्वर्गद्वारं श्रयंति ये । स्नानमात्रेण पापानि विलयं यांति देहिनाम्
ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವವರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಾಲವೂ ಶುಭವೇ. ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ದೇಹಿಗಳ ಪಾಪಗಳು ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ.
Verse 40
यावत्पापानि देहेन ये कुर्वंति जनाः क्षितौ । अयोध्या परमं स्थानं तेषामीरितमादरात्
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನರು ದೇಹದಿಂದ ಎಷ್ಟೇ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ಅವರಿಗಾಗಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಯೇ ಪರಮಸ್ಥಾನವೆಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 41
ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे पंचदश्यां विशेषतः । तस्य सांवत्सरी यात्रा देवैश्चन्द्रहरेः स्मृता
ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಚಂದ್ರಹರಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಇದು ದೇವರಿಂದಲೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
Verse 42
तस्मिन्नुद्यापनं चन्द्रसहस्रं व्रतयोगिभिः । कार्यं प्रयत्नतो विप्र सर्वयज्ञफलाधिकम्
ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಹೇ ವಿಪ್ರ, ವ್ರತನಿಷ್ಠ ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಚಂದ್ರಸಹಸ್ರ ವ್ರತದ ಉದ್ಯಾಪನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಅದರ ಫಲವು ಎಲ್ಲಾ ಯಜ್ಞಫಲಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ.
Verse 43
तस्मिन्कृते महापापक्षयात्स्वर्गो भवेन्नृणाम्
ಅದು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದಾಗ, ಮಹಾಪಾಪಕ್ಷಯದಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಪ್ರಾಪ್ತಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 44
श्रीव्यास उवाच । भगवन्ब्रूहि तत्त्वेन तस्य चन्द्रहरेः शुभाम् । उत्पत्तिं च तथा चंद्रव्रतस्योद्यापने विधिम्
ಶ್ರೀವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು— ಭಗವನ್, ಆ ಚಂದ್ರಹರಿಯ ಶುಭ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನೂ, ಚಂದ್ರವ್ರತದ ಉದ್ಯಾಪನ ವಿಧಿಯನ್ನೂ ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿರಿ।
Verse 45
अगस्त्य उवाच । अयोध्यानिलयं विष्णुं नत्वा शीतांशुरुत्सुकः । आगच्छत्तीर्थमाहात्म्यं साक्षात्कर्तुं सुधानिधिः । अत्रागत्य च चन्द्रोऽथ तीर्थयात्रां चकार सः
ಅಗಸ್ತ್ಯರು ಹೇಳಿದರು— ಅಯೋಧ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಸాక్షಾತ್ಕರಿಸಲು ಉತ್ಸುಕನಾದ ಅಮೃತನಿಧಿ ಚಂದ್ರನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದನು; ಬಂದು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದನು।
Verse 46
क्रमेण विधिपूर्वं च नानाश्चर्यसमन्वितः । समाराध्य ततो विष्णुं तपसा दुश्चरेण वै
ನಂತರ ಅವನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ನಾನಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ನಿಜಕ್ಕೂ ದುಶ್ಚರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸಮಾರಾಧಿಸಿದನು।
Verse 47
तत्प्रसादं समासाद्य स्वाभिधानपुरस्सरम् । हरिं संस्थापयामास तेन चंद्रहरिः स्मृतः
ಅವನ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ಹರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ‘ಚಂದ್ರಹರಿ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।
Verse 48
वासुदेवप्रसादेन तत्स्थानं जातमद्भुतम् । तद्धि गुह्यतमं स्थानं वासुदेवस्य सुव्रत
ವಾಸುದೇವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತವಾಯಿತು. ಹೇ ಸುವ್ರತ! ಅದು ವಾಸುದೇವನ ಪರಮ ಗುಹ್ಯ ಹಾಗೂ ಪರಮ ಪಾವನ ಧಾಮವಾಗಿದೆ.
Verse 49
सर्वेषामिव भूतानां भर्तुर्मोक्षस्य सर्वदा । अस्मिन्सिद्धाः सदा विप्र गोविंदव्रतमास्थिताः
ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರು ಸದಾ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಗೋವಿಂದವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ—ಗೋವಿಂದನು ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಮೋಕ್ಷದ ಸ್ವಾಮಿ ಎಂಬಂತೆ.
Verse 50
नानालिंगधरा नित्यं विष्णुलोकाभिकांक्षिणः । अभ्यस्यंति परं योगं मुक्तात्मानो जितेंद्रियाः
ವಿವಿಧ ಲಿಂಗಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ನಿತ್ಯವೂ ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಆಕಾಂಕ್ಷಿಸುವ, ಮುಕ್ತಾತ್ಮರು ಹಾಗೂ ಜಿತೇಂದ್ರಿಯರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಮ ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 51
यथा धर्ममवाप्नोति अन्यत्र न तथा क्वचित् । दानं व्रतं तथा होमः सर्वमक्षयतां व्रजेत
ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಪ್ರಾಪ್ತಿ ಹೇಗೋ, ಹಾಗೆ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಆಗದು. ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ದಾನ, ವ್ರತ ಮತ್ತು ಹೋಮ—ಎಲ್ಲವೂ ಅಕ್ಷಯ ಪುಣ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 52
सर्वकामफलप्राप्तिर्जायते प्राणिनां सदा । तस्मादत्र विधातव्यं प्राणिभिर्यत्नतः क्रमात् । दानादिकं विप्रपूजा दंपत्योश्च विशेषतः
ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಸರ್ವ ಕಾಮ್ಯಫಲಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಧಿಕ್ರಮದಿಂದ ದಾನಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪೂಜೆಯನ್ನು—ವಿಶೇಷತಃ ದಂಪತಿಗಳು ಸೇರಿ—ಆಚರಿಸಬೇಕು.
Verse 53
सर्वयज्ञाधिकफलं सर्वतीर्थावगाहनम् । सर्वदेवावलोकस्य यत्पुण्यं जायते नृणाम्
ಸರ್ವ ಯಜ್ಞಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಫಲ, ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪುಣ್ಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ವ ದೇವರ ದರ್ಶನದಿಂದ ನರರಿಗೆ ಜನಿಸುವ ಪುಣ್ಯ—
Verse 54
तत्सर्वं जायते पुण्यं प्राणिनामस्य दर्शनात् । तस्मादेतन्महाक्षेत्रं पुराणादिषु गीयते
ಆ ಸಮಸ್ತ ಪುಣ್ಯವೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಈ (ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ) ಕೇವಲ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಕಾರಣ ಇದು ಪುರಾಣಾದಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
Verse 55
उद्यापनविधिश्चात्र नृभिर्द्विजपुरस्सरम् । अग्रे चंद्रहरेश्चन्द्र सहस्रव्रतसंज्ञकः
ಇಲ್ಲಿಯೂ ವ್ರತದ ಉದ್ಯಾಪನ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಜನರು ದ್ವಿಜರನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಅದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ಮೊದಲಿಗೆ ಚಂದ್ರದೇವನ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ‘ಚಂದ್ರ-ಸಹಸ್ರ ವ್ರತ’ವೆಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ರತವಿಧಿ ಇದೆ.
Verse 56
गते वर्षद्वये सार्द्धे पंचपक्षे दिनद्वये । दिवसस्याऽष्टमे भागे पतत्येकोऽधिमासकः
ಎರಡು ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಾಗ, ಜೊತೆಗೆ ಐದು ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ದಿನಗಳು ಸೇರಿದಾಗ, ದಿನದ ಎಂಟನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಧಿಮಾಸ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 57
त्र्यधिके वा अशीत्यब्दे चतुर्मासयुते ततः । भवेच्चन्द्रसहस्रं तु तावज्जीवति यो नरः । उद्यापनं प्रकर्त्तव्यं तेन यात्रा प्रयत्नतः
ಅಥವಾ ಎಂಭತ್ತ್ಮೂರು ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳು ಕಳೆದ ನಂತರ ‘ಚಂದ್ರ-ಸಹಸ್ರ’ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ—ಯಾವ ನರನು ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಬದುಕಿದರೆ. ಆಗ ಅವನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿ ಉದ್ಯಾಪನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
Verse 58
यत्पुण्यं परमं प्रोक्तं सततं यज्ञयाजिनाम् । सत्यवादिषु यत्पुण्यं यत्पुण्यं हेमदायिनि । तत्पुण्यं लभते विप्र सहस्राब्दस्य जीविभिः
ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಸದಾ ನೆರವೇರಿಸುವ ಯಾಜಕರಿಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಮ ಪುಣ್ಯ, ಸತ್ಯವಾಡಿಗಳ ಪುಣ್ಯ, ಹಾಗೂ ಹಿರಣ್ಯದಾನ ಮಾಡುವವನ ಪುಣ್ಯ—ಆ ಎಲ್ಲ ಪುಣ್ಯವನ್ನೂ, ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಸಹಸ್ರಾಬ್ದ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಜೀವಿಸುವವರು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 59
सर्वसौख्यप्रदं तादृक्पुण्यव्रतमिहोच्यते
ಅಂತಹ ಪುಣ್ಯವ್ರತವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ವಸೌಖ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 60
चतुर्दश्यां शुचिः स्नात्वा दन्तधावनपूर्वकम् । चरितब्रह्मचर्य्यश्च जितवाक्कायमानसः । पौर्णमास्यां तथा कृत्वा चंद्रपूजां च कारयेत्
ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ದಂತಧಾವನ ಮಾಡಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ವಾಣಿ, ದೇಹ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಜಯಿಸಿ ನಿಯಮದಿಂದಿರಬೇಕು. ನಂತರ ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿ ಚಂದ್ರಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।
Verse 61
पूर्वं च मातरः पूज्या गौर्यादिकक्रमेण च । ऋत्विजः पूजयेद्भक्त्या वृद्धिश्राद्धपुरस्सरम्
ಮೊದಲು ಗೌರೀ ಮೊದಲಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಮಾತೃಕೆಯರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ವೃದ್ಧಿಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಪೂರ್ವಕರ್ಮವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಋತ್ವಿಜರನ್ನು (ಪುರೋಹಿತರನ್ನು) ಗೌರವಿಸಬೇಕು।
Verse 62
प्रयतैः प्रतिमा कार्या चंद्रमंडलसन्निभा । सहस्रसंख्या ह्यथवा तदर्द्धं वा तदर्द्धकम् । निजवित्तानुमानेन तदर्धेन तदर्द्धिकम्
ಶುದ್ಧತೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಚಂದ್ರಮಂಡಲದಂತೆ ಕಾಣುವ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಅದರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾವಿರವಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಅದರ ಅರ್ಧ, ಅಥವಾ ಅದರ ಅರ್ಧದ ಅರ್ಧ—ತನ್ನ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ; ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಶಕ್ತಿಮೇರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು।
Verse 63
ततः श्रद्धानुमानाद्वा कार्या वित्तानुमानतः । अथवा षोडश शुभा विधातव्याः प्रयत्नतः
ಅನಂತರ ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಅಥವಾ ಧನಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಧಿಯಂತೆ ಹದಿನಾರು ಶುಭ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು/ಉಪಹಾರಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು।
Verse 64
चंद्रपूजां ततः कुर्यादागमोक्तविधानतः । माषैः षोडशभिः कार्या प्रत्येकं प्रतिमा शुभा
ನಂತರ ಆಗಮೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಂತೆ ಚಂದ್ರದೇವನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು। ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶುಭ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಹದಿನಾರು ಮಾಷಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು।
Verse 65
सोममंत्रेण होमस्तु कार्यो वित्तानुमानतः । प्रतिमास्थापनं कुर्यात्सोममंत्रमुदीरयेत्
ಧನಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸೋಮಮಂತ್ರದಿಂದ ಹೋಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು। ನಂತರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಸ್ಥಾಪನೆಯ ವೇಳೆ ಸೋಮಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು।
Verse 66
सोमोत्पत्तिं सोमसूक्तं पाठयेच्च प्रयत्नतः । चंद्रपूजां ततः कुर्यादागमोक्तविधानतः
ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸೋಮೋದ್ಭವದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಸೋಮಸೂಕ್ತವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು/ಪಠಿಸಿಸಬೇಕು। ನಂತರ ಆಗಮೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಂತೆ ಚಂದ್ರಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 67
चंद्रन्यासं कलान्यासं कारयेन्मंडले जलम् । एकादशेंद्रियन्यासं तथैव विधिपूर्वकम्
ಚಂದ್ರನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕಲಾನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ಜಲವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಬೇಕು। ಹಾಗೆಯೇ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಏಕಾದಶ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನ್ಯಾಸವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 68
चंद्रबिंबनिभं कार्य्यं मंडलं शुभतंडुलैः । मध्ये च कलशः स्थाप्यो गव्येन पयसाप्लुतः
ಚಂದ್ರಬಿಂಬದಂತೆ ಶುಭ ತಂಡುಲಗಳಿಂದ ಮಂಡಲವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೋಕ್ಷೀರದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಲಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.
Verse 69
चतुरस्रेषु संपूर्णान्कलशान्स्थापयेद्बहिः । मंडले चंद्रपूजा च कर्तव्या नामभिः क्रमात्
ಹೊರಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತುಂಬಿದ ಕಲಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾಮೋಚ್ಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಚಂದ್ರಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 70
चंद्राय विधवे नित्यं नमः कुमुदबंधवे
ವಿಧಾತೃ ಚಂದ್ರನಿಗೆ ನಿತ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ; ಕುಮುದದ ಬಂಧುವಾದ ಚಂದ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 71
सुधांशवे च सोमाय ओषधीशाय वै नमः । नमोऽब्जाय मृगांकाय कलानां निधये नमः
ಅಮೃತಸಮಾನ ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಚಂದ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸೋಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಔಷಧಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಪದ್ಮಸಮಾನ ಶೀತಲ ಮೃಗಾಂಕಧಾರಿಗೆ, ಕಲೆಗಳ ನಿಧಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 72
नमो नक्षत्रनाथाय शर्वरीपतये नमः । जैवातृकाय सततं द्विजराजाय वै नमः
ನಕ್ಷತ್ರನಾಥನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ರಾತ್ರಿಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಜೀವದಾಯಕ ಜೈವಾತೃಕನಿಗೆ ಸದಾ ನಮಸ್ಕಾರ; ದ್ವಿಜರಾಜ ಚಂದ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 73
एवं षोडशभिश्चंद्रः स्तोतव्यो नामभिः क्रमात्
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಂದ್ರದೇವನನ್ನು ಹದಿನಾರು ನಾಮಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಬೇಕು।
Verse 74
ततो वै प्रयतो दद्याद्विधिवन्मंत्रपूर्वकम् । शंखतोयं समादाय सपुष्पं फलचंदनम्
ನಂತರ ನಿಯಮಸಂಯಮದಿಂದ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು—ಶಂಖಜಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಪುಷ್ಪ, ಫಲ ಮತ್ತು ಚಂದನ ಸಹಿತವಾಗಿ।
Verse 75
नमस्ते मासमासांते जायमान पुनःपुनः । गृहाणार्घ्यं शशांक त्वं रोहिण्या सहितो मम
ಪ್ರತಿ ಮಾಸಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುನಃಪುನಃ ಉದಯಿಸುವ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಶಶಾಂಕ! ರೋಹಿಣಿಯೊಡನೆ ನನ್ನ ಈ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು।
Verse 76
एवं संपूज्य विधिवच्छशिनं प्रणतो भवेत् । षोडशान्ये च कलशा दुग्धपूर्णाः सरत्नकाः
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಶಶಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಹಾಲಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ, ರತ್ನಸಹಿತ ಇನ್ನೂ ಹದಿನಾರು ಕಲಶಗಳನ್ನು (ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು)।
Verse 77
सवस्त्राच्छादनाः शांत्यै दातव्यास्ते द्विजन्मने । अभिषेकं ततः कुर्यात्पायसेन जलेन तु
ಶಾಂತಿಯಿಗಾಗಿ ಆ ಕಲಶಗಳನ್ನು ವಸ್ತ್ರಾವರಣসহಿತ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಪಾಯಸ ಮತ್ತು ಜಲದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 78
ऋत्विजां मनसस्तुष्टिः कार्या वित्तानुमानतः । ब्राह्मणं भोजयेत्तत्र सकुटुंबं विशेषतः
ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಧನಾನುಸಾರವಾಗಿ ಋತ್ವಿಜರ (ಪುರೋಹಿತರ) ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕುಟುಂಬಸಹಿತ ಭೋಜನಗೊಳಿಸಬೇಕು.
Verse 79
पूजनीयौ प्रयत्नेन वस्त्रैश्च द्विजदंपती । कर्तव्यं च ततो भूरिदक्षिणादानमुत्तमम्
ದ್ವಿಜ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಸ್ತ್ರಾದಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಹಾಗೂ ಬಹಳ ದಕ್ಷಿಣಾ-ದಾನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 80
प्रतिमाश्च प्रदातव्या द्विजेभ्यो धेनुपूर्विकाः । सुवर्णं रजतं वस्त्रं तथान्नं च विशेषतः । दातव्यं चंद्रसुप्रीत्यै हर्षादेवं द्विजन्मने
ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನೂ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಮೊದಲು ಗೋ-ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ, ವಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಚಂದ್ರದೇವನ ಮಹಾಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ದ್ವಿಜನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು.
Verse 81
उपवासविधानेन दिनशेषं नयेत्सुधीः । अनंतरे च दिवसे कुर्याद्भगवदर्चनम् । बांधवैः सह भुञ्जीत नियमं च विसर्ज्जयेत्
ವಿವೇಕಿಯಾದ ಭಕ್ತನು ಉಪವಾಸವಿಧಾನದಂತೆ ದಿನದ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಕಳೆಯಬೇಕು. ಮುಂದಿನ ದಿನ ಭಗವಂತನ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು; ನಂತರ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿ ನಿಯಮವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು (ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಬೇಕು).
Verse 82
एवं च कुरुते चंद्रसहस्रं व्रतमुत्तमम् । ब्रह्मघ्नोऽपि सुरापोऽपि स्तेयी च गुरुतल्पगः । व्रतेनानेन शुद्धात्मा चंद्रलोकं व्रजेन्नरः
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ‘ಚಂದ್ರಸಹಸ್ರ’ ಎಂಬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ರತದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದವನೂ, ಮದ್ಯಪಾನಿಯೂ, ಕಳ್ಳನೂ, ಗುರುತಲ್ಪಗಾಮಿಯೂ—ಆತ್ಮಶುದ್ಧನಾಗಿ—ಚಂದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
Verse 83
यादृशश्च भवेद्विप्र प्रियो नारायणस्य च । एवं करोति नियतं कृतकृत्यो भवेन्नरः
ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಮನುಷ್ಯನು ಹೇಗೇ ಇರಲಿ, ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾಗಿ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ನಿತ್ಯ ದೃಢವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ।