
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು, ಹಿಂದಿನ ಸೃಷ್ಟಿವಿಷಯಗಳ ನಂತರ, ಸೂತನಿಂದ ತೀರ್ಥಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪೂರ್ವ ಸಂವಾದವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅಲ್ಲಿ ದೇವಿ ದಿವ್ಯಸಭೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಶಿವನನ್ನು ದೀರ್ಘ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಶಿವನು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಶಿವ-ಶಕ್ತಿಗಳ ಪರಮಾಭೇದವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ಯಜ್ಞಕರ್ಮ, ಲೋಕಕಾರ್ಯ, ಕಾಲಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಿಶಾಲ ತಾದಾತ್ಮ್ಯ-ವಚನಮಾಲೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ದೇವಿ ಕಲಿಯುಗಪೀಡಿತ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ—ಯಾವ ತೀರ್ಥದ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ಸಮಸ್ತ ತೀರ್ಥಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು. ಶಿವನು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರಭಾಸವನ್ನು ಗುಹ್ಯವಾದ ಪರಮ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಉನ್ನತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಪಟಿಗಳು, ಹಿಂಸಕರು, ನಾಸ್ತಿಕರು ಇಂತಹ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ವಾಗ್ದತ್ತ ಫಲ ಸಿಗದು ಎಂಬ ನೈತಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಯೂ, ಕ್ಷೇತ್ರಶಕ್ತಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯೂ ಬರುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಲಿಂಗದ ಪ್ರಕಾಶ, ಅದರ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರ, ಹಾಗೂ ಇಚ್ಛಾ-ಜ್ಞಾನ-ಕ್ರಿಯಾ ಎಂಬ ಮೂರು ಶಕ್ತಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು ಎಂಬುದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟು, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುವವರಿಗೆ ಪಾವನತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ಫಲಶ್ರುತಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 1
ऋषय ऊचुः । कथितो भवता सर्गः प्रतिसर्गस्तथैव च । वंशानुवंशचरितं पुराणानामनुक्रमः
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ನೀವು ಸರ್ಗ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಸರ್ಗವನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ವಂಶ-ಉಪವಂಶಗಳ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಪುರಾಣಗಳ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದೀರಿ।
Verse 2
मन्वन्तरप्रमाणं च ब्रह्मांडस्य च विस्तरः । ज्योतिश्चक्रस्वरूपं च यथावदनुवर्णितम् । श्रोतुमिच्छामहे त्वत्तः सांप्रतं तीर्थविस्तरम्
ನೀವು ಮನ್ವಂತರಗಳ ಪ್ರಮಾಣ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿಶ್ಚಕ್ರದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಈಗ ನಾವು ನಿಮ್ಮಿಂದ ತೀರ್ಥಗಳ ವಿವರವಾದ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ।
Verse 3
पृथिव्यां यानि तीर्थानि पापघ्नानि शुभानि च । तानि सूतज कार्त्स्न्येन यथावद्वक्तुमर्हसि
ಹೇ ಸೂತಪುತ್ರನೇ! ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಪಹಾರಿಗಳಾಗಿಯೂ ಶುಭಪ್ರದಗಳಾಗಿಯೂ ಇರುವ ತೀರ್ಥಗಳು ಯಾವುವೋ, ಅವನ್ನು ನೀನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಬೇಕು।
Verse 4
सूत उवाच । इदं पृष्टं पुरा देव्या कैलासशिखरोत्तमे । नानाधातुविचित्रांगे नानारत्नसमन्विते
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯು ಕೈಲಾಸದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದಳು; ಅದು ನಾನಾ ಧಾತುಗಳಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸಿ, ನಾನಾ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 5
नानाद्रुमलताकीर्णे नानापुष्पोपशोभिते । यक्षविद्याधराकीर्णे ह्यप्सरोगणसेविते
ಆ ಸ್ಥಳವು ನಾನಾವಿಧ ವೃಕ್ಷ-ಲತಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ನಾನಾ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿದ್ದು, ಯಕ್ಷ-ವಿದ್ಯಾಧರರಿಂದ ಕಿರಿದಾಗಿ, ಅಪ್ಸರಾ ಗಣಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 6
तत्र ब्रहमा च विष्णुश्च स्कन्दनन्दिगणेश्वराः । चंद्रादित्यौ ग्रहैः सार्धं नक्षत्रध्रुवमण्डलम्
ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಕಂದ, ನಂದಿ ಮತ್ತು ಗಣೇಶ್ವರರು ಇದ್ದರು; ಚಂದ್ರ-ಆದಿತ್ಯರು ಗ್ರಹಗಳೊಂದಿಗೆ, ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲ ಹಾಗೂ ಧ್ರುವಮಂಡಲವೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು।
Verse 7
वायुश्च वरुणश्चैव कुबेरो धनदस्तथा । ईशानश्चाग्निरिंद्रश्च यमो निरृतिरेव च
ಅಲ್ಲಿ ವಾಯು ಮತ್ತು ವರುಣ, ಹಾಗೆಯೇ ಧನದನಾದ ಕುಬೇರನೂ ಇದ್ದನು; ಜೊತೆಗೆ ಈಶಾನ, ಅಗ್ನಿ, ಇಂದ್ರ, ಯಮ ಮತ್ತು ನಿರೃತಿಯೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು।
Verse 8
सरितः सागराः सर्वे पर्वता उरगास्तथा । ब्राह्म्याद्या मातरश्चैव ऋषयश्च तपोधनाः
ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ಸಾಗರಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಗರೂ ಇದ್ದರು; ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಮೊದಲಾದ ಮಾತೃಕೆಯರು ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸೇ ಧನವಾದ ಋಷಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು।
Verse 10
मूर्तिमंति च तीर्थानि क्षेत्राण्यायतनानि च । दानवासुरदैत्याश्च पिशाचा भूतराक्षसाः
ತೀರ್ಥಗಳು ಸ್ವತಃ ಮೂರ್ತಿಮಂತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು; ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಯತನಗಳು (ದೇವಾಲಯಗಳು) ಕೂಡ; ಹಾಗೆಯೇ ದಾನವರು, ಅಸುರರು, ದೈತ್ಯರು, ಪಿಶಾಚರು, ಭೂತರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು।
Verse 11
तत्र सिंहासनं दिव्यं शतयोजनविस्तृतम्
ಅಲ್ಲಿ ಶತ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದಿದ ದಿವ್ಯ ಸಿಂಹಾಸನವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 12
लक्षायुतसहस्रैश्च रुद्रकोटिभिरावृतम् । तन्मध्ये सर्वतोभद्रं सिंहद्वारैः सुतोरणैः
ಅದು ಲಕ್ಷ-ಸಹಸ್ರ ಜನರಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ರುದ್ರರ ಕೋಟಿಗಳಿಂದಲೂ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಮಂಗಳಕರವಾದ ಒಂದು ಮಂಡಪವಿದ್ದು, ಸಿಂಹದ್ವಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಂದರ ತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 13
स्वच्छमौक्तिकसंकाशं प्राकारशिखरावृतम् । नन्दीश्वरमहाकालद्वारपालगणैर्वृतम्
ಅದು ಸ್ವಚ್ಛ ಮುತ್ತಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಪ್ರಾಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿತ್ತು; ನಂದೀಶ್ವರ, ಮಹಾಕಾಲ ಮೊದಲಾದ ದ್ವಾರಪಾಲ ಗಣಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು।
Verse 14
किंकिणीजालमुखरैः सत्यताकैरलंकृतम् । वितानच्छत्रखंडैश्च मुक्तादामप्रलंबितैः
ಅದು ಮಧುರವಾಗಿ ಮ್ರೋಗುವ ಕಿಂಕಿಣೀಜಾಲಗಳಿಂದಲೂ, ದೀಪ್ತಿಮಾನ್ ಆಭರಣಗಳಿಂದಲೂ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿತ್ತು; ಹಾಗೆಯೇ ವಿತಾನಗಳು ಮತ್ತು ಛತ್ರಖಂಡಗಳಿಂದ ತೂಗುತ್ತಿದ್ದ ಮುತ್ತಿನ ದಾಮಗಳಿಂದ ಸುವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 15
घंटाचामरशोभाढयैर्दर्पणैश्चोपशोभितम् । कलशैर्द्वारविन्यस्तरत्नपल्लवसंयुतैः
ಅದು ಗಂಟೆ ಮತ್ತು ಚಾಮರಗಳ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದರ್ಪಣಗಳಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು; ಹಾಗೆಯೇ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾದ ಮಂಗಳ ಕಲಶಗಳು, ರತ್ನಜಡಿತ ಪಲ್ಲವಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಮಲ ಅಂಕುರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದ್ದವು।
Verse 16
चित्रितं चित्रशास्त्रज्ञै रत्नचूर्णैः समु्ज्वलैः । स्वस्तिकैः पत्रवल्याद्यैर्लिंगोद्भवलतादिभिः
ಚಿತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅದನ್ನು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದರು; ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ರತ್ನಚೂರ್ಣಗಳಿಂದ ಅದು ದೀಪ್ತವಾಗಿತ್ತು; ಸ್ವಸ್ತಿಕಗಳು, ಪತ್ರವಳ್ಳಿ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ಲಿಂಗೋದ್ಭವ-ಲತಾದಿ ಮಂಗಳಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಅಂಕಿತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 17
शतसिंहासनाकीर्णं वेदिकाभिश्च शोभितम् । आसीनै रुद्रवृन्दैश्च रुद्रकन्याकदम्बकैः
ಅದು ನೂರಾರು ಸಿಂಹಾಸನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ವೇದಿಕೆಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು; ಹಾಗೆಯೇ ಆಸೀನರಾದ ರುದ್ರಗಣಗಳು ಮತ್ತು ರುದ್ರಕನ್ಯೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಿತ್ತು।
Verse 18
लक्षपत्रदलाढ्यैश्च श्वेतपद्मैश्च भूषितम् । अप्सरोभिः समाकीर्णं पुष्पप्रकरविस्तृतम्
ಅದು ಅಪಾರ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ದಳಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಶ್ವೇತ ಪದ್ಮಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತವಾಗಿತ್ತು; ಅಪ್ಸರೆಯರಿಂದ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು, ನಾನಾವಿಧ ಪುಷ್ಪರಾಶಿಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 19
धूपितं धूपवर्त्तीभिः कुंकुमोदकसेचितम् । वंशवीणामृदंगैश्च गोमुखैर्मुखवादनैः
ಅದು ಧೂಪವತ್ತಿಗಳಿಂದ ಧೂಪಿತವಾಗಿ, ಕುಂಕುಮಸುಗಂಧ ಜಲದಿಂದ ಸಿಂಚಿತವಾಗಿತ್ತು; ವಂಶಿ, ವೀಣೆ, ಮೃದಂಗ, ಗೋಮುಖ ಶೃಂಗ ಹಾಗೂ ಇತರ ಮುಖವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು।
Verse 20
शंखभेरीनिनादेन दुन्दुभिध्वनितेन च । गर्जद्भिर्गणवृन्दैश्च मेघस्वनितनिस्वनैः
ಶಂಖ-ಭೇರಿ ನಿನಾದದಿಂದ, ದುಂದುಭಿಗಳ ಗಂಭೀರ ಧ್ವನಿಯಿಂದ, ಗರ್ಜಿಸುವ ಗಣವೃಂದಗಳಿಂದ—ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಾದ ಹರಡಿತು।
Verse 21
गणानां स्तोत्रशब्देन सामवेदरवेण च । प्रेक्षणीयैर्महानादैर्गेयहुङ्कारशोभितम्
ಗಣರ ಸ್ತೋತ್ರಶಬ್ದಗಳಿಂದಲೂ ಸಾಮವೇದದ ಗಾನರವದಿಂದಲೂ ಅದು ಶೋಭಿಸಿತು; ವಿಸ್ಮಯಕರ ಮಹಾನಾದಗಳು ಮತ್ತು ಗೀತದಲ್ಲಿನ ಮಧುರ ಹುಂಕಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಯಿತು।
Verse 22
वृषनर्दितशब्देन गजवाजिरवेण च । कांचीनूपुरशब्देन समाकीर्णदिगंतरम्
ವೃಷಭಗಳ ಗರ್ಜನಶಬ್ದ, ಗಜ-ವಾಜಿಗಳ ರವ, ಹಾಗೂ ಕಾಂಚಿ-ನೂಪುರಗಳ ಝಂಕರದಿಂದ—ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಂತರಾಳವೆಲ್ಲ ನಾದದಿಂದ ತುಂಬಿತು।
Verse 23
सर्वसंपत्करं श्रीमच्छंकरस्यैव मंदिरम् । वंश वीणामृदंगैश्च नादितं तत्र तत्र ह । ऋग्वेदो मूर्तिमांश्चैव शक्रनीलसमद्युतिः
ಸರ್ವಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುವ ಶ್ರೀಶಂಕರನ ಆ ಶ್ರೀಮಂದಿರವು, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ವಂಶಿ, ವೀಣೆ, ಮೃದಂಗಗಳ ನಾದದಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು। ಹಾಗೆಯೇ ಋಗ್ವೇದವು ಸ್ವತಃ ಮೂರ್ತಿಮಂತನಾಗಿ, ಶಕ್ರನೀಲಮಣಿಯಂತೆ ಗಾಢ ನೀಲ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು।
Verse 24
दिव्यगन्धानुलिप्तांगो दिव्याभरणभूषितः । संस्थितः पूर्वतस्तस्य दीप्यमानः स्वतेजसा
ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧಗಳಿಂದ ಲೇಪಿತ ಅಂಗಗಳನ್ನೂ, ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನೂ ಆದ ಅವನು, ಆ ಧಾಮದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 25
उत्तरेण यजुर्वेदः शुद्धस्फटिकसन्निभः । दिव्यकुण्डलधारी च महाकायो महाभुजः
ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಯಜುರ್ವೇದನು ನಿಂತಿದ್ದನು—ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ; ದಿವ್ಯ ಕುಂಡಲಧಾರಿ, ಮಹಾಕಾಯ, ಮಹಾಭುಜ।
Verse 26
स्थितः पश्चिम दिग्भागे सामवेदः सनातनः । रक्तांबरधरः श्रीमान्पप्ररागसमप्रभः
ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸನಾತನ ಸಾಮವೇದನು ನಿಂತಿದ್ದನು—ಶ್ರೀಮಂತ, ರಕ್ತಾಂಬರಧಾರಿ, ಪದ್ಮರಾಗಮಣಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳವನು।
Verse 27
स्रग्दामधारी चित्रश्च गीतभूषणभूषितः । अथवांऽजनवच्छयामः स्थितो दक्षिणतस्तथा
ಸ್ರಗ್ದಾಮಧಾರಿ, ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ, ಪವಿತ್ರ ಗೀತಗಳ ಭೂಷಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತ; ಅಂಜನದಂತೆ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣನಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಹ ನಿಂತಿದ್ದನು।
Verse 28
पिंगाक्षो लोहितग्रीवो हरिकेशो महातनुः । इतिहासषडंगानि पुराणान्यखिलानि च
ಪಿಂಗಾಕ್ಷ, ಲೋಹಿತಗ್ರೀವ, ಹರಿಕೇಶ, ಮಹಾತನು—ಅಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸಗಳು, ವೇದದ ಷಡಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಪುರಾಣಗಳೂ ಸಹ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದವು।
Verse 29
वेदोपनिषदश्छन्दो मीमांसारण्यकं तथा । स्वाहाकारवषट्कारौ रहस्यानि तथैव च
ಅಲ್ಲಿ ವೇದೋಪನಿಷತ್ತುಗಳು, ವೈದಿಕ ಛಂದಸ್ಸುಗಳು, ಮೀಮಾಂಸಾ ಮತ್ತು ಆರಣ್ಯಕಗಳೂ ಇದ್ದವು; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಸ್ವಾಹಾ’ ‘ವಷಟ್’ ಎಂಬ ಉಚ್ಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಗುಹ್ಯ ರಹಸ್ಯೋಪದೇಶಗಳೂ ಇದ್ದವು।
Verse 30
एतैः समन्वितैश्चैव तत्र ब्रह्मा स्वयं स्थितः । शक्तिरूपधरैर्मन्त्रैर्योगैश्वर्यसमन्वितैः
ಇವೆಲ್ಲದಿಂದ ಸಮನ್ವಿತನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು—ಶಕ್ತಿರೂಪ ಧರಿಸಿದ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಯೋಗೈಶ್ವರ್ಯದ ಸಿದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿ।
Verse 31
सहस्रपत्रकमलैरंकितैः सुरपूजितैः । पूजितैर्गणरुद्रैश्च ब्रह्मविष्विंद्रवंदितैः
ಸಹಸ್ರದಳ ಕಮಲಗಳಿಂದ ಅಂಕಿತನಾಗಿ, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತನಾಗಿ; ಗಣರು ಮತ್ತು ರುದ್ರರಿಂದಲೂ ಪೂಜಿತನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣು-ಇಂದ್ರರಿಂದ ವಂದಿತನಾಗಿದ್ದನು।
Verse 32
चामराक्षेपव्यजनैर्वीजितैश्च समन्ततः । शोभितश्च सदा श्रीमांश्चंद्रकोटिसमप्रभः
ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚಾಮರ ಹಾಗೂ ವ್ಯಜನಗಳ ಊದಾಟದಿಂದ ವೀಜಿತನಾಗಿ, ಸದಾ ಶೋಭಿತನಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿ—ಕೋಟಿ ಚಂದ್ರರ ಸಮಾನ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।
Verse 33
ज्ञानामृतसुतृप्तात्मा योगैश्वर्यप्रसादकः । योगींद्रमानसांभोज राजहंसो द्विजोत्तमः
ಜ್ಞಾನಾಮೃತದಿಂದ ತೃಪ್ತಾತ್ಮನಾಗಿ, ಯೋಗೈಶ್ವರ್ಯದ ಪ್ರಸಾದ ನೀಡುವವನು; ಮಹಾಯೋಗಿಗಳ ಕಮಲಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ರಾಜಹಂಸದಂತೆ—ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನು।
Verse 34
अज्ञानतिमिरध्वंसी षट्त्रिंशत्तत्त्वभूषणः । सर्वसौख्यप्रदाता च तत्रास्ते चंद्रशेखरः
ಅಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರನು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅಜ್ಞಾನತಿಮಿರವನ್ನು ಧ್ವಂಸಿಸುವವನು, ಷಟ್ತ್ರಿಂಶತ್ ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತನು, ಸಮಸ್ತ ಸುಖಗಳನ್ನು ದಾನಿಸುವವನು।
Verse 35
तस्योत्संगगता देवी तप्तकांचनसप्रभा । पूजितो योगिनीवृन्दैः साधकैः सुरकिन्नरैः
ತಪ್ತಕಾಂಚನದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ದೇವಿ ಅವರ ಉತ್ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಆಸೀನಳಾಗಿದ್ದಳು; ಅವರನ್ನು ಯೋಗಿನೀವೃಂದಗಳು, सिद्धಸಾಧಕರು, ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಕಿನ್ನರರು ಪೂಜಿಸಿದರು।
Verse 36
सर्वलक्षणसंपूर्णा सर्वाभरणभूषिता । योगसिद्धिप्रदा नित्यं मोक्षाभ्युदयदायिनीम्
ಅವಳು ಸರ್ವಶುಭಲಕ್ಷಣಸಂಪೂರ್ಣಳಾಗಿ, ಸರ್ವಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿ; ನಿತ್ಯ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವವಳು, ಮೋಕ್ಷವೂ ಮಂಗಳಕರ ಅಭ್ಯುದಯವೂ ದಾನಿಸುವವಳು।
Verse 37
सौभाग्यकदलीकन्दमूलबीजं च पार्वती । देवस्य मुखमालोक्य विस्मिता चारुलोचना
ಸೌಭಾಗ್ಯಕದಳಿಯ ಕಂದ-ಮೂಲ-ಬೀಜಸ್ವರೂಪಿಣಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ; ಆ ಚಾರುಲೋಚನೆ ದೇವಿ ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡಳು।
Verse 38
आनंदभावं संज्ञाय आनन्दास्राविलेक्षणम् । उवाच देवी मधुरं कृतांजलिपुटा सती
ಅವರ ಆನಂದಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಆನಂದಾಶ್ರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಂಜಲಿಪುಟ ಧರಿಸಿದ ಸತೀ ದೇವಿ ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು।
Verse 39
देव्युवाच । जन्मकोटिसहस्राणि जन्मकोटिशतानि च । शोधितस्त्वं जगन्नाथ मया प्राणनचिंतया
ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ಸಹಸ್ರ ಕೋಟಿ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಶತ ಕೋಟಿ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಹೇ ಜಗನ್ನಾಥಾ! ಪ್ರಾಣಚಿಂತನೆಯ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದೆನು।
Verse 40
अर्द्धांग संस्थया वापि त्वद्वक्त्रध्यानकाम्यया । तथापि ते जगन्नाथ नांतो लब्ध्वो महेश्वर
ನಾನು ನಿನ್ನ ಅರ್ಧಾಂಗವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿದ್ದರೂ, ನಿನ್ನ ಮುಖಧ್ಯಾನವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದರೂ, ಹೇ ಜಗನ್ನಾಥಾ, ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರಾ! ನಿನ್ನ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ।
Verse 41
अनन्तरूपिणे तुभ्यं देवदेव नमोऽस्तु ते । नमो वेदरहस्याय नमो वेदैः स्तुताय च
ಅನಂತರೂಪಿಯಾದ ದೇವದೇವಾ! ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ವೇದರಹಸ್ಯಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ವೇದಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 42
श्मशानरतिनित्याय नमो गगनचारिणे । ज्येष्ठसामरहस्याय शतरुद्रप्रियाय च
ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ರಮಿಸುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಗಗನಚಾರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಜ್ಯೇಷ್ಠಸಾಮದ ರಹಸ್ಯಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಶತರುದ್ರೀಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯನಾದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 43
नमो वृषकृतांकाय यजुर्वेदधराय च । ब्रह्मांडकोटिसंलग्नमालिने गगनात्मने
ವೃಷಭಚಿಹ್ನಾಂಕಿತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಯಜುರ್ವೇದಧಾರಕನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಕೋಟಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಗಗನಾತ್ಮಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 44
मणिचित्रितकन्दाय नमः सर्वार्थसिद्धये । नमो वेदस्वरूपाय द्विज सिद्धिप्रियाय च
ಮಣಿರತ್ನಗಳಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿತ ನಿಧಿ-ಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸರ್ವಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ವೇದಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಮತ್ತು ದ್ವಿಜರ ಸಿದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದವನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 45
पुंस्त्रीविकाररूपाय नमश्चंद्रार्द्धधारिणे । नमोग्नये सहोमाय आदित्यवरुणाय च
ಪುಂ-ಸ್ತ್ರೀ ವಿಕಾರರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾಗುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಅರ್ಧಚಂದ್ರಧಾರಿಣಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೋಮಸಹಿತ ಅಗ್ನಿರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಆದಿತ್ಯ-ವರುಣರೂಪನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 46
पृथिव्यै चांतरिक्षाय वायवे दीक्षिताय च । संयोगाय वियोगाय धात्रे कर्त्रेऽपहारिणे
ಪೃಥಿವೀರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಅಂತರಿಕ್ಷರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ವಾಯುರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ದೀಕ್ಷಿತ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಂಯೋಗ-ವಿಯೋಗರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಧಾತಾ, ಕರ್ತಾ, ಅಪಹಾರಿಣ (ಸಂಹಾರಕ) ರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 47
प्रदीप्तशूलहस्ताय ब्रह्मदण्डधराय च । नमः पतीनां पतये महतां पतये नमः
ಪ್ರದೀಪ್ತ ಶೂಲವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಬ್ರಹ್ಮದಂಡಧಾರಿಯಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ. ಪತೀನಾಂ ಪತಿ—ಎಲ್ಲ ಅಧಿಪತಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಮಹತಾಂ ಪತಿ—ಮಹಾತ್ಮರ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 48
नमः कालाग्निरुद्राय सप्तलोकनिवासिने । त्वं गतिः सर्वभूतानां भूतानां पतये नमः
ಕಾಲಾಗ್ನಿರುದ್ರನಿಗೆ, ಸಪ್ತಲೋಕನಿವಾಸಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನೀನೇ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಪರಮಗತಿ; ಭೂತಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 49
नमस्ते भगवन्रुद्र नमस्ते भगवञ्छिव । नमस्ते परतः श्रेष्ठ नमस्ते परतः पर
ಹೇ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ಭಗವಾನ್ ಶಿವ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಪರಾತ್ಪರ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ಪರಾತ್ಪರ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 50
जिह्वाचापल्यभावेन खेदितोऽसि मया प्रभो । तत्क्षन्तव्यं महेशान ज्ञानदिव्य नमोऽस्तु ते
ಹೇ ಪ್ರಭು, ನನ್ನ ನಾಲಿಗೆಯ ಚಂಚಲತೆಯಿಂದ ನಾನು ನಿಮಗೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ಮಹೇಶಾನ, ಅದನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿರಿ; ದಿವ್ಯ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನೆ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 51
ईश्वर उवाच । ममोत्संगस्थिता देवि किं त्वं सास्राविलेक्षणा । अद्यापि किमपूर्णं ते तत्सर्वं करवाण्यहम्
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ನನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಏಕೆ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿವೆ? ಇನ್ನೂ ನಿನಗೆ ಏನು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ? ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 52
वरं ब्रवीहि भद्रं ते स्तवेनानेन सुव्रते । ददामि ते न संदेहः शोकं त्यज महेश्वरि
ಹೇ ಸುವ್ರತೇ, ವರವನ್ನು ಹೇಳು—ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಈ ಸ್ತವದಿಂದ ನಾನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನಿನಗೆ ವರ ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರಿ, ಶೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು.
Verse 53
निष्कले सकले देवि स्थूले सूक्ष्मे चराचरे । न तत्पश्यामि देवेशि यत्त्वया रहितं भवेत्
ಹೇ ದೇವಿ, ನಿಷ್ಕಲವಾಗಲಿ ಸಕಲವಾಗಲಿ, ಸ್ಥೂಲವಾಗಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಲಿ, ಚರವಾಗಲಿ ಅಚರವಾಗಲಿ—ಹೇ ದೇವೇಶಿ, ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದಾಗಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 54
अहं ते हृदये गौरि त्वं च मे हृदि संस्थिता । अहं भ्राता च पुत्रश्च बंधुर्भर्ता तथैव च
ಹೇ ಗೌರಿ! ನಾನು ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರುವೆನು; ನೀನು ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿರುವೆ. ನಾನು ನಿನಗೆ ಸಹೋದರನೂ ಪುತ್ರನೂ, ಬಂಧುವೂ ಪತಿಯೂ ಆಗಿರುವೆನು.
Verse 55
त्वं तु मे भगिनी भार्या दुहिता बांधवी स्नुषा । अहं यज्ञपतिर्यज्वा त्वं च श्रद्धा सदक्षिणा
ನೀನು ನನಗೆ ಭಗಿನಿ, ಪತ್ನಿ, ದುಹಿತೆ, ಬಾಂಧವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನುಷೆಯಂತೆ. ನಾನು ಯಜ್ಞಪತಿ ಹಾಗೂ ಯಜಮಾನ; ನೀನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಧಾರಿಸುವ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಶುಭ ದಕ್ಷಿಣೆ.
Verse 56
ओंकारोऽहं वषट्कारः सामाहमृग्यजुस्तथा । अहमग्निश्च होता च यजमानस्तथैव च
ನಾನು ಓಂಕಾರ; ನಾನು ವಷಟ್ಕಾರ. ನಾನು ಸಾಮ, ಹಾಗೆಯೇ ಋಕ್ ಮತ್ತು ಯಜುಸ್. ನಾನು ಅಗ್ನಿ, ಹೋತಾ ಮತ್ತು ಯಜಮಾನವೂ ಆಗಿರುವೆನು.
Verse 57
अध्वर्युरहमुद्गाता ब्रह्माहं ब्रह्मवित्तथा । त्वं तु देव्यरणी चैव पत्नी तु परिकीर्त्यसे
ನಾನು ಅಧ್ವರ್ಯು, ನಾನು ಉದ್ಗಾತ; ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮವಿತ್ತೂ ಹೌದು. ಆದರೆ ಹೇ ದೇವಿ! ನೀನು ಅರಣಿ; ಯಜ್ಞದ ಪತ್ನೀ—ದೀಕ್ಷಿತ ಸಹಧರ್ಮಿಣಿ—ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುವೆ.
Verse 58
स्वाहा स्वधा च सुश्रोणि त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । अहमिष्टो महायज्ञः पूर्वो यज्ञस्त्वमुच्यसे
ಹೇ ಸುಶ್ರೋಣಿ! ನೀನೇ ಸ್ವಾಹಾ ಮತ್ತು ಸ್ವಧಾ; ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ. ನಾನು ಇಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಯಜ್ಞ; ನೀನು ಆದ್ಯ ಯಜ್ಞವೆಂದು ಉಚ್ಛರಿಸಲ್ಪಡುವೆ.
Verse 59
पुरुषोऽहं वरारोहे प्रकृतिस्त्वं निगद्यसे । अहं विष्णुर्महावीर्यस्त्वं लक्ष्मीर्लोकभाविनी
ಹೇ ವರಾರೋಹೆ! ನಾನು ಪುರುಷನು; ನೀನು ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದು ನಿಗದಿಯಾಗಿರುವೆ. ನಾನು ಮಹಾವೀರ್ಯ ವಿಷ್ಣು; ನೀನು ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧಿ ತರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿ.
Verse 60
अहमिन्द्रो महातेजाः प्राची त्वं परमेश्वरी । प्रजापतीनां रूपेण सर्वमाहं व्यवस्थितः
ನಾನು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಇಂದ್ರನು; ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಿ, ನೀ ಪ್ರಾಚೀ—ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕು. ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಾನು ಎಲ್ಲದಲ್ಲೂ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
Verse 61
तेषां या नायिकास्तास्त्वं रूपैस्तैस्तैरवस्थिता । दिवसोऽहं महादेवि रजनी त्वं निगद्यसे
ಅವರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯಾವ ಯಾವ ನಾಯಕಿಯರು/ಅಧಿಷ್ಠಾತ್ರೀ ಶಕ್ತಿಗಳೋ, ನೀನೇ ಆ ಆ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿರುವೆ. ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ನಾನು ದಿನ; ನೀ ರಜನಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವೆ.
Verse 62
निमेषोऽहं मुहूर्तश्च त्वं कला सिद्धिरेव च । अहं तेजोऽधिकः सूर्यस्त्वं तु संध्या प्रकीर्त्त्यसे
ನಾನು ನಿಮೇಷ ಮತ್ತು ಮುಹೂರ್ತ; ನೀ ಕಲಾ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಿಯೂ ಹೌದು. ನಾನು ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಸೂರ್ಯ; ನೀ ಸಂಧ್ಯೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿರುವೆ.
Verse 63
अहं बीजधरः श्रेष्ठस्त्वं तु क्षेत्रं वरानने । अहं वनस्पतिः प्लक्षस्त्वं वनस्पतिरुच्यसे
ನಾನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬೀಜಧರನು; ಹೇ ವರಾನನೆ, ನೀ ಕ್ಷೇತ್ರ—ಭೂಮಿ. ನಾನು ವನಸ್ಪತಿ ಪ್ಲಕ್ಷ ವೃಕ್ಷ; ನೀ ಕೂಡ ವನಸ್ಪತಿ ಎಂದು ಉಚ್ಯವಾಗಿರುವೆ.
Verse 64
शेषरूपधरो नित्ये फणामणिविभूषितः । रेवती त्वं विशालाक्षि मदविभ्रमलोचना
ನಾನು ನಿತ್ಯ ಶೇಷರೂಪಧಾರಿಯಾಗಿ, ಫಣಗಳ ಮಣಿರತ್ನಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಓ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ, ಮದವಿಭ್ರಮದ ದೃಷ್ಟಿಯವಳೇ, ನೀನು ರೇವತೀ.
Verse 65
मोक्षोऽहं सर्वदुःखानां त्वं तु देवि परा गतिः । अपां पतिरहं भद्रे त्वं तु देवि सरिद्वरा
ನಾನು ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮೋಕ್ಷ; ಆದರೆ ಓ ದೇವಿ, ನೀನೇ ಪರಮಗತಿ, ಅಂತಿಮ ಆಶ್ರಯ. ಓ ಭದ್ರೇ, ನಾನು ಜಲಗಳ ಅಧಿಪತಿ; ಆದರೆ ಓ ದೇವಿ, ನೀನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನದಿ.
Verse 66
वडवाग्निरहं भद्रे त्वं तु दीप्तिः प्रकीर्तिता । प्रजापतिरहं कर्त्ता त्वं प्रजा प्रकृतिस्तथा
ಓ ಭದ್ರೇ, ನಾನು ವಡವಾಗ್ನಿ; ಆದರೆ ನೀನು ಅದರ ದೀಪ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದೀ. ನಾನು ಪ್ರಜಾಪತಿ—ಕರ್ತ; ನೀನು ಪ್ರಜೆಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ನೀನೇ.
Verse 67
नागानामधिपश्चाहं पातालतलवासिनाम् । त्वं नागी नागराजोऽहं सहस्रफणभूषितः
ನಾನು ಪಾತಾಳತಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ನಾಗಗಳ ಅಧಿಪತಿ. ನೀನು ನಾಗೀ; ನಾನು ಸಹಸ್ರ ಫಣಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತ ನಾಗರಾಜನು.
Verse 68
निशाकरवरश्चाहं श्रेष्ठा त्वं रजनीकरी । कामोऽहं कामदो देवि त्वं रतिः स्मृतिरेव च
ನಾನು ನಿಶಾಕರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ನೀನು ರಜನೀಕರಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠೆ. ನಾನು ಕಾಮ—ಕಾಮನೆ ನೀಡುವವನು; ಓ ದೇವಿ, ನೀನು ರತಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಮೃತಿಯೂ.
Verse 69
दुर्वासाश्चाप्यहं भद्रे त्वं क्षमा समचारिणी । लोभमोहतपश्चाहं त्वं तृष्णा तामसी स्मृता
ಹೇ ಭದ್ರೇ! ನಾನೂ ದುರ್ವಾಸನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನೀನು ಸಮ್ಯಗಾಚಾರಿಣಿಯಾದ ಕ್ಷಮೆ. ನಾನು ಲೋಭ, ಮೋಹ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸೂ; ನೀನು ತಾಮಸೀ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವ ತೃಷ್ಣೆ.
Verse 70
ककुद्मान्वृषभश्चाहं योगमाता तपस्विनी । वायुरप्यहमव्यक्तस्त्वं गतिर्मनसूदनी
ನಾನು ಕಕುದ್ಮಾನ್ ವೃಷಭವೂ; ನೀನು ಯೋಗಮಾತಾ, ತಪಸ್ವಿನಿ. ನಾನು ಅವ್ಯಕ್ತ ವಾಯುವೂ; ಹೇ ಮನಸೂದನಿ, ನೀನು ಅದರ ಗತಿ.
Verse 71
अहं मोचयिता लोभे निर्ममा त्वं यशस्विनि । नयोऽहं सर्वकार्येषु नीतिस्त्वं कमलेक्षणा
ಹೇ ಯಶಸ್ವಿನಿ! ನಾನು ಲೋಭದಿಂದ ವಿಮೋಚಕನು; ನೀನು ನಿರ್ಮಮಾ (ಮಮಕಾರರಹಿತೆ). ನಾನು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಯ (ವಿವೇಕ); ಹೇ ಕಮಲಾಕ್ಷಿ, ನೀನು ನೀತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಕ್ರಮ.
Verse 72
अहमन्नं च भोक्ता च ओषधी त्वं निगद्यसे । अहमग्निश्च धूमश्च त्वमूष्मा ज्वालमेव च
ನಾನು ಅನ್ನವೂ ಭೋಕ್ತನೂ; ನೀನು ಔಷಧಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವೆ. ನಾನು ಅಗ್ನಿಯೂ ಧೂಮವೂ; ನೀನು ಉಷ್ಮವೂ ಜ್ವಾಲೆಯೂ.
Verse 73
अहं संवर्त्तको मेघस्त्वं च धारा ह्यनेकशः । अहं मुनीनां रूपेण त्वं तत्पत्नी प्रकीर्तिता
ನಾನು ಸಂವರ್ತಕ ಮೇಘ; ನೀನು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಧಾರಾರೂಪ ಮಳೆ. ನಾನು ಮುನಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ; ನೀನು ಅವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತೆ.
Verse 74
अहं संसारकर्त्ता वै त्वं तु सृष्टिर्वरानने । अहं शुक्रास्थिरोमाणि त्वं मज्जा बलमेव च
ನಾನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಸಂಸಾರಕರ್ತನು; ಹೇ ವರಾನನೆ, ನೀನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸ್ವರೂಪಿಣಿ. ನಾನು ಶುಕ್ರ, ಅಸ್ಥಿ ಮತ್ತು ರೋಮ; ನೀನು ಮಜ್ಜೆ ಹಾಗೂ ಬಲವೇ.
Verse 75
पर्जन्योऽहं महाभागे त्वं वृष्टिः परमेश्वरि । अहं संवत्सरो देवि त्वमृतुः परिकीर्त्तिता
ಹೇ ಮಹಾಭಾಗೆ, ನಾನು ಪರ್ಜನ್ಯ (ವೃಷ್ಟಿವಾಹಕ ಮೇಘ); ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಿ, ನೀನೇ ವೃಷ್ಟಿ. ಹೇ ದೇವಿ, ನಾನು ಸಂವತ್ಸರ; ನೀನು ಋತು ಎಂದು ಪರಿಕೀರ್ತಿತೆ.
Verse 76
अहं कृतयुगो देवि त्वं तु त्रेता निगद्यसे । युगोऽहं द्वापरः श्रीमांस्त्वं कलिः परमेश्वरि
ಹೇ ದೇವಿ, ನಾನು ಕೃತಯುಗ; ನೀನು ತ್ರೇತಾ ಎಂದು ನಿಗದ್ಯತೆ. ನಾನು ಶ್ರೀಮಂತ ದ್ವಾಪರಯುಗ; ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಿ, ನೀನೇ ಕಲಿಯುಗ.
Verse 77
आकाशश्चाप्यहं भद्रे पृथिवी त्वमिहोच्यसे । अहमदृश्यमूर्तिश्च दृश्यमूर्तिस्त्वमुच्यसे
ಹೇ ಭದ್ರೇ, ನಾನು ಆಕಾಶವೂ ಹೌದು; ಇಲ್ಲಿ ನೀನು ಪೃಥಿವಿ ಎಂದು ಉಚ್ಯಸೇ. ನಾನು ಅದೃಶ್ಯಮೂರ್ತಿ; ನೀನು ದೃಶ್ಯಮೂರ್ತಿ ಎಂದು ಉಚ್ಯಸೇ.
Verse 78
वरदोऽहं वरारोहे मंत्रस्त्वमिति चोच्यसे । अहं द्रष्टा च श्रोता च त्वं दृश्या श्रुतिरेव च
ಹೇ ವರಾರೋಹೆ, ನಾನು ವರದಾತ; ನೀನು ಮಂತ್ರ ಎಂದು ಉಚ್ಯಸೇ. ನಾನು ದ್ರಷ್ಟಾ ಮತ್ತು ಶ್ರೋತಾ; ನೀನು ದೃಶ್ಯ ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂ ಶ್ರುತಿ.
Verse 79
अहं वक्ता रमयिता त्वं वाच्या परमेश्वरि । अहं श्रोता च गाता च त्वं गीतिर्गेयमेव च
ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಿ! ನಾನು ವಕ್ತಾ ಮತ್ತು ರಮಿಸುವವನು; ನೀನೇ ವಾಚ್ಯ—ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಷಯ. ನಾನು ಶ್ರೋತಾ ಹಾಗೂ ಗಾಯಕ; ನೀನೇ ಗೀತಿ ಮತ್ತು ಗೇಯವೂ ಹೌದು॥
Verse 80
अहं त्राता च गन्धश्च त्वं तु निघ्राणमेव च । अहं स्पर्शयिता कर्ता स्पर्श्यस्त्वं सृष्टमेव च
ನಾನು ತ್ರಾತಾ ಹಾಗೂ ಗಂಧವೂ; ನೀನೇ ನಿಘ್ರಾಣ—ವಾಸನೆ ಗ್ರಹಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ. ನಾನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವವನು ಮತ್ತು ಕರ್ತಾ; ನೀನೇ ಸ್ಪರ್ಶ್ಯ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಜಗತ್ತೇ॥
Verse 81
अहं सर्वमिदं भूतं त्वं तु देवि न संशयः । स्रष्टाऽहं तव देवेशि त्वं सृजस्यखिलं जगत्
ಹೇ ದೇವಿ! ಈ ಸರ್ವ ಭೂತಭಾವ ನಾನು; ನೀನೂ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಅದೇ. ಹೇ ದೇವೇಶಿ! ನಿನ್ನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ರಷ್ಟಾ; ನೀನೇ ಅಖಿಲ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಜಿಸುವೆ॥
Verse 82
त्वया मया च देवेशि ओतप्रोतमिदं जगत् । एकधा दशधा चैव तथा शतसहस्रधा
ಹೇ ದೇವೇಶಿ! ನಿನ್ನಿಂದಲೂ ನನ್ನಿಂದಲೂ ಈ ಜಗತ್ತು ಓತಪ್ರೋತವಾಗಿ ನೆಯ್ದಿದೆ. ಅದು ಏಕರೂಪವಾಗಿ, ದಶರೂಪವಾಗಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಶತಸಹಸ್ರರೂಪವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ॥
Verse 83
ऐश्वर्येण तु संयुक्तौ सर्वप्राणि व्यवस्थितौ । अहं त्वं च विशालाक्षि सततं संप्रतिष्ठितौ
ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತರಾಗಿ ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಸರ್ವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಹೇ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ! ನೀನು ಮತ್ತು ನಾನು ಸದಾ ದೃಢವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ॥
Verse 84
क्रीडामि क्रीडया देवि त्वया सार्द्धं वरानने । त्वं धृतिर्धारिणी लक्ष्मीः कांता मत्प्रकृतिर्ध्रुवम्
ಹೇ ದೇವಿ, ಹೇ ವರಾನನೆ! ನಾನು ನಿನ್ನೊಡನೆ ಕ್ರೀಡಾರೂಪವಾಗಿ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತೇನೆ. ನೀನೇ ಧೃತಿ, ಧಾರಣಶಕ್ತಿ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ನನ್ನ ಕಾಂತೆ—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಧ್ರುವ ಪ್ರಕೃತಿ.
Verse 85
रतिः स्मृतिः कामचारी मम चांगनिवासिनी । देवि किं बहुनोक्तेन प्राणेभ्योऽपि गरीयसी
ರತಿ, ಸ್ಮೃತಿ, ಕಾಮಚಾರಿ ನನ್ನದೇ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ದೇವಿ, ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಲಿ—ನೀನು ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯೆ.
Verse 86
वरं वरय देवशि यत्किंचिन्मनसि स्थितम् । तत्ते ददामि तुष्टोऽहं यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्
ಹೇ ದೇವೇಶಿ! ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವುದೇನಾದರೂ ವರವಾಗಿ ಕೇಳು. ನಾನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಅದನ್ನು ನಿನಗೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಅತಿದುರ್ಳಭವಾದರೂ ಸಹ.
Verse 87
देव्युवाच । धन्याहं कृतपुण्याहं तपः सुचरितं मया । यत्त्वयाऽहं जगन्नाथ हर्षदृष्ट्याऽवलोकिता
ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು: ನಾನು ಧನ್ಯೆ, ಪುಣ್ಯವತಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಸುಚರಿತವಾಗಿದೆ—ಹೇ ಜಗನ್ನಾಥ, ನೀನು ಹರ್ಷದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದ ಕಾರಣ.
Verse 88
यदि तुष्टोऽसि मे देव वरं दातुं ममेच्छसि । तन्मे कथय देवेश सांप्रतं तीर्थविस्तरम्
ಹೇ ದೇವಾ! ನೀನು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದು ನನಗೆ ವರ ನೀಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ, ಹೇ ದೇವೇಶ, ಈಗಲೇ ತೀರ್ಥಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
Verse 89
पृथिव्यां यानि तीर्थानि पापघ्नानि शिवानि च । तानि देवेश कार्त्स्न्येन यथावद्वक्तुमर्हसि
ಹೇ ದೇವೇಶ್ವರನೇ! ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಾಪಘ್ನವೂ ಶಿವಮಂಗಳಕರವೂ ಆದ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನನಗೆ ವರ್ಣಿಸಬೇಕು।
Verse 90
ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । सर्वपापहरं नृणां पुण्यं देवर्षिसत्कृतम्
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ಕೇಳು; ನಾನು ತೀರ್ಥಗಳ ಉತ್ತಮ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು—ಅದು ಮನುಷ್ಯರ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಿಸುವುದು, ಪುಣ್ಯಮಯ, ದೇವರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಸತ್ಕೃತ।
Verse 91
तीर्थानां दर्शनं श्रेष्ठं स्नानं चैव सुरेश्वरि । श्रवणं च प्रशंसंति सदैव ऋषिसत्तमाः
ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರಿ! ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ದರ್ಶನವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ನಾನವೂ ಹಾಗೆಯೇ; ಅವುಗಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳುವುದನ್ನೂ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠರು ಸದಾ ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 92
पृथिव्यां नैमिषं तीर्थमंतरिक्षे च पुष्करम् । केदारं च प्रयागं च विपाशा चोर्मिला तथा
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೈಮಿಷ ತೀರ್ಥ, ಅಂತಾರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರ; ಹಾಗೆಯೇ ಕೇದಾರ, ಪ್ರಯಾಗ, ಮತ್ತು ವಿಪಾಶಾ ಹಾಗೂ ಉರ್ಮಿಲಾ ಸಹ ಇವೆ।
Verse 93
कर्णवेणा महादेवी चंद्रभागा सरस्वती । गंगासागरसंभेदस्तथा वाराणसी शुभा
ಕರ್ಣವೇಣಾ, ಮಹಾದೇವಿ, ಚಂದ್ರಭಾಗಾ, ಸರಸ್ವತಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಗೆಯು ಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರುವ ಪವಿತ್ರ ಸಂಗಮ ಮತ್ತು ಶುಭ ವಾರಾಣಸಿ (ಇವೆ)।
Verse 94
अर्घतीर्थं समाख्यातं गंगाद्वारं तथैव च । हिमस्थानं महातीर्थं तथा मायापुरी शुभा
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅರ್ಘತೀರ್ಥವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಗಾದ್ವಾರವೂ; ಹಿಮಸ್ಥಾನ ಮಹಾತೀರ್ಥವೂ, ಶುಭ ಮಾಯಾಪುರಿಯೂ (ಪವಿತ್ರ).
Verse 95
शतभद्रा महाभागा सिन्धुश्चैव महा नदी । ऐरावती च कपिला शोणश्चैव महानदः
ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ಶತಭದ್ರಾ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾನದೀ ಸಿಂಧು; ಇನ್ನೂ ಐರಾವತೀ, ಕಪಿಲಾ ಮತ್ತು ಮಹಾನದ ಶೋಣವೂ (ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳು).
Verse 96
पयोधिः कौशिकी तद्वत्तथा गोदावरी शुभा । देवखातं गया चैव तथा द्वारावती शुभा
ಸಮುದ್ರ, ಕೌಶಿಕೀ ಹಾಗೂ ಶುಭ ಗೋದಾವರೀ; ಹಾಗೆಯೇ ದೇವಖಾತ, ಗಯಾ ಮತ್ತು ಶುಭ ದ್ವಾರಾವತೀ ಕೂಡ (ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಗಳು).
Verse 97
प्रभासं च महातीर्थं सर्वपातकनाशनम्
ಪ್ರಭಾಸ ಮಹಾತೀರ್ಥ—ಅದು ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವುದು.
Verse 98
एवमादीनि तीर्थानि यानि संति महीतले । तानि दृष्ट्वा तु देवेशि पुनर्जन्म न विन्दते
ಹೇ ದೇವೇಶಿ! ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಇಂತಹ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದವನು ಮತ್ತೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 99
तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च तीर्थानामिह भूतले । संजातानि पवित्राणि सर्वपापहराणि च
ಈ ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಗಳ ಮೂರು ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಧಕೋಟಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿವೆ; ಅವೆಲ್ಲವೂ ಪರಮಪವಿತ್ರ, ಸರ್ವಪಾಪಹರಗಳಾಗಿವೆ।
Verse 100
गंतव्यानि महादेवि स्वधर्मस्य विवृद्धये । अशक्यानि शिवान्येवं गंतुं चैव सुरेश्वरि । मनसा तानि सर्वाणि गंतव्यानि समाहितैः
ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ಸ್ವಧರ್ಮವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಆ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೆ ಗಮಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರಿ ಶಿವೇ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೋಗುವುದು ಅಶಕ್ಯ—ಆದುದರಿಂದ ಸಮಾಹಿತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೂ ಗಮಿಸಬೇಕು।
Verse 101
।देव्युवाच । भगवन्प्राणिनः सर्वे सर्वोपद्रवसंकुलाः । अल्पायुषः सदा बद्धा व्यामोहैर्मंदिरोद्भवैः
ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ನಾನಾವಿಧ ಉಪದ್ರವಗಳಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅಲ್ಪಾಯುಷಿಗಳಾಗಿ ಸದಾ ಬಂಧಿತರಾಗಿ, ಗೃಹಜೀವನದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಮೋಹಭ್ರಾಂತಿಗಳಿಂದ ಮರುಳಾಗುತ್ತಾರೆ।
Verse 102
त्रेतायां द्वापरे चैव किं नु वै दारुणे कलौ । तस्मात्तेषां हितार्थाय तत्तीर्थं त्वं प्रकीर्तय । येन दृष्टेन सर्वेषां तीर्थानां लभ्यते फलम्
ತ್ರೇತಾ ಮತ್ತು ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿಯೂ ಹೀಗಿದ್ದರೆ, ದಾರುಣ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಏನಾಗುವುದು? ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ, ಕೇವಲ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಸರ್ವತೀರ್ಥಫಲ ದೊರೆಯುವ ಆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ನೀವು ಪ್ರಖ್ಯಾತಪಡಿಸಿ।
Verse 103
एवमुक्तस्तु पार्वत्या प्रहस्य परमेश्वरः । उवाच परया प्रीत्या वाचा मधुरया प्रभुः
ಪಾರ್ವತಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಪರಮೇಶ್ವರನು ನಗಿದನು; ನಂತರ ಪ್ರಭುವು ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಧುರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು।
Verse 104
ईश्वर उवाच । त्वमेव हि चराः प्राणाः सर्वस्य जगतोरणिः । त्वया विरहितो देवि मुहूर्तमपि नोत्सहे
ಈಶ್ವರನು ಉವಾಚ—ಹೇ ದೇವಿ! ನೀನೇ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಚಲಿಸುವ ಪ್ರಾಣಗಳು; ನೀನೇ ಜಗದುತ್ತ್ಪತ್ತಿಯ ಅರಣಿ. ನಿನ್ನಿಂದ ವಿರಹಿತನಾಗಿ ನಾನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಸಹಿಸಲಾರೆನು.
Verse 105
शिवस्य च तथा शक्तेरंतरं नास्ति पार्वति । न तदस्ति महादेवि यन्न जानासि शोभने
ಹೇ ಪಾರ್ವತಿ! ಶಿವನಿಗೂ ಶಕ್ತಿಗೂ ಮಧ್ಯೆ ಯಾವುದೇ ಅಂತರವಿಲ್ಲ. ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ಹೇ ಶೋಭನೆ! ನೀನು ತಿಳಿಯದದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ.
Verse 106
त्वया विनाऽहं न क्वास्मि न त्वं देवि मया विना । चंद्रचंद्रिकयोर्यद्वदग्नेरुष्णत्वमेव हि
ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ, ಹೇ ದೇವಿ, ನೀನೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಚಂದ್ರನೂ ಚಂದ್ರಿಕೆಯೂ ಹೇಗೆ ಅವಿಭಾಜ್ಯವೋ, ಅಗ್ನಿಗೂ ಉಷ್ಣತೆಯೂ ಹೇಗೆ ಬೇರ್ಪಡಲಾರದವೋ—ಹಾಗೆಯೇ ನಾವು.
Verse 107
तव देवि ममापीह नास्ति चैवांतरं प्रिये । सर्वं चैव सुरेशानि यथावत्कथयाम्यहम्
ಹೇ ದೇವಿ, ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ! ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಮತ್ತು ನನ್ನ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಅಂತರವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಸುರೇಶಾನಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
Verse 108
रहस्यानां रहस्यं तु गोपनीयं प्रयत्नतः । नास्तिकाय न दातव्यं न च पापरताय च
ಇದು ರಹಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮ ರಹಸ್ಯ; ಇದನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿಡಬೇಕು. ನಾಸ್ತಿಕನಿಗೆ ಕೊಡಬಾರದು; ಪಾಪರತನಿಗೂ ಕೊಡಬಾರದು.
Verse 109
दातव्यं भक्ति युक्ताय स्वशिष्याय सुताय वा । पूर्वमेव मया ख्यातं सारात्सारतरं प्रिये
ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತನಿಗೆ—ಸ್ವಶಿಷ್ಯನಿಗಾಗಲಿ ಪುತ್ರನಿಗಾಗಲಿ—ಇದನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಪ್ರಿಯೆ, ನಾನು ಮೊದಲೇ ಸಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮಸಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೇನೆ.
Verse 110
तीर्थोपनिषदः ख्याता लिंगोपनिषदस्तथा । योगोपनिषदो देवि पूर्वं वै कथितास्तव
ತೀರ್ಥೋಪನಿಷತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಲಿಂಗೋಪನಿಷತ್ತೂ; ಯೋಗೋಪನಿಷತ್ತುಗಳೂ ಸಹ, ದೇವಿ—ಇವುಗಳನ್ನು ನಾನು ಮುಂಚೆಯೇ ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.
Verse 111
पार्वत्युवाच । लेशेनापि न सिद्ध्यंति कांक्षमाणाः परं पदम् । योनीर्भ्रमंतो दृश्यंते नरा नास्तिकवृत्तयः
ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು: ಪರಮಪದವನ್ನು ಬಯಸಿದರೂ ಅವರು ಲೇಶಮಾತ್ರವೂ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯರು. ನಾಸ್ತಿಕವೃತ್ತಿಯ ನರರು ಯೋನಿಯಿಂದ ಯೋನಿಗೆ ಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
Verse 112
तीर्थव्रतानि सेवन्ते प्रत्ययो नैव जायते । मोहितं तु जगत्पूर्वं मिथ्याज्ञानेन शंकर
ಅವರು ತೀರ್ಥವ್ರತಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೂ ನಿಜವಾದ ನಿಶ್ಚಯ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಶಂಕರಾ, ಹಿಂದೆ ಜಗತ್ತು ಮಿಥ್ಯಾಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮೋಹಿತವಾಗಿತ್ತು.
Verse 113
किं ते फलं सुरश्रेष्ठ जगद्व्यामोहने कृते
ಹೇ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠ, ಜಗತ್ತನ್ನು ವಿಮೋಹಗೊಳಿಸಿದುದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಯಾವ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ?
Verse 114
सारात्सारतरं नाथ तव प्राणप्रियं हि यत् । तन्मे कथय देवेश प्रियाहं यदि ते प्रभो
ಹೇ ನಾಥಾ! ಸಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಸಾರವಾದುದು, ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೂ ಅತಿ ಪ್ರಿಯವಾದುದು ಏನೋ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು. ಹೇ ದೇವೇಶ, ಹೇ ಪ್ರಭು! ನಾನು ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾದರೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸು.
Verse 115
इत्युक्तः स तया देव्या श्रीकंठः सुरनायकः । प्रहस्योवाच भगवान्गंभीरार्थमिदं वचः
ದೇವಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ದೇವರ ನಾಯಕನಾದ ಶ್ರೀಕಂಠ ಭಗವಾನ್ ನಗುತ್ತಾ, ಗಂಭೀರಾರ್ಥಭರಿತವಾದ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
Verse 116
ईश्वर उवाच । शृणुष्वावहिता भूत्वा पृष्टोऽहं यस्त्वयाऽधुना । निष्फलं तत्प्रवक्ष्यामि वस्तुतत्त्वं यथास्थितम्
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ ಕೇಳು. ನೀನು ಈಗ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಯಥಾಸ್ಥಿತವಾದ ವಾಸ್ತವ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ತಪ್ಪು ಭಾವದಿಂದ ಹೋದರೆ ಅದು ಹೇಗೆ ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ.
Verse 117
पूर्वमुक्तानि तीर्थानि यानि ते सुरसुंदरि । तिस्रः कोट्योऽर्द्धकोटी च ब्रह्मांडे सचराचरे
ಹೇ ಸುರಸುಂದರಿ! ನಾನು ಮೊದಲು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ ತೀರ್ಥಗಳು, ಈ ಚರಾಚರ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಧಕೋಟಿ ಇವೆ.
Verse 118
तेषां च गोपितं तीर्थं प्रभासं चैव सुव्रते
ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಹೇ ಸುವ್ರತೇ! ‘ಪ್ರಭಾಸ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 119
एवमुक्तं महादेवि प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । दृष्ट्वा संस्काररहिताः कलौ पापेन मोहिताः
ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಭಾಸವು ಪರಮೋತ್ತಮ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕಾರರಹಿತರು ಪಾಪಮೋಹದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಅದನ್ನೂ ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
Verse 120
राजसास्तामसाश्चैव पापोपहतचेतसः । परदारपरद्रव्यपरहिंसारता नराः
ಅವರು ರಜಸ್ಸು-ತಮಸ್ಸುಗಳಿಂದ ಚಲಿತರು, ಪಾಪದಿಂದ ಆಘಾತಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನವರು—ಪರಸ್ತ್ರೀ, ಪರಧನ ಮತ್ತು ಪರಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದ ನರರು.
Verse 121
उद्वेगं च परं यांति प्रतप्यंति यतस्ततः । आत्मसंभाविता मूढा मिथ्याज्ञानेन मोहिताः । वर्णाश्रमविरुद्धं तु तीर्थे कु्र्वन्ति येऽधमाः
ಅವರು ಪರಮ ಉದ್ವೇಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ದುಃಖದಿಂದ ದಗ್ಧರಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾರೆ—ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಮೂಢರು, ಮಿಥ್ಯಾಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾದವರು. ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಅಧಮರು ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ಅಪಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
Verse 122
तीर्थयात्रां प्रकुर्वंति दंभेन कपटेन च । तीर्थे मृता न सिध्यंति ते नरा वरवर्णिनि
ಅವರು ದಂಭ ಮತ್ತು ಕಪಟದಿಂದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಹೇ ವರವರ್ಣಿನಿ! ತೀರ್ಥದಲ್ಲೇ ಸತ್ತರೂ ಅಂಥ ನರರು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯರು.
Verse 123
एतदर्थं मया देवि तीर्थानि विविधानि च । लिंगानि चैव सुश्रोणि गोपितानि प्रयत्नतः । न सिद्धिदानि देवेशि कलौ कल्मषकारिणाम्
ಹೇ ದೇವಿ! ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ವಿವಿಧ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಲಿಂಗಗಳನ್ನೂ, ಹೇ ಸುಶ್ರೋಣಿ, ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಗುಪ್ತಗೊಳಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಹೇ ದೇವೇಶಿ! ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಮಷ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಅವು ಸಿದ್ಧಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 124
ये नरास्तु जितक्रोधा जितलोभा जितेंद्रियाः । ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चादम्भमत्सराः
ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಲೋಭವನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದವರು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು ಅಥವಾ ಶೂದ್ರರು—ದಂಭ ಮತ್ತು ಮತ್ಸರರಹಿತರು.
Verse 125
मद्भावभाविता देवि तीर्थं सेवंति सुव्रताः । तेषां चैव हितार्थाय कथयामि यशश्विनि
ಹೇ ದೇವಿ! ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಭಾವಿತರಾದ ಸುವ್ರತಿಗಳು ಈ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ, ಹೇ ಯಶಸ್ವಿನಿ, ನಾನು ಈಗ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
Verse 126
प्रभासमिति विख्यातं क्षेत्रं त्रैलोक्यवंदितम् । तत्क्षेत्रं नैव जानंति मम मायाविमोहिताः
ಪ್ರಭಾಸವೆಂದು ಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ತ್ರಿಲೋಕದಿಂದ ವಂದಿತ; ಆದರೆ ನನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ವಿಮೋಹಿತರಾದವರು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಅರಿಯರು.
Verse 127
परोहं त्वेकचित्तैश्च बहुजन्मभिरर्चितः । ते विदंति परं क्षेत्रं प्रभासं पापनाशनम्
ನಾನು ಪರಮನು; ಏಕಚಿತ್ತ ಭಕ್ತರು ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಪಾಪನಾಶಕವಾದ ಪರಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರಭಾಸವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 128
मद्भावभाविता देवि मम व्रतनिषेविणः । तेषां प्रभासिकं क्षेत्रं विदितं नात्र संशयः
ಹೇ ದೇವಿ! ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಭಾವಿತರಾಗಿ ನನ್ನ ವ್ರತಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುವವರಿಗೆ ಪ್ರಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
Verse 129
यमैश्च नियमैर्युक्ता अहंकारविवर्ज्जिताः । तेषामर्थे वदिष्यामि तव प्रश्नं सुदुर्ल्लभम् । ब्रह्मविष्ण्विन्द्रदेवानां पुराणं कथितं मया
ಯಮ-ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದು ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದವರ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ, ನಿನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನಾನು ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು. ಈ ಪುರಾಣವನ್ನು ನಾನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದೇನೆ.
Verse 130
सोऽहं देवि वदिष्यामि कर्णं देहि वरानने । पृथिव्यामपि सर्वेषां तीर्थानां सुरसुंदरि
ಆದುದರಿಂದ, ಹೇ ದೇವಿ, ನಾನು ಹೇಳುವೆನು—ಹೇ ವರಾನನೆ, ಕಿವಿಗೊಟ್ಟು ಕೇಳು. ಹೇ ಸುರಸುಂದರಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುವೆನು.
Verse 131
एकं मे वल्लभं तत्र प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । तस्मिंश्चैव महाक्षेत्रे तीर्थैः सोमेन पूजितः । वरांस्तस्मै प्रदायाथ सदैकांते स्थितो ह्यहम्
ಅವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದುದು ಒಂದೇ—ಉತ್ತಮ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರ. ಆ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೋಮನು ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು; ಅವನಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಸದಾ ಆಂತರಿಕ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
Verse 132
तेन गुह्यं कृतं स्थानं तव देवि प्रकाशितम् । तत्र मे योगयुक्तस्य दिव्यं लिंगं बभूव ह
ಅವನು ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗುಹ್ಯವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದನು, ಹೇ ದೇವಿ; ಅದು ಈಗ ನಿನಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಯೋಗಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ನನಗಾಗಿ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಲಿಂಗವು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು.
Verse 133
दिव्यतेजस्समा युक्तं वह्निमेखलमंडितम् । लक्षमात्रस्थितं शांतं दुर्निरीक्ष्यं तु मानवैः
ಅದು ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು ಅಗ್ನಿ-ಮೇಖಲೆಯಿಂದ ಮಂಡಿತವಾಗಿತ್ತು. ಲಕ್ಷ ಪ್ರಮಾಣ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಾನವರಿಗೆ ನೋಡುವುದು ದುರ್ಣಿರೀಕ್ಷ್ಯವಾಗಿತ್ತು.
Verse 134
इच्छाज्ञानक्रियाख्याश्च तिस्रो वै शक्तयश्च याः । तस्माल्लिंगात्समुत्पन्ना जगत्कर्तृत्वहेतवे
ಇಚ್ಛೆ, ಜ್ಞಾನ, ಕ್ರಿಯೆ ಎಂಬ ಮೂರು ಶಕ್ತಿಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಆ ಲಿಂಗದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ನಿಯಮನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ.
Verse 135
तस्मिंल्लिंगे लयं याति जगदेतच्चराचरम् । पुनस्तेनैव संभूतं दृश्यते सचराचरम्
ಆ ಲಿಂಗದಲ್ಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಪರಮದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತಾಗಿ ಪುನಃ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 136
गुह्यं चैव तु संभूतं न कश्चिद्वेद तत्परम् । जन्माभ्यासेन तल्लिंगं ज्ञायते भुवि मानवैः
ಇದು ಪರಮ ಗುಹ್ಯ ರಹಸ್ಯ; ಅದರ ಉನ್ನತ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಯಾರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯರು. ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳ ಸಾಧನಾ-ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದಲೇ ಭೂಮಿಯ ಮಾನವರಿಗೆ ಆ ಲಿಂಗವು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
Verse 137
क्षेत्रं प्रभासिकं प्रोक्तं क्षेत्रज्ञोऽहं न संशयः । तत्र सोमेशनामाहमस्मिन्क्षेत्रं वरानने
ಇದು ‘ಪ್ರಭಾಸ’ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇದರ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು ನಾನೇ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ಹೇ ಸುಮುಖಿ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ನಾನು ‘ಸೋಮೇಶ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
Verse 138
ममांशसंभवा ये च अस्मिन्क्षेत्रे समुद्भवाः । तेषां तु विदितं लिंगं पूर्वकल्पे तु भैरवम्
ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಂಶದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಪ್ರकटವಾಗುವವರಿಗೆ ಈ ಲಿಂಗವು ತಿಳಿದಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಪೂರ್ವಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಇದು ‘ಭೈರವ’ ರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
Verse 139
अन्यैरपि युगैर्देवि इदं लिंगं सुदुर्लभम् । घोरे कलियुगे पापे विशेषेण च दुर्लभम्
ದೇವಿ, ಇತರ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಲಿಂಗದ ದರ್ಶನ-ಲಾಭ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಳಭ; ಪಾಪಮಯ ಘೋರ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಅದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಕಷ್ಟಕರ.
Verse 140
अन्यन्निदर्शनं तत्र तत्प्रवक्ष्यामि पार्वति
ಪಾರ್ವತಿ, ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ನಿದರ್ಶನ (ಚಿಹ್ನೆ/ಉದಾಹರಣೆ) ಅನ್ನು ನಾನು ಈಗ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
Verse 141
कलौ युगे महाघोरे हेतुवादरता नराः । वदिष्यंति महापापाः सर्वे पाखण्डसंस्थिताः
ಅತಿಘೋರ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಹೇತುವಾದ (ಒಣ ತರ್ಕ)ದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದ ಜನರು ಮಾತನಾಡುವರು; ಮಹಾಪಾಪಿಗಳು, ಎಲ್ಲರೂ ಪಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವಾದಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸುವರು.
Verse 142
मिथ्या चैतत्कृतं सर्वं मूर्खैश्चापि प्रकीर्तितम् । क्व क्षेत्रं क्व प्रभावश्च कुत्र वै सन्ति देवताः
‘ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಸುಳ್ಳು; ಮೂರ್ಖರು ರಚಿಸಿ ಹರಡಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುವರು—‘ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಅದರ ಪ್ರಭಾವ ಎಲ್ಲಿದೆ? ದೇವತೆಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ?’
Verse 143
सर्वं चापि तथालीकं मूढैश्चापि प्रकीर्तितम्
ಮತ್ತೆ, ‘ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಹಾಗೆಯೇ—ಕೇವಲ ಸುಳ್ಳು’ ಎಂದು ಮೂಢರೂ ಸಹ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವರು.
Verse 144
एवं मूर्खा वदिष्यंति प्रहसिष्यन्ति चापरे । नारका नास्तिका लोकाः पापोपहतचेतसः । सिद्धिं नैव प्रयास्यंति संप्राप्ते तु कलौ युगे
ಹೀಗೆ ಮೂಢರು ಮಾತನಾಡುವರು; ಕೆಲವರು ಹಾಸ್ಯಮಾಡುವರು ಕೂಡ. ಪಾಪದಿಂದ ಆಘಾತಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನ ನಾಸ್ತಿಕ, ನರಕಗಾಮಿ ಜನರು—ಕಲಿಯುಗ ಬಂದಾಗ—ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
Verse 145
तीर्थे चैव मृता ये तु शिवनिन्दापरायणाः । तिर्यग्योनिप्रसूताश्च दृश्यन्ते सर्वयोनिषु
ಆದರೆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸತ್ತರೂ ಶಿವನಿಂದೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು ತಿರ್ಯಕ್-ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಅನೇಕ ನೀಚ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 146
एतस्मात्कारणाद्देवि तीर्थे चैव सुदुःखिताः । दृश्यन्ते युगमाहात्म्यात्सत्यशौचविवर्जिताः
ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ, ಓ ದೇವಿ, ಯುಗಸ್ವಭಾವದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಶೌಚವಿಲ್ಲದವರು ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಬಹಳ ದುಃಖಿತರಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
Verse 147
इदं हि कारणं प्रोक्तं क्षेत्राणां चैव गोपने । एतत्ते कथितं सर्वं सिद्धिर्येन सुदुर्ल्लभा
ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇದೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆನು—ಇದರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವಾದ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
Verse 148
युगेयुगे तु तीर्थानि कीर्तितानि सुरेश्वरि । तेषां मे वल्लभं देवि प्रभासं क्षेत्रमेव च
ಓ ಸುರೇಶ್ವರಿ, ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಗಳು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಓ ದೇವಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದುದು ಈ ಪ್ರಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ.
Verse 149
इत्येतत्कथितं देवि रहस्यं पापनाशनम् । क्षेत्रबीजं महादेवि किमन्यत्परिपृच्छसि
ಹೇ ದೇವಿ, ಪಾಪನಾಶಕವಾದ ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು—ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ‘ಬೀಜ’ವನ್ನು—ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು. ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯೆ?
Verse 150
इदं महापातकनाशनं ये श्रोष्यंति वै क्षेत्रमहाप्रभावम् । ते चापि यास्यन्ति मम प्रभावात्त्रिविष्टपं पुण्यजनाधिवासम्
ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾಪ್ರಭಾವವನ್ನು—ಮಹಾಪಾತಕನಾಶಕವಾದ ಈ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು—ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುವವರು ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪುಣ್ಯಜನಾಧಿವಾಸವಾದ ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪ (ಸ್ವರ್ಗ)ವನ್ನು ಸೇರುವರು.