Adhyaya 20

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ दैत्यावताराणां क्रमो हि कथ्यते पुनः । हिरण्यकशिपू राजा वर्षाणामर्बुदं बभौ

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಇದೀಗ ದೈತ್ಯಾವತಾರಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಒಂದು ಅರ್ಭುದ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದನು (ಆಳಿದನು)।

Verse 2

तथा शत सहस्राणि यानि कानि द्विसप्ततिम् । अशीतिं च सहस्राणि त्रैलोक्यस्येश्वरोऽभवत्

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ, ನಂತರ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ, ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಎಂಭತ್ತು ಸಾವಿರ (ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ) ಅವನು ತ್ರಿಲೋಕದ ಅಧಿಪತಿಯಾದನು।

Verse 3

सौत्येऽहन्यतिरात्रस्य कश्यपस्याश्वमेधिके

ಕಾಶ್ಯಪನ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದಲ್ಲಿ, ಅತಿರಾತ್ರ ವಿಧಿಯ ಸೌತ್ಯ ದಿನದಲ್ಲಿ—

Verse 4

उपक्षिप्ता सनं यत्तु होतुरर्थे हिरण्मयम् । निषसाद स गर्तो ऽत्र हिरण्यकशिपुस्ततः

ಹೋತೃಗಾಗಿ ಚಿನ್ನದ ಆಸನವನ್ನು ಇಡಲಾದಾಗ, ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗರ್ತದಲ್ಲಿ (ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ) ಕುಳಿತನು।

Verse 5

शतवर्षसहस्राणां तपश्चक्रे सुदुश्चरम् । दशवर्षसहस्राणि दित्या गर्भे स्थितः पुरा

ಅವನು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದುಶ್ಚರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ಹಿಂದೆ ದಿತಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 6

हिणयकशिपोर्दैत्यैः श्लोको गीतः पुरातनः । राजा हिरण्यकशिपुर्यां यामाशां निरीक्षते

ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ವಿಷಯವಾಗಿ ದೈತ್ಯರು ಒಂದು ಪುರಾತನ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹಾಡಿದರು— “ರಾಜ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಯಾವ ಯಾವ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನೋಡುವನೋ…” ಎಂದು।

Verse 7

पर्याये तस्य राजाभूद्बलिर्वर्षार्बुदं पुनः

ಅವನ ನಂತರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರವಾಗಿ ರಾಜ ಬಲಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದು ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಳಿದನು।

Verse 8

षष्टिं चैव सहस्राणि त्रिंशच्च नियुतानि च । बले राज्याधिकारस्तु याव त्कालं बभूव ह

ಬಲಿಯ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರವು ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತು ನಿಯುತಗಳವರೆಗೆ—ಅಷ್ಟು ದೀರ್ಘಕಾಲ—ನಿಂತಿತ್ತು।

Verse 9

इंद्रादयस्ते विख्याता असुराञ्जघ्नुरोजसा

ಆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು।

Verse 10

दैत्यसंस्थमिदं सर्वमा सीद्दशयुगं किल । असपत्नं ततः सर्वमष्टादशयुगं पुनः

ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಇದು ಸಮಸ್ತವೂ ಹತ್ತು ಯುಗಗಳ ಕಾಲ ದೈತ್ಯರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿತ್ತು; ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಹದಿನೆಂಟು ಯುಗಗಳ ಕಾಲ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಿಲ್ಲದೆ (ಅಸಪತ್ನ) ಇತ್ತು।

Verse 11

त्रैलोक्यमिदमव्यग्रं महेंद्रेण तु पालितम् । त्रेतायुगे तु दशमे कार्त्तवीर्यो महाबलः

ಈ ತ್ರಿಲೋಕವು ಮಹೇಂದ್ರನಿಂದ ನಿರ್ವ್ಯಗ್ರವಾಗಿ ಸುಪಾಲಿತವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ತ್ರೇತಾಯುಗದ ದಶಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಕಾರ್ತ್ತವೀರ್ಯನು ಉದಯಿಸಿದನು.

Verse 12

पंचाशीतिसहस्राणि वर्षाणां वै नराधिपः । स सप्तरत्नवान्सम्राट् चक्रवर्ती बभूव ह

ಆ ನರಾಧಿಪನು ಎಂಭತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯವಾಡಿದನು. ಅವನು ಸಪ್ತರತ್ನಸಂಪನ್ನ ಸಮ್ರಾಟ್, ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 13

द्वीपेषु सप्तसु स वै खड्गी चर्मी शरासनी । रथी राजा सानुचरो योगाच्चौरानपश्यत

ಸಪ್ತದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜನು—ಖಡ್ಗ, ಗುರಾಣಿ ಮತ್ತು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿ, ರಥಾರೂಢನಾಗಿ ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ—ಯೋಗಬಲದಿಂದ ಕಳ್ಳರನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 14

प्रणष्टद्रव्यता यस्य स्मरणान्न भवेन्नृणाम् । चतुर्युगे त्वतिक्रांते मनौ ह्येकादशे प्रभौ

ಯಾರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಜನರಿಗೆ ಧನನಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಚತುರುಯುಗಗಳು ಕಳೆದ ಬಳಿಕ, ಏಕಾದಶ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಉದಯಿಸಿದನು.

Verse 15

अर्द्धावशिष्टे तस्मिंस्तु द्वापरे संप्रवर्तिते । मानवस्य नरिष्यंतो ह्यासीत्पुत्रो मदः किल

ಆ ದ್ವಾಪರಯುಗವು ಆರಂಭವಾಗಿ ಅರ್ಧಭಾಗ ಶೇಷವಿರುವಾಗ, ಮಾನವನ ಪುತ್ರನಾದ ನರಿಷ್ಯಂತನು—‘ಮದ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾದವನು—ಜನಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 16

नवमस्तस्य दायादस्तृणबिंदुरिति स्मृतः । त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये संबभूव ह

ಅವನ ವಂಶದ ಒಂಬತ್ತನೇ ದಾಯಾದನು ತೃಣಬಿಂದು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಅವನು ರಾಜನಾದನು.

Verse 17

तस्य कन्या त्विलविला रूपे णाप्रतिमाऽभवत् । पुलस्त्याय स राजर्षिस्तां कन्यां प्रत्यपादयत्

ಅವನಿಗೆ ಇಲವಿಲಾ ಎಂಬ ಕನ್ಯೆ ಇದ್ದಳು; ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಅಪ್ರತಿಮಳಾಗಿದ್ದಳು. ಆ ರಾಜರ್ಷಿಯು ಆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಋಷಿಗೆ ವಿವಾಹಾರ್ಥವಾಗಿ ನೀಡಿದನು.

Verse 18

ऋषिरैलविलो यस्यां विश्रवाः समपद्यत । तस्य पत्न्यश्च तिस्रस्तु पौलस्त्यकुलमंडनाः

ಅವಳಿಂದ ಐಲವಿಲನೆಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ವಿಶ್ರವಾ ಋಷಿ ಜನಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಪುಲಸ್ತ್ಯ ವಂಶದ ಅಲಂಕಾರವಾದ ಮೂರು ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು.

Verse 19

बृहस्पतेः शुभा कन्या नाम्ना वै वेदवर्णिनी । पुष्पोत्कटा च वीका च उभे माल्यवतः सुते

ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ ವೇದವರ್ಣಿನೀ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಶುಭ ಕನ್ಯೆ ಇದ್ದಳು. ಪುಷ್ಪೋತ್ಕಟಾ ಮತ್ತು ವೀಕಾ—ಇಬ್ಬರೂ ಮಾಲ್ಯವತನ ಪುತ್ರಿಯರು.

Verse 20

केकसी मालिनः कन्या तस्यां देवि शृणु प्रजाः । ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्य सुषुवे वरवर्णिनी

ಮಾಲಿನನ ಪುತ್ರಿ ಕೈಕಸೀ—ಹೇ ದೇವಿ, ಅವಳ ಸಂತಾನವನ್ನು ಕೇಳು—ಆ ವರವರ್ಣಿನಿಯು ಅವನ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರ ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ)ನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

Verse 21

अष्टदं हरिच्छ्मश्रुं शंकुकर्णं विलोहितम् । श्वपादं ह्रस्वबाहुं च पिंगलं शुचिभूषणम्

ಅವನು ಅಷ್ಟದಂತನು, ಹರಿಚ್ಛ್ಮಶ್ರುವುಳ್ಳವನು, ಶಂಖಸಮಾನ ಕರ್ಣಗಳವನು, ರಕ್ತವರ್ಣ ಛಾಯೆಯುಳ್ಳವನು. ಶ್ವಪಾದಗಳೂ ಹ್ರಸ್ವಬಾಹುಗಳೂ ಇದ್ದು, ಪಿಂಗಲವರ್ಣನಾಗಿ ಶುಚಿಭೂಷಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 22

त्रिपादं तु महाकायं स्थूलशीर्षं महाहनुम् । एवंविधं सुतं दृष्ट्वा विरूपं रूपतस्तदा

ಅವನು ತ್ರಿಪಾದನು, ಮಹಾಕಾಯನು, ಸ್ಥೂಲಶಿರಸ್ಸಿನವನು, ಮಹಾಹನು (ಬಲಿಷ್ಠ ದವಡೆ) ಹೊಂದಿದವನು. ಇಂತಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆ ವೇಳೆಗೆ ರೂಪತಃ ವಿರೂಪನಾದ ಪುತ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ…

Verse 23

तदा दृष्ट्वाब्रवीत्तं तु कुबेरोऽयमिति स्वयम् । कुत्सायां क्वितिशब्दोयं शरीरं वेरमुच्यते

ಆಗ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳು ಸ್ವತಃ—“ಇವನು ಕುಬೇರನು” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ಕುತ್ತ್ಸಾ (ಅಸಹ್ಯ) ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ‘ಕ್ವಿತಿ’ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ದೇಹವನ್ನು ‘ವೇರ’ (ಅಸಹ್ಯವಾದುದು) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 24

कुबेरः कुशरीरत्वान्नाम्ना तेन च सोंकितः । तस्य भार्य्याऽभवद्वृद्धिः पुत्रस्तु नलकूबरः

ಕುಶರೀರತ್ವ (ಕುರೂಪ ದೇಹ) ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನು ‘ಕುಬೇರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಅವನ ಪತ್ನಿ ‘ವೃದ್ಧಿ’; ಅವನ ಪುತ್ರ ‘ನಲಕೂಬರ’.

Verse 25

कैकस्यजनयत्पुत्रं रावणं राक्षसाधिपम् । शंकुकर्णं दशग्रीवं पिगलं रक्तमूर्द्धजम्

ಕೈಕಸೀ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಜನ್ಮನೀಡಿದಳು—ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನನ್ನು; ಅವನು ಶಂಖಕರ್ಣ, ದಶಗ್ರೀವ, ಪಿಂಗಲವರ್ಣ ಮತ್ತು ರಕ್ತಮೂರ್ಧಜ (ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನವನು) ಆಗಿದ್ದನು.

Verse 26

वसुपादं विंशद्भुजं महाकायं महाबलम् । कालांजननिभं चैव दंष्ट्रिणं रक्तलोचनम्

ಅವನು ಅನೇಕ ಪಾದಗಳನ್ನೂ, ಇಪ್ಪತ್ತು ಭುಜಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ ಮಹಾಕಾಯ ಮಹಾಬಲವಂತನು; ಕಾಜಲದಂತೆ ಶ್ಯಾಮ, ದಂಷ್ಟ್ರಧಾರಿ, ರಕ್ತನೇತ್ರನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 27

राक्षसेनौजसा युक्तं रूपेण च बलेन च । निसर्गाद्दारुणः क्रूरो रावणाद्रावणः स्मृतः

ಅವನು ರಾಕ್ಷಸರ ಉಗ್ರ ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಬಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಪನ್ನನಾಗಿದ್ದನು; ಸ್ವಭಾವತಃ ದಾರುಣ ಕ್ರೂರನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ‘ರಾವಣ’—ಇತರರನ್ನು ಅಳಿಸುವವನು—ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 28

हिरण्यकशिपुस्त्वासीत्स राजा पूर्वजन्मनि । चतुर्युगानि राजा तु तथा दश स राक्षसः

ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವನು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಎಂಬ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದನು; ನಂತರ ಹತ್ತು ಯುಗಗಳವರೆಗೆ ರಾಕ್ಷಸನಾಗಿ ಇದ್ದನು।

Verse 29

पंच कोटीस्तु वर्षाणां संख्यताः संख्याया प्रिये । नियुतान्येकषष्टिं च संख्यावद्भिरुदाहृतम्

ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ, ವರ್ಷಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಐದು ಕೋಟಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಜೊತೆಗೆ ಅರವತ್ತೊಂದು ನಿಯುತಗಳೂ—ಎಂದು ಸಂಖ್ಯಾವಿದರಿಂದ ಉಚ್ಛರಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 30

षष्टिं चैव सहस्राणि वर्षाणां स हि रावणः । देवतानामृषीणां च घोरं कृत्वा प्रजागरम्

ಆ ರಾವಣನು ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಘೋರ ಜಾಗರಣವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು; ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಋಷಿಗಳಿಗೂ ಭೀತಿಯ ಕಾಲವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು।

Verse 31

त्रेतायुगे चतुर्विंशे रावणस्तपसः क्षयात् । रामं दाशरथिं प्राप्य सगणः क्षयमेयिवान्

ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ, ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ ರಾವಣನು ದಾಶರಥಿ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಡನೆ ನಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು।

Verse 32

योऽसौ देवि दशग्रीवः संबभूवारिमर्द्दनः । दमघोषस्य राजर्षेः पुत्रो विख्यातपौरुषः

ಹೇ ದೇವಿ! ಆ ದಶಗ್ರೀವನೇ ‘ಅರಿಮರ್ಧನ’ನಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು; ಅವನು ರಾಜರ್ಷಿ ದಮಘೋಷನ ಪುತ್ರ, ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತನಾದವನು।

Verse 33

श्रुतश्रवायां चैद्यस्तु शिशुपालो बभूव ह । रावणं कुंभकर्णं च कन्यां शूर्पणखां तथा

ಮತ್ತು ಶ್ರುತಶ್ರವೆಯಿಂದ ಚೈದ್ಯನು ಶಿಶುಪಾಲನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ರಾವಣ, ಕುಂಭಕರ್ಣ ಹಾಗೂ ಕನ್ಯೆ ಶೂರ್ಪಣಖೆಯೂ ಜನಿಸಿದರು।

Verse 34

विभीषणं चतुर्थं च कैकस्यजनयत्सुतान् । मनोहरः प्रहस्तश्च महापार्श्वः खरस्तथा

ಕೈಕಸೀ ನಾಲ್ಕನೇ ಪುತ್ರನಾಗಿ ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಮನೋಹರ, ಪ್ರಹಸ್ತ, ಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ಖರನೂ ಜನಿಸಿದರು।

Verse 35

पुष्पोत्कटायास्ते पुत्राः कन्या कुम्भीनसी तथा । त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वश्च राक्षसः । कन्यैका श्यामिका नाम वीकायाः प्रसवः स्मृतः

ಇವರು ಪುಷ್ಪೋತ್ಕಟೆಯ ಪುತ್ರರು; ಹಾಗೆಯೇ ಕುಂಭೀನಸೀ ಎಂಬ ಕನ್ಯೆಯೂ. ತ್ರಿಶಿರ, ದೂಷಣ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸ ವಿದ್ಯುಜ್ಜಿಹ್ವನೂ (ಜನಿಸಿದರು). ‘ಶ್ಯಾಮಿಕಾ’ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಕನ್ಯೆ ವೀಕೆಯ ಸಂತಾನವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 36

इत्येते क्रूरकर्माणः पौलस्त्या राक्षसा नव । विभीषणो विशुद्धात्मा दशमः परिकीर्तितः

ಇಂತೆ ಪೌಲಸ್ತ್ಯ ವಂಶದ ಆ ಒಂಬತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಕ್ರೂರಕರ್ಮಿಗಳು; ಆದರೆ ವಿಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾದ ವಿಭೀಷಣನು ದಶಮನೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 37

पुलहस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्यालाश्च दंष्ट्रिणः । भूताः पिशाचाः सर्पाश्च शूकरा हस्तिनस्तथा

ಪುಲಹನ ಪುತ್ರರು ಮೃಗಗಳೇ; ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ದಂಷ್ಟ್ರಧಾರಿಗಳಾದ ಭಯಂಕರ ವ್ಯಾಳರು—ಭೂತಗಳು, ಪಿಶಾಚಗಳು, ಸರ್ಪಗಳು, ಶೂಕರಗಳು, ಹಸ್ತಿಗಳೂ ಸಹ।

Verse 38

अनपत्यः क्रतुस्त्वस्मिन्स्मृतो वैवस्वतेंतरे । अत्रेः पत्न्यो दशैवासन्सुन्दर्यश्च पतिव्रताः

ಈ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಕ್ರತು ಋಷಿ ಸಂತಾನರಹಿತನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಅತ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯರು ಹತ್ತು—ಸುಂದರಿಯರೂ ಪತಿವ್ರತೆಯರೂ ಆಗಿದ್ದರು।

Verse 39

भद्राश्वस्य घृताच्यंता जज्ञिरे दश चाप्सराः

ಭದ್ರಾಶ್ವನಿಂದಲೂ ಘೃತಾಚಿಯಿಂದಲೂ ಹತ್ತು ಅಪ್ಸರಸ್ತ್ರಿಯರು ಜನಿಸಿದರು।

Verse 40

भद्रा शूद्रा च मद्रा च नलदा जलदा तथा । उर्णा पूर्णा च देवेशि या च गोपुच्छला स्मृता

ಭದ್ರಾ, ಶೂದ್ರಾ, ಮದ್ರಾ, ನಲದಾ, ಜಲದಾ; ಹಾಗೆಯೇ ಊರ್ಣಾ, ಪೂರ್ಣಾ, ಹೇ ದೇವೇಶಿ—ಗೋಪುಚ್ಛಲಾ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವವಳೂ।

Verse 41

तथा तामरसा नाम दशमी रक्तकोटिका । एतासां च महादेवि ख्यातो भर्त्ता प्रभाकरः

ಹಾಗೆಯೇ ‘ತಾಮರಸಾ’ ಎಂಬ ದಶಮಿಯು ‘ರಕ್ತಕೋಟಿಕಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಳು. ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ಅವರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಖ್ಯಾತನಾಮ ಭರ್ತೃ ಪ್ರಭಾಕರನೇ ಆಗಿದ್ದನು.

Verse 42

स्वर्भानुना हते सूर्ये पतितेस्मिन्दिवो महीम् । तमोऽभिभूते लोकेस्मिन्प्रभा येन प्रवर्त्तिता

ಸ್ವರ್ಭಾನು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಹೊಡೆದು, ಅವನು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಲೋಕವು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಯಿತು; ಆಗ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಚಲನೆಗೆ ತಂದವನು ಅವನೇ.

Verse 43

स्वस्ति तेस्त्विति चैवोक्तः पतन्निह दिवाकरः । ब्रह्मर्षेर्वचनात्तस्य न पपात यतः प्रभुः

ಇಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ ದಿವಾಕರನಿಗೆ ‘ಸ್ವಸ್ತಿ ತೇ ಅಸ್ತು’—‘ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ’—ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಆ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯ ವಚನಬಲದಿಂದ ಪ್ರಭು (ಸೂರ್ಯ) ಬೀಳಲಿಲ್ಲ.

Verse 44

ततः प्रभाकरेत्युक्तः प्रभुरेवं महर्षिभिः । भद्रायां जनयामाम् सोमं पुत्रं यशस्विनम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಪ್ರಭುವನ್ನು ‘ಪ್ರಭಾಕರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಿದರು. ಭದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಪುತ್ರ ಸೋಮನನ್ನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 45

त्विषिमान्धर्मपुत्रस्तु सोमो देवो वरस्तु सः । शीतरश्मिः समुत्पन्नः कृत्तिकासु निशाचरः

ಸೋಮನು ತೇಜಸ್ವಿ—ಧರ್ಮನ ಪುತ್ರನಾಗಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಶೀತ ಕಿರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೃತ್ತಿಕಾಸುಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವನಾದನು.

Verse 46

पिता सोमस्य वै देवि जज्ञेऽत्रिर्भगवानृषिः । तत्रात्रिः सर्वलोकेशं भृत्वा स्वे नयने स्थितः

ಹೇ ದೇವಿ, ನಿಜವಾಗಿ ಸೋಮನ ತಂದೆ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿ ಅತ್ರಿಯೇ. ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ರಿಯು ಸರ್ವಲೋಕೇಶ್ವರನನ್ನು ಧರಿಸಿ ತನ್ನ ನೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು.

Verse 47

कर्मणा मनसा वाचा शुभान्येव समा चरत् । काष्ठकुड्यशिलाभूत ऊर्द्ध्वबाहुर्महाद्युतिः

ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ವಾಣಿಯಿಂದ ಅವನು ಸದಾ ಶುಭಾಚರಣೆಯನ್ನೇ ಸಮವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದನು. ಮರ, ಗೋಡೆ, ಶಿಲೆಯಂತೆ ನಿಶ್ಚಲನಾಗಿ, ಊರ್ಧ್ವಬಾಹುವಾಗಿ ಮಹಾದ್ಯುತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

Verse 48

सुदुस्तरं नाम तपस्तेन तप्तं महत्पुरा । त्रीणि वर्षसहस्राणि दिव्यानि सुरसुंदरि

ಹೇ ಸುರಸುಂದರಿ, ಅವನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ‘ಸುದುಸ್ತರ’ ಎಂಬ ಮಹಾತಪಸ್ಸನ್ನು ತಪಿಸಿದನು—ಮೂರು ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ.

Verse 49

तस्योर्द्ध्वरेतसस्तत्र स्थितस्यानिमिषस्य ह । सोमत्वं वपुरापेदे महाबुद्धेस्तु वै शुभे

ಅಲ್ಲಿ ಊರ್ಧ್ವರೇತಸನಾಗಿ, ಅನಿಮೇಷನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ಮಹಾಬುದ್ಧಿ ತಪಸ್ವಿಯ ದೇಹವು, ಆ ಶುಭ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ, ಸೋಮತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿತು.

Verse 50

ऊर्द्ध्वमाचक्रमे तस्य सोमसंभावितात्मनः । नेत्राभ्यां सोमः सुस्राव दशधा द्योतयन्दिशः

ಸೋಮದಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಆತ್ಮಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವನೊಳಗೆ ಸೋಮವು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿತು; ಮತ್ತು ಅವನ ನೇತ್ರಗಳಿಂದ ಸೋಮವು ಹತ್ತು ಧಾರೆಗಳಾಗಿ ಹರಿದು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸಿತು.

Verse 51

तद्गर्भं विधिना दृष्टा दिशोदश दधुस्तदा । समेत्य धारयामासुर्न च धर्तुमशक्नुवन्

ಆ ಗರ್ಭರೂಪ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ವಿಧಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಂಡು, ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು. ಅವು ಸೇರಿ ಧರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಧರಿಸಲಾರದೆ ಹೋಯವು.

Verse 52

स ताभ्यः सहसैवेह दिग्भ्यो गर्भश्च शाश्वतः पपात भावयंल्लोकाञ्छीतांशुः सर्वभावनः

ಆಮೇಲೆ ಆ ಶಾಶ್ವತ ಗರ್ಭರೂಪ ತತ್ತ್ವವು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಸಹಸಾ ಇಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಯಿತು—ಅದು ಶೀತಕಿರಣಧಾರಿ ಸೋಮ, ಸರ್ವಭಾವನ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾ.

Verse 53

यदा न धारणे शक्तास्तस्य गर्भस्य ताः स्त्रियः । ततस्ताभ्यः स शीतांशुर्निपपात वसुंधराम्

ಆ ಸ್ತ್ರೀರೂಪ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಆ ಗರ್ಭತತ್ತ್ವವನ್ನು ಧರಿಸಲು ಅಶಕ್ತರಾದಾಗ, ಶೀತಕಿರಣಧಾರಿ ಸೋಮನು ಅವುಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದು ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದನು.

Verse 54

पतितं सोममालोक्य ब्रह्मा लोकपितामहः । रथमारोपयामास लोकानां हितका म्यया

ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಸೋಮನನ್ನು ಕಂಡು ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ, ಅವನನ್ನು ರಥದ ಮೇಲೆ ಆರೋಹಣಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 55

स तदैव मया देवि धर्मार्थं सत्यसंगरः । युक्तो वाजिसहस्रेण सितेन सुरसुंदरि

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಹೇ ದೇವಿ—ಹೇ ಸುರಸುಂದರಿ—ಧರ್ಮಾರ್ಥವಾಗಿ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ನಾನು ಆ ರಥವನ್ನು ಸಾವಿರ ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದೆ.

Verse 56

तस्मिन्निपतिते देवि पुत्रेत्रेः परमात्म नि । तुष्टुवुर्ब्रह्मणः पुत्रा मानसाः सप्त ये श्रुताः

ದೇವಿ, ಅತ್ರಿಯ ಪರಮಾತ್ಮಸ್ವರೂಪ ಪುತ್ರನು ಅವತರಿಸಿದಾಗ, ಶ್ರುತಿಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಏಳು ಮಾನಸಪುತ್ರರು ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 57

तथैवांगिरसः सर्वे भृगोश्चैवात्मजास्तथा । ऋग्भिस्तु सामभिश्चैव तथैवांगिरसैरपि

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಆಂಗಿರಸ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಭೃಗುಪುತ্ৰರೂ—ಋಗ್ವೇದ ಋಚೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸಾಮವೇದ ಗಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಆಂಗಿರಸ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ—ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 58

तस्य संस्तूयमानस्य तेजः सोमस्य भास्वतः । आप्यायमानं लोकांस्त्रीन्भासयामास सर्वशः

ಸ್ತುತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಭಾಸ್ವರ ಸೋಮನ ತೇಜಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ರಕಾಶಮಾಡಿತು।

Verse 59

स तेन रथमुख्येन सागरांतां वसुंधराम् । त्रिःसप्तकृत्वोतियशाश्चकाराभिप्रदक्षिणम्

ನಂತರ ಆ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿ, ಸಾಗರಸೀಮಿತವಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಏಳು—ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಬಾರಿ—ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದನು।

Verse 60

तस्य यच्चापि तत्तेजः पृथिवीमन्वपद्यत । ओषध्यस्ताः समुत्पन्नास्ते जसाऽज्वलयन्पुनः

ಮತ್ತು ಅವನ ತೇಜಸ್ಸು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದಷ್ಟೂ, ಅದೇ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಔಷಧಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿ, ಮತ್ತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವು।

Verse 61

ताभिर्धिनोत्ययं लोकं प्रजाश्चैव चतुर्विधाः । ओषध्यः फलपाकांताः कणाः सप्तदश स्मृताः

ಇವುಗಳಿಂದಲೇ ಈ ಲೋಕವೂ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಪ್ರಜೆಯೂ ಧಾರಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಫಲಪಾಕಾಂತವಾಗಿ ಪಕ್ವವಾಗುವ ಈ ಗ್ರಾಮ್ಯ ಔಷಧಿಗಳು ‘ಕಣ’ವೆಂದು ಹದಿನೇಳು ವಿಧಗಳಾಗಿ ಸ್ಮೃತವಾಗಿವೆ.

Verse 62

व्रीहयश्च यवाश्चैव गोधूमा अणवस्तिलाः

ವ್ರೀಹಿ (ಅಕ್ಕಿ), ಯವ (ಜೋಳ/ಬಾರ್ಲಿ), ಗೋಧೂಮ (ಗೋಧಿ), ಅಣು (ಸಣ್ಣ ಧಾನ್ಯ) ಮತ್ತು ತಿಲ—

Verse 63

प्रियंगुः कोविदारश्च कोरदूषाः सतीनकाः । माषा मुद्गा मसूराश्च निष्पावाः सकुलत्थकाः

ಪ್ರಿಯಂಗು, ಕೋವಿದಾರ, ಕೋರದೂಷ, ಸತೀನಕ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಷ (ಉದ್ದಿನಬೇಳೆ), ಮುದ್ಗ (ಹೆಸರುಬೇಳೆ), ಮಸೂರ; ನಿಷ್ಪಾವ ಮತ್ತು ಕುಲತ್ಥವೂ—

Verse 64

आढक्यश्चणकाश्चैव कणाः सप्तदश स्मृताः । इत्येता ओषधीनां च ग्राम्याणां जातयः स्मृताः

ಆಢಕೀ ಮತ್ತು ಚಣಕ (ಕಡಲೆ) ಸಹ—ಹೀಗೆ ‘ಕಣ’ಗಳು ಹದಿನೇಳು ಎಂದು ಸ್ಮೃತ. ಇವೆಯೇ ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ್ಯ (ಬೆಳೆ) ಜಾತಿಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 65

ओषध्यो यज्ञियाश्चैव ग्राम्या रण्याश्चतुर्द्दश । व्रीहयश्च यवाश्चैव गोधूमास्त्वणवस्तिलाः

ಯಜ್ಞೋಪಯೋಗಿ ಔಷಧಿಗಳು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿಧವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—ಗ್ರಾಮ್ಯವೂ ಆರಣ್ಯವೂ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ರೀಹಿ, ಯವ, ಗೋಧೂಮ, ಅಣು ಮತ್ತು ತಿಲ—

Verse 66

प्रियंगुषष्ठा इत्येते सप्तमास्तु कुलत्थकाः । श्यामाकास्त्वथ नीवारा जर्तिलाः सगवेधुकाः

ಪ್ರಿಯಂಗು ತನಕ ಆರು ವಿಧಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಏಳನೆಯದು ಕುಲತ್ಥ ಧಾನ್ಯ. ನಂತರ ಶ್ಯಾಮಾಕ, ನೀವಾರ, ಜರ್ತಿಲ ಹಾಗೂ ಗವೇಧುಕವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 67

ऊरुविन्दा मर्कटकास्तथा वेणुयवाश्च ये । ग्राम्यारण्यास्तथा ह्येता ओषध्यस्तु चतुर्दश

ಊರುವಿಂದಾ, ಮರ್ಕಟಕಾ ಮತ್ತು ವೇಣುಯವಾ—ಇವು, ಹಾಗೆಯೇ ಗ್ರಾಮ್ಯ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಭೇದಗಳೊಡನೆ, ಔಷಧಿಗಳ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 68

तृणगुल्मलता वीरुद्वल्लीगुच्छादि कोटिशः । एतेषामधिपश्चन्द्रो धारयत्यखिलं जगत्

ಹುಲ್ಲು, ಪೊದೆ, ಲತೆ, ವೀರುದ, ವಳ್ಳಿ-ಗುಚ್ಛಾದಿ ಅನೇಕ ಕೋಟಿ ಸಸ್ಯಗಳು ಇವೆ. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಅಧಿಪತಿ ಚಂದ್ರನು; ಇವುಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 69

ज्योत्स्नाभिर्भगवान्सोमो जगतो हितकाम्यया । ततस्तस्मै ददौ राज्यं ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः

ಭಗವಾನ್ ಸೋಮನು ತನ್ನ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನೆಯಿಂದ, ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನಿಗೆ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 70

बीजौषधीनां विप्राणां मंत्राणां च वरानने । सोऽभिषिक्तो महातेजा राजा राज्ये निशाकरः

ಹೇ ವರಾನನೆ, ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಾಗೂ ಮಂತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಆಳಲು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ನಿಶಾಕರ (ಚಂದ್ರ) ರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾದನು.

Verse 71

त्रींल्लोकान्भावयामास स्वभासा भास्वतां वरः । तं सिनी च कुहूश्चैव द्युतिःपुष्टिः प्रभा वसुः

ಪ್ರಕಾಶವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವಪ್ರಭೆಯಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೂ ಹರ್ಷಗೊಳಿಸಿ ಪೋಷಿಸಿದನು. ಸಿನೀ, ಕುಹೂ ಹಾಗೂ ದ್ಯುತಿ, ಪುಷ್ಟಿ, ಪ್ರಭಾ, ವಸು ಅವನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು.

Verse 72

कीर्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्च नव देव्यः सिषेविरे । सप्तविंशतिरिंदोस्तु दाक्षायण्यो महाव्रताः

ಕೀರ್ತಿ, ಧೃತಿ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಹಾಗೂ ಇತರ ದೇವಿಯರು ಸೇರಿ ಒಂಬತ್ತು ದಿವ್ಯ ದೇವಿಯರು ಅವನನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಇಂದು (ಚಂದ್ರ)ನಿಗೆ ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯರಾದ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಯರು ಮಹಾವ್ರತಧಾರಿಣಿಯರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 73

ददौ प्राचेतसो दक्षो नक्षत्राणीति या विदुः । स तत्प्राप्य मह्द्राज्यं सोमः सोमवतां वरः

ಪ್ರಚೇತಸನ ಪುತ್ರ ದಕ್ಷನು ‘ನಕ್ಷತ್ರಗಳು’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರನ್ನು ಅವನಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದನು. ಆ ಮಹಾರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಸೋಮ—ಸೋಮಸಮಾನ ಪ್ರಕಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ—ತನ್ನ ಆಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಗೊಂಡನು.

Verse 74

समाजह्रे राजसूयं सहस्रशतदक्षिणम् । हिरण्यगर्भश्चोद्गाता ब्रह्मा ब्रह्मत्वमेयिवान्

ನಂತರ ಅವನು ಸಹಸ್ರ-ಶತ ದಕ್ಷಿಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನು ಉದ್ಗಾತನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಆಸೀನನಾದನು.

Verse 75

सदस्यस्तस्य भगवान्हरिर्नारायणः प्रभुः । सनत्कुमारप्रमुखैराद्यैर्ब्रह्मर्षिभिर्वृतः

ಆ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಭಗವಾನ್ ಹರಿ-ನಾರಾಯಣ ಪ್ರಭು ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಇದ್ದನು. ಸನತ್ಕುಮಾರ ಮುಂತಾದ ಆದ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರು.

Verse 76

दक्षिणामददात्सोमस्त्रींल्लोकांस्तु वरानने । तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यश्च वै शुभे

ಹೇ ವರಾನನೆ ಶುಭೇ! ಸೋಮನು ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೇ ದಾನಮಾಡಿದಂತೆ ನೀಡಿದನು; ಅದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಯಜ್ಞಸಭ್ಯರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 77

प्राप्यावभृथमव्यग्रः सर्वदेवर्षिपूजितः । अतिराजति राजेन्द्रो दशधा भावयन्दिशः

ಅವಭೃಥಸ್ನಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನು ಅವ್ಯಗ್ರನಾಗಿ ಇದ್ದನು; ಸರ್ವ ದೇವರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತನಾಗಿ ಆ ರಾಜಾಧಿರಾಜನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ನಾನಾವಿಧವಾಗಿ ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದೀಪ್ತಿಮಂತಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 78

तेन तत्प्राप दुष्प्राप्यमैश्वर्य्यमकृता त्मभिः । स एवं वर्त्तते चन्द्रश्चात्रेय इति विश्रुतः

ಆ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಅವನು ಅಸಂಯಮಿಗಳಿಗೆ ದುರ್ಲಭವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಹೀಗಾಗಿ ಚಂದ್ರನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸಿ, ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ‘ಚಾತ್ರೇಯ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ।