Adhyaya 13

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । अंबरीषस्य राजर्षेरैशान्यां पापनाशनम्

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ! ಅನಂತರ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ, ರಾಜರ್ಷಿ ಅಂಬರೀಷನ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು; ಅದು ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದು ಪಾಪನಾಶಕವಾಗಿದೆ.

Verse 2

यत्र स्वयं हृषीकेशः काले च कलिसंज्ञके । तस्य वाक्यादृतस्तीर्थे स्वयं हि परितिष्ठति

ಕಲಿ ಎಂಬ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಯಂ ಹೃಷೀಕೇಶನು—ತನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ—ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲೇ ಸాక్షಾತ್ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 3

पुरासीत्पृथिवीपालो ह्यंबरीषो युगे कृते । हरिमाराधयामास तपस्तेपे सुदुष्करम्

ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಂಬರೀಷನೆಂಬ ಭೂಪಾಲನಿದ್ದನು. ಅವನು ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಕರವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 4

तस्मिंस्तीर्थे स राजेन्द्रो मितभक्षो जितेन्द्रियः । सहस्रमेकं वर्षाणां तत आसीत्फलाशनः

ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜೇಂದ್ರನು ಮಿತಭಕ್ಷನಾಗಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿಕೊಂಡು, ಅನಂತರ ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೇವಲ ಫಲಾಹಾರದಿಂದಲೇ ಇದ್ದನು.

Verse 5

सहस्रे द्वे ततो राजञ्छीर्णपर्णाशनोऽभवत् । सहस्रे द्वे ततो भूयो जलाहारो बभूव ह

ಆಮೇಲೆ, ಓ ರಾಜನೇ, ಅವನು ಎರಡು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಒಣ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬದುಕಿದನು; ನಂತರ ಮತ್ತೆರಡು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೇವಲ ಜಲಾಹಾರದಿಂದಲೇ ಇದ್ದನು।

Verse 6

सहस्रत्रितयं राजन्वायुभक्षो बभूव ह । चिन्तयन्पुंडरीकाक्षं मानसे श्रद्धयान्वितः

ಓ ರಾಜನೇ, ಅವನು ಮೂರು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಾಯುವನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಇದ್ದನು; ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪದ್ಮನೇತ್ರನಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು।

Verse 7

दश वर्षसहस्रान्ते ततश्च नृपसत्तम । तुतोष भगवान्विष्णुस्तस्यासौ दर्शनं ददौ

ನಂತರ, ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ದರ್ಶನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು।

Verse 8

कृत्वा देवपते रूपमारुह्यैरावतं गजम् । अब्रवीद्वरदोऽस्मीति अंबरीषं नराधिपम्

ದೇವಪತಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಐರಾವತ ಗಜದ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ವರದಾತನು ನರಾಧಿಪ ಅಂಬರೀಷನಿಗೆ— ‘ನಾನು ವರಕೊಡುವವನು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು।

Verse 9

इंद्र उवाच । वरं वरय भद्रं ते राजन्यन्मनसीप्सितम् । त्वां दृष्ट्वा भक्तिसंयुक्तमागतोऽहमसंशयम्

ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು— ‘ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ, ಓ ರಾಜನೇ! ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವರವನ್ನು ಬೇಡು. ನಿನ್ನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತನಾಗಿ ನೋಡಿ ನಾನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ।’

Verse 10

अंबरीष उवाच । मुक्तिं दातुमशक्तोसि त्वं च वृत्रनिषूदन । तव प्रसादाद्देवेश त्रैलोक्यं मम वर्त्तते । स्वागतं गच्छ देवेश न वरो रोचते मम

ಅಂಬರೀಷನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವೃತ್ರನಿಷೂದನ, ನೀನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ದಾನಮಾಡಲು ಅಶಕ್ತನು. ಹೇ ದೇವೇಶ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕ್ಯವೂ ನನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ. ದೇವೇಶ, ಸ್ವಾಗತ; ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಹೋಗು—ನನಗೆ ವರವು ರುಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 11

सर्वथा दास्यते मह्यं वरं तुष्टश्चतुर्भुजः । तदाहं प्रतिगृह्णामि गच्छ देव नमोस्तु ते

ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ತೃಪ್ತನಾದ ಚತುರ್ಭುಜ ಪ್ರಭು ನನಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡುವನು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ದೇವ, ಹೋಗು; ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 12

इन्द्र उवाच । वरं वरय राजर्षे यत्ते मनसि वर्त्तते । ब्रह्मविष्णुत्रिनेत्राणामहमीशो नृपोतम

ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರಾಜರ್ಷಿ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನೇ ವರವಾಗಿ ಬೇಡು. ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ತ್ರಿನೇತ್ರ (ಶಿವ) ಇವರ ಮೇಲೂ ನಾನು ಅಧಿಪತಿ.

Verse 13

अन्येषां चैव देवानां त्रैलोक्यस्याप्यहं विभुः । वरं वरय तस्मात्त्वं प्रसादान्मे सुदुर्ल्लभम्

ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೂ ತ್ರಿಲೋಕದ ಮೇಲೂ ನಾನೇ ವಿಭು. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವಾದ ವರವನ್ನು ಬೇಡು.

Verse 14

प्रसन्ने मयि राजेन्द्र प्रसन्नाः सर्वदेवताः । कुरु मे वचनं राजन्गृह्यतां वरमुत्तमम्

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾದರೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೂ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ರಾಜನ್, ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು—ಉತ್ತಮ ವರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 15

अंबरीष उवाच । राजा त्वं सर्वदेवानां त्रैलोक्यस्य तथेश्वरः । सप्तद्वीपवती राजा अहं वृत्रनिषूदन

ಅಂಬರೀಷನು ಹೇಳಿದನು— ನೀನು ಸರ್ವ ದೇವರ ರಾಜನು, ತ್ರಿಲೋಕದ ಅಧೀಶ್ವರನು. ಆದರೆ ಹೇ ವೃತ್ರನಿಷೂದನ, ನಾನು ಸಪ್ತದ್ವೀಪಯುಕ್ತ ಭೂಮಿಯ ರಾಜನು.

Verse 16

हषीकेशस्य सद्भक्तं विद्धि मां तात निश्चयम् । आगतश्च हृषीकेशो वरं दास्यत्यसंशयम्

ಹೇ ತಾತ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಿಳಿ— ನಾನು ಹೃಷೀಕೇಶನ ಸತ್ಪಕ್ತನು. ಹೃಷೀಕೇಶನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ವರವನ್ನು ನೀಡುವನು.

Verse 17

इन्द्र उवाच । ददतो मम भूपाल न गृह्णासि वरं यदि । वज्रं त्वां प्रेरयिष्यामि वधाय कृतनिश्चयः

ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಭೂಪಾಲ, ನಾನು ನೀಡುವ ವರವನ್ನು ನೀನು ಸ್ವೀಕರಿಸದಿದ್ದರೆ, ನಿನ್ನ ವಧಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ವಜ್ರವನ್ನು ಎಸೆದುಬಿಡುವೆನು.

Verse 18

एवमुक्त्वा सहस्राक्षः सृक्किणी परिलेलिहन् । कुलिशं भ्रामयामास गृहीत्वा दक्षिणे करे

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ ಇಂದ್ರನು ತುಟಿಗಳ ಮೂಲೆಗಳನ್ನು ನಕ್ಕುತ್ತ, ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಕುಲಿಶ (ವಜ್ರ) ಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ಸುತ್ತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 19

तस्येवं भ्राम्यमाणस्य महोत्पाता बभूविरे । ततः पर्वतशृंगाणि विशीर्णानि समंततः

ಅವನು ಹೀಗೆ ಸುತ್ತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಮಹಾ ಅಪಶಕುನಗಳು ಉಂಟಾದವು; ತದನಂತರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳು ಒಡೆದು ಚದುರಿದವು.

Verse 20

आवृतं गगन मेघैर्विधुन्वानैर्महीं तदा । न किंचिद्दृश्यते तत्र सर्वं संतमसावृतम्

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಪಿಸಿ ಗರ್ಜಿಸುವ ಮೇಘಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು; ಭೂಮಿಯೂ ಆವರಿತವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಏನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲವೂ ಘನ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

Verse 21

एतस्मिन्नेव काले तु स राजा हरिवत्सलः । निमील्य लोचने स्वीये समाधिस्थो बभूव ह

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಪ್ರಿಯನಾದ ಆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಸಮಾಧಿಸ್ಥನಾದನು.

Verse 22

ततस्तुष्टो जगन्नाथ साक्षात्प्रत्यक्षतां गतः । ऐरावतः स गरुडस्तत्क्षणात्समजायत

ನಂತರ ತೃಪ್ತನಾದ ಜಗನ್ನಾಥನು ಸాక్షಾತ್ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಐರಾವತದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗರುಡನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 23

तमुवाच हृषीकेशो मेघगंभीरया गिरा । ध्यानस्थितं नृपश्रेष्ठं शंख चक्रगदाधरः

ಶಂಖ-ಚಕ್ರ-ಗದಾಧಾರಿಯಾದ ಹೃಷೀಕೇಶನು ಮೇಘಗಂಭೀರವಾದ ವಾಣಿಯಿಂದ ಧ್ಯಾನಸ್ಥನಾದ ಆ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 24

श्रीभगवानुवाच । परितुष्टोऽस्मि ते वत्सानन्यभक्त जनेश्वर । वरं वरय भद्रं ते यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ವತ್ಸಾ, ಹೇ ಜನೇಶ್ವರ, ನೀನು ನನ್ನ ಅನನ್ಯಭಕ್ತನು; ನಾನು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಳಭವಾದರೂ ಒಂದು ವರವನ್ನು ಬೇಡು.

Verse 25

अंबरीष उवाच । यदि प्रसन्नो भगवन्यदि देयो वरो मम । संसाराब्धेस्तारणाय वरदो भव मे हरे

ಅಂಬರೀಷನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್, ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ನನಗೆ ವರ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ, ಹೇ ಹರಿ, ಈ ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿಸಲು ನನ್ನ ವರದಾತನಾಗಿರಿ।

Verse 26

पुलस्त्य उवाच । अथाह भगवान्विष्णुरंबरीषं जनाधिपम् । ज्ञानयोगं सुविस्तीर्णं संसारक्षयकारणम्

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಜನಾಧಿಪನಾದ ಅಂಬರೀಷ ರಾಜನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಸಂಸಾರಬಂಧನ ಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಜ್ಞಾನಯೋಗವನ್ನು ವಿಶದವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು।

Verse 27

यस्मिञ्जाते नरः सद्यः संसारान्मुच्यते नृप । श्रुत्वा स नृपतिः सम्यक्प्रणम्योवाच केशवम्

ಹೇ ರಾಜನೇ, ಯಾವ (ಜ್ಞಾನ) ಉದಯಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ತಕ್ಷಣ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೋ—ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ನೃಪತಿ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕೇಶವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 28

अंबरीष उवाच । भगवन्यस्त्वया प्रोक्तो योगोऽयं मम विस्तरात् । दुर्ज्ञेयः स नृणां देव विशेषाच्च कलौ युगे

ಅಂಬರೀಷನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್, ನೀವು ನನಗೆ ವಿಶದವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಈ ಯೋಗವು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಕಷ್ಟ, ಹೇ ದೇವ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ।

Verse 29

अपि चेत्सुप्रसन्नोऽसि क्रियायोगं ब्रवीहि मे । लोकानां तारणार्थाय शंखचक्रगदाधर

ನೀವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ, ನನಗೆ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿರಿ, ಹೇ ಶಂಖಚಕ್ರಗದಾಧರ—ಲೋಕಗಳ ತಾರಣಾರ್ಥವಾಗಿ।

Verse 30

पुलस्त्य उवाच । ततस्तस्मै नरेन्द्राय क्रियायोगं जनार्द्दनः । यथायोग्यं नृपश्रेष्ठ कथयामास केशवः

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಅನಂತರ ಜನಾರ್ದನ ಕೇಶವನು, ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆ ನರೇಂದ್ರನಿಗೆ ಯಥಾಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು।

Verse 31

तं श्रुत्वा तुष्टहृदयोंऽबरीषो वाक्यमब्रवीत्

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ತೃಪ್ತಹೃದಯನಾದ ಅಂಬರೀಷನು ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 32

अंबरीष उवाच । यदि तुष्टोऽसि भगवन्रूपेणानेन माधव । ममाश्रमे त्वं देवेश सदा सन्निहितो भव

ಅಂಬರೀಷನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್ ಮಾಧವ! ಈ ರೂಪದಿಂದ ನೀನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದರೆ, ಹೇ ದೇವೇಶ, ನನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿ ಇರು।

Verse 33

यतस्त्वत्प्रतिमामेकामर्चयामि विधानतः । पूजयिष्यंति लोकास्त्वां शंखचक्रगदाधरम्

ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಒಂದೇ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುವೆನು; ಮತ್ತು ಜನರು ನಿನ್ನನ್ನು—ಶಂಖಚಕ್ರಗದಾಧರನನ್ನು—ಪೂಜಿಸುವರು।

Verse 34

पुलस्त्य उवाच । तथोक्तो माधवेनासौ चकार हरिमंदिरम् । प्रतिमां पूजयामास गन्धपुष्पानुलेपनैः

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಮಾಧವನು ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಅವನು ಹರಿಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಅನುಲೇಪನಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 35

ततः कालेन महता भगवान्विष्णुमंदिरे । तेनैव वपुषा प्राप्तः सपुत्रः सहबांधवः

ನಂತರ ಬಹುಕಾಲ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಅದೇ ದೇಹರೂಪದಲ್ಲೇ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಬಂದನು—ಪುತ್ರನೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಬಂಧು-ಬಾಂಧವರೊಡನೆ।

Verse 36

अद्यापि भगवान्विष्णुः सत्यवाक्येन भूपतेः । सदा संनिहितो विष्णुस्तस्मिन्नवसरे कलौ

ಹೇ ಭೂಪತೇ, ಆ ರಾಜನ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇಂದಿಗೂ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಅಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಲಿಯುಗದ ಆ ಪವಿತ್ರ ಅವಸರಲ್ಲಿ।

Verse 37

तदारभ्य महाराज क्रियायोगो धरातले । प्रवृत्तः प्रतिमाकारः काले च कलिसंज्ञके

ಹೇ ಮಹಾರಾಜ, ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗ—ಪವಿತ್ರ ಕರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನದ ಶಿಸ್ತು—ಪ್ರವೃತ್ತವಾಯಿತು; ಮತ್ತು ಕಲಿಯೆಂಬ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮಾರೂಪ ಪೂಜಾವಿಧಾನವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು।

Verse 38

यस्तं पूजयते भक्त्या हृषीकेशे नृपार्बुदे । स याति विष्णुसालोक्यं प्रसादाच्च हरेर्नृप

ಹೇ ಅರ್ಬುದನೃಪ, ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೃಷೀಕೇಶನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಹೇ ರಾಜಾ, ಹರಿಯ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ವಿಷ್ಣುಸಾಲೋಕ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 39

एकादश्यां महाराज जागरं यः सदा नृप । करिष्यति निराहारो हृषीकेशाग्रतः स्थितः । स यास्यति परं स्थानं दुर्ल्लभं त्रिदशैरपि

ಹೇ ಮಹಾರಾಜ, ಏಕಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಾಹಾರನಾಗಿ ಹೃಷೀಕೇಶನ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುವವನು, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರುವನು।

Verse 40

यत्पुण्यं कपिलादाने कार्तिक्यां ज्येष्ठपुष्करे । तत्फलं लभते मर्त्त्यो हृषीकेशस्य दर्शनात्

ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠ-ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕಪಿಲಾ ಗೋವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದಾಗ ದೊರೆಯುವ ಪುಣ್ಯಫಲ, ಹೃಷೀಕೇಶನ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 41

शुक्ले वा यदि वा कृष्णे संप्राप्ते हरिवासरे । यः पश्यति हृषीकेशमश्वमेधफलं लभेत्

ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷವಾಗಲಿ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷವಾಗಲಿ, ಹರಿವಾಸರ ಬಂದಾಗ—ಹೃಷೀಕೇಶನನ್ನು ನೋಡುವವನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 42

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजयेत्तु विधानतः । यस्तत्र चतुरो मासन्सम्यग्व्रतपरायणः । अभ्यर्चयेद्धृषीकेशं न स भूयोऽभिजायते

ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ಸಮ್ಯಕ್ವ್ರತಪರಾಯಣನಾಗಿ ಹೃಷೀಕೇಶನನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸುವವನು ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 43

एकः सर्वाणि तीर्थानि करोति नृपसत्तम । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ಹೇ ನೃಪಸತ್ತಮ! ಒಬ್ಬನು ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯಕಾಲವಿಡೀ ಹೃಷೀಕೇಶನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 44

एको दानानि सर्वाणि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ಒಬ್ಬನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತನಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯಕಾಲವಿಡೀ ಹೃಷೀಕೇಶನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 45

एकः कन्यासहस्रं तु प्रदद्याच्च यथाविधि । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ಒಬ್ಬನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ದಾನವಾಗಿ ಸಾವಿರ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬಹುದು; ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೃಷೀಕೇಶನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 46

सूर्यग्रहे कुरुक्षेत्रे दद्याद्दानमनुत्तमम् । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಅನುತ್ತಮ ದಾನ ನೀಡಬಹುದು; ಆದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಸಮಾಹಿತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೃಷೀಕೇಶನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 47

अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैर्यजत्येकः सदक्षिणैः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ಒಬ್ಬನು ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮಾದಿ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಡನೆ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೃಷೀಕೇಶನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 48

एको हिमालयं गत्वा त्यजति स्व कलेवरम् । पश्यत्यन्यो हषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ಒಬ್ಬನು ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಸಮಾಹಿತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೃಷೀಕೇಶನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 49

एकस्तु भृगुपातेन त्यजेद्देहं सुतीर्थके । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ಒಬ್ಬನು ಸುತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ‘ಭೃಗುಪಾತ’ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೃಷೀಕೇಶನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 50

एकः प्रायोपवेशेन प्राणांस्त्यजति मानवः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ಒಬ್ಬನು ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶ ವ್ರತದಿಂದ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೃಷೀಕೇಶನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 51

ब्रह्मज्ञानं वदत्येकः श्रुत्वा ज्ञानवि शारदः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ಒಬ್ಬನು ಬಹುಶ್ರವಣದಿಂದ ಜ್ಞಾನವಿಶಾರದನಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಸಮಾಹಿತಮನದಿಂದ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೃಷೀಕೇಶನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 52

गयाश्राद्धं करोत्येकः पितृपक्षे नृपोत्तम । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ಓ ನೃಪೋತ್ತಮ! ಒಬ್ಬನು ಪಿತೃಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಗಯಾ-ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೃಷೀಕೇಶನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 53

चांद्रायणसहस्रं च करोत्येकः समाहितः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुमास्यं समाहितः

ಒಬ್ಬನು ಸಮಾಹಿತನಾಗಿ ಸಹಸ್ರ ಚಾಂದ್ರಾಯಣಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೃಷೀಕೇಶನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 54

व्रतं तपः सहस्राब्दमेकः सम्यक्चरेन्नरः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ಒಬ್ಬನು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವ್ರತ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಬಹುದು; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೃಷೀಕೇಶನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 55

एकस्तु चतुरो वेदान्सम्यक्पठति ब्राह्मणः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೃಷೀಕೇಶನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಇದೇ ಧರ್ಮದ ಪರಮಸಿದ್ಧಿ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 56

बहुना किमिहोक्तेन शृणु संक्षेपतो नृप । एकतस्तु भवेत्सर्वमेकतो हरिदर्शनम्

ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಓ ನೃಪ, ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಕೇಳು—ಒಂದು ಕಡೆ ಎಲ್ಲ ಫಲಸಮೂಹ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಕೇವಲ ಹರಿದರ್ಶನ ಮಾತ್ರ।

Verse 57

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्थातव्यं हरिसंनिधौ । अम्बरीषस्य राजर्षेः स्थानके पापनाशने

ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಹರಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು—ರಾಜರ್ಷಿ ಅಂಬರೀಷನ ಪಾಪನಾಶಕ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ।

Verse 58

एकतस्तु हृषीकेश एकतः कर्णिकेश्वरः । तयोर्मर्त्या मृता ये च मानवा नृपसत्तम

ಒಂದು ಕಡೆ ಹೃಷೀಕೇಶ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಕರ್ಣಿಕೇಶ್ವರ; ಓ ನೃಪಸತ್ತಮ, ಆ ಇಬ್ಬರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸುವ ಮಾನವರು…

Verse 59

अपि कृत्वा महत्पापं गच्छंति हरिसन्निधौ । हृषीकेशं समालोक्य सद्यो मुक्तिमवाप्नुयात्

ಮಹಾಪಾಪ ಮಾಡಿದರೂ ಹರಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋಗುವವರು ಹೃಷೀಕೇಶನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು।

Verse 60

पुष्पमेकं हृषीकेशे यश्चारोपयते नृप । सुखसौभाग्यसंयुक्त इह लोके परत्र च

ಹೇ ನೃಪ! ಯಾರು ಹೃಷೀಕೇಶನಿಗೆ ಒಂದೇ ಪುಷ್ಪವನ್ನಾದರೂ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಸುಖಸೌಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 61

हृषीकेशस्य यो भक्त्या करिष्यत्यनुलेपनम् । स यास्यति परं स्थानं जरामरणवर्जितम्

ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೃಷೀಕೇಶನಿಗೆ ಅನುಲೇಪನ (ಚಂದನಾದಿ ಲೇಪನ) ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಜರಾ-ಮರಣವರ್ಜಿತ ಪರಮಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 62

संमार्जनं च तस्याग्रे यः करोति समाहितः । यावत्यो रेणवस्तत्र तावद्वर्षशतानि सः । मोदते विष्णुलोकस्थो नात्र कार्या विचारणा

ಯಾರು ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಅವರ ಮುಂದೆ ಸಂಮಾರ್ಜನ (ಒಗೆಯುವುದು) ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಧೂಳಿಕಣಗಳಿರುತ್ತವೋ ಅಷ್ಟು ಶತಶತ ವರ್ಷಗಳು ಅವನು ವಿಷ್ಣುಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 63

कार्तिके शुक्लपक्षे च एकादश्यां नृपोत्तम । दीपमारोपयेद्यश्च हृषीकेशाग्रतो नृप

ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ! ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಯಾರು ಹೃಷೀಕೇಶನ ಮುಂದೆ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೋ, ಹೇ ನೃಪ…

Verse 64

यथायथा प्रकाशेत पापं जन्मांतरार्जितम् । तथातथा व्रजेन्नाशं तस्य कायादशेषतः

ಆ ದೀಪವು ಹೇಗೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆ ಹಾಗೆ ಜನ್ಮಾಂತರಾರ್ಜಿತ ಪಾಪವು ಪ್ರಕಟವಾಗಿ, ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗಿ ಅವನ ದೇಹದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 65

पंचामृतेन यः पूजां हृषीकेशे करिष्यति । दध्ना क्षीरेण वा यस्तु न स भूयोऽभिजायते

ಯಾರು ಪಂಚಾಮೃತದಿಂದ ಹೃಷೀಕೇಶನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅಥವಾ ಮೊಸರು ಅಥವಾ ಹಾಲಿನಿಂದಲೂ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡುವನೋ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 66

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन हृषीकेशं समर्चयेत् । संसारबंधतो राजन्मुक्तिमाप्नोति मानवः

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ರಾಜನೇ, ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಹೃಷೀಕೇಶನನ್ನು ಸಮರ್ಚಿಸಬೇಕು. ಮಾನವನು ಸಂಸಾರಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 67

हृषीकेशे विशेषेण कर्त्तव्यं पूजनं सदा

ಹೃಷೀಕೇಶನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸದಾ ಮಾಡಬೇಕು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ।