Adhyaya 59

Verse 1

। सूत उवाच । तस्मिन्क्षेत्रे रविः पूर्वं विदुरेण प्रतिष्ठितम् । शिवश्च परया भक्त्या तथा विष्णुर्द्विजोत्तमाः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿದುರನು ರವಿದೇವನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನನ್ನೂ, ತದ್ವತ್ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 2

यस्तान्पूजयते भक्त्या मानुषो भक्तितस्ततः । स यास्यति परं स्थानं यज्ञैरपि सुदुर्लभम्

ಯಾವ ಮಾನವನು ಆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಆ ಭಕ್ತಿಯ ಫಲದಿಂದ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಳಭ.

Verse 3

हस्तिनापुरसंस्थेन विदुरेण पुरा द्विजाः । गालवो मुनिशार्दूलः पृष्टः स्वगृहमागतः

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದ ವಿದುರನು, ತನ್ನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ ಗಾಲವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು।

Verse 4

अपुत्रस्य गतिर्लोके कीदृक्संजायते परे । एतन्मे पृच्छतो ब्रूहि कृत्वा सद्भावमुत्तमम्

ಪುತ್ರರಹಿತನ ಗತಿ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ? ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ನಾನು ಪರಮ ಸದ್ಭಾವ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ—ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿ।

Verse 5

गालव उवाच । अपुत्रस्य गतिर्नास्ति मृतः स्वर्गं न गच्छति । द्वादशानामपि तथा यद्येकोऽपि न विद्यते

ಗಾಲವನು ಹೇಳಿದನು—ಪುತ್ರರಹಿತನಿಗೆ (ಧರ್ಮಾನುಸಾರ) ಗತಿ ಇಲ್ಲ; ಅವನು ಮೃತನಾದ ಮೇಲೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಹನ್ನೆರಡು ವಿಧದ ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಒಂದಾದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇದೇ ಫಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 6

औरसः क्षेत्रजश्चैव क्रयक्रीतश्च पालितः । पौनर्भवः पुनर्दत्तः कुंडो गोलस्तथा परः । कानीनश्च सहोढश्च अश्वत्थो ब्रह्मवृक्षकः

ಔರಸ, ಕ್ಷೇತ್ರಜ, ಕ್ರಯಕ್ರೀತ ಮತ್ತು ಪಾಲಿತ; ಪೌನರ್ಭವ, ಪುನರ್ದತ್ತ, ಕುಂಡ, ಗೋಲ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬ; ಕಾನೀನ ಮತ್ತು ಸಹೋಢ; ಅಶ್ವತ್ಥ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮವೃಕ್ಷಕ—ಇವು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಪುತ್ರಭೇದಗಳು ಎಂದು ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 7

एतेषामपि यद्येकः पुरुषाणां न जायते । तन्नूनं नरके वासः पुंसंज्ञे वै प्रजायते

ಈ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪುರುಷನಿಗೆ ಒಂದಾದರೂ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸದಿದ್ದರೆ, ‘ಪುರುಷ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆಯವನಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನರಕವಾಸವೆಂದು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 8

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य गालवस्य महात्मनः । अपुत्रत्वात्परं दुःखं जगाम विदुरस्तदा

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಲವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಿದುರು ಆಗ ಪುತ್ರಹೀನತೆಯಿಂದ ಪರಮ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು।

Verse 9

तप्तस्तं गालवः प्राह मा त्वं दुःखपदं व्रज । मद्वाक्यात्पुत्रकं वृक्षं विष्णुसंज्ञं द्रुतं कुरु

ಕರುಣೆಯಿಂದ ದ್ರವಿಸಿದ ಗಾಲವನು ಹೇಳಿದನು—“ನೀನು ದುಃಖಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗಬೇಡ. ನನ್ನ ವಾಕ್ಯಬಲದಿಂದ ಈ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಶೀಘ್ರ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ‘ವಿಷ್ಣು’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡು।”

Verse 10

तस्मात्प्राप्स्यसि निःशेषं फलं पुत्रसमुद्भवम् । गत्वा पुण्यतमे देशे रक्तशृंगस्य मूर्धनि

“ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಪುತ್ರಪ್ರಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ—ಪರಮ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿಯಾದ ರಕ್ತಶೃಂಗ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದಾಗ।”

Verse 11

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्ववृद्धिशुभोदये । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विदुरस्तत्क्षणाद्ययौ

ಹಾಟಕೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ—ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ವವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಶುಭೋದಯ ಉಂಟಾಗುವಲ್ಲಿ—ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿದುರು ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊರಟನು।

Verse 12

तत्स्थानं गालवोद्दिष्टं हर्षेण महतान्वितः । तत्राश्वत्थतरुं स्थाप्य पुत्रत्वे चाभिषेच्य च

ಗಾಲವನು ಸೂಚಿಸಿದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿ ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ, ಅಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಪುತ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು।

Verse 13

वैवाहिकेन विधिना कृतकृत्यो बभूव ह । ततो बभ्राम तत्क्षेत्रं तीर्थयात्रापरायणः

ವೈವಾಹಿಕ ವಿಧಿಯಂತೆ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ನೆರವೇರಿಸಿ ಅವನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾದನು. ನಂತರ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಪರಾಯಣನಾಗಿ ಆ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು.

Verse 15

स दृष्ट्वा कुरुवृद्धस्य कीर्तनानि महात्मनः । ततश्चक्रे मतिं तत्र दिव्यप्रासादकर्मणि

ಕುರುಗಳ ಮಹಾತ್ಮ ವೃದ್ಧನ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯಪ್ರಾಸಾದ (ಮಂದಿರ) ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು.

Verse 16

ततो माहेश्वरं लिंगं वटाधस्ताद्विधाय सः । विष्णुं च स्थापयामास अश्वत्थस्य तरोरधः

ನಂತರ ಅವನು ವಟವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ಮಾಹೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಅಶ್ವತ್ಥ (ಅರಳಿ) ಮರದ ಕೆಳಗೆ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 17

निवेश्य च तथा दिव्यं ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत् । एतद्देवत्रयं क्षेत्रे युष्माकं हि मया कृतम् । भवद्भिः सकला चास्य चिन्ताकार्या सदैव हि

ಈ ರೀತಿ ದಿವ್ಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು— “ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವತ್ರಯವನ್ನು ನಿಮ್ಮಿಗಾಗಿ ನಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಪಾಲನೆ ಸದಾ ಮಾಡಬೇಕು.”

Verse 18

ब्राह्मणा ऊचुः । वयमस्य करिष्यामो यात्राद्याः सकलाः क्रियाः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳಿದರು— “ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾತ್ರೆ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನೂ, ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಗಳನ್ನೂ ನಾವು ನಿತ್ಯ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೇವೆ.”

Verse 19

तथा वंशोद्भवा ये च पुत्राः पौत्रास्तथापरे । करिष्यंति क्रियाः सर्वास्त्वं गच्छ स्वगृहं प्रति

ಅದೇ ರೀತಿ ನಮ್ಮ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರರು, ಪೌತ್ರರು ಹಾಗೂ ನಂತರದವರೂ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯಾ‑ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವರು. ನೀನು ಈಗ ನಿನ್ನ ಸ್ವಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋಗು.

Verse 20

ततो जगाम विदुरः स्वपुरं प्रति हर्षितः । कृतकृत्यो द्विजास्ते च चक्रुर्वाक्यं तदुद्भवम्

ಆಮೇಲೆ ವಿದುರನು ಹರ್ಷಿತನಾಗಿ ತನ್ನ ಪಟ್ಟಣದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು. ಆ ದ್ವಿಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಕೃತಕೃತ್ಯರಾಗಿ ಆ ಪವಿತ್ರ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 21

माघमासस्य सप्तम्यां सूर्यवारेण यो नरः । पूजयेद्भास्करं तत्र स याति परमां गतिम्

ಮಾಘಮಾಸದ ಸಪ್ತಮಿಯಲ್ಲಿ, ಅದು ಭಾನುವಾರವಾಗಿರುವಾಗ, ಆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು (ಸೂರ್ಯದೇವನನ್ನು) ಪೂಜಿಸುವವನು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

शिवं वा सोमवारेण शुक्लाष्टम्यां विशेषतः । शयने बोधने विष्णुं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

ಅಥವಾ ಸೋಮವಾರ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ—ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಯನ ಮತ್ತು ಬೋಧನ ವ್ರತಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಶ್ರದ್ಧೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

Verse 23

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन देवानां तत्त्रयं शुभम् । पूजनीयं विशेषेण नरैः स्वर्गतिमीप्सुभिः

ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಆ ಶುಭ ತ್ರಯವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಗತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಜನರು.

Verse 24

तत्र सिद्धिं गताः पूर्वं मुनयः संशितव्रताः । विदुरेश्वरमाराध्य शतशोऽथ सहस्रशः

ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೃಢವ್ರತಿಗಳಾದ ಮುನಿಗಳು ವಿದುರೇಶ್ವರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ನೂರಾರು ಹಾಗೂ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 25

ततस्तत्सिद्धिदं ज्ञात्वा लिंगं वै पाकशासनः । पांसुभिः पूरयामास यथा कश्चिन्न बुध्यते

ಆ ಲಿಂಗವು ಸಿದ್ಧಿದಾಯಕವೆಂದು ತಿಳಿದ ಪಾಕಶಾಸನ (ಇಂದ್ರ) ಅದನ್ನು ಧೂಳಿನಿಂದ ತುಂಬಿಸಿ ಮುಚ್ಚಿದನು, ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ।

Verse 26

कस्यचित्त्वथ कालस्य विदुरस्तत्र चागतः । दृष्ट्वा लोपगतं लिंगं दुःखेन महतान्वितः

ಕೆಲವು ಕಾಲದ ನಂತರ ವಿದುರನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು; ಲಿಂಗವು ಕಾಣದೆ ಲೋಪಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಮಹಾ ದುಃಖದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 27

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । मा त्वं कुरु विषादं हि लिंगार्थे विदुराधुना

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಹರಹಿತ ವಾಣಿ ಹೇಳಿತು—“ವಿದುರಾ, ಈಗ ಲಿಂಗದ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿಷಾದಿಸಬೇಡ।”

Verse 28

योऽयं स दृश्यते वालो वटस्तस्य तले स्थिता । देवद्रोणिः सुरेशेन पांसुभिः परिपूरिता

“ನೀನು ಕಾಣುವ ಆ ಕಿರಿಯ ವಟವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ದೇವದ್ರೋಣಿ ಇದೆ; ಅದನ್ನು ಸುರೇಶ (ಇಂದ್ರ) ಧೂಳಿನಿಂದ ತುಂಬಿಸಿದ್ದಾನೆ.”

Verse 29

ततो गजाह्वयात्तूर्णं समानीय धनं बहु । शोधयामास तत्स्थानं दिवारात्रमतन्द्रितः

ನಂತರ ಅವನು ಗಜಾಹ್ವಯ (ಹಸ್ತಿನಾಪುರ)ದಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅಪಾರ ಧನ-ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ತರಿಸಿ, ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಅಲಸದೆ ಶುದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 30

ततो विलोक्य तान्देवान्हर्षेण महतान्वितः । प्रासादं निर्ममे तेषां योग्यं साध्वभिसंस्थितम्

ನಂತರ ಆ ದೇವರನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿ ಅವನು ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅವರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಸುಯೋಜಿತವಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಪ್ರಾಸಾದರೂಪ ಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು।

Verse 31

कैलासशिखराकारं भास्करार्थे महामुनिः । जटामध्यगतं दृष्ट्वा वटस्य च महेश्वरम्

ಭಾಸ್ಕರಾರಾಧನೆಗಾಗಿ ಆ ಮಹಾಮುನಿ ಜಟೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿ ವಟವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಮಾನ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿ, ಅವನನ್ನು ಕೈಲಾಸಶಿಖರದಂತೆ ಭಾವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 32

प्रासादं नाकरोत्तत्र लिंगं यावन्न चालयेत् । वासुदेवस्य योग्यां च कृत्वा शालां बृहत्तराम्

ಅಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಕದಲಿಸಬೇಕಾಗದವರೆಗೆ ಅವನು ಪ್ರಾಸಾದವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿಶಾಲ ಶಾಲೆ (ಮಂಟಪ)ಯನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು।

Verse 33

दत्त्वा वृत्तिं च संहृष्टो ब्राह्मणेभ्यो निवेद्य च । जगाम स्वाश्रमं भूयो विप्रानामंत्र्य तांस्ततः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯದ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಆ ವಿಪ್ರರಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ಅವನು ಪುನಃ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು।