Adhyaya 54

Verse 1

। सूत उवाच । चर्ममुंडा तथा देवी तस्मिन्स्थाने व्यवस्थिता । नलेन स्थापिता पूर्वं स्वयमेव महात्मना

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಚರ್ಮಮುಂಡಾ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ; ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ನಲನು ಸ್ವಯಂ ಅವಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದನು।

Verse 2

अभ्यर्चयति तां भक्त्या यो महानवमी दिने । स कामान्वांछितांल्लब्ध्वा पदं प्राप्नोति शाश्वतम्

ಮಹಾನವಮಿಯ ದಿನ ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಚಿಸುವವನು, ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಶಾಶ್ವತ ಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ।

Verse 3

वीरसेनसुतः पूर्वं नलोनाम महीपतिः । आसीत्सर्वगुणोपेतः सर्व शत्रुक्षयावहः

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ವೀರಸೇನನ ಪುತ್ರನಾದ ನಲನೆಂಬ ಮಹೀಪತಿ ಇದ್ದನು; ಅವನು ಸರ್ವಗುಣೋಪೇತನು, ಸರ್ವಶತ್ರುಕ್ಷಯಕಾರಕನು।

Verse 4

भार्या तस्याभवत्साध्वी प्राणेभ्योपि गरीयसी । दमयंतीति विख्याता विदर्भाधिपतेः सुता

ಅವನ ಪತ್ನಿ ಸಾಧ್ವಿ, ಪ್ರಾಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಪ್ರಿಯಳಾಗಿದ್ದಳು; ಅವಳು ವಿದರ್ಭಾಧಿಪತಿಯ ಪುತ್ರಿ, ದಮಯಂತಿ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 5

अथासौ कलिनाविष्टो द्यूतं चक्रे महीपतिः । पुष्करेण समं विप्रा दायादेन दिवानिशम्

ನಂತರ ಆ ಮಹೀಪತಿ ಕಲಿಯಿಂದ ಆವಿಷ್ಟನಾಗಿ, ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ತನ್ನ ದಾಯಾದ ಪುಷ್ಕರನೊಂದಿಗೆ ದಿನರಾತ್ರಿ ದ್ಯೂತವಾಡಿದನು।

Verse 6

ततः स व्यसनासक्तो वार्यमाणोऽपि सज्जनैः । हारयामास सप्तांगं राज्यं मुक्त्वा च तां प्रियाम्

ನಂತರ ಅವನು ಆ ವ್ಯಸನಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ, ಸಜ್ಜನರು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಸಪ್ತಾಂಗ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದನು।

Verse 7

अथ तां स समादाय प्रविष्टो गहनं वनम् । निर्जलं लज्जयाविष्टो दुःखव्याकुलितेंद्रियः

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಜೊತೆಕೊಂಡು ಘನವಾದ, ನೀರಿಲ್ಲದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವ್ಯಾಕುಲವಾದವು.

Verse 8

ततः स चिंतयामास यद्येषा भीममंदिरे । याति तन्मुच्यते कष्टाद्वनवाससमुद्भवात्

ನಂತರ ಅವನು ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ಇವಳು ಭೀಮನ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ಈ ವನವಾಸದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಳಾಗುವಳು.”

Verse 9

न मया तत्र गंतव्यं कथंचिदपि मानिना । तस्मादेनां परित्यज्य रात्रौ गच्छामि दूरतः

“ನಾನು—ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಬಂಧಿತನು—ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಬಾರದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ರಾತ್ರಿ ದೂರ ಹೋಗುವೆನು.”

Verse 10

येन त्यक्ता मया साध्वी कुण्डिनं याति तत्पुरम् । स एवं निश्चयं कृत्वा सुखसुप्तां विहाय ताम् । प्रजगाम वनं घोरं वन्यश्वापदसंकुलम्

“ನಾನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಈ ಸಾಧ್ವಿ ಕುಂಡಿನ ಎಂಬ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಳು.” ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಸುಖವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕಾಡುಮೃಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಭೀಕರ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 11

प्रत्यूषे चापि सोत्थाय यावत्पश्यति भाभिनी । तावत्पश्यतिशून्यं स्वं पार्श्वं यत्र नलः स्थितः

ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರಕಾಶವಂತಿ ಸ್ತ್ರೀ ಎದ್ದು ನೋಡಿದಾಗ, ನಲನು ಇದ್ದ ತನ್ನ ಪಕ್ಕದ ಸ್ಥಳವು ಖಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡಳು.

Verse 12

ततो विलप्य दुःखार्ता करुणं तत्र कानने । जगाम मार्गमाश्रित्थ पितुर्हर्म्यं शनैःशनैः

ಆಮೇಲೆ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ಅವಳು ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರುಣವಾಗಿ ವಿಲಪಿಸಿದಳು; ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಂದೆಯ ಅರಮನೆಯತ್ತ ಹೊರಟಳು।

Verse 13

नलोऽपि च वने तस्मिन्भ्रममाणो महीपतिः । एकाकी वृक्षकुंजानि सेवयामास सर्वदा

ನಲನು ಕೂಡ ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ—ಭೂಪತಿ—ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಇದ್ದು, ಸದಾ ಮರಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಹಾಗೂ ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದನು।

Verse 14

ततस्तद्वनमुत्सृज्य जगामान्यन्महावनम् । नानावृक्षगणैर्युक्तं बहुश्वापदसंकुलम्

ನಂತರ ಅವನು ಆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹಾವನಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಅದು ನಾನಾವಿಧ ಮರಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಕಾಡುಮೃಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು।

Verse 15

एवं स पृथिवीपालो भ्रममाणोवनाद्वनम् । हाटकेश्वरजं क्षेत्रमाससाद ततः परम्

ಹೀಗೆ ಭೂಪಾಲಕನು ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ, ಕೊನೆಗೆ ಹಾಟಕೇಶ್ವರನ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು।

Verse 16

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तं तन्महानवमीदिनम् । विशेषाद्यत्र भूपालाः पूजयन्ति सुरेश्वरीम्

ಇದರ ಮಧ್ಯೆ ಮಹಾನವಮಿಯ ದಿನವು ಬಂದಿತು; ಆ ದಿನ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾಜರು ದೇವತೆಗಳ ಅಧೀಶ್ವರಿಯಾದ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 17

ततः स मृन्मयीं कृत्वा चर्ममुण्डधरां नृपः । विभवाभावतः पश्चात्फलमूलैरतर्पयत्

ನಂತರ ಆ ರಾಜನು ಚರ್ಮಮೂಂಡಧಾರಿಣಿಯಾದ ದೇವಿಯ ಮೃಣ್ಮಯ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಸಂಪತ್ತಿನ ಅಭಾವದಿಂದ ಬಳಿಕ ಫಲಮೂಲಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ ಅವಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು।

Verse 18

ततस्तस्याः स्तुतिं कृत्वा पुरः स्थित्वा कृतांजलिः । श्रद्धया परया युक्तो निषधाधिपतिः स्वयम्

ನಂತರ ನಿಷಧಾಧಿಪತಿ ಸ್ವತಃ ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ದೇವಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಅವಳ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು।

Verse 19

जय सर्वगते देवि चर्ममुण्डधरे वरे । जय दैत्यकुलोच्छेददक्षे दक्षात्मजे शुभे

ಜಯ ಸರ್ವಗತೇ ದೇವಿ, ಚರ್ಮಮೂಂಡಧರೇ ವರೇ! ಜಯ ದೈತ್ಯಕುಲೋಚ್ಛೇದದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷೇ, ಶುಭೇ ದಕ್ಷಾತ್ಮಜೇ!

Verse 20

कालरात्रि जयाचिन्त्ये नवम्यष्टमिवल्लभे । त्रिनेत्रे त्र्यंबकाभीष्टे जय देवि सुरार्चिते

ಜಯ ಕಾಲರಾತ್ರಿ, ಜಯ ಅಚಿಂತ್ಯೇ, ನವಮಿ-ಅಷ್ಟಮಿಗಳ ವಲ್ಲಭೇ! ತ್ರಿನೇತ್ರೇ, ತ್ರ್ಯಂಬಕನಿಗೆ ಅಭೀಷ್ಟೇ—ಜಯ ದೇವಿ, ಸುರಾರ್ಚಿತೇ!

Verse 21

भीमरूपे सुरूपे च महाविद्ये महाबले । महोदये महाकाये जयदेवि महाव्रते

ಜಯ ದೇವಿ, ಭೀಮರೂಪೆಯಾದರೂ ಸೂರೂಪೇ; ಮಹಾವಿದ್ಯೇ, ಮಹಾಬಲೇ; ಮಹೋದಯತೇಜಸ್ವಿನೀ, ಮಹಾಕಾಯೇ—ಜಯ ಮಹಾವ್ರತೇ!

Verse 22

नित्यरूपे जगद्धात्रि सुरामांसवसाप्रिये । विकरालि महाकालि जय प्रेतजनानुगे

ಜಯವು ನಿನಗೆ, ನಿತ್ಯರೂಪಿಣಿ ಜಗದ್ಧಾತ್ರಿ, ಸುರಾ‑ಮಾಂಸ‑ವಸಾ ನೈವೇದ್ಯದಿಂದ ಪ್ರೀತಳಾದವಳೇ। ವಿಕರಾಳಿ, ಮಹಾಕಾಳಿ—ಪ್ರೇತಗಣಾನುಗೆ, ನಿನಗೆ ಜಯ॥

Verse 23

शवयानरते रम्ये भुजंगाभरणान्विते । पाशहस्ते महाहस्ते रुधिरौघकृतास्पदे

ಶವಯಾನದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವ ಸುಂದರಿಯೇ, ಭುಜಂಗಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳೇ। ಪಾಶಹಸ್ತೇ, ಮಹಾಹಸ್ತೇ—ರುಧಿರಪ್ರವಾಹಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಆಸನಸ್ಥಾನವಿರುವವಳೇ॥

Verse 24

फेत्कारा रवशोभिष्ठे गीतवाद्यविराजिते । जयानाद्ये जय ध्येये भर्गदेहार्धसंश्रये

‘ಫೇಟ್’ಕಾರ ನಾದದಿಂದ ಶೋಭಿತಳೇ, ಗೀತ‑ವಾದ್ಯಗಳಿಂದ ವಿರಾಜಿತಳೇ। ಅನಾದಿಯೇ, ನಿನಗೆ ಜಯ; ಧ್ಯೇಯಸ್ವರೂಪಿಣೀ, ಭರ್ಗ (ಶಿವ)ನ ಅರ್ಧದೇಹದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿದವಳೇ, ನಿನಗೆ ಜಯ॥

Verse 25

त्वं रतिस्त्वं धृतिस्तुष्टिस्त्वं गौरी त्वं सुरेश्वरी । त्वं लक्ष्मीस्त्वं च सावित्री गायत्री त्वमसंशयम्

ನೀನೇ ರತಿ, ನೀನೇ ಧೃತಿ ಮತ್ತು ತುಷ್ಟಿ; ನೀನೇ ಗೌರಿ, ನೀನೇ ದೇವೇಶ್ವರಿ. ನೀನೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ನೀನೇ ಸಾವಿತ್ರಿ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ನೀನೇ ಗಾಯತ್ರೀ॥

Verse 26

यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु स्त्रीरूपं देवि दृश्यते । तत्सर्वं त्वन्मयं नात्र विकल्पोऽस्ति मम क्वचित्

ದೇವಿ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀರೂಪವಾದರೂ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿನ್ನಮಯವೇ. ಇದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ॥

Verse 27

येन सत्येन तेन त्वमत्रावासं द्रुतं कुरु । सान्निध्यं भक्तितस्तुष्टा सुरासुरनमस्कृते

ಆ ಸತ್ಯಬಲದಿಂದ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವಾಸಮಾಡು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತೃಪ್ತಳಾಗಿ, ಹೇ ದೇವಾಸುರನಮಸ್ಕೃತೇ, ನಿನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸು।

Verse 28

सूत उवाच । एवं स्तुता च सा देवी नलेन पृथिवीभुजा । प्रोवाच दर्शनं गत्वा तं नृपं भक्तवत्सला

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ರೀತಿ ಭೂಪತಿ ನಲನಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಕ್ತವತ್ಸಲಾ ದೇವಿ ದರ್ಶನ ನೀಡಿ ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದಳು।

Verse 29

श्रीदेव्युवाच । परितुष्टाऽस्मि ते वत्स स्तोत्रेणानेन सांप्रतम् । तस्माद्गृहाण मत्तस्त्वं वरं मनसि संस्थितम्

ಶ್ರೀದೇವಿ ಹೇಳಿದರು: ವತ್ಸಾ, ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ನಾನು ಈಗ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಳಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ವರವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು।

Verse 30

नल उवाच । दमयन्तीति मे भार्या प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । सा मया निर्जने मुक्ता । वने व्यालगणान्विते

ನಲನು ಹೇಳಿದರು: ದಮಯಂತಿ ನನ್ನ ಪತ್ನಿ; ಪ್ರಾಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯಳು. ಆದರೂ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ವ್ಯಾಳಗಳ ಗುಂಪು ಇರುವ ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟೆನು।

Verse 31

अखण्डशीलां निर्दोषां यथाहं त्वत्प्रसादतः । लभे भूयोऽपि तां देवि तथात्र कुरु सत्वरम्

ಹೇ ದೇವಿ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಆ ಅಖಂಡಶೀಲಾ ನಿರ್ದೋಷಿಣಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ—ಇಲ್ಲಿಯೇ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸು।

Verse 32

स्तोत्रेणानेन यो देवि स्तुतिं कुर्यात्पुरस्तव । तत्रैव दिवसे तस्मै त्वया देयं मनोगतम्

ಹೇ ದೇವಿ, ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ನಿನ್ನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡುವವನಿಗೆ, ಅದೇ ದಿನ ನೀನು ಅವನ ಹೃದಯಾಭೀಷ್ಟವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು।

Verse 33

सूत उवाच । सा तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं ततः । सोऽपि पार्थिवशार्दूलो लेभे सर्वं तयोदितम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—“ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಅವಳು ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಅದೃಶ್ಯಳಾದಳು. ರಾಜರಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯಂತಿದ್ದ ಅವನೂ ಅವಳು ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆದನು।

Verse 54

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नलनिर्मितचर्ममुण्डामाहात्म्यवर्णनंनाम चतुष्पञ्चाशत्तमोऽध्यायः

ಇತಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದ ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ನಲನಿರ್ಮಿತ ಚರ್ಮಮುಂಡಾಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಐವತ್ತ್ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।