Adhyaya 47

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । महाकालस्य माहात्म्यं विस्तरेण महामते । अस्माकं सूतज ब्रूहि सर्वं वेत्ति यतो भवान्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಮಹಾಮತೇ, ಮಹಾಕಾಲನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ನಮಗೆ ಹೇಳು. ಹೇ ಸೂತಪುತ್ರ, ನೀನು ಸರ್ವವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸು.

Verse 2

सूत उवाच । आसीत्पूर्वं महीपाल इक्ष्वाकुकुलनन्दनः । रुद्रसेन इति ख्यातः सर्वशत्रुनिषूदनः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು— ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲದ ನಂದನನಾದ ಒಬ್ಬ ಮಹೀಪಾಲ ರಾಜನಿದ್ದನು; ಅವನು ‘ರುದ್ರಸೇನ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿ, ಸರ್ವಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು.

Verse 3

समुद्र इव गांभीर्ये सौम्यत्वे शशिसंनिभः । वीर्ये यथा सहस्राक्षो रूपे कन्दर्पसन्निभः

ಗಾಂಭೀರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಂತೆ, ಸೌಮ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಂತೆ; ವೀರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ ಇಂದ್ರನಂತೆ, ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂದರ್ಪನಂತೆ ಇದ್ದನು.

Verse 4

तस्य कांतीति विख्याता पुरी सर्वगुणान्विता । राजधान्यभवच्छ्रेष्ठा प्रोच्चप्राकारतोरणा

ಅವನ ‘ಕಾಂತೀ’ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತ ಪುರಿ ಸರ್ವಗುಣಸಂಪನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಎತ್ತರವಾದ ಪ್ರಾಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಭವ್ಯ ತೋರಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಆ ರಾಜಧಾನಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿತ್ತು.

Verse 5

तथैवासीत्प्रिया तस्य भार्या परमसंमता । ख्याता पद्मवतीनाम रूपौदार्य गुणान्विता

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಪರಮಪ್ರಿಯಳಾದ, ಅತ್ಯಂತ ಸಮ್ಮತಳಾದ ಪತ್ನಿ ಇದ್ದಳು. ಅವಳು ‘ಪದ್ಮವತಿ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಳಾಗಿ, ರೂಪ, ಔದಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 6

स तया सहितो राजा वैशाख्या दिवसे सदा । समभ्येति निजस्थानात्सैन्येनाल्पेन संवृतः

ಆ ರಾಜನು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ಒಂದು ದಿನ ತನ್ನ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊರಟು, ಅಲ್ಪಸೈನ್ಯದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 7

चमत्कारपुरे क्षेत्रे पीठे तत्र द्विजोत्तमाः । महाकालस्य देवस्य पुरतो रात्रिजागरम् । करोति श्रद्धया युक्तः सभार्यः स महीपतिः

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಚಮತ್ಕಾರಪುರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಆ ಪೀಠದಲ್ಲಿ, ಆ ಮಹೀಪತಿ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಮಹಾಕಾಲ ದೇವರ ಮುಂದೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 8

उपवासपरो भूत्वा ध्यायमानो महेश्वरम् । गीतवाद्येन हृद्येन नृत्येन द्विजसत्तमाः । धर्माख्यानेन विप्राणां वेदाध्ययनविस्तरैः

ಉಪವಾಸಪರನಾಗಿ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತ, ಹೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮರೇ, ಮನೋಹರ ಗೀತ-ವಾದ್ಯ, ನೃತ್ಯ, ವಿಪ್ರರ ಧರ್ಮಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ವೇದಗಳ ವಿಶಾಲ ಅಧ್ಯಯನ-ಜಪಗಳಿಂದ (ಆ ಜಾಗರಣೆ ನಡೆಯಿತು).

Verse 9

ततः प्रातः समुत्थाय स्नात्वा धौतांबरः शुचिः । ददौ दानानि विप्रेभ्यस्तपस्विभ्यो विशेषतः

ನಂತರ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ತೊಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಮತ್ತು ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ.

Verse 10

दीनांधकृपणेभ्यश्च तथान्येभ्यः सहस्रशः । वर्षेवर्षे सदैवं स समभ्येत्य महीपतिः । वैशाख्यां जागरं तस्य देवस्य पुरतोऽकरोत्

ಅವನು ದೀನರು, ಅಂಧರು, ದರಿದ್ರರು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಸಾವಿರಾರು ಜನರಿಗೆ ದಾನವನ್ನಿತ್ತನು. ಹೀಗೆ ಆ ರಾಜನು ವರ್ಷೇವರ್ಷ ಬಂದು, ವೈಶಾಖ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಆ ದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 11

यथायथा स भूपालः कुरुते रात्रिजागरम् । महाकालाग्रतस्तस्य तथा वृद्धिः प्रजायते

ಆ ಭೂಪಾಲನು ಮಹಾಕಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನೋ, ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸಮೃದ್ಧಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಮಹಾಕಾಲನ ಎದುರು ನೆರವೇರುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 12

शत्रवो विलयं यांति लक्ष्मीर्वृद्धिं प्रगच्छति । एकदा स समायातस्तत्र यावन्महीपतिः

ಅವನ ಶತ್ರುಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೂ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಆ ಮಹೀಪತಿ ಅಲ್ಲಿ (ಆ ತೀರ್ಥಸ್ಥಳಕ್ಕೆ) ಬಂದನು.

Verse 13

तत्रैव दिवसे तावन्महाकालस्य चाग्रतः । अपश्यद्ब्राह्मणश्रेष्ठान्नानादिग्भ्यः समागतान्

ಅದೇ ದಿನ ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ನಾನಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಬಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು.

Verse 14

वेदाध्ययनसंपन्नान्व्रतनिष्ठापरायणान् । एके तत्र कथाश्चक्रुः सुपुण्या ब्राह्मणोत्तमाः

ಅವರು ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸಂಪನ್ನರು, ವ್ರತನಿಷ್ಠೆಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರು. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಅತಿಪುಣ್ಯಶಾಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತ್ತಮರು ಪವಿತ್ರ ಕಥಾಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 15

राजर्षीणां पुराणानां देवर्षीणां तथा परे । तीर्थानां च तथा चान्ये ब्रह्मर्षीणां तथा परे । यज्ञानां सागराणां च द्वीपानां च मनोहराः

ಕೆಲವರು ರಾಜರ್ಷಿಗಳೂ ಪುರಾಣಗಳೂ ಕುರಿತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ದೇವರ್ಷಿಗಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವರು ತೀರ್ಥಗಳ ವಿಷಯ, ಕೆಲವರು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳ ವಿಷಯ; ಹಾಗೆಯೇ ಯಜ್ಞಗಳು, ಸಾಗರಗಳು ಮತ್ತು ಮನೋಹರ ದ್ವೀಪಗಳ ಕುರಿತ ಸುಂದರ ಪ್ರಸಂಗಗಳೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 16

अथ तान्पृथिवीपालः स प्रणम्य यथाक्रमम् । उपविष्टः सभामध्ये तैः सर्वैश्चाभिनंदितः

ಅನಂತರ ಆ ಭೂಪಾಲನು ಅವರನ್ನು ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಸಭಾಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದನು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಅವನನ್ನು ಸಾದರವಾಗಿ ಅಭಿನಂದಿಸಿದರು.

Verse 17

कस्मिंश्चिदथ संप्राप्ते कथांते ते मुनीश्वराः । पप्रच्छुर्भूमिपालं तु कौतूहलसमन्विताः

ನಂತರ ಕಥೆ ಒಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಕುತೂಹಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಮುನೀಶ್ವರರು ಭೂಪಾಲನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

Verse 18

वैशाखीदिवसे राजंस्त्वं सदाभ्येत्य दूरतः । वर्षेवर्षेऽस्य देवस्य पुरतो रात्रिजागरम्

“ಓ ರಾಜನೇ! ವೈಶಾಖೀ ದಿನದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸದಾ ದೂರದಿಂದಲೂ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತೀಯ; ವರ್ಷೇವರ್ಷ ಈ ದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುತ್ತೀಯ.”

Verse 19

प्रकरोषि प्रयत्नेन त्यक्त्वान्याः सकलाः क्रियाः । स्नानदानादिका याश्च निर्दिष्टाः शास्त्रचिंतकैः

“ನೀನು ಬಹು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಇದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೀಯ; ಇತರ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ—ಶಾಸ್ತ್ರಚಿಂತಕರು ಸೂಚಿಸಿದ ಸ್ನಾನ, ದಾನಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಬದಿಗಿಡುತ್ತೀಯ.”

Verse 20

न ते यदि रहस्यं स्यात्तदाऽशेषं प्रकीर्तय । नूनं त्वं वेत्सि तत्सर्वं यत्फलं रात्रिजागरे

ಇದು ನಿನಗೆ ರಹಸ್ಯವಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸು. ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣದಿಂದ ದೊರಕುವ ಫಲವನ್ನು ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವೆ.

Verse 22

अहमासं वणिग्जात्या पुरा वै वैदिशे पुरे । निर्धनो बंधुभिर्मुक्तः परिभूतः पदेपदे

ಹಿಂದೆ ವಿದಿಶಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಾನು ವಣಿಕಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ನಾನು ದರಿದ್ರನು—ಬಂಧುಗಳಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಅವಮಾನಿತನಾದೆ.

Verse 23

कस्यचित्त्वथ कालस्य भगवान्पाकशासनः । वैदिशे नाकरोद्वृष्टिं सप्त वर्षाणि पंच च

ನಂತರ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಪಾಕಶಾಸನ (ಇಂದ್ರ) ವಿದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ—ಏಳು ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಐದು ವರ್ಷಗಳು.

Verse 24

ततो वृष्टिनिरोधेन सर्वे लोकाः क्षुधार्द्दिताः । अन्नाभावान्मृताः केचित्केचिद्देशांतरे गताः

ಮಳೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಕಾರಣ ಎಲ್ಲರೂ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದರು. ಅನ್ನದ ಅಭಾವದಿಂದ ಕೆಲವರು ಸತ್ತರು, ಕೆಲವರು ದೂರದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು.

Verse 25

ततोऽहं स्वां समादाय पत्नीं क्षुत्क्षामगात्रिकाम् । अश्रुपूर्णमुखीं दीनां प्रस्खलन्तीं पदेपदे

ಆಮೇಲೆ ನಾನು ನನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಜೊತೆಕೊಂಡೆ—ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕ್ಷೀಣ ದೇಹದವಳು, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮುಖದವಳು, ದೀನಳಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೆ ತಡಬಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 26

सौराष्ट्रं मनसि ध्यात्वा प्रस्थितस्तदनन्तरम् । सुभिक्षं लोकतः श्रुत्वा जीवनाय द्विजोत्तमाः

ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ನಾನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊರಟೆನು. ಜನರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಸುವೃಷ್ಟಿ-ಸಮೃದ್ಧಿ ಇದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಜೀವನಾರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದೆನು.

Verse 27

क्रमेण गच्छमानोऽथ भिक्षान्नकृतभोजनः । आनर्तविषयं प्राप्तश्चमत्कारपुरांतिके

ಕ್ರಮೇಣ ಸಾಗುತ್ತಾ, ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ದೊರಕಿದ ಅನ್ನವನ್ನೇ ಭೋಜನವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ನಾನು ಆನರ್ತ ದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿದೆನು—ಚಮತ್ಕಾರ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ.

Verse 28

तत्र रम्यं मया दृष्टं पद्मिनीखण्डमंडितम् । सरः स्वच्छोदकापूर्णं जलपक्षिभिरावृतम्

ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಮನೋಹರವಾದ ಸರೋವರವನ್ನು ಕಂಡೆನು; ಪದ್ಮಿನೀ ಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ಸ್ವಚ್ಛ ಜಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಆವೃತ.

Verse 29

ततोऽहं तत्समासाद्य स्नातः शीतेन वारिणा । क्षुधार्तश्च तृषार्तश्च श्रमार्तश्च विशेषतः

ನಂತರ ನಾನು ಆ ಸರೋವರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅದರ ತಣ್ಣನೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದೆನು; ನಾನು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ದಾಹದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರಮದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟಿದ್ದೆನು.

Verse 30

अथाहं भार्यया प्रोक्तो गृहाणेश जलाशयात् । जलजानि क्रयार्थाय येन स्यादद्य भोजनम्

ಆಗ ನನ್ನ ಪತ್ನಿ ನನಗೆ ಹೇಳಿದಳು—“ಹೇ ನಾಥ, ಈ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಜಲಜ ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡಿ; ಅವನ್ನು ಮಾರಿದರೆ ಇಂದು ಭೋಜನವಾಗುತ್ತದೆ.”

Verse 32

ततो मया गृहीतानि पद्मानि द्विजसत्तमाः । विक्रयार्थं प्रभूतानि वाच्छमानेन भोजनम्

ಆಮೇಲೆ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಆಹಾರ ಲಭಿಸಲಿ ಎಂಬ ಆಶೆಯಿಂದ ಮಾರಾಟಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾನು ಅನೇಕ ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ।

Verse 33

चमत्कारपुरं प्राप्य ततोऽहं द्विजसत्तमाः । भ्रांतस्त्रिकेषु सर्वेषु चत्वरेषु गृहेषु च

ನಂತರ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ‘ಚಮತ್ಕಾರಪುರ’ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಿ, ನಾನು ಎಲ್ಲ ತ್ರಿಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲೂ, ಚೌಕಗಳಲ್ಲೂ, ಮನೆಮನೆಗೂ ಅಲೆದೆನು।

Verse 34

न कश्चित्प्रतिगृह्णाति तानि पद्मानि मानवः । मम भाग्यवशाल्लोको जातः क्रयपराङ्मुखः

ಆದರೆ ಯಾರೂ ಆ ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ದುರ್ಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಜನರು ಖರೀದಿಗೆ ವಿಮುಖರಾದರು।

Verse 35

अथ क्षुत्क्षामकण्ठस्य श्रांतस्य मम भास्करः । अस्ताचलमनुप्राप्तः संध्याकालस्ततोऽभवत्

ಆಮೇಲೆ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಒಣಗಿದ ಕಂಠವಿರುವ, ಶ್ರಮದಿಂದ ದಣಿದ ನಾನು ಇದ್ದಾಗ; ಭಾಸ್ಕರನು ಅಸ್ತಾಚಲವನ್ನು ತಲುಪಿ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲವು ಬಂದಿತು।

Verse 36

ततो वैराग्यमापन्नः सुप्तोऽहं भग्नमंदिरे । तानि पद्मानि भूपृष्ठे निधाय सह भार्यया

ಆಮೇಲೆ ವೈರಾಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ನಾನು ಜರ್ಜರಿತ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸಿದೆ; ಆ ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟೆನು।

Verse 37

अथार्धरात्रे संप्राप्ते श्रुतो गीतध्वनिर्मया । ततश्च चिंतितं चित्ते जागरोऽयमसंशयम्

ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ ಬಂದಾಗ ನಾನು ಗಾನದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು. ಆಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದೆನು—ಇದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಜಾಗರಣವೇ.

Verse 38

तस्माद्गच्छामि चेत्कश्चित्पद्मान्येतानि मे नरः । मूल्येन प्रतिगृह्णाति भोजनं जायते ततः

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ಯಾರಾದರೂ ಈ ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಬೆಲೆ ನೀಡಿ ನನ್ನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ, ಅದರಿಂದ ಭೋಜನ ದೊರೆಯುವುದು.

Verse 39

एवं विनिश्चयं कृत्वा पद्मान्यादाय सत्वरम् । सभार्यः प्रस्थितस्तत्र यत्र गीतस्य निःस्वनः

ಹೀಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ನಾನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ, ಗಾನದ ನಾದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳದತ್ತ ಹೊರಟೆನು.

Verse 40

ततश्चायतने तस्मिन्प्राप्तोऽहं मुनिपुंगवाः । अपश्यं देवदेवेशं महाकालं प्रपूजितम् । अग्रस्थितैर्द्विजश्रेष्ठैर्जपगीतपरायणैः

ನಂತರ, ಹೇ ಮುನಿಪುಂಗವ, ನಾನು ಆ ಆಲಯಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆನು. ದೇವದೇವೇಶನಾದ ಮಹಾಕಾಲನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದನು; ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರು ಜಪ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 41

एके नृत्यं प्रकुर्वंति गीतमन्ये जपं परे । अन्ये होमं द्विजश्रेष्ठा धर्माख्यानमथापरे

ಕೆಲವರು ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಕೆಲವರು ಗಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಜಪದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು. ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಕೆಲವರು ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತ ಕೆಲವರು ಧರ್ಮಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 42

ततः कश्चिन्मया पृष्टः क्रियते जागरोऽत्र किम् । क एते जागरासक्ता लोकाः कीर्तय मे द्रुतम्

ಆಮೇಲೆ ನಾನು ಒಬ್ಬರನ್ನು ಕೇಳಿದೆ—“ಇಲ್ಲಿ ಜಾಗರಣೆ ಯಾಕೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ? ಜಾಗರಣೆಗೆ ಆಸಕ್ತರಾದ ಈ ಜನರು ಯಾರು? ಬೇಗನೆ ಹೇಳಿ.”

Verse 43

तेनोक्तमेष देवस्य महाकालस्य जागरः । क्रियते ब्राह्मणैर्भक्त्या उपवासपरायणैः

ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಇದು ದೇವ ಮಹಾಕಾಲನ ಜಾಗರಣೆ; ಉಪವಾಸನಿಷ್ಠರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.”

Verse 44

अद्य पुण्यतिथिर्नाम वैशाखी पुण्यदा परा । यस्यामस्य पुरो भक्त्या नरः कुर्यात्प्रजागरम् । महाकालस्य देवस्य सौख्यं प्राप्नोत्यसंशयम्

ಇಂದು ‘ವೈಶಾಖೀ’ ಎಂಬ ಪರಮ ಪುಣ್ಯದಾಯಕ ತಿಥಿ. ಈ ದಿನ ಯಾರು ಈ ಮಹಾಕಾಲ ದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಭುವಿನ ಪ್ರಸಾದವೂ ಸುಖವೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 45

संति पद्मानि मे यच्छ मूल्यमादाय भद्रक । भोजनार्थमहं दद्मि कलधौतपलत्रयम्

“ನನ್ನ ಬಳಿ ಪದ್ಮಪುಷ್ಪಗಳಿವೆ; ಭದ್ರಕ, ಅವನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡು, ಅದರ ಬೆಲೆ ತೆಗೆದುಕೊ. ಭೋಜನಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಮೂರು ಪಲ ಬಂಗಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ.”

Verse 46

ततोऽवधारितं चित्ते मया ब्राह्मणसत्तमाः । पूजयामि महाकालं पद्मैरेतैः सुरेश्वरम्

ಆಮೇಲೆ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸತ್ತಮರೇ, ನಾನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದೆ—“ಈ ಪದ್ಮಗಳಿಂದ ದೇವೇಶ್ವರ ಮಹಾಕಾಲನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇನೆ.”

Verse 47

न मया सुकृतं किंचिदन्यदेहांतरे कृतम् । नियतं तेन संभूत इत्थंभूतोऽस्मि दुर्गतः

ನಾನು ಪೂರ್ವಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದಲೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ—ಇದೀಗ ದುರ್ಗತಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 48

परं क्षुत्क्षामकंठेयं भार्या मे प्रियवादिनी । अन्नाभावान्न संदेहः प्रातर्यास्यति संक्षयम्

ಇನ್ನೂ ದುಃಖಕರವೆಂದರೆ, ನನ್ನ ಮಧುರಭಾಷಿಣಿ ಪತ್ನಿ—ಹಸಿವಿನಿಂದ ಅವಳ ಗಂಟಲು ಒಣಗಿ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿದೆ. ಅನ್ನಾಭಾವದಿಂದ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ, ಅವಳು ಪ್ರಾತಃಕಾಲಕ್ಕೆ ಕ್ಷಯಗೊಳ್ಳುವಳು.

Verse 49

एवं चिंतयमानस्य मम सा दयिता ततः । प्रोवाच मधुरं वाक्यं विनयावनता स्थिता

ನಾನು ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ನನ್ನ ದಯಿತೆ ವಿನಯದಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿ ನಿಂತು ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 50

मा नाथ कुरु पद्मानां विक्रयं धनलोभतः । कुरुष्व च हितं वाक्यं यत्ते वक्ष्यामि सांप्रतम्

ಹೇ ನಾಥ, ಧನಲೋಭದಿಂದ ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾರಬೇಡ. ನಾನು ಈಗ ಹೇಳುವ ಹಿತವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅದನ್ನೇ ನೆರವೇರಿಸು.

Verse 51

उपवासो बलाज्जातः सस्याभावादसंशयम् । अस्माकं जागरं चापि भविष्यति बुभुक्षया

ಧಾನ್ಯದ ಅಭಾವದಿಂದ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ನಮಗೆ ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಉಪವಾಸ ಬಂದಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಹಸಿವಿನಿಂದ ನಮ್ಮ ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣವೂ ಸಂಭವಿಸುವುದು.

Verse 52

तत्रोभाभ्यां कृतं स्नानं दिवा सरसि शोभने । घर्मार्त्ताभ्यां श्रमार्त्ताभ्यां कृतदेवार्चनं तथा

ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಆ ಸುಂದರ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರು; ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದಿಂದ ಬಳಲಿದರೂ ದೇವಾರ್ಚನೆಯನ್ನು ಸಹ ನೆರವೇರಿಸಿದರು।

Verse 53

तस्माद्देवं महाकालं पूजयामोऽधुना वयम् । पद्मैरेतैः परं श्रेय आवयोर्येन जायते

ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ನಾವು ದೇವ ಮಹಾಕಾಲನನ್ನು ಪೂಜಿಸೋಣ; ಈ ಪದ್ಮಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಮಂಗಳ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 54

राजोवाच । उभाभ्यामथ हृष्टाभ्यां पूजितोऽयं महेश्वरः । तैः पद्मैः सत्त्वमास्थाय कृत्वा पूजां द्विजोत्तमाः

ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ! ನಂತರ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಈ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು; ಆ ಪದ್ಮಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು।

Verse 55

क्षुत्पीडया समायाता नैव निद्रा कथंचन । स्वल्पापि मंदिरे चात्र स्थितयोर्हरसन्निधौ

ಹಸಿವಿನ ಪೀಡೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಿದ್ರೆ ಬರಲಿಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಈ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಹರ (ಶಿವ) ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಅಲ್ಲ।

Verse 56

ततः प्रभातसमये प्रोद्गते रविमंडले । मृतोऽहं क्षुधयाविष्टः स्थानेऽत्रैव द्विजोत्तमाः

ನಂತರ ಪ್ರಭಾತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲ ಉದಯಿಸಿದಾಗ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಆವರಿತನಾದ ನಾನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮೃತನಾದೆ—ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ!

Verse 57

अथ सा दयिता मह्यं तदादाय कलेवरम् । हर्षेण महताविष्टा प्रविष्टा हव्यवाहनम्

ಆಮೇಲೆ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮೆ ನನ್ನ ಆ ದೇಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು।

Verse 58

तत्प्रभावादहं जातः कांतीनाथो महीपतिः । दशार्णाधिपतेः कन्या सापि जातिस्मरा सती

ಆ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ನಾನು ‘ಕಾಂತೀನಾಥ’ ಎಂಬ ಭೂಪತಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದೆ; ಅವಳೂ ದಶಾರ್ಣಾಧಿಪತಿಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿ, ಸತಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ವಜನ್ಮಸ್ಮೃತಿಯುಳ್ಳವಳಾದಳು।

Verse 59

ततः स्वयंवरं प्राप्ता मां विज्ञाय निजं पतिम् । मयापि सैव विज्ञाय पूर्वपत्नी समाहृता

ನಂತರ ಅವಳು ಸ್ವಯಂವರಕ್ಕೆ ಬಂದು ನನ್ನನ್ನು ತನ್ನ ಪತಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದು ನನ್ನನ್ನೇ ವರಿಸಿದಳು; ನಾನೂ ಅವಳನ್ನು ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ ಸಹಧರ್ಮಿಣಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ।

Verse 60

एतस्मात्कारणादस्य महाकालस्य जागरम् । वर्षेवर्षे च वैशाख्यां करोमि द्विजसत्तमाः

ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನಾನು ವೈಶಾಖ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವರ್ಷೇವರ್ಷೆ ಮಹಾಕಾಲನ ಜಾಗರಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 61

अनया प्रियया सार्धं पुष्पधूपानुलेपनैः । पूजयित्वा महाकालं सत्यमेतन्मयोदितम्

ಈ ಪ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪುಷ್ಪ, ಧೂಪ ಮತ್ತು ಅನುಲೇಪನಗಳಿಂದ ಮಹಾಕಾಲನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ನಾನು ಇದನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 62

कृतो विप्रा मया त्वेष स तदा रात्रिजागरः । यथाप्येतत्फलं जातं देवस्यास्य प्रभावतः

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ನಾನು ಆಗ ಅದೇ ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದೆನು; ಹೀಗೆ ಈ ಫಲವು ಉಂಟಾಯಿತು—ಈ ದೇವರೇ ಆದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ.

Verse 63

अधुना श्रद्धया युक्तो यथोक्तविधिना ततः । यत्करोमि न जानामि किं मे संयच्छते फलम्

ಈಗ ನಾನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಂತೆ ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಆದರೆ ಇದು ನನಗೆ ಯಾವ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವುದೋ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು.

Verse 64

एतद्वः सर्वमाख्यातं मया सत्यं द्विजोत्तमाः । येन सत्येन तेनैष महाकालः प्रसीदतु

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಸತ್ಯವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಆ ಸತ್ಯಬಲದಿಂದ ಈ ಮಹಾಕಾಲನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಲಿ.

Verse 65

सूत उवाच । एतच्छ्रुत्वा द्विजश्रेष्ठा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । प्रचक्रुर्जपतेस्तस्य साधुवादाननेकशः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಅರಳಿದವು; ಜಪ ಮಾಡುವ ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಅವರು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸಾಧುವಾದಗಳಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

Verse 66

ब्राह्मणा ऊचुः । सत्यमुक्तं महीपाल त्वयैतदखिलं वचः । महाकालप्रसादेन न किंचिद्दुर्लभं भुवि

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹೀಪಾಲ, ನೀನು ಈ ಸಮಸ್ತ ವಚನವನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೀ; ಮಹಾಕಾಲನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ದುರ್ಳಭವಲ್ಲ.

Verse 67

तस्माद्विशेषतः सर्वे वर्षेवर्षे वयं नृप । करिष्यामोऽस्य देवस्य श्रद्धया रात्रिजागरम्

ಆದುದರಿಂದ, ಓ ರಾಜನೇ, ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವರ್ಷೇವರ್ಷ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಈ ದೇವರ ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವೆವು।

Verse 68

ततः स पार्थिवस्ते च सर्व एव द्विजातयः । प्रचक्रुर्जागरं तस्य महाकालस्य संनिधौ

ನಂತರ ಆ ರಾಜನು ಮತ್ತು ಆ ಎಲ್ಲ ದ್ವಿಜಾತಿಗಳು ಮಹಾಕಾಲನ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲೇ ಅವನ ಜಾಗರಣವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು।

Verse 69

विशेषाद्धर्षसंयुक्ता विविधैर्गीतवादनैः । धर्माख्यानैश्च नृत्यैश्च वेदोच्चारैः पृथग्विधैः । तदारभ्य नृपाः सर्वे प्रचक्रुर्विस्मयान्विताः

ವಿಶೇಷ ಹರ್ಷದಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ ವಿವಿಧ ಗೀತ-ವಾದ್ಯಗಳು, ಧರ್ಮಾಖ್ಯಾನಗಳು, ನೃತ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ನಾನಾವಿಧ ವೇದೋಚ್ಚಾರಗಳಿಂದ, ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಎಲ್ಲ ರಾಜರೂ ವಿಸ್ಮಯಭರಿತರಾಗಿ ಜಾಗರಣವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು।

Verse 70

ततः प्रभाते विमले समुत्थाय स भूपतिः । पूजयित्वा महाकालं तांश्च सर्वान्द्विजोत्तमान् । अनुज्ञाप्य ययौ हृष्टः ससैन्यः स्वपुरं प्रति

ನಂತರ ನಿರ್ಮಲ ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಆ ಭೂಪತಿ ಮಹಾಕಾಲನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಆ ಎಲ್ಲ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದನು; ಅವರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಹರ್ಷದಿಂದ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು।

Verse 71

ततः कालेन संप्राप्य देहान्तं स महीपतिः । संप्राप्तः परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

ನಂತರ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದೇಹಾಂತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಆ ರಾಜನು ಜರಾ-ಮರಣವರ್ಜಿತ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 72

एतद्वः सर्वमाख्यातं महाकालसमुद्भवम् । माहात्म्यं ब्राह्मण श्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ಮಹಾಕಾಲಸಮುದ್ಭವವಾದ ಈ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಿಮಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದೆನು; ಇದು ಸರ್ವಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು.

Verse 210

राजोवाच । रहस्यं परमं चैव यत्पृष्टोऽहं द्विजोत्तमाः । युष्माभिः कीर्तयिष्यामि तथाप्यखिलमेव हि

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದ ಪರಮ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ನಿಮಗಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವೆನು; ನಿಜವಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವೆನು.