Adhyaya 34

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तं मुनिं प्रति सूतज । त्वया पुरा सुरार्थाय प्रपीतः पयसांनिधिः

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತಪುತ್ರನೇ! ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ನೀನು ಹೇಳಿದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸು. ದೇವರ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಾನಮಾಡಲಾಯಿತು?

Verse 2

तत्त्वं सूतज नो ब्रूहि विस्तरेण महामते । यथा तेन पुरा पीतो मुनिना पयसांनिधिः

ಹೇ ಮಹಾಮತಿಯಾದ ಸೂತಪುತ್ರನೇ! ಇದರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನಮಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು—ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಮುನಿಯು ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಾನಮಾಡಿದನು.

Verse 3

सूत उवाच । कालेया इति विख्याताः पुरा दानवसत्तमाः । संभूताः सर्वदेवानां वीर्योत्साहप्रणाशकाः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಕಾಲೇಯರು’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತರಾದ ದಾನವಶ್ರೇಷ್ಠರು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು. ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ದೇವರ ವೀರ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 4

ततस्तैः पीडितं दृष्ट्वा विष्णुना प्रभविष्णुना । त्रैलोक्यं शक्तियोगेन प्रोक्तो देवो महेश्वरः

ಅವರಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ನೋಡಿ, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವಿಷ್ಣುವು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಶಕ್ತಿಯೋಗದಿಂದ ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 5

एतदीशान दैतेयैस्त्रैलोक्यं परिपीडितम् । कालिकेयैर्महावीर्येस्तस्मात्कार्यो महाहवः । अद्यैव तैः समं देव समासाद्य धरातलम्

ಓ ಈಶಾನನೇ! ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತರಾದ ಕಾಲಿಕೇಯ ದೈತ್ಯರು ತ್ರಿಲೋಕಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಹಾಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಓ ದೇವನೇ! ಇಂದೇ ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸು.

Verse 6

ततो विष्णुश्च रुद्रश्च सहस्राक्षः सुरैः सह । शितशस्त्रधराः सर्वे संप्राप्ता धरणीतलम्

ತದನಂತರ ವಿಷ್ಣು, ರುದ್ರ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರನು, ಎಲ್ಲರೂ ಹರಿತವಾದ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಭೂತಲಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಲುಪಿದರು.

Verse 7

अथ ते दानवाः सर्वे श्रुत्वा देवान्समागतान् । युद्धार्थं सहसा जग्मुः संमुखाः कोपसंयुताः

ಅನಂತರ ದೇವತೆಗಳು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ದಾನವರೆಲ್ಲರೂ ಕೋಪಗೊಂಡು ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದರು.

Verse 8

ततोऽभवन्महायुद्धं देवानां दानवैः सह । त्रैलोक्यं कंपितं येन समस्तं भय विह्वलम्

ಆಗ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದಾನವರಿಗೂ ನಡುವೆ ಭಯಂಕರವಾದ ಮಹಾಯುದ್ಧವಾಯಿತು. ಅದರಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕಗಳೂ ನಡುಗಿದವು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭಯ ಆವರಿಸಿತು.

Verse 9

अथ कालप्रभोनाम दानवो बलगर्वितः । स शक्रं पुरतो दृष्ट्वा वज्रोच्छ्रितकरं स्थितम् । प्रोवाच प्रहसन्वाक्यं मेघगम्भीरनिःस्वनः

ಆಗ ತನ್ನ ಬಲದ ಗರ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಾಲಪ್ರಭ ಎಂಬ ದಾನವನು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ವಜ್ರಾಯುಧವನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿದ್ದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಮೇಘದಂತೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದನು.

Verse 10

मुंच वज्र सहस्राक्ष पश्यामि तव पौरुषम् । चिरात्प्राप्तोऽसि मे दृष्टिं दिष्ट्या त्वं त्रिदिवेश्वरः

ಓ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನೇ! ವಜ್ರವನ್ನು ಎಸೆ; ನಿನ್ನ ಪೌರುಷವನ್ನು ನಾನು ನೋಡಲಿ. ಬಹುಕಾಲದ ಬಳಿಕ ನೀನು ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬಂದೆ; ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ನೀನು ತ್ರಿದಿವೇಶ್ವರನು.

Verse 11

ततश्चिक्षेप संक्रुद्धस्तस्य वज्रं शतक्रतुः । सोऽपि तल्लीलया धृत्वा जगृहे सव्यपाणिना

ಆಮೇಲೆ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ) ಅವನ ಮೇಲೆ ವಜ್ರವನ್ನು ಎಸೆದನು; ಆದರೆ ಅವನು ಅದನ್ನು ಆಟದಂತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಎಡಗೈಯಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಿದನು.

Verse 12

ततः शक्रं समुद्दिश्य गदां गुर्वीं मुमोच सः । सर्वायसमयीं रौद्रां यमजिह्वामिवापराम्

ನಂತರ ಶಕ್ರನನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಅವನು ಭಾರೀ ಗದೆಯನ್ನು ಎಸೆದನು—ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಬ್ಬಿಣಮಯ, ರೌದ್ರವೂ ಭಯಂಕರವೂ, ಯಮಜಿಹ್ವೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪದಂತೆ.

Verse 13

तया हतः सहस्राक्षो विसंज्ञो रुधिरप्लुतः । ध्वजयष्टिं समाश्रित्य संनिविष्टो रथोपरि

ಅದರಿಂದ ಹೊಡೆತಗೊಂಡ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ತೋಯ್ದು ಅಚೇತನನಾದನು; ಧ್ವಜದಂಡವನ್ನು ಆಸರೆಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು ರಥದ ಮೇಲೆಯೇ ಕುಸಿದು ಕುಳಿತನು.

Verse 14

अथ तं मातलिर्दृष्ट्वा विसंज्ञं वलघातिनम् । प्राङ्मुखं च रथं चक्रे संस्मरन्सारथेर्नयम्

ಆಗ ಮಾತಲಿ, ಅಚೇತನನಾದ ವಲಘಾತಿನ್ ಇಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಾರಥಿಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ರಥವನ್ನು ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿದನು.

Verse 15

ततः पराङ्मुखीभूते रथे शक्रस्य संगरे । दुद्रुवुर्भयसंत्रस्ताः सर्वे देवाः समंततः

ಆಮೇಲೆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಶಕ್ರನ ರಥವು ಪರಾಙ್ಮುಖವಾದಾಗ, ಭಯದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಓಡಿಹೋದರು।

Verse 16

आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवा मरुद्गणाः । व्रीडां विहाय विध्वस्ताः पृष्ठदेशे शितैः शरैः

ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ವಿಶ್ವೇದೇವರು, ಮರುದ್ಗಣಗಳು—ಲಜ್ಜೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು—ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಭೇದಿತರಾಗಿ ಧ್ವಂಸರಾದರು।

Verse 17

अथ भग्नं बलं दृष्ट्वा दानवैर्मधुसूदनः । आरुह्य गरुडं तूर्णं कालप्रभमुपाद्रवत्

ಆಮೇಲೆ ದಾನವರು ಸೇನೆಯನ್ನು ಭಂಗಪಡಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಮಧುಸೂದನನು, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಗರುಡನೇರಿಸಿ ಕಾಲಪ್ರಭನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು।

Verse 19

स तैराच्छादितो विष्णुः शुशुभे च समंततः । सम्यक्पुलकितांगश्च रक्ताचल इवापरः

ಅವರಿಂದ ಸರ್ವತಃ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಷ್ಣು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು; ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚ ಉಕ್ಕಿ, ಅವನು ಮತ್ತೊಂದು ರಕ್ತಾಚಲದಂತೆ ತೋರ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 20

ततः शार्ङ्गविनिर्मुक्तैः शरैः कंकपतत्रिभिः । छेदयित्वेषुजालानि दैतेयान्निजघान सः

ನಂತರ ಶಾರ್ಙ್ಗದಿಂದ ಹೊರಟ, ಕೊಕ್ಕರೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನು ಇಷುಜಾಲಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 21

ततो दैत्यगणाः सर्वे हन्यमाना सुरारिणा । त्रातारं नाभ्यगच्छंत मृगाः सिंहार्दिता इव

ಆಗ ದೇವಶತ್ರುವಿಂದ ಸಂಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ದೈತ್ಯಗಣಕ್ಕೂ ರಕ್ಷಕನು ದೊರಕಲಿಲ್ಲ—ಸಿಂಹದಿಂದ ಪೀಡಿತ ಮೃಗಗಳಂತೆ ಅವರು ಆದರು।

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे दैत्यः कालखंज इति स्मृतः । स कोपवशमापन्नो वासुदेवमुपाद्रवत्

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ‘ಕಾಲಖಂಜ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ದೈತ್ಯನು ಕೋಪವಶನಾಗಿ ವಾಸುದೇವನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು।

Verse 23

स हत्वा पञ्चभिर्बाणैर्वासुदेवं शिला शितैः । जघान गरुडं क्रुद्धो दशभिर्नतपर्वभिः

ಅವನು ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಐದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ನಂತರ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ವಕ್ರಸಂಧಿಯ (ಮುಳ್ಳಿನ) ಹತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗರುಡನನ್ನೂ ವಿದಿದನು।

Verse 24

ततः सुदर्शनं चक्रं तस्य दैत्यस्य माधवः । प्रमुमोच वधार्थाय ज्वालामालासमावृतम्

ಆಮೇಲೆ ಮಾಧವನು ಆ ದೈತ್ಯನ ವಧಾರ್ಥವಾಗಿ ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಎಸೆದನು।

Verse 25

सोऽपि तच्चक्रमालोक्य वासुदेवकराच्च्युतम् । आगच्छंतं प्रसार्यास्यं ग्रस्तुं तत्संमुखो ययौ

ವಾಸುದೇವನ ಕೈಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಆ ಚಕ್ರವು ತನ್ನತ್ತ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಅವನೂ ಬಾಯನ್ನು ಅಗಲವಾಗಿ ತೆರೆದು ಅದನ್ನು ನುಂಗಲು ಎದುರಿಗೆ ಹೋಗಿ ನಿಂತನು।

Verse 26

अग्रसच्च महादैत्यस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् । वासुदेवं समुद्दिश्य ततश्चिक्षेप सायकान्

ಮಹಾದೈತ್ಯನು ಮುನ್ನಡೆದು “ನಿಲ್ಲು, ನಿಲ್ಲು!” ಎಂದು ಕೂಗಿದನು. ಬಳಿಕ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯಮಾಡಿ ಶರಗಳನ್ನು ಎಸೆದನು.

Verse 27

ततश्चक्री स दैत्येन ग्रस्तचक्रेण ताडितः । सुपर्णेन समायुक्तो जगाम विषमां व्यथाम्

ಆಮೇಲೆ ಚಕ್ರಧಾರಿ ಶಕ್ರನು, ತನ್ನದೇ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ದೈತ್ಯನಿಂದ ಹೊಡೆತಕ್ಕೊಳಗಾದನು; ಸುಪರ್ಣ (ಗರುಡ) ನೆರವಿದ್ದರೂ ಭಾರೀ ವ್ಯಥೆಗೆ ಒಳಗಾದನು.

Verse 28

एतस्मिन्नंतरे क्रुद्धो भगवांस्त्रिपुरांतकः । दृष्ट्वा हरिं तथाभूतं शक्रं चापि पराङ्मुखम्

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಭಗವಾನ್ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ (ಶಿವ)ನು, ಹರಿಯನ್ನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ರನನ್ನೂ ಪರಾಂಗ್ಮುಖನಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡನು.

Verse 29

ततः शूलप्रहारेण तं निहत्य दनोः सुतम् । शरैः पिनाकनिर्मुक्तैर्जघानोच्चैस्तथा परान्

ನಂತರ ಶೂಲಪ್ರಹಾರದಿಂದ ದನುವಿನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಪಿನಾಕದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಇತರ ಶತ್ರುಗಳನ್ನೂ ಭಾರೀ ವೇಗದಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೊತ್ತಿದನು.

Verse 30

कालप्रभं प्रकालं च कालास्यं कालविग्रहम् । जघान भगवाञ्छंभुस्तथान्यानपि नायकान्

ಭಗವಾನ್ ಶಂಭುನು ಕಾಲಪ್ರಭ, ಪ್ರಕಾಲ, ಕಾಲಾಸ್ಯ, ಕಾಲವಿಗ್ರಹ ಇವರನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ನಾಯಕರನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದನು.

Verse 31

ततः प्रधानास्ते सर्वे दानवा अपिदारुणाः । पलायनपरा जाता निरुत्साहा द्विषज्जये

ಆಗ ಆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಧಾನ ದಾನವರು, ಎಷ್ಟೇ ಭೀಕರರಾಗಿದ್ದರೂ, ಶತ್ರುವಿನ ಜಯವನ್ನು ಕಂಡು ಧೈರ್ಯ ಕಳೆದು ಪಲಾಯನದಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿದರು.

Verse 32

ततः शक्रश्च विष्णुश्च लब्धसंज्ञौ धृतायुधौ । श्लाघयंतौ महादेवं संस्थितौ रणमूर्धनि

ಆಗ ಶಕ್ರನೂ ವಿಷ್ಣುವೂ ಚೇತನೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು, ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಯುದ್ಧದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 33

एतस्मिन्नंतरे भग्नान्समुद्वीक्ष्य दनोः सुतान् । जघ्नुः शरशतैः शस्त्रैः सर्वे देवाः सवासवाः

ಇದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ದನುವಿನ ಪುತ್ರರು ಭಂಗಗೊಂಡು ಓಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ವಾಸವನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಶರಶತಗಳೂ ಶಸ್ತ್ರಗಳೂ ಬಳಸಿ ಅವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು.

Verse 34

अथ ते हतभूयिष्ठा दानवा बलवत्तराः । हन्यमानाः शितैर्बाणैस्त्रिदशैर्जितकाशिभिः

ನಂತರ ಅತಿಬಲಿಷ್ಠರಾದ ಆ ದಾನವರೂ ಬಹುಪಾಲು ಹತರಾದರು; ಜಯಕಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ತ್ರಿದಶರ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೊಡೆತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

Verse 35

अगम्यं मनसा तेषां प्रविष्टा वरुणालयम् । शस्त्रैश्च क्षतसर्वांगा हतनाथाः सुदुःखिताः

ಅವರ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಅಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ವರುಣನ ಆಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು; ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸರ್ವಾಂಗ ಗಾಯಗೊಂಡು, ನಾಯಕರು ಹತರಾಗಿ, ಅವರು ಮಹಾದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು.