Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

यदाश्रित्य नयिष्यामो रौद्रं कलियुगं विभो । अस्पृष्टानि नरैर्म्लेच्छैः प्रभावसहितानि च । पाताले स्वर्गलोके वा मर्त्ये वा सुरसत्तम

Transliteration

yadāśritya nayiṣyāmo raudraṃ kaliyugaṃ vibho | aspṛṣṭāni narairmlecchaiḥ prabhāvasahitāni ca | pātāle svargaloke vā martye vā surasattama

Translation

ಹೇ ವಿಭೋ! ಯಾವ (ಸ್ಥಳ) ಆಶ್ರಯದಿಂದ ನಾವು ಭಯಂಕರ ಕಲಿಯುಗವನ್ನು ದಾಟುವೆವೋ—ಮ್ಲೇಚ್ಛ ಮಾನವರ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಅಸ್ಪೃಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು—ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿರಲಿ, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿರಲಿ ಅಥವಾ ಮರ್ಥ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿರಲಿ, ಹೇ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠ!

Word by Word

• यत्: which/that (place)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सम्बन्धे (relative)

• आश्रित्य: having resorted to
• आश्रित्य: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: आ+श्रि (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)

• नयिष्यामः: we shall lead/bring
• नयिष्यामः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्काल/Future), उत्तमपुरुष (1st), बहुवचन; परस्मैपद

• रौद्रम्: terrible/fierce
• रौद्रम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण (कलियुगस्य)

• कलियुगम्: the Kali age
• कलियुगम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कलियुग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कलिः + युगम्)

• विभो: O Lord
• विभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• अस्पृष्टानि: untouched
• अस्पृष्टानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ+स्पृष्ट (स्पृश् धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle)

• नरैः: by men
• नरैः: Karana (Instrument/कर्ता-करण)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3/Instrumental), बहुवचन

• म्लेच्छैः: by barbarians/mlecchas
• म्लेच्छैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: म्लेच्छ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; विशेषण-भावे (नरैः)

• प्रभाव: power/splendour
• प्रभाव: Sambandha (Compound member)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; समासे पूर्वपद

• सहितानि: endowed/with
• सहितानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सहित (प्रातिपदिक/कृदन्त from सह + इ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; क्त-प्रत्ययार्थे 'युक्त'

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात

• पाताले: in the netherworld
• पाताले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पाताल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/Locative), एकवचन

• स्वर्गलोके: in heaven-world
• स्वर्गलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्गलोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वर्गस्य लोकः)

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)

• मर्त्ये: in the mortal world
• मर्त्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपात

• सुरसत्तम: O best of gods
• सुरसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणां सत्तमः)

Speaker

Devas/Tīrthas addressing Indra

Visual Art Cues

Scene: The petitioners describe an ideal sanctuary: a radiant tīrtha-space, sealed from Kali’s shadow, beyond ordinary human defilement, spanning the three worlds.

Characters & Entities

• Kali-yuga
• Pātāla
• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred power is preserved through purity and protection; dharma seeks spaces where sanctity can remain undisturbed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named yet; the verse lists the qualities of the desired refuge-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual; the emphasis is on maintaining ritual purity and safeguarding holy places.