Adhyaya 14

Verse 1

अगस्त्य उवाच । दृष्ट्वा भूदेवताः शंभुं किमाचख्युः षडानन । कानिकानि च लिंगानि तत्र तान्यपिचक्ष्व मे

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಷಡಾನನ! ಭೂದೇವತೆಗಳು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು) ಶಂಭುವನ್ನು ನೋಡಿ ಏನು ಹೇಳಿದರು? ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಲಿಂಗಗಳು ಯಾವುವು—ಅವನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳು।

Verse 2

ज्येष्ठस्थाने महापुण्ये देवदेवस्य वल्लभे । आश्चर्यं किमभूत्तत्र तदाचक्ष्व षडानन

ಜ್ಯೇಷ್ಠಸ್ಥಾನವೆಂಬ ಮಹಾಪುಣ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ದೇವದೇವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಸಂಭವಿಸಿತು? ಹೇ ಷಡಾನನ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸು।

Verse 3

स्कंद उवाच । शृण्वगस्त्य यथा पृच्छि भवता तद्ब्रवीम्यहम् । मंदराद्रिं यदा देवो गतवान्ब्रह्मगौरवात्

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಅಗಸ್ತ್ಯ, ನೀನು ಹೇಗೆ ಕೇಳಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ ದೇವನು ಮಂದರಗಿರಿಗೆ ಹೋದಾಗ…

Verse 4

तदा निराश्रया विप्राः क्षेत्रसंन्यासिनोनघाः । उपाकृताश्चाविरतं महाक्षेत्रप्रतिग्रहात्

ಆಗ ಆ ನಿರ್ದೋಷ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು—ಕ್ಷೇತ್ರಸನ್ನ್ಯಾಸಿಗಳು—ಲೌಕಿಕ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರು; ಆದರೂ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರ (ಕಾಶಿ)ಯಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದ ದಾನ-ಪ್ರತಿಗ್ರಹದಿಂದ ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೋಷಿತರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 5

खातंखातं च दंडाग्रैर्भूमिं कंदादिवृत्तयः । चक्रुः पुष्करिणीं रम्यां दंडखाताभिधां मुने

ದಂಡಗಳ ಅಗ್ರದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮರುಮರು ತೋಡಿ, ಕಂದಮೂಲಾದಿಗಳಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಆ ತಪಸ್ವಿಗಳು, ಓ ಮುನಿಯೇ, ‘ದಂಡಖಾತಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಒಂದು ರಮ್ಯ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು।

Verse 6

तत्तीर्थं परितः स्थाप्य महालिंगान्यनेकशः । महेशाराधनपरास्तपश्चक्रुः प्रयत्नतः

ಆ ತೀರ್ಥದ ಸುತ್ತಲೂ ಅನೇಕ ಮಹಾಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಮಹೇಶಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು।

Verse 7

विभूतिधारिणो नित्यं नित्यरुद्राक्षधारिणः । लिंगपूजारता नित्यं शतरुद्रियजापिनः

ಅವರು ನಿತ್ಯ ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ನಿತ್ಯ ರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಸದಾ ಲಿಂಗಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ರತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶತರುದ್ರೀಯ ಜಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 8

ते श्रुत्वा देवदेवस्य पुनरागमनं मुने । तपःकृशा अतितरामासुरानंद मेदुराः

ಓ ಮುನಿಯೇ, ದೇವದೇವನ ಪುನರಾಗಮನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೃಶರಾದ ಆ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದವರಾದರು।

Verse 9

द्विजाः पंचसहस्राणि चरतो विपुलं तपः । दंडखातान्महातीर्थादाजग्मुर्देवदर्शने

ದಂಡಖಾತ ಎಂಬ ಮಹಾತೀರ್ಥದಿಂದ ಅಪಾರ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಐದು ಸಾವಿರ ದ್ವಿಜರು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ಶುಭ ದರ್ಶನಾರ್ಥ ಬಂದರು।

Verse 10

तीर्थान्मंदाकिनी नाम्नो द्विजाः पाशुपतव्रताः । शिवैकाराधनपराः समेता अयुतोन्मिताः

ಮಂದಾಕಿನೀ ಎಂಬ ತೀರ್ಥದಿಂದ ಪಾಶುಪತ ವ್ರತಧಾರಿಗಳಾಗಿ, ಶಿವೈಕಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ದ್ವಿಜರು ಸಮೇತರಾಗಿ ಬಂದರು।

Verse 11

हंसतीर्थात्परिप्राप्ता अयुतं त्रिशतोत्तरम् । शतदुर्वाससस्तीर्थादेकादश शताधिकम्

ಹಂಸತೀರ್ಥದಿಂದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಮೂರು ನೂರು ದ್ವಿಜರು ಬಂದರು; ಶತ-ದುರ್ವಾಸಸ ತೀರ್ಥದಿಂದ ಹನ್ನೊಂದು ನೂರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಬಂದರು।

Verse 12

मत्स्योदर्याः परापेतुः सहस्राणि षडेव हि । कपालमोचनात्सप्त शतान्यभ्यागता द्विजाः

ಮತ್ಸ್ಯೋದರಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆರು ಸಾವಿರ ಮಂದಿ ಬಂದರು; ಕಪಾಲಮೋಚನದಿಂದ ಏಳು ನೂರು ದ್ವಿಜರು ಆಗಮಿಸಿದರು।

Verse 13

ऋणमोचनतस्तीर्थात्सहस्रं द्विशताधिकम् । वैतरण्या अपि मुने द्विजानामयुतार्धकम्

ಋಣಮೋಚನ ತೀರ್ಥದಿಂದ ಒಂದು ಸಾವಿರ ಎರಡು ನೂರು ಮಂದಿ ಬಂದರು; ಓ ಮುನಿಯೇ, ವೈತರಣಿಯಿಂದಲೂ ಐದು ಸಾವಿರ ದ್ವಿಜರು ಬಂದರು।

Verse 14

ततः पृथूदकात्कुंडात्पृथुना परिखानितात् । अयासिषुर्द्विजानां च शतान्येव त्रयोदश

ಅನಂತರ ಪೃಥು ರಾಜನು ಪರಿಖೆ ತೋಡಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ‘ಪೃಥೂದಕ’ ಎಂಬ ಕುಂಡದಿಂದ ಹದಿಮೂರು ನೂರು ದ್ವಿಜರು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು) ಆಗಮಿಸಿದರು।

Verse 15

तथैवाप्सरसः कुंडान्मेनकाख्याच्छतद्वयम् । उर्वशीकुंडतः प्राप्ताः सहस्रं द्विशताधिकम्

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮೆನಕಾ ಎಂಬ ಅಪ್ಸರಾ-ಕುಂಡದಿಂದ ಎರಡು ನೂರು ಬಂದರು; ಉರ್ವಶೀ-ಕುಂಡದಿಂದ ಸಾವಿರದ ಮೇಲೆ ಎರಡು ನೂರು (ಸಾವಿರದ್ವಿಶತಾಧಿಕ) ಆಗಮಿಸಿದರು।

Verse 16

तथैरावतकुंडाच्च ब्राह्मणास्त्रिशतानि च । गंधर्वाप्सरसः सप्त शतानि द्विशतानि च

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಐರಾವತ-ಕುಂಡದಿಂದ ಮೂರು ನೂರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಬಂದರು; ಗಂಧರ್ವರು ಏಳು ನೂರು, ಅಪ್ಸರಸರು ಎರಡು ನೂರು ಆಗಮಿಸಿದರು।

Verse 17

वृषेशतीर्थादाजग्मुर्नवतिः सशतत्रया । यक्षिणीकुंडतः प्राप्ताः सहस्रं त्रिशतोत्तरम्

ವೃಷೇಶ-ತೀರ್ಥದಿಂದ ಮೂರು ನೂರು ತೊಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ಬಂದರು; ಯಕ್ಷಿಣೀ-ಕುಂಡದಿಂದ ಸಾವಿರ ಮೂರು ನೂರು ಮಂದಿ ಆಗಮಿಸಿದರು।

Verse 18

लक्ष्मीतीर्थात्परं जग्मुः षोडशैव शतानि च । पिशाचमोचनात्सप्त सहस्राणि द्विजोत्तमाः

ಲಕ್ಷ್ಮೀ-ತೀರ್ಥದಿಂದ ಹದಿನಾರು ನೂರು ಮಂದಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು; ಪಿಶಾಚಮೋಚನದಿಂದ ಏಳು ಸಾವಿರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಆಗಮಿಸಿದರು।

Verse 19

पितृकुंडाच्छतंसाग्रं ध्रुवतीर्थाच्छतानि षट् । मानसाख्याच्च सरसो द्विशती सशतत्रया

ಪಿತೃಕುಂಡದಿಂದ ನೂರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಬಂದರು; ಧ್ರುವತೀರ್ಥದಿಂದ ಆರು ನೂರು; ಮಾನಸವೆಂಬ ಸರೋವರದಿಂದ ಎರಡು ನೂರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ನೂರು—ಹೀಗೆ ಕಾಶಿಯ ತೀರ್ಥಗಳ ಪಾವಿತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ ಮಹಾಸಮೂಹಗಳು ಸೇರಿದರು।

Verse 20

ब्राह्मणा वासुकिहृदात्सहस्राणि दशैव तु । तथैवाष्टशतं द्रष्टुं जानकीकुंडतो द्विजाः

ವಾಸುಕಿಹ್ರದದಿಂದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಬಂದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಜಾನಕೀಕುಂಡದಿಂದ ಎಂಟು ನೂರು ದ್ವಿಜರು ಪ್ರಭುವಿನ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು।

Verse 21

काशीनाथमनुप्राप्ताः परमानंददायिनम् । तथा गौतमकुंडाच्च शतानिनव चागताः

ಅವರು ಪರಮಾನಂದದಾಯಕನಾದ ಕಾಶೀನಾಥನನ್ನು ಸೇರಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಗೌತಮಕುಂಡದಿಂದಲೂ ಒಂಬತ್ತು ನೂರು ಜನರು ಬಂದರು।

Verse 22

तीर्थाद्दुर्गतिसंहर्तुर्बाह्मणाः प्रतिपेदिरे । एकादशशतान्येव द्रष्टुं देवमुमापतिम्

ದುರ್ಗತಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಆ ತೀರ್ಥದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೊರಟರು; ಉಮಾಪತಿ ದೇವನ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ನಿಜವಾಗಿ ಹನ್ನೊಂದು ನೂರು ಮಂದಿ ಸೇರಿದರು।

Verse 23

असीसंभेदमारभ्य गंगातीरस्थिता द्विजाः । आसंगमेश्वरात्तत्र परिप्राप्ता घटोद्भव

ಅಸೀ ಸಂಗಮದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲಿದ್ದ ದ್ವಿಜರು ಆಸಂಗಮೇಶ್ವರದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರಿದರು—ಹೇ ಘಟೋದ್ಭವ (ಅಗಸ್ತ್ಯ)!

Verse 24

अष्टादशसहस्राणि तथा पंचशतान्यपि । ब्राह्मणाः पंचपंचाशद्गंगातीरात्समागताः

ಹದಿನೆಂಟು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಐನೂರು—ಗಂಗಾತೀರದಿಂದ ಐವತ್ತೈದು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸಮಾಗಮಿಸಿದರು।

Verse 25

सार्द्रदूर्वाक्षतकरैः सपुष्पफलपाणिभिः । सुगंधमाल्यहस्तैश्च ब्राह्मणैर्जयवादिभिः

ತೇವದ ದೂರ್ವೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷತಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಹೂ-ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕರತಲದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ, ಸುಗಂಧ ಮಾಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು—ಜಯಘೋಷ, ಮಂಗಳವಚನಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಬಂದರು।

Verse 26

स्तुतो मंगलसूक्तैश्च प्रणतश्च पुनःपुनः । तेभ्यो दत्ताभयः शंभुः पप्रच्छ कुशलं मुदा

ಮಂಗಳಸೂಕ್ತಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಪುನಃಪುನಃ ಪ್ರಣಾಮಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಶಂಭು ಅವರಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ದತ್ತನು; ನಂತರ ಹರ್ಷದಿಂದ ಅವರ ಕುಶಲವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು।

Verse 27

ततस्ते ब्राह्मणाः प्रोचुः प्रबद्धकरसंपुटाः । क्षेत्रे निवसतां नाथ सदानः कुशलोदयः

ಆಮೇಲೆ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ನಾಥ! ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರಿಗೆ ಸದಾ ಕುಶಲೋದಯವಾಗುತ್ತದೆ।”

Verse 28

विशेषतः कृतोऽस्माभिः साक्षान्नयनगोचरः । त्वं यत्स्वरूपं श्रुतयो न विदुः परमार्थतः

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀವು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಗೋಚರವಾದಿರಿ—ನಿಮ್ಮ ಆ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಶ್ರುತಿಗಳೂ ಪರಮಾರ್ಥತಃ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾರವು।

Verse 29

सदैवाकुशलं तेषां ये त्वत्क्षेत्रपराङ्मुखाः । चतुर्दशापि वै लोकास्तेषां नित्यं पराङ्मुखाः

ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಕಾಶಿಯಿಂದ ವಿಮುಖರಾದವರಿಗೆ ಸದಾ ಅಮಂಗಳವೇ. ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳೂ ಅವರತ್ತ ನಿತ್ಯವೂ ಪರಾಙ್ಮುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

Verse 30

येषां हृदि सदैवास्ते काशीत्वाशीविषां गद । संसाराशीविषविषं न तेषां प्रभवेत्क्वचित्

ಓ ಮುನಿವರ್ಯ, ಯಾರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ‘ಕಾಶೀಭಾವ’ ಸರ್ಪವಿಷಕ್ಕೆ ಔಷಧಿಯಂತೆ ನೆಲೆಸಿದೆಯೋ, ಅವರಿಗೆ ಸಂಸಾರರೂಪ ಸರ್ಪವಿಷವು ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 31

गर्भरक्षामणिर्मंत्रः काशीवर्णद्वयात्मकः । यस्य कंठे सदा तिष्ठेत्तस्याकुशलता कुतः

ಗರ್ಭರಕ್ಷಾಮಣಿಯಂತೆ ರಕ್ಷಿಸುವ ಈ ಮಂತ್ರವು ‘ಕಾಶೀ’ ಎಂಬ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ಸ್ವರೂಪ. ಯಾರ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಅದು ಸದಾ ನೆಲೆಸಿದೆಯೋ, ಅವರಿಗೆ ಅಮಂಗಳ ಎಲ್ಲಿ നിന്നಾಗುವುದು?

Verse 32

सुधां पिबति यो नित्यं काशीवर्णद्वयात्मिकाम् । स नैर्जरीं दशां हित्वा सुधैव परिजायते

ಯಾರು ನಿತ್ಯ ‘ಕಾಶೀ’ ಎಂಬ ದ್ವ್ಯಕ್ಷರಾತ್ಮಕ ಅಮೃತವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಮರ್ಥ್ಯಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅಮೃತಸ್ವರೂಪರಾಗಿಯೇ ಪುನಃ ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 33

श्रुतं कर्णामृतं येन काशीत्यक्षरयुग्मकम् । न समाकणर्यत्येव स पुनर्गर्भजां कथाम्

ಯಾರು ‘ಕಾಶೀ’ ಎಂಬ ದ್ವ್ಯಕ್ಷರರೂಪ ಕರ್ಣಾಮೃತವನ್ನು ಶ್ರವಣಮಾಡಿದರೋ, ಅವರು ಮತ್ತೆ ಗರ್ಭಪ್ರವೇಶದ ಕಥೆ—ಪುನರ್ಜನ್ಮ—ನಿಜವಾಗಿ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 34

काशी रजोपि यन्मूर्ध्नि पतेदप्यनिलाहतम् । चंद्रशेखरतन्मूर्धा भवेच्चंद्रकलांकितः

ಕಾಶಿಯ ಧೂಳಿನ ಒಂದು ಕಣವೂ ಗಾಳಿಯಿಂದ ತಟ್ಟಿ ಯಾರ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರೂ, ಅವನ ಶಿರಸ್ಸು ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶಿವನ ಶಿರಸ್ಸಿನಂತೆ ಚಂದ್ರಕಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 35

प्रसंगतोपि यन्नेत्रपथमानंदकाननम् । यातं तेत्र न जायंते नेक्षेरन्पितृकान नम्

ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿಯಾದರೂ ಆನಂದಕಾನನವು ಕಣ್ಣಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮವಾಗುವ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಪಿತೃಲೋಕದ ‘ಪಿತೃಕಾನನ’ವನ್ನೂ ಪುನಃ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 36

गच्छता तिष्ठता वापि स्वपता जाग्रताथवा । काशीत्येष महामंत्रो येन जप्तः सनिर्भयः

ನಡೆಯುತ್ತಾ ಅಥವಾ ನಿಂತು, ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿ—‘ಕಾಶೀ’ ಎಂಬ ಈ ಮಹಾಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುವವನು ನಿರ್ಭಯನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 37

येन बीजाक्षरयुगं काशीति हृदि धारितम् । अबीजानि भवंत्येव कर्मबीजानि तस्य वै

ಯಾರು ‘ಕಾಶೀ’ ಎಂಬ ಬೀಜಾಕ್ಷರಯುಗವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಕರ್ಮಬೀಜಗಳೂ ಬೀಜರಹಿತವಾಗಿ ಮೊಳೆಯಲಾರದಂತಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 38

काशी काशीति काशीति जपतो यस्य संस्थितिः । अन्यत्रापि सतस्तस्य पुरो मुक्तिः प्रकाशते

ಯಾರ ಸ್ಥಿತಿ ‘ಕಾಶೀ, ಕಾಶೀ, ಕಾಶೀ’ ಎಂದು ಜಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವೋ, ಅವನು ಬೇರೆಡೆ ವಾಸಿಸಿದರೂ ಅವನ ಮುಂದೆ ಮುಕ್ತಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 39

क्षेममूर्तिरियं काशी क्षेममूर्तिर्भवान्भव । क्षेममूर्तिस्त्रिपथगा नान्यत्क्षेमत्रयं क्वचित्

ಈ ಕಾಶಿ ಕ್ಷೇಮಮೂರ್ತಿಯೇ; ಹೇ ಭವ (ಶಿವ), ನೀವೂ ಕ್ಷೇಮಸ್ವರೂಪ. ತ್ರಿಪಥಗಾ ಗಂಗೆಯೂ ಕ್ಷೇಮಮೂರ್ತಿಯೇ; ಇವುಗಳ ಹೊರತು ಬೇರೆ ‘ಕ್ಷೇಮತ್ರಯ’ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 40

ब्राह्मणानामिति वचः क्षेत्रभक्तिविबृंहितम् । निशम्य गिरिजाकांतस्तुतोष नितरां हरः

ಕ್ಷೇತ್ರಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಗಿರಿಜಾಕಾಂತ ಹರನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು.

Verse 41

प्रोवाच च प्रसन्नात्मा धन्या यूयं द्विजर्षभाः । येषामिहेदृशी भक्तिर्मम क्षेत्रेतिपावने

ಆಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮನಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನೀವು ಧನ್ಯರು; ನನ್ನ ಈ ಪರಮಪಾವನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಇಂತಹ ಭಕ್ತಿ ಇದೆ.”

Verse 42

जाने सत्त्वमया जाताः क्षेत्रस्यास्य निषेवणात् । नीरजस्का वितमसः संसारार्णवपारगाः

“ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿದುದರಿಂದ ನೀವು ಸತ್ತ್ವಮಯರಾದಿರಿ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ; ರಜಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ, ತಮಸ್ಸನ್ನು ಮೀರಿ, ಸಂಸಾರಸಾಗರದ ಪಾರವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದೀರಿ.”

Verse 43

वाराणस्यास्तु ये भक्तास्ते भक्ता मम निश्चितम् । जीवन्मुक्ता हि ते नूनं मोक्षलक्ष्म्या कटाक्षिताः

“ವಾರಾಣಸಿಯ ಭಕ್ತರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಭಕ್ತರು. ಮೋಕ್ಷಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಕೃಪಾಕಟಾಕ್ಷ ಪಡೆದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಖಂಡಿತ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತರು.”

Verse 44

यैश्च काशीस्थितो जंतुरल्पकोपि विरोधितः । तैर्वै विश्वंभरा सर्वा मया सह विरोधिता

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಜೀವಿಯನ್ನಾದರೂ ಅಲ್ಪಮಾತ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿ ಹಾನಿಗೊಳಿಸುವವರು, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವಂಭರಾ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ವಿರೋಧಿಸಿದವರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 45

वाराणस्याः स्तुतिमपि यो निशम्यानुमोदते । अपि ब्रह्मांडमखिलं ध्रुवं तेनानुमोदितम्

ವಾರಾಣಸಿಯ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಕೇಳಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸುವವನು, ಅವನಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೇ ಅನುಮೋದಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 46

निवसंति हि ये मर्त्या अस्मिन्नानंदकानने । ममांतःकरणे ते वै निवसेयुरकल्मषाः

ಈ ಆನಂದಕಾನನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮನುಷ್ಯರು ಪಾಪಮಲರಹಿತರಾಗಿ ನಿಜವಾಗಿ ನನ್ನ ಅಂತಃಕರಣದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 47

निवसंति मम क्षेत्रे मम भक्तिं प्रकुर्वते । मम लिंगधरा ये तु तानेवोपदिशाम्यहम्

ನನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರು, ನನ್ನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಧರಿಸುವವರು—ಅವರಿಗೇ ನಾನು ಸ್ವತಃ ಉಪದೇಶ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 48

निवसंति मम क्षेत्रे मम भक्तिं न कुर्वते । मम लिंगधरा ये नो न तानुपदिशाम्यहम्

ಆದರೆ ನನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಕೂಡ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡದವರು—ನನ್ನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ—ಅವರಿಗೆ ನಾನು ಉಪದೇಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 49

काशी निर्वाणनगरी येषां चित्ते प्रकाशते । ते मत्पुरः प्रकाशंते नैःश्रेयस्या श्रिया वृताः

ಯಾರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಣನಗರಿ ಕಾಶೀ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರು ನನ್ನ ಧಾಮದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ಪರಮ ನೈಶ್ರೇಯಸ-ಶ್ರೀಯಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ।

Verse 50

मोक्षलक्ष्मीरियं काशी न येभ्यः परिरोचते । स्वर्लक्ष्मीं कांक्षमाणेभ्यः पतितास्ते न संशयः

ಈ ಕಾಶಿಯೇ ಮೋಕ್ಷಲಕ್ಷ್ಮಿ; ಯಾರಿಗೆ ಅವಳು ರುಚಿಸದೆಯೋ, ಸ್ವರ್ಗಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಯಸುವವರು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಪತಿತರೇ.

Verse 51

काथीं संकाक्षमाणानां पुरुषार्थचतुष्टयम् । पुरः किंकरवत्तिष्ठेन्ममानुग्रहतो द्विजाः

ಓ ದ್ವಿಜರೇ! ಕಾಶಿಯನ್ನು ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಯಸುವವರ ಮುಂದೆ ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮ-ಮೋಕ್ಷ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳು ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸೇವಕರಂತೆ ನಿಂತಿರುತ್ತವೆ।

Verse 52

आनंदकानने ह्यत्र ज्वलद्दावानलोस्म्यहम् । कर्मबीजानि जंतूनां ज्वालये न प्ररोहये

ಇಲ್ಲಿ ಈ ಆನಂದಕಾನನದಲ್ಲಿ ನಾನು ಜ್ವಲಿಸುವ ದಾವಾನಲದಂತೆ; ಜೀವಿಗಳ ಕರ್ಮಬೀಜಗಳನ್ನು ದಹಿಸಿ, ಅವು ಮತ್ತೆ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 53

वस्तव्यं सततं काश्यां यष्टव्योहं प्रयत्नतः । जेतव्यौ कलिकालौ च रंतव्या मुक्तिरंगना

ನಿತ್ಯವೂ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು; ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನನ್ನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಕಲಿಯುಗದ ದೋಷಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ-ರೂಪಿಣಿಯಾದ ಮಹಾನಾರಿಯಲ್ಲಿ ರಮಿಸಬೇಕು।

Verse 54

प्राप्यापि काशीं दुर्बुद्धिर्यो न मां परिसेवते । तस्य हस्तगताप्याशु कैवल्यश्रीः प्रणश्यति

ಕಾಶಿಯನ್ನು ಪಡೆದರೂ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯವನು ನನ್ನನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಭಜಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅವನ ಕೈಗೆ ಬಂದಂತೆಯೇ ಇರುವ ಕೈವಲ್ಯಶ್ರೀ ಕೂಡ ಶೀಘ್ರವೇ ನಶಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 55

धन्या मद्भक्तिलक्ष्माणो ब्राह्मणाः काशिवासिनः । यूयं यच्चेतसो वृत्तेर्न दूरेहं न काशिका

ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಲಕ್ಷ್ಮಿಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಶೀವಾಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಧನ್ಯರು. ನಿಮಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ ವೃತ್ತಿ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ—ನಾನು ದೂರವಲ್ಲ, ಕಾಶಿಕವೂ ದೂರವಲ್ಲ।

Verse 56

दातव्यो वो वरः कोत्र व्रियतां मे यथारुचि । प्रेयांसो मे यतो यूयं क्षेत्रसंन्यासकारिणः

ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಯಾವ ವರವನ್ನು ನೀಡಲಿ? ನಿಮ್ಮ ಇಷ್ಟದಂತೆ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿರಿ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ನೀವು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರು।

Verse 57

इति पीत्वा महेशानमुखक्षीराब्धिजां सुधाम् । परितृप्ता द्विजाः सर्वे वव्रुर्वरमनुत्तमम्

ಹೀಗೆ ಮಹೇಶಾನನ ಮುಖದಿಂದ ಕ್ಷೀರಸಾಗರಜನ್ಯ ಸುಧೆಯನ್ನು ಕುಡಿದು, ಎಲ್ಲ ದ್ವಿಜರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತರಾದರು ಮತ್ತು ಅನುತ್ತಮ ವರವನ್ನು ಬೇಡಿದರು।

Verse 58

ब्राह्मणा ऊचुः । उमापते महेशान सर्वज्ञ वर एष नः । काशी कदापि न त्याज्या भवता भवतापहृत्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಉಮಾಪತೇ, ಹೇ ಮಹೇಶಾನ, ಹೇ ಸರ್ವಜ್ಞ! ಇದೇ ನಮ್ಮ ವರ: ಹೇ ಭವತಾಪಹರ್ತಾ, ನೀವು ಕಾಶಿಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಡಿ।

Verse 59

वचनाद्ब्राह्मणानां तु शापो मा प्रभवत्विह । कदाचिदपि केषांचित्काश्यां मोक्षांतरायकः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಚನದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಶಾಪವು ಇಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಭಾವಿಸದಿರಲಿ; ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಿರಲಿ।

Verse 60

तव पादाबुंजद्वंद्वे निर्द्वंद्वा भक्तिरस्तु नः । आ कलेवरपातं च काशीवासोस्तु नोनिशम्

ನಿನ್ನ ಪದ್ಮಪಾದಯುಗಲದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಭಕ್ತಿ ದ್ವಂದ್ವರಹಿತವಾಗಿ ಅಚಲವಾಗಿರಲಿ; ದೇಹಪಾತ (ಮರಣ) ವರೆಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಮಗೆ ಕಾಶೀವಾಸ ದೊರಕಲಿ।

Verse 61

किमन्येन वरेणेश देय एष वरो हि नः । अवधेह्यंधकध्वंसिन्वरमन्यं वृणीमहे

ಹೇ ವರದೇಶ್ವರ, ಬೇರೆ ವರದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಇದೇ ನಮ್ಮ ವರ. ಹೇ ಅಂಧಕಧ್ವಂಸಕ, ಇದನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು; ನಾವು ಇನ್ನೊಂದು ವರವನ್ನು ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 62

तव प्रतिनिधी कृत्यास्माभिस्त्वद्भक्तिभावितैः । प्रतिष्ठितेषु लिंगेषु सान्निध्यं भवतोऽस्त्विह

ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ನಾವು ಇವುಗಳನ್ನು ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವೆವು; ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ನೆಲೆಸಿರಲಿ।

Verse 63

श्रुत्वेति तेषां वाक्यानि तथास्त्विति पिनाकिना । प्रोचेऽन्योपि वरो दत्तो ज्ञानं वश्च भविष्यति

ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪಿನಾಕಿ (ಶಿವ) ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು; ಮತ್ತೊಂದು ವರವೂ ದತ್ತವಾಗಿದೆ—ನಿಮ್ಮೊಳಗೆ ಜ್ಞಾನವೂ ಉದಯಿಸುವುದು।

Verse 64

पुनः प्रोवाच देवेशो निशामयत भो द्विजाः । हितं वः कथयाम्यत्र तदनुष्ठीयतां ध्रुवम्

ಮತ್ತೆ ದೇವೇಶನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಕೇಳಿರಿ. ಇಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ನಿಜವಾದ ಹಿತವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿರಿ.

Verse 65

सेव्योत्तरवहा नित्यं लिंगमर्च्यं प्रयत्नतः । दमो दानं दया नित्यं कर्तव्यं मुक्तिकांक्षिभिः

ಉತ್ತರವಹೆಯನ್ನು ನಿತ್ಯ ಸೇವಿಸಬೇಕು, ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು. ದಮ, ದಾನ, ದಯೆ—ಮೋಕ್ಷಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು ಸದಾ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 66

इदमेव रहस्यं च कथितं क्षेत्रवासिनाम् । मतिः परहिता कार्या वाच्यं नोद्वेगकृद्वचः

ಇದೇ ರಹಸ್ಯೋಪದೇಶವನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪರಹಿತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿರಿ; ಉದ್ವೇಗ ಉಂಟುಮಾಡದ ಮಾತನ್ನೇ ಹೇಳಿರಿ.

Verse 67

मनसापि न कर्तव्यमेनोत्र विजिगीषुणा । अत्रत्यमक्षयं यस्मात्सुकृतं सुकृतेतरम्

ನಿಜವಾದ ವಿಜಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಇಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಪಾಪ ಮಾಡಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ—ಪುಣ್ಯವಾಗಲಿ ಪಾಪವಾಗಲಿ—ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 68

अन्यत्र यत्कृतं पापं तत्काश्यां परिणश्यति । वाराणस्यां कृतं पापमंतर्गेहे प्रणश्यति

ಬೇರಡೆ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವು ಕಾಶಿಗೆ ಬಂದಾಗ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವು ‘ಅಂತರ್ಗೃಹದಲ್ಲೇ’—ಅಂದರೆ ಅಂತರಂಗ ಶುದ್ಧಿಯಿಂದ, ಕಷ್ಟವಾಗಿ—ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 69

अंतर्गेहे कृतं पापं पैशाच्यनरकावहम् । पिशाचनरकप्राप्तिर्गच्छत्येव बहिर्यदि

ಕಾಶಿಯ ಅಂತಃಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವು ‘ಪೈಶಾಚ್ಯ’ ನರಕವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಪವಿತ್ರ ಸೀಮೆ ದಾಟಿ ಹೊರಗೆ ಹೋದರೆ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ‘ಪಿಶಾಚ’ ನರಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 70

न कल्पकोटिभिः काश्यां कृतं कर्म प्रमृज्यते । किंतु रुद्रपिशाचत्वं जायतेऽत्रायुतत्रयम्

ಕೋಟಿ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಅಳಿಯದು; ಬದಲಾಗಿ ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮുപ്പತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ‘ರುದ್ರ-ಪಿಶಾಚ’ತ್ವ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 71

वाराणस्यां स्थितो यो वै पातकेषु रतः सदा । योनिं प्राप्यापि पैशाचीं वर्षाणामयुतत्रयम्

ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಸದಾ ಪಾತಕಗಳಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿರುವವನು, ಪೈಶಾಚೀ (ದೈತ್ಯ) ಯೋನಿಯನ್ನು ಪಡೆದರೂ ಮുപ്പತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಅದರಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 72

पुनरत्रैव निवसञ्ज्ञानं प्राप्स्यत्यनुत्तमम् । तेन ज्ञानेथ संप्राप्ते मोक्षमाप्स्यत्यनुत्तमम्

ನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಅನುತ್ತಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆ ಜ್ಞಾನ ದೊರೆತಾಗ ಅನುತ್ತಮ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ।

Verse 73

दुष्कृतानि विधायेह बहिः पंचत्वमागताः । तेषां गतिं प्रवक्ष्यामि शृणुत द्विजसत्तमाः

ಇಲ್ಲಿ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಪವಿತ್ರ ಸೀಮೆ ಹೊರಗೆ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರ ಗತಿಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಕೇಳಿರಿ।

Verse 74

यामाख्या मे गणाः संति घोरा विकृतमूर्त्तयः । मूषायां ते धमंत्यादौ क्षेत्रदुष्कृतकारिणः

‘ಯಾಮ’ ಎಂಬ ನನ್ನ ಗಣಗಳು ಭಯಂಕರರು, ವಿಕೃತಮೂರ್ತಿಧಾರಿಗಳು. ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಕೃತ್ಯ ಮಾಡಿದವರನ್ನು ಅವರು ಮೊದಲು ಭಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಊದಿ ದಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 75

नयंत्यनूपप्रायां च ततः प्राचीं दुरासदाम् । वर्षाकाले दुराचारान्पातयंति महाजले

ನಂತರ ಅವರು ಅವರನ್ನು ಕೆಸರುಮಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ; ಆಮೇಲೆ ದುರಾಸದವಾದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಕ್ಕೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ದುರುಳರನ್ನು ಮಹಾಜಲದಲ್ಲಿ ಬೀಳಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 76

जलौकाभिः सपक्षाभिर्दंदशूकैर्जलोद्भवैः । दुर्निवारैश्च मशकैर्दश्यंते ते दिवानिशम्

ಅವರು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಜಲೌಕಗಳಿಂದ, ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಜಲಜ ಸರ್ಪಗಳಿಂದ, ತಡೆಯಲಾಗದ ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ಕಚ್ಚುವಿಕೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 77

ततो यामैर्हिमर्तौ ते नीयंतेऽद्रौ हिमालये । अशनावरणैर्हीनाः क्लेश्यंते ते दिवानिशम्

ನಂತರ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾಮಗಣಗಳು ಅವರನ್ನು ಹಿಮಾಲಯದ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಆಹಾರವೂ ಆಶ್ರಯವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಅವರು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಕಷ್ಟಪಡುವರು.

Verse 78

मरुस्थले ततो ग्रीष्मे वारिवृक्षविवर्जिते । दिवाकरकरैस्तीव्रैस्ताप्यंते ते पिपासिताः

ನಂತರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀರೂ ಮರಗಳೂ ಇಲ್ಲದ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ದಾಹದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿ ಅವರು ಸೂರ್ಯನ ತೀವ್ರ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಸುಡಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 79

क्लेशितास्ते गणैरुग्रैर्यातनाभिः समंततः । इत्थं कालमसंख्यातमानीयंते ततस्त्विह

ಉಗ್ರ ಗಣಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಾನಾವಿಧ ಯಾತನೆಗಳಿಂದ ಕ್ಲೇಶಿತರಾದ ಅವರು, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕಾಲವರೆಗೆ ಹೀಗೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತರಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 80

निवेदयंति ते यामाः कालराजांतिके ततः । कालराजोपि तान्द्रष्ट्वा कर्मसंस्मार्य दुष्कृतम्

ನಂತರ ಯಾಮದೂತರು ಅವರನ್ನು ಕಾಲರಾಜ ಯಮನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿವೇದಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕಾಲರಾಜನು ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳನ್ನು, ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 81

विवस्त्रान्क्षुत्तृषार्तांश्च लग्नपृष्ठोदरत्वचः । अन्यै रुद्रपिशाचैश्च सहसंयोजयत्यपि

ನಗ್ನರಾಗಿ, ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಬೆನ್ನು-ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಚರ್ಮ ಅಂಟಿಕೊಂಡವರನ್ನು ಅವನು ಇತರ ರುದ್ರಪಿಶಾಚರೊಂದಿಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 82

ततो रुद्रपिशाचास्ते भैरवानुचराः सदा । सहंते क्लममत्यर्थं क्षुत्तृष्णोग्रत्वसंभवम्

ನಂತರ ಆ ರುದ್ರಪಿಶಾಚರು—ಯಾವಾಗಲೂ ಭೈರವನ ಅನುಚರರು—ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯ ಉಗ್ರತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಲಾಂತಿಯನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 83

आहारं रुधिरोन्मिश्रं ते लभंते कदाचन । एवं त्र्ययुतसंख्याकं कालं तत्रातिदुःखिताः

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರಿಗೆ ರಕ್ತಮಿಶ್ರಿತ ಆಹಾರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ಮೂರು ಅಯುತಗಳಷ್ಟು ಕಾಲ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ।

Verse 84

श्मशानस्तंभमभितो नीयंते कंठपाशिताः । पिपासिता अपि न तेंऽबुस्पर्शमपि चाप्नुयुः

ಶ್ಮಶಾನಸ್ತಂಭದ ಸುತ್ತ ಕಂಠಪಾಶಬದ್ಧರಾಗಿ ಅವರು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ದಾಹದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟರೂ ಅವರಿಗೆ ನೀರಿನ ಸ್ಪರ್ಶವೂ ದೊರಕದು.

Verse 85

अथ संक्षीणपापास्ते कालभैरवदर्शनात् । इहैव देहिनो भूत्वा मुच्यंते ते ममाज्ञया

ನಂತರ ಕಾಲಭೈರವದ ದರ್ಶನದಿಂದ ಅವರ ಪಾಪಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರು ಇಲ್ಲಿಯೇ ದೇಹಧಾರಿಗಳಾಗಿ ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 86

तस्मान्न कामयेतात्र वाङ्मनःकर्मणाप्यघह म् । शुचौ पथि सदा स्थेयं महालाभमभीप्सुभिः

ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ವಾಣಿ, ಮನಸ್ಸು, ಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೂ ಪಾಪವನ್ನು ಬಯಸಬಾರದು. ಮಹಾಲಾಭವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಸದಾ ಶುದ್ಧ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರಬೇಕು.

Verse 87

नाविमुक्ते मृतः कश्चिन्नरकं याति किल्बिषी । ममानुग्रहमासाद्य गच्छत्येव परां गतिम्

ಅವಿಮುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ಯಾವ ಪಾಪಿಯೂ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 88

अनाशनं यः कुरुते मद्भक्त इह सुव्रतः । न तस्य पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

ನನ್ನ ಭಕ್ತನಾಗಿ ಸುವ್ರತದಲ್ಲಿ ದೃಢನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವವನಿಗೆ, ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಕಲ್ಪಗಳಾದರೂ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ (ಪುನರ್ಜನ್ಮ) ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 89

अशाश्वतमिदं ज्ञात्वा मानुष्यं बहुकिल्विषम् । अविमुक्तं सदा सेव्यं संसारभयमोचकम्

ಮಾನವಜೀವನ ಅಶಾಶ್ವತವೂ ಅನೇಕ ದೋಷಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದುದೆಂದು ತಿಳಿದು, ಸಂಸಾರಭಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಅವಿಮುಕ್ತ (ಕಾಶೀ)ಯನ್ನು ಸದಾ ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸೇವಿಸಬೇಕು।

Verse 90

नान्यत्पश्यामि जंतूनां मुक्त्वा वाराणसीं पुरीम् । सर्वपापप्रशमनीं प्रायश्चित्तं कलौ युगे

ಜಂತುಗಳಿಗೆ ವಾರಾಣಸೀ ಪುರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಸರ್ವಪಾಪಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವುದು, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ।

Verse 91

जन्मांतरसहस्रेषु यत्पापं समुपार्जितम् । अविमुक्तं प्रविष्टस्य तत्सर्वं व्रजति क्षयम्

ಸಾವಿರಾರು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತವಾದ ಯಾವ ಪಾಪವೋ, ಅವಿಮುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವನಿಗೆ ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ಕ್ಷಯವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 92

जन्मांतरसहस्रेषु युंजन्योगी यदाप्नुयात् । तदिहैव परो मोक्षो मरणादधि गम्यते

ಸಾವಿರಾರು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಗಸಾಧನೆ ಮಾಡಿ ಯೋಗಿ ಪಡೆಯುವ ಪರಮ ಮೋಕ್ಷ, ಅದೇ ಇಲ್ಲಿ (ಅವಿಮುಕ್ತದಲ್ಲಿ) ಮರಣದ ಮೂಲಕವೂ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 93

तिर्यग्योनिगताः सत्त्वा ये विमुक्तकृतालयाः । कालेन निधनं प्राप्तास्तेपि यांति परां गतिम्

ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ (ಪಶು ಮೊದಲಾದ) ಜನಿಸಿದ ಸತ್ತ್ವಗಳು ವಿಮುಕ್ತ (ಅವಿಮುಕ್ತ)ದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದಾಗ ಅವರೂ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 94

अविमुक्तं न सेवंते ये मूढास्तमसावृताः । विण्मूत्ररेतसां मध्ये ते वसंति पुनः पुनः

ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತರಾದ ಮೂಢರು ಅವಿಮುಕ್ತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವರು ಮಲ–ಮೂತ್ರ–ರೇತಸ್ಸಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಪುನಃ ಪುನಃ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 95

अविमुक्तं समासाद्य यो लिंगं स्थापयेत्सुधीः । कल्पकोटिशतैर्वापि नास्ति तस्य पुनर्भवः

ಅವಿಮುಕ್ತವನ್ನು ಸೇರಿ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸುಧೀಗೆ, ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಕಲ್ಪಗಳಾದರೂ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ.

Verse 96

ग्रहनक्षत्रताराणां कालेन पतनं ध्रुवम् । अविमुक्ते मृतानां तु पतनं नैव विद्यते

ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹ–ನಕ್ಷತ್ರ–ತಾರೆಗಳ ಪತನ ಧ್ರುವ; ಆದರೆ ಅವಿಮುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದವರಿಗೆ ಪತನವೇ ಇಲ್ಲ.

Verse 97

ब्रह्महत्यां नरः कृत्वा पश्चात्संयतमानसः । प्राणांस्त्यजति यः काश्यां स मुक्तो नात्र संशयः

ಯಾವನಾದರೂ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದರೂ, ನಂತರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಯಮಿಸಿ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರೆ ಅವನು ಮುಕ್ತನು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 98

स्त्रियः पतिव्रता याश्च मम भक्तिसमाहिताः । अविमुक्ते मृता विप्रा यांति ताः परमां गतिम्

ಹೇ ವಿಪ್ರಾ! ಪತಿವ್ರತೆಯಾಗಿ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಹಿತರಾದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅವಿಮುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದರೆ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 99

अत्रोत्क्रमणकालेहं स्वयमेव द्विजोत्तमाः । दिशामि तारकं ब्रह्म देही स्याद्येन तन्मयः

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಇಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ವಯಂ ತಾರಕ-ಬ್ರಹ್ಮ—ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ಮಂತ್ರವನ್ನು—ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದರಿಂದ ದೇಹಿ ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ತದ್ಮಯನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 100

मन्मना मम भक्तश्च मयि सर्वार्पितक्रियः । यथा मोक्षमिहाप्नोति न तथान्यत्रकुत्रचित्

ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರವೋ, ಯಾರು ನನ್ನ ಭಕ್ತನೋ, ಯಾರು ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನೂ ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವನೋ—ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 110

महादानेन चान्यत्र यत्फलं लभ्यते नरैः । अविमुक्ते तु काकिण्यां दत्तायां तदवाप्यते

ಬೇರೆಡೆ ಮಹಾದಾನದಿಂದ ಜನರು ಪಡೆಯುವ ಫಲ, ಅವಿಮುಕ್ತ (ಕಾಶಿ)ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಕಿಣಿ ಮಾತ್ರ ದಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಅದೇ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 120

तेपि साक्षाद्विरूपाक्षं प्रत्यक्षीकृत्य वाडवाः । प्रहृष्टमनसोऽत्यंतं प्रययुः स्वस्वमाश्रयम्

ಅವರೂ—ವಾಡವರು—ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ದರ್ಶಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಿತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು।

Verse 122

स्कंद उवाच । पठित्वा पाठयित्वा च रहस्याख्यानमुत्तमम् । श्रद्धालुः पातकैर्मुक्तः शिवलोके महीयते

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಹಸ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ತಾನೇ ಓದಿ, ಇತರರಿಗೂ ಓದಿಸುವ ಶ್ರದ್ಧಾವಂತನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।