Adhyaya 49

Verse 1

सूत उवाच । पाराशर्यमुने व्यास कुमारः कुंभजन्मने । यदावदत्कथामेतां तदा क्व द्रुपदात्मजा

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಪರಾಶರನ ಪುತ್ರನಾದ ವ್ಯಾಸನು ಕುಂಭಜನ್ಮ ಋಷಿ (ಅಗಸ್ತ್ಯ) ಯ ಪುತ್ರ ಕುಮಾರ (ಸ್ಕಂದ)ನಿಗೆ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದ್ರುಪದನ ಪುತ್ರಿ ದ್ರೌಪದಿ ಆಗ ಎಲ್ಲಿದ್ದಳು?

Verse 2

व्यास उवाच । पुराणसंहितां सूत ब्रूते त्रैकालिकीं कथाम् । संदेहो नात्र कर्तव्यो यतस्तद्गोचरोखिलम्

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು: ಹೇ ಸೂತನೇ! ಪುರಾಣಸಂಹಿತೆ ತ್ರಿಕಾಲವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಮಾಡಬೇಡ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಬರುತ್ತವೆ.

Verse 3

स्कंद उवाच । आकर्णय मुने पूर्वं पंचवक्त्रो हरः स्वयम् । पृथिव्यां पंचधा भूत्वा प्रादुरासीज्जगद्धितः

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು: ಹೇ ಮುನೇ! ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದನ್ನು ಕೇಳು. ಪಂಚವಕ್ತ್ರನಾದ ಹರನು ಸ್ವಯಂ ಜಗದ್ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ರೂಪಗಳಾಗಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 4

उमापि च जगद्धात्री द्रुपदस्य महीभुजः । यजतो वह्निकुंडाच्च प्रादुश्चक्रेति सुंदरी

ಜಗದ್ಧಾತ್ರಿ ಉಮೆಯೂ ಸಹ, ರಾಜ ದ್ರುಪದನು ಯಜ್ಞಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಗ್ನಿಕುಂಡದಿಂದ ಆ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಗೊಳಿಸಿದಳು।

Verse 5

पंचापि पांडुतनयाः साक्षाद्रुद्रवपुर्धराः । अवतेरुरिह स्वर्गाद्दुष्टसंहारकारकाः

ಪಾಂಡುವಿನ ಐದು ಪುತ್ರರೂ ಸాక్షಾತ್ ರುದ್ರಸ್ವರೂಪ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿ ದುಷ್ಟಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದರು।

Verse 6

नारायणोपि कृष्णत्वं प्राप्य तत्साहचर्यकृत् । उद्वृत्तवृत्तशमनः सद्वृत्तस्थितिकारकः

ನಾರಾಯಣನೂ ಕೃಷ್ಣತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವರ ಸಹಚರನಾಗಿ, ದುರ್ಮಾರ್ಗದ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ, ಸದಾಚಾರದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 7

प्रतपंतः पृथिव्यां ते पार्थाश्चेरुः पृथक्पृथक् । उदयानुदयौ तस्मिन्संपदां विपदामपि

ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾದ ಆ ಪಾರ್ಥರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದರು; ಅವರ ಪಥದಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತು-ವಿಪತ್ತು, ಉದಯ-ಅನುದಯ ಎರಡೂ ಸಂಭವಿಸಿದವು।

Verse 8

कदाचित्ते महावीरा भ्रातृव्यप्रतिपादिताम् । विपत्तिमाप्य महतीं बभूवुः काननौकसः

ಒಮ್ಮೆ ಆ ಮಹಾವೀರರು, ವೈರಾಗ್ಯವಲ್ಲ ಶತ್ರುತ್ವದ ಬಂಧುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮಹಾವಿಪತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳಾದರು।

Verse 9

पांचाल्यपि च तत्पत्नी पतिव्यसनतापिता । धर्मज्ञा प्राप्य तन्वंगी ब्रध्नमाराधयद्भृशम्

ಪಾಂಚಾಲಿಯೂ—ಅವನ ಪತ್ನಿ—ಪತಿಯ ವಿಪತ್ತಿನ ತಾಪದಿಂದ ದುಗುಡಗೊಂಡು, ಧರ್ಮಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಸೂಕುಮಾರಾಂಗಿಯಾಗಿ, ಕಾಶಿಗೆ ಬಂದು ಬ್ರಧ್ನರೂಪ ಸವಿತೃ ಸೂರ್ಯದೇವನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಘನವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿದಳು।

Verse 10

आराधितोथ सविता तया द्रुपदकन्यया । सदर्वी सपिधानां च स्थालिकामक्षयां ददौ

ದ್ರುಪದಕನ್ಯೆಯಾದ ಅವಳು ಈ ರೀತಿ ಆರಾಧಿಸಿದಾಗ, ಸವಿತೃ ಸೂರ್ಯದೇವನು ಅವಳಿಗೆ ದರ್ವಿ (ಕರಚುಲು) ಮತ್ತು ತಕ್ಕ ಮುಚ್ಚಳದೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷಯ ಸ್ಥಾಲಿಕೆಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು।

Verse 11

आराधयंतीं भावेन सर्वत्र शुचिमानसाम्

ಅವಳು ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಹೃದಯಭಾವದಿಂದ ಭಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಸವಿತೃ ಸೂರ್ಯದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು।

Verse 12

स्थाल्यैतया महाभागे यावंतोऽन्नार्थिनो जनाः । तावंतस्तृप्तिमाप्स्यंति यावच्च त्वं न भोक्ष्यसे

‘ಓ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತೀ! ಈ ಸ್ಥಾಲಿಯ ಮೂಲಕ ಎಷ್ಟು ಅನ್ನಾರ್ಥಿಗಳು ಬಂದರೂ, ಅಷ್ಟೇ ಜನರು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ನೀನು ಸ್ವತಃ ಭೋಜನ ಮಾಡದವರೆಗೆ.’

Verse 13

भुक्तायां त्वयि रिक्तैषा पूर्णभक्ता भविप्यति । रसवद्व्यंजननिधिरिच्छाभक्ष्यप्रदायिनी

‘ಆದರೆ ನೀನು ಭೋಜನ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಇದು ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ತುಂಬಿರುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ರಸವತ್ತಾದ ವ್ಯಂಜನಗಳ ನಿಧಿಯಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಇಚ್ಛಿತ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವದಾಗಿರುತ್ತದೆ।’

Verse 14

इत्थं वरस्तया लब्धः काश्यामादित्यतो मुने । अपरश्च वरो दत्तस्तस्यै देवेन भास्वता

ಓ ಮುನೇ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಆದಿತ್ಯನಿಂದ ಈ ವರವನ್ನು ಪಡೆದಳು; ನಂತರ ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೇವನು ಅವಳಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ವರವನ್ನೂ ದಯಪಾಲಿಸಿದನು।

Verse 15

रविरुवाच । विश्वेशाद्दक्षिणेभागे यो मां त्वत्पुरतः स्थितम् । आराधयिष्यति नरः क्षुद्बाधा तस्य नश्यति

ರವಿಯು ಹೇಳಿದನು— ‘ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನ ಮುಂದೆಯೇ ನಿಂತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಯಾರು ಆರಾಧಿಸುವರೋ, ಅವರ ಕ್ಷುಧಾಬಾಧೆ ನಾಶವಾಗುವುದು।’

Verse 16

अन्यश्च मे वरो दत्तो विश्वेशेन पतिव्रते । तपसा परितुष्टेन तं निशामय वच्मि ते

ಓ ಪತಿವ್ರತೆಯೇ, ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನು ನನಗೂ ಇನ್ನೊಂದು ವರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ; ಅದನ್ನು ಕೇಳು, ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 17

प्राग्रवे त्वां समाराध्य यो मां द्रक्ष्यति मानवः । तस्य त्वं दुःखतिमिरमपानुद निजैः करैः

‘ಯಾವ ಮಾನವನು ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನಿನ್ನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿ ನಂತರ ನನ್ನನ್ನು ದರ್ಶಿಸುವನೋ, ಅವನ ದುಃಖರೂಪ ತಿಮಿರವನ್ನು ನೀನು ನಿನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ದೂರಮಾಡು।’

Verse 18

अतो धर्माप्रिये नित्यं प्राप्य विश्वेश्वराद्वरम् । काशीस्थितानां जंतूनां नाशयाम्यघसंचयम्

‘ಆದುದರಿಂದ, ಓ ಧರ್ಮಪ್ರಿಯೆಯೇ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಿಂದ ಈ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು ನಾನು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿಗಳ ಸಂಚಿತ ಪಾಪಸಮೂಹವನ್ನು ನಿತ್ಯ ನಾಶಮಾಡುತ್ತೇನೆ।’

Verse 19

ये मामत्र भजिष्यंति मानवाः श्रद्धयान्विताः । त्वद्वरोद्यतपाणिं च तेषां दास्यामि चिंतितम्

ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸುವವರು, ವರದಾಯಿನಿಯಾದ ನಿನ್ನನ್ನೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬಯಸಿದುದನ್ನೇ ನಾನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುವೆನು।

Verse 20

भवतीं मत्समीपस्थां युधिष्ठिरपतिव्रताम् । विश्वेशाद्दक्षिणेभागे दंडपाणेः समीपतः

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಪತಿವ್ರತೆಯಾಗಿರುವ ನೀನು ನನ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುವೆ—ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ದಂಡಪಾಣಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ।

Verse 21

येर्चयिष्यंति भावेन पुरुषा वास्त्रियोपि वा । तेषां कदाचिन्नो भावि भयं प्रियवियोगजम्

ಭಾವಭಕ್ತಿಯಿಂದ (ಇಲ್ಲಿ) ಪೂಜಿಸುವ ಪುರುಷರಿಗಾಗಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗಾಗಲಿ, ಪ್ರಿಯವಿಯೋಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಭಯ ಎಂದಿಗೂ ಉಂಟಾಗದು।

Verse 22

न व्याधिजं भयं क्वापि न क्षुत्तृड्दोषसंभवम् । द्रौपदीक्षणतः काश्यां तव धर्मप्रियेनघे

ಧರ್ಮಪ್ರಿಯ ನಿರಪರಾಧನೇ! ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿಯ ಶುಭ ದರ್ಶನದಿಂದ ಎಲ್ಲಿಯೂ ರೋಗಜನ್ಯ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯ ದೋಷದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕಷ್ಟವೂ ಇರದು।

Verse 23

उवाच च प्रसन्नात्मा भास्करो द्रुपदात्मजाम्

ಆಗ ಪ್ರಸನ್ನಹೃದಯನಾದ ಭಾಸ್ಕರ (ಸೂರ್ಯ) ದ್ರುಪದನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ದ್ರೌಪದಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 24

आदित्यस्य कथामेतां द्रौपद्याराधितस्य वै । यः श्रोष्यति नरो भक्त्या तस्यैनः क्षयमेष्यति

ದ್ರೌಪದಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿತನಾದ ಆದಿತ್ಯನ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರವಣಮಾಡುವರೋ, ಅವರ ಪಾಪಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 25

स्कंद उव ।च । द्रौपदादित्यमाहात्म्यं संक्षेपात्कथितं मया । मयूखादित्यमाहात्म्यं शृण्विदानीं घटोद्भव

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದರು—ದ್ರೌಪದ-ಆದಿತ್ಯನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು. ಈಗ, ಓ ಘಟೋದ್ಭವ ಅಗಸ್ತ್ಯ, ಮಯೂಖ-ಆದಿತ್ಯನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 26

पुरा पंचनदे तीर्थे त्रिषुलोकेषु विश्रुते । सहस्ररश्मिर्भगवांस्तपस्तेपे सुदारुणम्

ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ, ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪಂಚನದ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರರಶ್ಮಿ ಭಗವಾನ್ ಆದಿತ್ಯನು ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 27

प्रतिष्ठाप्य महालिंगं गभस्तीश्वर संज्ञितम् । गौरीं च मंगला नाम्नीं भक्तमंगलदां सदा

‘ಗಭಸ್ತೀಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ಮಹಾಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ‘ಮಂಗಳಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಗೌರಿದೇವಿಯನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಆಕೆ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸದಾ ಶುಭಮಂಗಳವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ।

Verse 28

दिव्यवर्षसहस्रं तु शतेन गुणितं मुने । आराधयञ्शिवं सोमं सोमार्धकृतशेखरम्

ಓ ಮುನಿಯೇ, ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ನೂರು ಪಟ್ಟು ಮಾಡಿ, ಅರ್ಧಚಂದ್ರಶೋಭಿತ ಶಿರಸ್ಸುಳ್ಳ ಶಿವನನ್ನು ಅವನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿದನು।

Verse 29

स्वरूपतस्तु तपनस्त्रिलोकीतापनक्षमः । ततोतितीव्र तपसा जज्वाल नितरां मुने

ಸ್ವರೂಪತಃ ಸ ತಪನನು ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೂ ತಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಂತನು. ಅನಂತರ ಅತಿತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ, ಹೇ ಮುನೇ, ಅವನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜ್ವಲಿಸಿದನು.

Verse 30

मयूखैस्तत्र सवितुस्त्रैलोक्यदहनक्षमैः । ततं समस्तं तत्काले द्यावाभूम्योर्यदंतरम्

ಅಲ್ಲಿ ಸವಿತೃನ ತ್ರಿಲೋಕದಹನಕ್ಷಮ ಕಿರಣಗಳಿಂದ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದ್ಯಾವಾ-ಭೂಮಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಸಮಸ್ತ ಅಂತರಾಳವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿತು.

Verse 31

वैमानिकैर्विष्णुपदे तत्यजे च गतागतम् । तीव्रे पतंगमहसि पतंगत्वभयादिव

ವಿಷ್ಣುಪದದಲ್ಲಿದ್ದ ವೈಮಾನಿಕ ದೇವರೂ ತಮ್ಮ ಆಗಮನ-ಗಮನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಸೂರ್ಯನ ಆ ತೀವ್ರ ಪ್ರಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಜ್ವಾಲೆಗೆ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುವ ಪತಂಗವಾಗಿಬಿಡುವೆಮೋ ಎಂಬ ಭಯವಿದ್ದಂತೆ.

Verse 32

मयूखा एव दृश्यंते तिर्यगूर्ध्वमधोपि च । आदित्यस्य न चादित्यो नीपपुष्पस्थितेरिव

ಕಿರಣಗಳೇ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು—ಅಡ್ಡವಾಗಿ, ಮೇಲೂ, ಕೆಳಗೂ. ಆದಿತ್ಯನ ಆದಿತ್ಯನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; ನೀಪಪುಷ್ಪವು ತನ್ನ ಆಸರೆಯಲ್ಲಿ ಮರೆಯಿರುವಂತೆ.

Verse 33

तस्यवै महसां राशेस्तपोराशेस्तपोर्चिषाम् । चकंपे साध्वसात्तीव्रा त्रैलोक्यं सचराचरम्

ಆ ತೇಜಸ್ಸಿನ ರಾಶಿ—ತಪಸ್ಸಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಹಾಗೂ ತಪೋಅಗ್ನಿಯ ಜ್ವಲಂತ ಕಿರಣ—ಇವುಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ಭೀತಿಯಿಂದ ಚರಾಚರಸಹಿತ ತ್ರಿಲೋಕವು ಕಂಪಿಸಿತು.

Verse 34

सूर्य आत्मास्य जगतो वेदेषु परिपठ्यते । स एव चेज्वालयिता को नस्त्राता भवेदिह

ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಆತ್ಮನೆಂದು ಪಠಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅವನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ದಹಿಸುವ ಜ್ವಾಲಕನಾದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ರಕ್ಷಕನು ಯಾರು?

Verse 35

जगच्चक्षुरसौ सूर्यो जगदात्मैष भास्करः । जगद्योयन्मृतप्रायं प्रातःप्रातः प्रबोधयेत्

ಆ ಸೂರ್ಯನು ಜಗತ್ತಿನ ಕಣ್ಣು; ಈ ಭಾಸ್ಕರನು ಜಗತ್ತಿನ ಆತ್ಮ—ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾತಃಕಾಲವೂ ಮೃತಪ್ರಾಯ ಜಗತ್ತನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವವನು.

Verse 36

तमोंधकूपपतितमुद्यन्नेष दिनेदिने । प्रसार्य परितः पाणीन्प्राणिजातं समुद्धरेत्

ದಿನೇದಿನೇ ಉದಯಿಸುವ ಅವನು, ಅಂಧಕಾರದ ಅಂಧಕೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಜಾತವನ್ನು, ಸುತ್ತಲೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಚಾಚಿದಂತೆ, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 37

उदितेऽत्रोदिमो नित्यमस्तं यात्यस्तमाप्नुमः । उदयेऽनुदये तस्मादस्माकं कारणं रविः

ಅವನು ಉದಯಿಸಿದಾಗ ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಉದಯಿಸುತ್ತೇವೆ; ಅವನು ಅಸ್ತಮಿಸಿದಾಗ ನಾವು ಕೂಡ ಅಸ್ತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಸೇರುತ್ತೇವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉದಯ-ಅನುದಯಗಳಲ್ಲಿ ರವಿಯೇ ನಮ್ಮ ಕಾರಣ.

Verse 38

इति व्याकुलितं विश्वं पश्यन्विश्वेश्वरः स्वयम् । विश्वत्राता वरं दातुं संजग्मे तिग्मरश्मये

ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಕುಲವಾದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಕಂಡು, ಸ್ವಯಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನು—ಜಗದ್‌ತ್ರಾತ—ತೀಕ್ಷ್ಣರಶ್ಮಿಯ ಸೂರ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ವರ ನೀಡಲು ತೆರಳಿದನು.

Verse 39

मयूखमालिनं शंभुरालोक्याति सुनिश्चलम् । समाधि विस्मृतात्मानं विसिस्माय तपः प्रति

ಕಿರಣಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿ ಪರಮ ನಿಶ್ಚಲನಾಗಿ ನಿಂತ ಶಂಭುವನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಸ್ಮೃತನಾದ ಸೂರ್ಯನು ಆ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟನು।

Verse 40

उवाच च प्रसन्नात्मा श्रीकंठः प्रणतार्तिहृत् । अलं तप्त्वा वरं ब्रूहि द्युमणे महसां निधे

ಆಗ ಪ್ರಸನ್ನಹೃದಯನಾದ ಶ್ರೀಕಂಠನು, ಶರಣಾದವರ ಆರ್ಥಿಯನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವವನು, ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ದ್ಯುಮಣೇ, ಮಹತ್ತೇಜಸ್ಸಿನ ನಿಧಿಯೇ! ತಪಸ್ಸು ಸಾಕು; ವರವನ್ನು ಕೇಳು.”

Verse 41

निरुद्धेंद्रियवृत्तित्वाद्ब्रध्नो ध्यानसमाधिना । न जग्राह वचः शंभोर्द्वित्रिरुक्तोप्यकर्णवत्

ಧ್ಯಾನಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯವೃತ್ತಿಗಳು ನಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಧ್ನ (ಸೂರ್ಯ) ಶಂಭುವಿನ ವಚನವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಿಲ್ಲ; ಎರಡು-ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೇಳಿದರೂ ಕಿವಿಯಿಲ್ಲದವನಂತೆ ಉಳಿದನು।

Verse 42

काष्ठीभूतं तु तं ज्ञात्वा शिवः पस्पर्श पाणिना । महातपः समुद्भूत संतापामृतवर्षिणा

ಅವನು ಕಾಷ್ಠದಂತೆ ಜಡನಿಶ್ಚಲನಾಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಶಿವನು ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದನು—ಆ ಕೈ ಮಹಾತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸಂತಾಪದ ಮೇಲೆ ಅಮೃತವರ್ಷ ಮಾಡುವಂತಿತ್ತು।

Verse 43

तत उन्मीलयांचक्रे लोचने विश्वलोचनः । तस्योदयमिव प्राप्य प्रगे पंकजिनीवनी

ನಂತರ ವಿಶ್ವಲೋಚನ (ಸರ್ವದರ್ಶಿ) ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಉನ್ಮೀಲನಗೊಳಿಸಿದನು—ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯೋದಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಕಮಲವನವು ಅರಳುವಂತೆ।

Verse 44

परिव्यपेतसंतापस्तपनः स्पर्शनाद्विभोः । अवग्रहितसस्यश्रीरुल्ललास यथांबुदात्

ವಿಭುವಿನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ತಪನನ ದಾಹಸಂತಾಪವು ಶಮನವಾಯಿತು; ಮೇಘವೃಷ್ಟಿಯ ನಂತರ ಸಸ್ಯಶ್ರೀ ಅರಳುವಂತೆ ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।

Verse 45

मित्रो नेत्रातिथीकृत्य त्र्यक्षं प्रत्यक्षमग्रतः । दंडवत्प्रणनामोच्चैस्तुष्टाव च पिनाकिनम्

ಮಿತ್ರ (ಸೂರ್ಯ)ನು ನೇತ್ರಗಳನ್ನು ‘ಅತಿಥಿ’ಯಂತೆ ಮಾಡಿ (ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆರೆದು) ತ್ರಿನೇತ್ರನನ್ನು ಮುಂದೆಯೇ ಪ್ರತ്യക്ഷವಾಗಿ ಕಂಡನು; ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಪಿನಾಕಿ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಉಚ್ಚಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಿದನು।

Verse 46

रविरुवाच । देवदेव जगतांपते विभो भर्ग भीम भव चंद्रभूषण । भूतनाथ भवभीतिहारक त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ರವಿ ಹೇಳಿದರು— ದೇವದೇವ, ಜಗತ್ಪತೇ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವಿಭೋ! ಭರ್ಗ, ಭೀಮ, ಚಂದ್ರಭೂಷಣ ಭವ! ಭೂತನಾಥ, ಭವಭೀತಿಹಾರಕ! ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ನಮಿಸುವವರ ವಾಂಛಿತವನ್ನು ನೀಡುವವನು ನೀನೇ।

Verse 47

चंद्रचूडमृड धूर्जटे हर त्र्यक्ष दक्ष शततंतुशातन । शांतशाश्वत शिवापते शिव त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ಚಂದ್ರಚೂಡ, ಮೃಡ, ಧೂರ್ಜಟೇ! ಹರ, ತ್ರಿನೇತ್ರ, ದಕ್ಷ, ಶತತಂತು (ಬಂಧನ) ಶಾತನ! ಶಾಂತ, ಶಾಶ್ವತ, ಶಿವಾಪತೇ ಶಿವ! ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ನಮಿಸುವವರ ವಾಂಛಿತವನ್ನು ನೀಡುವವನು ನೀನೇ।

Verse 48

नीललोहित समीहितार्थ दहे द्व्येकलोचन विरूपलोचन । व्योमकेशपशुपाशनाशन त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ನೀಲಲೋಹಿತ, ಸಮೀಹಿತಾರ್ಥ ಪೂರೈಸುವವನೇ! ದಹನ, ದ್ವ್ಯೇಕಲೋಚನ (ಎರಡು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನೇ), ವಿರೂಪಲೋಚನ! ವ್ಯೋಮಕೇಶ, ಪಶುಪಾಶ (ಜೀವಬಂಧನ) ನಾಶನ! ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ನಮಿಸುವವರ ವಾಂಛಿತವನ್ನು ನೀಡುವವನು ನೀನೇ।

Verse 49

वामदेवशितिकंठशूलभृच्चंद्रशेखर फणींद्रभूषण । कामकृत्पशुपते महेश्वर त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ಹೇ ವಾಮದೇವ, ಹೇ ನೀಲಕಂಠ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ, ಹೇ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಫಣೀಂದ್ರಭೂಷಣ! ಹೇ ಕಾಮದಮನ ಪಶುಪತಿ ಮಹೇಶ್ವರ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಮಿಸಿದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಇಷ್ಟವರಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 50

त्र्यंबक त्रिपुरसूदनेश्वर त्राणकृत्त्रिनयनत्रयीमय । कालकूट दलनांतकांतक त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ಹೇ ತ್ರ್ಯಂಬಕ, ಹೇ ತ್ರಿಪುರಸಂಹಾರಕೇಶ್ವರ, ಹೇ ರಕ್ಷಕ—ನಿನ್ನ ತ್ರಿನೇತ್ರಗಳು ತ್ರಯೀಮಯ! ಹೇ ಕಾಲಕೂಟವಿಷದಲನ, ಹೇ ಯಮಾಂತಕ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಮಿಸಿದವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವರಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 51

शर्वरीरहितशर्वसर्वगस्वर्गमार्गसुखदापवर्गद । अंधकासुररिपो कपर्दभृत्त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ಹೇ ಶರ್ವ, ಅಂಧಕಾರರಹಿತ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ! ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗಸুখದಾತ, ಅಪವರ್ಗ (ಮೋಕ್ಷ)ದಾತ! ಹೇ ಅಂಧಕಾಸುರರಿಪು, ಹೇ ಕಪರ್ದಭೃತ್ (ಜಟಾಧಾರಿ), ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಮಿಸಿದವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವರಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 52

शंकरोग्रगिरिजापते पते विश्वनाथविधिविष्णु संस्तुत । वेदवेद्यविदिताऽखिलेंगि तत्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ಹೇ ಶಂಕರ, ಹೇ ಉಗ್ರಪ್ರಭು, ಹೇ ಗಿರಿಜಾಪತಿ, ಹೇ ಪತೇ! ಹೇ ವಿಶ್ವನಾಥ, ವಿಧಿ-ವಿಷ್ಣುಗಳಿಂದ ಸ್ತುತ! ವೇದವേദ್ಯ, ಅಖಿಲಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ತತ್ತ್ವರূপ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಮಿಸಿದವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವರಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 53

विश्वरूपपररूप वर्जितब्रह्मजिह्मरहितामृतप्रद । वाङमनोविषयदूरदूरगत्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ಹೇ ಅಮೃತಸಮಾನ ಅಮರತ್ವದಾತ! ಸೀಮಿತ ‘ಬ್ರಹ್ಮ’ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ವಕ್ರತೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತ! ವಿಶ್ವರೂಪ-ಪರರೂಪ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅತೀತ! ವಾಣಿ-ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಅತಿದೂರ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಮಿಸಿದವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವರಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 54

इत्थं परीत्य मार्तंडो मृडं देवं मृडानिकाम् । अथ तुष्टाव प्रीतात्मा शिववामार्धहारिणीम्

ಹೀಗೆ ಮಾರ್ತಂಡನು (ಸೂರ್ಯನು) ಮೃಡದೇವ ಶಿವನನ್ನೂ ಮೃಡಾನಿಕಾ ದೇವಿಯನ್ನೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ; ನಂತರ ಪ್ರೀತಚಿತ್ತದಿಂದ ಶಿವನ ವಾಮಾರ್ಧಧಾರಿಣಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು।

Verse 55

रविरुवाच । देवि त्वदीयचरणांबुजरेणुगौरीं भालस्थलीं वहति यः प्रणतिप्रवीणः । जन्मांतरेपि रजनीकरचारुलेखा तां गौरयत्यतितरां किल तस्य पुंसः

ರವಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ! ಪ್ರಣತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಪುರುಷನು ನಿನ್ನ ಪದ್ಮಪಾದರೇಣುವಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಗೌರಕಾಂತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನ ಭಾಲದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಮನೋಹರ ರೇಖೆ ಆ ಗುರುತನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 56

श्रीमंगले सकलमंगलजन्मभूमे श्रीमंगले सकलकल्मषतूलवह्ने । श्रीमंगले सकलदानवदर्पहंत्रि श्रीमंगलेऽखिलमिदं परिपाहि विश्वम्

ಹೇ ಶ್ರೀಮಂಗಳೇ! ಸಮಸ್ತ ಮಂಗಳಗಳ ಜನ್ಮಭೂಮಿಯೇ! ಹೇ ಶ್ರೀಮಂಗಳೇ! ಪಾಪರೂಪ ಹತ್ತಿಯ ರಾಶಿಗಳನ್ನು ದಹಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯೇ! ಹೇ ಶ್ರೀಮಂಗಳೇ! ಸಮಸ್ತ ದಾನವರ ದರ್ಪಹಂತ್ರಿಯೇ! ಹೇ ಶ್ರೀಮಂಗಳೇ—ಈ ಅಖಿಲ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸು।

Verse 57

विश्वेश्वरि त्वमसि विश्वजनस्य कर्त्री त्वं पालयित्र्यसि तथा प्रलयेपिहंत्री । त्वन्नामकीर्तनसमुल्लसदच्छपुण्या स्रोतस्विनी हरति पातककूलवृक्षान्

ಹೇ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಿ! ನೀನೇ ವಿಶ್ವಜನರ ಕರ್ತ್ರೀ; ನೀನೇ ಪಾಲಯಿತ್ರಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಹಂತ್ರಿಯೂ. ನಿನ್ನ ನಾಮಕೀರ್ತನದಿಂದ ಉಲ್ಲಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಪುಣ್ಯದ ನಿರ್ಮಲ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸ್ರೋತಸ್ವಿನಿ ಪಾತಕಸಮೂಹರೂಪ ವೃಕ್ಷವನವನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತುಹಾಕುತ್ತದೆ।

Verse 58

मातर्भवानि भवती भवतीव्रदुःखसंभारहारिणि शरण्यमिहास्ति नान्या । धन्यास्त एव भुवनेषु त एव मान्या येषु स्फुरेत्तवशुभः करुणाकटाक्षः

ಹೇ ಮಾತೆ ಭವಾನಿ! ತೀವ್ರ ದುಃಖದ ಭಾರವನ್ನು ಹರಿಸುವವಳು ನೀನೇ; ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಶರಣವಿಲ್ಲ. ಯಾರ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ಶುಭ ಕರుణಾಕಟಾಕ್ಷ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೋ, ಅವರೇ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಧನ್ಯರು, ಅವರೇ ಮಾನ್ಯರು.

Verse 59

ये त्वा स्मरंति सततं सहजप्रकाशां काशीपुरीस्थितिमतीं नतमोक्षलक्ष्मीम् । तान्संस्मरेत्स्मरहरो धृतशुद्धबुद्धीन्निर्वाणरक्षणविचक्षणपात्रभूतान्

ನಿನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸುವವರು—ಸಹಜಪ್ರಕಾಶರೂಪಿಣಿ, ಕಾಶೀಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತ, ನಮಿಸುವವರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷಲಕ್ಷ್ಮಿ—ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಹರ ಶಿವನು ಕೂಡ ಪ್ರತಿಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವರ ಬುದ್ಧಿ ಶುದ್ಧಗೊಂಡು, ನಿರ್ವಾಣರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 60

मातस्तवांघ्रियुगलं विमलं हृदिस्थं यस्यास्ति तस्य भुवनं सकलं करस्थम् । यो नामतेज एति मंगलगौरि नित्यं सिद्ध्यष्टकं न परिमुंचति तस्य गेहम्

ಮಾತೆ! ಯಾರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ವಿಮಲ ಪಾದಯುಗಲ ನೆಲೆಸಿದೆಯೋ, ಅವನಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕವೂ ಕರಸ್ಥವಾದಂತೆ. ಮತ್ತು ಹೇ ಮಂಗಳಗೌರಿ! ಯಾರು ನಿತ್ಯ ನಿನ್ನ ನಾಮತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಗೃಹವನ್ನು ಅಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಳು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 61

त्वं देवि वेदजननी प्रणवस्वरूपा गायत्र्यसि त्वमसि वै द्विजकामधेनुः । त्वं व्याहृतित्रयमिहाऽखिलकर्मसिद्ध्यै स्वाहास्वधासि सुमनः पितृतृप्तिहेतुः

ದೇವಿ! ನೀವೇ ವೇದಜನನಿ, ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಸ್ವರೂಪಿಣಿ. ನೀವೇ ಗಾಯತ್ರಿ; ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಕಾಮಧೇನುಸಮಾನ. ಅಖಿಲ ಕರ್ಮಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ನೀವೇ ತ್ರಿವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು (ಭೂಃ ಭುವಃ ಸ್ವಃ); ನೀವೇ ‘ಸ್ವಾಹಾ’ ‘ಸ್ವಧಾ’—ದೇವಪಿತೃ ತೃಪ್ತಿಗೆ ಕಾರಣ, ಹೇ ಸుమನಃ!

Verse 62

गौरि त्वमेव शशिमौलिनि वेधसि त्वं सावित्र्यसि त्वमसि चक्रिणि चारुलक्ष्मीः । काश्यां त्वमस्यमलरूपिणि मोक्षलक्ष्मीस्त्वं मे शरण्यमिह मंगलगौरि मातः

ಹೇ ಗೌರಿ! ಶಶಿಮೌಳಿ ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ನೀನೇ; ವೇಧಸ್ ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ ನೀನೇ; ನೀ ಸಾವಿತ್ರಿ; ಚಕ್ರಧಾರಿ ವಿಷ್ಣುವೊಂದಿಗೆ ನೀ ಸುಂದರ ಲಕ್ಷ್ಮಿ. ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ, ಹೇ ಅಮಲರೂಪಿಣಿ, ನೀ ಮೋಕ್ಷಲಕ್ಷ್ಮಿ. ಹೇ ಮಂಗಳಗೌರಿ ಮಾತೆ, ಇಲ್ಲಿ ನೀನೇ ನನ್ನ ಶರಣು।

Verse 63

स्तुत्वेति तां स्मरहरार्धशरीरशोभां श्रीमंगलाष्टक महास्तवनेन भानुः । देवीं च देवमसकृत्परितः प्रणम्य तूष्णीं बभूव सविता शिवयोः पुरस्तात्

ಸ್ಮರಹರನ ಅರ್ಧಶರೀರರೂಪವಾಗಿ ಶೋಭಿಸುವ ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ‘ಶ್ರೀಮಂಗಳಾಷ್ಟಕ’ ಎಂಬ ಮಹಾಸ್ತವದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಭಾನು (ಸೂರ್ಯ) ದೇವಿ-ದೇವರನ್ನು ಮರುಮರು ಸುತ್ತಲೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು; ನಂತರ ಶಿವ-ಶಿವೆಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೌನನಾಗಿ ನಿಂತನು।

Verse 64

देवदेव उवाच । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते प्रसन्नोस्मि महामते । मित्रमन्नेत्रगो नित्यं प्रपश्ये तच्चराचरम्

ದೇವದೇವ (ಶಿವ) ಹೇಳಿದರು—ಎದ್ದೇಳು, ಎದ್ದೇಳು; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ, ಹೇ ಮಹಾಮತೇ. ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಮಿತ್ರರೂಪವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಆ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಾನು ನಿತ್ಯವೂ ನೋಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 65

मम मूर्तिर्भवान्सूर्य सर्वज्ञो भव सर्वगः । सर्वेषां महसां राशिः सर्वेषां सर्वकर्मवित्

ಹೇ ಸೂರ್ಯ, ನೀನು ನನ್ನದೇ ಮೂರ್ತಿ. ಸರ್ವಜ್ಞನಾಗು, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಕಾಶ-ತೇಜಸ್ಸಿನ ನಿಧಿಯಾಗು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು ಆಗು।

Verse 66

सर्वेषां सर्वदुःखानि भक्तानां त्वं निराकुरु । त्वया नाम्नां चतुःषष्ट्या यदष्टकमुदीरितम्

ನೀನು ಎಲ್ಲ ಭಕ್ತರ ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸು. ಮತ್ತು ನೀನು ಅರವತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ನಾಮಗಳಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಆ ಅಷ್ಟಕ (ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತೋತ್ರ)…

Verse 67

अनेन मां परिष्टुत्य नरो मद्भक्तिमाप्स्यति । अष्टकं मंगलागौर्या मंगलाष्टकसंज्ञकम्

ಇದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದವನು ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವನು. ಇದು ಮಂಗಳಾಗೌರಿಯ ಅಷ್ಟಕ; ಇದಕ್ಕೆ ‘ಮಂಗಳಾಷ್ಟಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇದೆ।

Verse 68

अनेन मंगलागौरीं स्तुत्वा मंगलमाप्स्यति । चतुःषष्ट्यष्टकं स्तोत्रं मंगलाष्टकमेव च

ಇದರಿಂದ ಮಂಗಳಾಗೌರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದವನು ಮಂಗಳ (ಶುಭತೆ) ಪಡೆಯುವನು. ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ‘ಚತುಃಷಷ್ಟ್ಯಷ್ಟಕ’; ಇದೇ ನಿಜವಾಗಿ ‘ಮಂಗಳಾಷ್ಟಕ’ವೂ ಹೌದು।

Verse 69

एतत्स्तोत्रवरं पुण्यं सर्वपातकनाशनम् । दूरदेशांतरस्थोपि जपन्नित्यं नरोत्तमः

ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುಣ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರವು ಸಮಸ್ತ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ದೂರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನಿತ್ಯ ಜಪಿಸುವ ಉತ್ತಮನು ಅದರ ಪಾವನ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 70

त्रिसंध्यं परिशुद्धात्मा काशीं प्राप्स्यति दुर्लभाम् । अनेन स्तोत्रयुग्मेन जप्तेन प्रत्यहं नृभिः

ಈ ಸ್ತೋತ್ರಯುಗ್ಮವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಜಪಿಸಿ, ತ್ರಿಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಪರಿಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನವನು ದುರ್ಳಭವಾದ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 71

ध्रुवदैनंदिनं पापं क्षालितं नात्र संशयः । न तस्य देहिनो देहे जातु चित्किल्बिषस्थितिः

ದೈನಂದಿನ ಸ್ಥಿರ ಪಾಪವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತೊಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅಂಥ ದೇಹಿಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪಾಪದ ಲೇಶವೂ ಎಂದಿಗೂ ಉಳಿಯದು.

Verse 72

त्रिकालं योजयेन्नित्यमेतत्स्तोत्रद्वयंशुभम् । किंजप्तैर्बहुभिः स्तोत्रैश्चंचलश्रीप्रदैर्नृणाम्

ಈ ಶುಭ ಸ್ತೋತ್ರದ್ವಯವನ್ನು ತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲೂ ನಿತ್ಯ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಕೇವಲ ಚಂಚಲವಾದ ಶ್ರೀಯನ್ನು ನೀಡುವ ಅನೇಕ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಿದರೆ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

Verse 73

एतत्स्तोत्रद्वयं दद्यात्काश्यां नैःश्रेयसीं श्रियम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मानवैर्मोक्षकांक्षिभिः

ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ್ವಯವು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ನೈಃಶ್ರೇಯಸೀ—ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗಪ್ರದ—ಶ್ರೀಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೋಕ್ಷಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಾದ ಮಾನವರು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 74

एतत्स्तोत्रद्वयं जप्यं त्यक्त्वा स्तोत्राण्यनेकशः । प्रपंच आवयोरेव सर्व एष चराचरः

ಅನೇಕ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ್ವಯವನ್ನೇ ಜಪಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ನಿಜವಾಗಿ ಆ ಇಬ್ಬರ (ದೈವತತ್ತ್ವಗಳ) ಪ್ರಪಂಚರೂಪ ಪ್ರಕಟನೆ.

Verse 75

तदावयोःस्तवादस्मान्निष्प्रपंचो जनो भवेत् । समृद्धिमाप्य महतीं पुत्रपौत्रवतीमिह

ಈ ಇಬ್ಬರ ಸ್ತವರೂಪವಾದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಪ್ರಪಂಚಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರಸಂಪನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 76

अंते निर्वाणमाप्नोति जपन्स्तोत्रमिदं नरः । अन्यच्च शृणु सप्ताश्व ग्रहराज दिवाकर

ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುವ ನರನು ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೂ ಕೇಳು—ಓ ಸಪ್ತಾಶ್ವ, ಓ ಗ್ರಹರಾಜ, ಓ ದಿವಾಕರ!

Verse 77

त्वया प्रतिष्ठितं लिंगं गभस्तीश्वरसंज्ञितम् । सेवितं भक्तिभावेन सर्वसिद्धिसमर्पकम्

ನಿನ್ನಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾದ ‘ಗಭಸ್ತೀಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಲಿಂಗವು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅದು ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿ-ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು.

Verse 78

त्वया गभस्तिमालाभिश्चांपेयांबुजकांतिभिः । यदर्चित्वैश्वरं लिंगं सर्वभावेन भास्कर

ಓ ಭಾಸ್ಕರಾ! ಚಂಪಕ ಮತ್ತು ಕಮಲದ ಕಾಂತಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಕಿರಣಮಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸರ್ವಭಾವವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ನೀನು ಈಶ್ವರನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿದ್ದೆ.

Verse 79

गभस्तीश्वर इत्याख्यां ततो लिंगमवाप्स्यति । अर्चयित्वा गभस्तीशं स्नात्वा पंचनदे नरः

ಅನಂತರ ಆ ಲಿಂಗವು ‘ಗಭಸ್ತೀಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವುದು. ಗಭಸ್ತೀಶ್ವರನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ ಪಂಚನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಭಕ್ತನು ಪ್ರತಿಜ್ಞಾತ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 80

न जातु जायते मातुर्जठरे धूतकल्मषः । इमां च मंगलागौरीं नारी वा पुरुषोपि वा

ಪಾಪಗಳು ತೊಳೆದುಹೋದವನು ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಎಂದಿಗೂ ಜನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮಂಗಳಾಗೌರೀ ವ್ರತವನ್ನು ಸ್ತ್ರೀಯಾದರೂ ಪುರುಷನಾದರೂ ಆಚರಿಸಬಹುದು.

Verse 81

चैत्रशुक्लतृतीयायामुपोषणपरायणः । महोपचारैः संपूज्य दुकूलाभरणादिभिः

ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ತೃತೀಯ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸನಿಷ್ಠನಾಗಿ, ಉತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಮೊದಲಾದ ಮಹೋಪಚಾರಗಳಿಂದ ಮಂಗಳಾಗೌರಿಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 82

रात्रौ जागरणं कृत्वा गीतनृत्यकथादिभिः । प्रातः कुमारीः संपूज्य द्वादशाच्छादनादिभिः

ರಾತ್ರಿ ಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಕಥಾದಿಗಳಿಂದ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಕುಮಾರಿಯರನ್ನು ವಸ್ತ್ರ-ಆಚ್ಛಾದನಾದಿ ದಾನಗಳಿಂದ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 83

संभोज्यपरमान्नाद्यैर्दत्त्वान्येभ्योपि दक्षिणाम् । होमं कृत्वा विधानेन जातवेदस इत्यृचा

ಉತ್ತಮ ಅನ್ನಾದಿಗಳಿಂದ (ಗೌರವಿತರಿಗೆ) ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ, ಇತರರಿಗೂ ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಿ, ‘ಜಾತವೇದಸಃ…’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಋಚೆಯಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಹೋಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 84

अष्टोत्तरशताभिश्च तिलाज्याहुतिभिः प्रगे । एकं गोमिथुनं दत्त्वा ब्राह्मणाय कुटुंबिने

ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳು–ತುಪ್ಪದಿಂದ ೧೦೮ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಕುಟುಂಭಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಒಂದು ಗೋಮಿಥುನ (ಹಸುಗಳ ಜೋಡಿ) ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಈ ವಿಧಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 85

श्रद्धया समलंकृत्य भूषणैर्द्विजदंपती । भोजयित्वा महार्हान्नैः प्रीयेतां मंगलेश्वरौ

ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅನ್ನದಿಂದ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿದರೆ ಮಂಗಳೇಶ್ವರ (ಮಂಗಳಾ ಸಹಿತ) ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 86

इति मंत्रं समुच्चार्य प्रातः कृत्वाथ पारणम् । न दुर्भगत्वमाप्नोति न दारिद्र्यं कदाचन

ಈ ರೀತಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಪ್ರಾತಃ ಪಾರಣ (ಸಮಾಪನ ಭೋಜನ) ಮಾಡಿದವನು ಎಂದಿಗೂ ದುರ್ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ದಾರಿದ್ರ್ಯವೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 87

न वै संतानविच्छित्तिं भोगोच्छित्तिं न जातुचित् । स्त्री वैधव्यं न चाप्नोति न नायोषिद्वियोगभाक्

ಸಂತಾನದ ವಿಚ್ಛೇದವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಭೋಗಸುಖಗಳ ನಷ್ಟವೂ ಎಂದಿಗೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ತ್ರೀಗೆ ವೈಧವ್ಯ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಪುರುಷನಿಗೂ ಪತ್ನೀವಿಯೋಗ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 88

पापानि विलयं यांति पुण्यराशिश्च लभ्यते । अपि वंध्या प्रसूयेत कृत्वैतन्मंगलाव्रतम्

ಪಾಪಗಳು ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ; ಪುಣ್ಯರಾಶಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಮಂಗಳಾವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ ವಂಧ್ಯೆಯಾದ ಸ್ತ್ರೀಯೂ ಸಂತಾನವನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಬಹುದು।

Verse 89

एतद्व्रतस्य करणात्कुरूपत्वं न जातुचित् । कुमारी विंदतेत्यंतं गुणरूपयुतं पतिम्

ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ ಎಂದಿಗೂ ಕುರೂಪತೆ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕನ್ಯೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳೂ ಮನೋಹರ ರೂಪವೂಳ್ಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ।

Verse 90

कुमारोपि व्रतं कृत्वा विंदति स्त्रियमुत्तमाम् । संति व्रतानि बहुशो धनकामप्रदानि च

ಯುವಕನೂ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಿ ಉತ್ತಮ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಧನ ಹಾಗೂ ಇಷ್ಟಭೋಗಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಅನೇಕ ವ್ರತಗಳು ಇವೆ।

Verse 91

नाप्नुयुर्जातुचित्तानि मंगलाव्रततुल्यताम् । कर्तव्या चाब्दिकी यात्रा मधौ तस्यां तिथौ नरैः

ಆ ಇತರ ವ್ರತಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಮಂಗಳಾವ್ರತಕ್ಕೆ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮಧುಮಾಸದ ಆ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ವಾರ್ಷಿಕ ಯಾತ್ರಾವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 92

सर्वविघ्नप्रशांत्यर्थं सदा काशीनिवासिभिः । अपरं द्युमणे वच्मि तव चात्र तपस्यतः

ಎಲ್ಲ ವಿಘ್ನಗಳ ಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಶೀನಿವಾಸಿಗಳು ಇದನ್ನು ಸದಾ ಮಾಡಬೇಕು. ಓ ದ್ಯುಮಣಿ, ಇಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ನಿನಗಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 93

मयूखा एव खे दृष्टा न च दृष्टं कलेवरम् । मयूखादित्य इत्याख्या ततस्ते दितिनंदन

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಿರಣಗಳೇ ಮಾತ್ರ ಕಂಡವು; ದೇಹರೂಪ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ದಿತಿನಂದನ, ‘ಮಯೂಖಾದಿತ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 94

त्वदर्चनान्नृणां कश्चिन्न व्याधिः प्रभविष्यति । भविष्यति न दारिद्र्यं रविवारे त्वदीक्षणात्

ನಿನ್ನ ಅರ್ಚನೆಯಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಯಾವ ರೋಗವೂ ಪ್ರಬಲವಾಗದು; ಮತ್ತು ರವಿವಾರ ನಿನ್ನ ದರ್ಶನದಿಂದ ದಾರಿದ್ರ್ಯವು ಉಂಟಾಗದು।

Verse 95

इत्थं मयूखादित्यस्य शिवो दत्त्वा बहून्वरान् । तत्रैवांतर्हितो भूतो रविस्तत्रैव तस्थिवान्

ಹೀಗೆ ಶಿವನು ಮಯೂಖಾದಿತ್ಯನಿಗೆ ಅನೇಕ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು; ರವಿ (ಸೂರ್ಯ) ಮಾತ್ರ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿ ನಿಂತನು।

Verse 96

श्रुत्वाख्यानमिदं पुण्यं मयूखादित्यसंश्रयम् । द्रौपदादित्यसहितं नरो न निरयं व्रजेत्

ಮಯೂಖಾದಿತ್ಯಸಂಬಂಧವಾದ ಈ ಪುಣ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ದ್ರೌಪದಾದಿತ್ಯಸಹಿತವಾಗಿ ಕೇಳಿದವನು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ।