Adhyaya 39
ಅಧ್ಯಾಯ 39ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಂದನು ಅಗಸ್ತ್ಯರಿಗೆ ಅವಿಮುಕ್ತ-ಕಾಶಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟ ಪಾಪನಾಶಕ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಕಾಶಿಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ—ಕಲ್ಪನಾತೀತ, ನಿರಾಕಾರ, ಅವ್ಯಕ್ತ—ವರ್ಣಿಸಿ, ಅದೇ ಪರತತ್ತ್ವವು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷಪ್ರದವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಸಾಧನೆಯ ತೌಲನಿಕ ಬೋಧನೆ ಬರುತ್ತದೆ: ಬೇರೆಡೆ ತೀವ್ರ ಯೋಗ, ಮಹಾದಾನ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಿಗುವ ಫಲ, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪ-ಪತ್ರ-ಫಲ-ಜಲ ಅರ್ಪಣೆ, ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಧ್ಯಾನಸ್ಥೈರ್ಯ, ಗಂಗಾಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷೆ/ದಾನದಿಂದಲೂ ‘ಮಹಾಫಲ’ವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ—ಕ್ಷೇತ್ರಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಕಾರಣಕಥೆ: ದೀರ್ಘ ಬರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕುಸಿದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾ ರಾಜ ರಿಪುಞ್ಜಯ (ದಿವೋದಾಸ)ನನ್ನು ಧರ್ಮಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನೇಮಿಸುತ್ತಾನೆ; ರುದ್ರ/ಶಿವ, ಮಂದರ ಪರ್ವತ, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ನಡುವೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶಿವನು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗರೂಪವಾಗಿ ನಿತ್ಯವಾಸಿಯಾಗಿರುವುದು ವಿವರವಾಗುತ್ತದೆ. ಉಪಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರನನ್ನು ‘ಆದಿ-ಲಿಂಗ’ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಅದರ ದರ್ಶನ, ಸ್ಮರಣ, ಸ್ಪರ್ಶ, ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ನಾಮಶ್ರವಣವೂ ಶೀಘ್ರ ಪಾಪಸಂಚಯವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಕರ್ಮಬಂಧವನ್ನು ಶಿಥಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಇತರ ಲಿಂಗಗಳ ಸಂಗಮ, ನಿಯಮಯುಕ್ತ ಜಪ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಮಹಿಮೆಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ.
Shlokas
Verse 1
स्कंद उवाच । शृण्वगस्त्य महाभाग कथां पापप्रणाशिनीम् । नैःश्रेयस्याः श्रियोहेतुमविमुक्त समाश्रयाम्
ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ಅಗಸ್ತ್ಯ! ಪಾಪಪ್ರಣಾಶಿನಿಯಾದ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು; ಅವಿಮುಕ್ತವು ನೈಃಶ್ರೇಯಸಶ್ರಿಯ ಕಾರಣವೂ ಪರಮಾಶ್ರಯವೂ ಆಗಿದೆ।
Verse 2
परं ब्रह्म यदाम्नातं निष्प्रपंचं निरात्मकम् । निर्विकल्पं निराकारमव्यक्तं स्थूलसूक्ष्मवत्
ಆಮ್ನಾಯದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿತವಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮವು ನಿಷ್ಪ್ರಪಂಚವೂ ನಿರಹಂಕಾರವೂ; ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ, ನಿರಾಕಾರ, ಅವ್ಯಕ್ತ—ಆದರೂ ಸ್ಥೂಲ-ಸೂಕ್ಷ್ಮದಂತೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ।
Verse 3
तदेतत्क्षेत्रमापूर्य स्थितं सर्वगमप्यहो । किमन्यत्र न शक्तोसौ जंतून्मोचयितुं भवात्
ಆ ಪರಮತತ್ತ್ವವು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತುಂಬಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ, ಸರ್ವಗಾಮಿಯಾದರೂ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಬೇರೆಡೆ ಭವಬಂಧನದಿಂದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಅವನು ಅಶಕ್ತನೇನು?
Verse 4
भवो ध्रुवं यदत्रैव मोचयेत्तं निशामय । महत्या योगयुक्त्या वा महादानैरकामिकैः
ಇದನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಿಳಿ—ಭವ (ಶಿವ) ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಮೋಚನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಬೇರೆಡೆ ಮಹಾಯೋಗಸಾಧನೆಯಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ನಿಷ್ಕಾಮ ಮಹಾದಾನಗಳಿಂದಲೋ ಮಾತ್ರ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 5
सुमहद्भिस्तपोभिर्वा शिवोन्यत्र विमोचयेत् । योगयुक्तिं न महतीं न दानानि महांति च
ಇತರತ್ರ ಶಿವನು ಅತಿಮಹತ್ ತಪಸ್ಸುಗಳಿಂದಲೇ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವನು; ಆದರೆ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಯೋಗಸಾಧನೆಯೂ ಮಹಾದಾನಗಳೂ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 6
न तपांस्यतिदीर्घाणि काश्यां मुक्त्यै शिवोर्थयेत् । वियुनक्ति न यत्काश्या उपसर्गे महत्यपि
ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಶಿವನು ಅತಿದೀರ್ಘ ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ; ಮಹಾ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಶಿ ಯಾರನ್ನೂ ಕೈಬಿಡದು।
Verse 7
अयमेव महायोग उपयोगस्त्विहा परः । नियमेन तु विश्वेशे पुष्पं पत्रं फलं जलम्
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಪರಮ ‘ಮಹಾಯೋಗ’ ಇದು—ನಿಯಮಬದ್ಧ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪುಷ್ಪ, ಪತ್ರ, ಫಲ ಅಥವಾ ಜಲವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು।
Verse 8
यद्दत्तं सुमनोवृत्त्या महादानं तदत्र वै । मुक्तिमंडपिकायां च क्षणं यत्स्थिरमास्यते
ಇಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಏನು ನೀಡಿದರೂ ಅದೇ ನಿಜವಾಗಿ ‘ಮಹಾದಾನ’; ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ-ಮಂಡಪಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಫಲಪ್ರದ।
Verse 9
स्नात्वा गंगामृते शुद्धे तप एतदिहोत्तमम् । सत्कृत्य भिक्षवे भिक्षा यत्काश्यां परिदीयते । तुला पुरुष एतस्याः कलां नार्हति षोडशीम्
ಶುದ್ಧ ಅಮೃತಮಯ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಇಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಪಸ್ಸು ಇದುವೇ—ಭಿಕ್ಷುವನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷಾದಾನ ಮಾಡುವುದು. ‘ತುಲಾಪುರುಷ’ ಪುಣ್ಯವೂ ಇದರ ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸಮವಲ್ಲ।
Verse 10
हृदि संचिंत्य विश्वेशं क्षणं यद्विनिमील्यते । देवस्य दक्षिणे भागे महायोगोयमुत्तमः
ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚುವುದು—ದೇವನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವಾದ ಕಾಶಿಯ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪರಮೋತ್ತಮ ಮಹಾಯೋಗ।
Verse 11
इदमेव तपोत्युग्रं यदिंद्रिय विलोलताम् । निषिध्य स्थीयते काश्यां क्षुत्तापाद्यवमन्य च
ಇದೇ ಅತ್ಯುಗ್ರ ತಪಸ್ಸು—ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರುವದು, ಹಸಿವು, ತಾಪ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಇರುವದು।
Verse 12
मासि मासि यदाप्येत व्रताच्चांद्रायणात्फलम् । अन्यत्र तदिहाप्येत भूतायां नक्तभोजनात्
ಬೇರೆಡೆ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತದಿಂದ ತಿಂಗಳು ತಿಂಗಳು ದೊರೆಯುವ ಫಲ, ಇಲ್ಲಿ ಭೂತಾಮಾಸ (ಭಾದ್ರಪದ)ದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಿಂದಲೇ ಅದೇ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 13
मासोपवासादन्यत्र यत्फलं समुपार्ज्यते । श्रद्धयैकोपवासेन तत्काश्यां स्यादसंशयम्
ಬೇರೆಡೆ ತಿಂಗಳ ಉಪವಾಸದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಫಲ, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಒಂದೇ ಉಪವಾಸದಿಂದ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 14
चातुर्मास्य व्रतात्प्रोक्तं यदन्यत्र महाफलम् । एकादश्युपवासेन तत्काश्यां स्यादसंशयम्
ಬೇರೆಡೆ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ವ್ರತದಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾಫಲ, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಾದಶಿ ಉಪವಾಸದಿಂದ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 15
षण्मासान्न परित्यागाद्यदन्यत्र फलं लभेत् । शिवरात्र्युपवासेन तत्काश्यां जायते ध्रुवम्
ಇತರತ್ರ ಆರು ತಿಂಗಳು ನಿಯಮವನ್ನು ಬಿಡದೆ ಆಚರಿಸಿದರೆ ದೊರೆಯುವ ಫಲ, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಉಪವಾಸದಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 16
वर्षं कृत्वोपवासानि लभेदन्यत्र यद्व्रती । तत्फलं स्यात्त्रिरात्रेण काश्यामविकलं मुने
ಓ ಮುನಿಯೇ! ಇತರತ್ರ ವ್ರತಧಾರಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಉಪವಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಪಡೆಯುವ ಫಲ, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 17
मासिमासि कुशाग्रांबु पानादन्यत्र यत्फलम् । काश्यामुत्तरवाहिन्यामेकेन चुलुकेन तत्
ಇತರತ್ರ ತಿಂಗಳುತಿಂಗಳಿಗೆ ಕುಶಾಗ್ರಸ್ಪರ್ಶಿತ ಜಲವನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಫಲ, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರवाहಿನಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಚುಲುಕಿನಿಂದ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 18
अनंतो महिमा काश्याः कस्तं वर्णयितुं प्रभुः । विपत्तिमिच्छतो जंतोर्यत्रकर्णे जपः शिवः
ಕಾಶಿಯ ಮಹಿಮೆ ಅನಂತ—ಅದನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಯಾರು ಸಮರ್ಥರು? ಅಲ್ಲಿ ವಿಪತ್ತು (ಮರಣ) ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೂ ಜೀವಿಯ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನ ತಾರಕ-ಜಪ ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 19
शंभुस्तत्किंचिदाचष्टे म्रियमाणस्य जन्मिनः । कर्णेऽक्षरं यदाकर्ण्य मृतोप्यमृततां व्रजेत्
ಶಂಭು ಮರಣಾಸನ್ನ ಜೀವಿಯ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮೃತನೂ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 20
स्मारं स्मारं स्मररिपोः पुरीं त्वमिव शंकरः । अदुनोन्मंदरं यातो बहुशस्तदवाप्तये
ಸ್ಮರಶತ್ರು (ಶಿವ)ನ ಪುರಿ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ನೀನೂ ಶಂಕರನಂತೆ ಆ ಪರಮೋತ್ತಮ ಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿರುವೆ।
Verse 21
अगस्त्य उवाच । स्वकार्यनिपुणैः स्वामिन्गीर्वाणैरतिदारुणैः । त्याजितोहं पुरीं काशीं हरो त्याक्षीत्कुतः प्रभुः
ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಸ್ವಾಮೀ! ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದರೂ ಅತಿದಾರುಣರಾದ ದೇವತೆಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಶೀಪುರಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಬಲವಂತಪಡಿಸಿದರು; ಹಾಗಾದರೆ ಪರಮಪ್ರಭು ಹರನು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸುವನು?
Verse 22
पराधीनोहमिव किं देवदेवः पिनाकवान् । काशिकां सोऽत्यजत्कस्मान्निर्वाणमणिराशिकाम्
ನಾನು ಪರಾಧೀನನಿರುವಂತೆ ದೇವದೇವನಾದ ಪಿನಾಕಧಾರಿಯೂ ಪರಾಧೀನನೇ? ನಿರ್ವಾಣವೆಂಬ ಮಣಿಗಳ ರಾಶಿಯಂತಿರುವ ಕಾಶಿಕೆಯನ್ನು ಅವನು ಏಕೆ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು?
Verse 23
स्कंद उवाच । मित्रावरुणसंभूत कथयामि कथामिमाम् । तत्याज च यथा स्थाणुः काशीं विध्युपरोधतः
ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು—ಮಿತ್ರ-ವರುಣಸಂಭೂತನೇ! ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತದ ಅಡ್ಡಿಯಿಂದ ಸ್ಥಾಣು (ಶಿವ)ನು ಕಾಶಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ‘ತ್ಯಜಿಸಿದ’ ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।
Verse 24
प्रार्थितस्त्वं यथा लेखैः परोपकृतये मुने । द्रुहिणेन तथा रुद्रः स्वरक्षण विचक्षणः
ಮುನಿಯೇ! ಪರೋಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಪತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಹೇಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಯಿತೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚಕ್ಷಣನಾದ ರುದ್ರನನ್ನೂ ದ್ರುಹಿಣ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು।
Verse 25
अगस्त्य उवाच । कथं स भगवान्रुद्रो द्रुहिणेन कृपांबुधिः । प्रार्थितोभूत्किमर्थं च तन्मे ब्रूहि षडानन
ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಕರುಣಾಸಾಗರನಾದ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನನ್ನು ದ್ರುಹಿಣ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಹೇಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು? ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ? ಓ ಷಡಾನನ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು।
Verse 26
स्कंद उवाच । पाद्मेकल्पे पुरावृत्ते मनोः स्वायंभुवेंतरे । अनावृष्टिरभूद्विप्र सर्वभूतप्रकंपिनी
ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಿಪ್ರ, ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ಸರ್ವಭೂತಗಳನ್ನು ನಡುಗಿಸುವ ಅನಾವೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಯಿತು।
Verse 27
तया तु षष्टिहायिन्या पीडिताः प्राणिनोऽखिलाः । केचिदंबुधितीरेषु गिरिद्रोणीषु केचन
ಆ ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಪೀಡಿತರಾದರು. ಕೆಲವರು ಸಮುದ್ರತೀರಗಳಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಪರ್ವತದ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು।
Verse 28
महानिम्नेषु कच्छेषु मुनिवृत्त्या जनाः स्थिताः । अरण्यान्यवनिर्जाता ग्रामखर्वट वर्जिता
ಜನರು ಆಳವಾದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಕಚ್ಚು-ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಮುನಿವೃತ್ತಿಯಿಂದ ನೆಲೆಸಿದರು. ಭೂಮಿ ಅರಣ್ಯವಾಯಿತು; ಗ್ರಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಖರ್ವಟಗಳು (ಹಾಟುಗಳು) ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು।
Verse 29
क्रव्यादा एव सर्वेषु नगरेषु पुरेषु च । आसन्नभ्रंलिहो वृक्षाः सर्वत्र क्षोणिमंडले
ಎಲ್ಲ ನಗರಗಳಲ್ಲೂ ಪುರಗಳಲ್ಲೂ ಕ್ರವ್ಯಾದರು—ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಭಯಂಕರರು—ಮಾತ್ರ ಉಳಿದರು. ಭೂಮಂಡಲದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮರಗಳು ಮೋಡಗಳನ್ನು ನೆಕ್ಕುವಂತೆ ಎತ್ತರವಾಗಿ, ಒಣಗಿದಂತೆ ನಿಂತವು।
Verse 30
चौरा एव महाचौरैरुल्लुठ्यंत इतस्ततः । मांसवृत्त्योपजीवंति प्राणिनः प्राणरक्षिणः
ಕಳ್ಳರೇ ಮಹಾಕಳ್ಳರಿಂದ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಲೂಟಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಣರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮಾಂಸಾಹಾರದಿಂದ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
Verse 31
अराजके समुत्पन्ने लोकेऽत्याहितशंसिनि । प्रयत्नो विफलस्त्वासीत्सृष्टेः सृष्टिकृतस्तदा
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಾನಿಕಾರಕವಾದ ಅರಾಜಕತೆ ಉಂಟಾದಾಗ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಯತ್ನವು ವಿಫಲವಾಯಿತು.
Verse 32
चिंतामवाप महती जगद्योनिः प्रजाक्षयात् । प्रजासु क्षीयमाणासु क्षीणा यज्ञादिकाः क्रियाः
ಪ್ರಜೆಗಳ ನಾಶದಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲಕಾರಣನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಮಹಾ ಚಿಂತೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಪ್ರಜೆಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರಲು, ಯಜ್ಞಾದಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದವು.
Verse 33
तासु क्षीणासु संक्षीणाः सर्वे यज्ञभुजोऽभवन् । ततश्चिंतयता स्रष्ट्रा दृष्टो राजर्षिसत्तमः
ಆ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸಲು, ಯಜ್ಞಭೋಕ್ತರಾದ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಬಲಹೀನರಾದರು. ಆಗ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜರ್ಷಿಯು ಕಂಡನು.
Verse 34
अविमुक्ते महाक्षेत्रे तपस्यन्निश्चलेंद्रियः । मनोरन्वयजो वीरः क्षात्रो धर्म इवोदितः
ಅವಿಮುಕ್ತ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ (ಕಾಶಿ), ಮನುವಿನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ವೀರನೊಬ್ಬನು, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮವೇ ಉದಯಿಸಿದಂತೆ, ನಿಶ್ಚಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 35
रिपुंजय इति ख्यातो राजा परपुरंजयः । अथ ब्रह्मा तमासाद्य बहुगौरवपूर्वकम्
ರಿಪುಂಜಯನೆಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ಆ ರಾಜನು ಶತ್ರುಪುರಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು. ಅನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು ಮಹಾಗೌರವ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು.
Verse 36
उवाच वचनं राजन्रिपुंजय महामते । इलां पालय भूपाल ससमुद्राद्रिकाननाम्
ಅವರು ಹೇಳಿದರು—“ಓ ರಾಜನ್ ರಿಪುಂಜಯ ಮಹಾಮತೇ! ಓ ಭೂಪಾಲಾ! ಸಮುದ್ರ, ಪರ್ವತ, ಅರಣ್ಯಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸು.”
Verse 37
नागकन्यां नागराजः पत्न्यर्थं ते प्रदास्यति । अनंगमोहिनीं नाम्ना वासुकिः शीलभूषणाम्
“ನಾಗರಾಜನು ನಿನಗೆ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಒಂದು ನಾಗಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುವನು. ವಾಸುಕಿಯು ‘ಅನಂಗಮೋಹಿನಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದ, ಶೀಲವೇ ಆಭರಣವಾದ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನಿನಗೆ ಪ್ರಸಾದಿಸುವನು.”
Verse 38
दिवोपि देवा दास्यंति रत्नानि कुसुमानि च । प्रजापालनसंतुष्टा महाराज प्रतिक्षणम्
“ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಪ್ರಜಾಪಾಲನದಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟರಾದ ಸ್ವರ್ಗದ ದೇವತೆಗಳೂ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣ ನಿನಗೆ ರತ್ನಗಳನ್ನೂ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನೂ ನೀಡುವರು.”
Verse 39
दिवोदास इति ख्यातमतो नाम त्वमाप्स्यसि । मत्प्रभावाच्च नृपते दिव्यं सामर्थ्यमस्तु ते
“ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ‘ದಿವೋದಾಸ’ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತ ನಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ. ಓ ನೃಪತೇ, ನನ್ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಿನಗೆ ದಿವ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಉಂಟಾಗಲಿ.”
Verse 40
परमेष्ठिवचः श्रुत्वा ततोसौ राजसत्तमः । वेधसं बहुशः स्तुत्वा वाक्यं चेदमुवाच ह
ಪರಮೇಷ್ಠಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಯ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ರಾಜಸತ್ತಮನು ವೇಧಸ್ (ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ)ನನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಸ್ತುತಿಸಿ ನಂತರ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।
Verse 41
राजोवाच । पितामह महाप्राज्ञ जनाकीर्णे महीतले । कथं नान्ये च राजानो मां कथं कथ्यते त्वया
ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಪಿತಾಮಹ, ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ! ಜನಾಕೀರ್ಣವಾದ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇತರ ರಾಜರು ಇದ್ದರೂ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನೇ ಏಕೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತೀಯ?
Verse 42
ब्रह्मोवाच । त्वयि राज्यं प्रकुर्वाणे देवो वृष्टिं विधास्यति । पापनिष्ठे च वै राज्ञि न देवो वर्षते पुनः
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ನೀನು ರಾಜಧರ್ಮದಿಂದ ರಾಜ್ಯಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರೆ ದೇವನು (ವರ್ಷಾದೇವ) ಮಳೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವನು; ಆದರೆ ಪಾಪನಿಷ್ಠ ರಾಜನಿದ್ದರೆ ದೇವನು ಮತ್ತೆ ಮಳೆ ಸುರಿಸುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 43
राजोवाच । पितामह महामान्य त्रिलोकी करणक्षम । महाप्रसाद इत्याज्ञां त्वदीयां मूर्ध्न्युपाददे
ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಪಿತಾಮಹ, ಹೇ ಮಹಾಮಾನ್ಯ, ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥನೇ! ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆ ಮಹಾಪ್ರಸಾದ— ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಶಿರಸಾ ವಹಿಸಿದನು।
Verse 44
किंचिद्विज्ञप्तुकामोहं तन्मदर्थं करोषि चेत् । ततः करोम्यहं राज्यं पृथिव्यामसपत्नवत्
ನನಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಿನಂತಿಯಿದೆ; ಅದನ್ನು ನೀನು ನನ್ನ خاطر ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಿಲ್ಲದಂತೆ, ಅಸಪತ್ನವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವೆನು।
Verse 45
ब्रह्मोवाच । अविलंबेन तद्ब्रूहि कृतं मन्यस्व पार्थिव । यत्ते हृदि महाबाहो तवादेयं न किंचन
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರಾಜನೇ, ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳು; ಅದು ನೆರವೇರಿದಂತೆ ತಿಳಿ. ಹೇ ಮಹಾಬಾಹೋ, ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವುದರಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ನೀಡಲಾಗದದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ.
Verse 46
राजोवाच । यद्यहं पृथिवीनाथः सर्वलोकपितामह । तदादिविष दो देवा दिवि तिष्ठंतु मा भुवि
ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸರ್ವಲೋಕಪಿತಾಮಹ, ನಾನು ಭೂಮಿಯ ನಾಥನಾದರೆ, ಆದಿಯಿಂದ ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ದೇವರುಗಳು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲೇ ಇರಲಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.
Verse 47
देवेषु दिवितिष्ठत्सु मयि तिष्ठति भूतले । असपत्नेन राज्येन प्रजासौख्यमवाप्स्यति
ದೇವರುಗಳು ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರಲು, ನಾನು ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರಲು, ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುವರು.
Verse 48
तथेति विश्वसृक्प्रोक्तो दिवोदासो नरेश्वरः । पटहं घोषयांचक्रे दिवं देवा व्रजंत्विति
ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ‘ತಥೇತಿ’ ಎಂದಾಗ, ನರೇಶ್ವರ ದಿವೋದಾಸನು ಡಮರು ಹೊಡೆಸಿ ಘೋಷಿಸಿದನು—“ದೇವರುಗಳು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೊರಡಲಿ!”
Verse 49
मा गच्छंत्विह वै नागा नराः स्वस्था भवंत्वितः । मयि प्रशासति क्षोणीं सुराः स्वस्था भवंत्विति
“ನಾಗರು ಇಲ್ಲಿ നിന്ന് ಹೋಗಬಾರದು; ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿ ಇರಲಿ. ನಾನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳುವವರೆಗೆ, ಸುರರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿ ಇರಲಿ.”
Verse 50
एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा विश्वेशं प्रणिपत्य ह । यावद्विज्ञप्तुकामोभूत्तावदीशोब्रवीद्विधिम्
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು. ಅವನು ವಿನಂತಿಸಬೇಕೆಂದು ಉತ್ಸುಕನಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ, ವಿಧಾತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಭುವೇ ಮೊದಲು ವಚನ ಹೇಳಿದರು.
Verse 51
लोकेश्वर समायाहि मंदरो नाम भूधरः । कुशद्वीपादिहागत्य तपस्तप्येत दुष्करम्
“ಹೇ ಲೋಕೇಶ್ವರ, ದಯಮಾಡಿ ಬನ್ನಿ. ಕುಶದ್ವೀಪದಿಂದ ‘ಮಂದರ’ ಎಂಬ ಪರ್ವತ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ದುಷ್ಕರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.”
Verse 52
यावस्तस्मै वरं दातुं बहुकालं तपस्यते । इत्युक्त्वा पार्वतीनाथो नंदिभृंगिपुरोगमः
“ಅವನಿಗೆ ವರ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಅವನು ಬಹುಕಾಲ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಪಾರ್ವತೀನಾಥನು ನಂದಿ-ಭೃಂಗಿಗಳನ್ನು ಮುಂಚೆ ಇಟ್ಟು ಹೊರಟನು.
Verse 53
जगाम वृषमारुह्य मंदरो यत्र तिष्ठति । उवाच च प्रसन्नात्मा देवदेवो वृषध्वज
ವೃಷಭವನ್ನು ಏರಿ ಮಂದರನು ನಿಂತಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ನಂತರ ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತನಾದ ವೃಷಧ್ವಜ ದೇವದೇವನು ವಚನ ಹೇಳಿದರು.
Verse 54
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते वरं ब्रूहि धरोत्तम । सोथ श्रुत्वा महेशानं देवदेवं त्रिलोचनम्
“ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲು, ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲು—ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಹೇ ಧರೋತ್ತಮ, ನಿನ್ನ ವರವನ್ನು ಹೇಳು.” ಎಂದು ದೇವದೇವನಾದ ತ್ರಿನೇತ್ರ ಮಹೇಶಾನನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಕೇಳಿ (ಮಂದರನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು).
Verse 55
प्रणम्य बहुशो भूमावद्रिरेतद्व्यजिज्ञपत् । लीलाविग्रहभृच्छंभो प्रणतैक कृपानिधे
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮರುಮರು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಪರ್ವತವು ವಿನಯದಿಂದ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು— “ಲೀಲಾವಿಗ್ರಹಧಾರಿ ಶಂಭೋ! ಪ್ರಣತರಿಗೆ ಏಕೈಕ ಕೃಪಾನಿಧೇ! ನನ್ನ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಕೇಳು।”
Verse 56
सर्वज्ञोपि कथं नाम न वेत्थ मम वांछितम् । शरणागतसंत्राण सर्ववृत्तांतकोविद
“ನೀನು ಸರ್ವಜ್ಞನಾಗಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಇಚ್ಛಿತವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯದೆ ಇರಬಲ್ಲೆ? ಶರಣಾಗತರ ಸಂರಕ್ಷಕಾ! ಸರ್ವವೃತ್ತಾಂತಕೋವಿದಾ!”
Verse 57
सर्वेषां हृदयानंद शर्वसर्वगसर्वकृत् । यदि देयो वरो मह्यं स्वभावादृषदात्मने
“ಸರ್ವರ ಹೃದಯಾನಂದನೇ! ಶರ್ವಾ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪೀ, ಸರ್ವಕರ್ತಾ! ನನಗೆ ವರ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ—ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಜಡಸ್ವಭಾವದ ನನಗೆ…”
Verse 58
याचकायातिशोच्याय प्रणतार्तिप्रभंजक । ततोऽविमुक्तक्षेत्रस्य साम्यं ह्यभिलषाम्यहम्
“ನಾನು ಯಾಚಕನು, ಅತ್ಯಂತ ದಯನೀಯನು; ಪ್ರಣತರ ಆರ್ಥಿಯನ್ನು ಭಂಜಿಸುವವನೇ! ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಿಮುಕ್ತವೆಂಬ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ।”
Verse 59
कुशद्वीप उमा सार्धं नाथाद्य सपरिच्छदः । मन्मौलौ विहितावासः प्रयात्वेष वरो मम
“ಇಂದು ನಾಥನು ಉಮೆಯೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಪರಿವಾರದೊಡನೆ ಕುಶದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲಿ; ನನ್ನ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ವಾಸವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ—ಇದೇ ನನ್ನ ವರ।”
Verse 60
सर्वेषां सर्वदः शंभुः क्षणं यावद्विचिंतयेत् । विज्ञातावसरो ब्रह्मा तावच्छंभुं व्यजिज्ञपत् । प्रणम्याग्रेसरो भूत्वा मौलौ बद्धकरद्वयः
ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ದಾನಿಸುವ ಶಂಭು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಚಿಂತಿಸಿದರು. ಅವಕಾಶವನ್ನು ಅರಿತು ಬ್ರಹ್ಮನು ಶಂಭುವಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ಹೇಳಿದರು—ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮುಂದೆ ಬಂದು, ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಿದ ಕೈಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು.
Verse 61
ब्रह्मोवाच । विश्वेश जगतांनाथ पत्या व्यापारितोस्म्यहम् । कृतप्रसादेन विभो सृष्टिं कर्तुं चतुर्विधाम्
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಶ್ವೇಶ, ಹೇ ಜಗನ್ನಾಥ! ಪ್ರಭು (ಶಿವ)ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾನು ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ವಿಭೋ, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನು ಚತುರ್ವಿಧ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
Verse 62
प्रयत्नेन मया सृष्टा सा सृष्टिस्त्वदनुज्ञया । अवृष्ट्या षष्टिहायिन्या तत्र नष्टाऽप्रजा भुवि
ನಿಮ್ಮ ಅನುಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಅರವತ್ತು ವರ್ಷ ಮಳೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಜೆಗಳು ನಾಶವಾಗಿ, ಜಗತ್ತು ಪ್ರಜಾಹೀನವಾಯಿತು.
Verse 63
अराजकं महच्चासीद्दुरवस्थमभूज्जगत् । ततो रिपुंजयो नाम राजर्षिर्मनुवंशजः
ಆಗ ಮಹಾ ಅರಾಜಕತೆ ಉಂಟಾಗಿ ಜಗತ್ತು ದುಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ನಂತರ ಮನು ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ‘ರಿಪುಂಜಯ’ ಎಂಬ ರಾಜರ್ಷಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.
Verse 64
मयाभिषिक्तो राजर्षिः प्रजाः पातुं नरेश्वरः । चकार समयं सोपि महावीर्यो महातपाः
ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಆ ರಾಜರ್ಷಿಯನ್ನು ನಾನು ರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದೆ. ಅವನು ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತನೂ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯೂ ಆಗಿ, ಧರ್ಮಮರ್ಯಾದೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಶಾಸನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
Verse 65
तवाज्ञया चेत्स्थास्यंति सर्वे दिविषदो दिवि । नागलोके तथा नागास्ततो राज्यं करोम्यहम्
ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇವಗಣರು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದು, ಹಾಗೆಯೇ ನಾಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಾಗರೂ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದರೆ, ಆಗ ನಾನು ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸುವೆನು।
Verse 66
तथेति च मया प्रोक्तं प्रमाणीक्रियतां तु तत् । मंदराय वरो दत्तो भवेदेवं कृपानिधे
ನಾನು “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿದೆನು; ಅದು ಸತ್ಯವೆಂದು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿ. ಓ ಕೃಪಾನಿಧೇ, ಮಂದರನಿಗೆ ವರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ—ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ।
Verse 67
तस्य राज्ञः प्रजास्त्रातुं भूयाच्चैष मनोरथः । मम नाडीद्वयं राज्यं तस्यापि च शतक्रतोः
ಆ ರಾಜನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅವನ ಇನ್ನೊಂದು ಮನೋರಥವಾಗಲಿ. ನನ್ನ ‘ಎರಡು ನಾಡಿ’ಸ್ವರೂಪ ರಾಜ್ಯವು ಅವನಿಗೂ ಹಾಗೂ ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ)ನಿಗೂ ಆಗಲಿ।
Verse 68
मर्त्यानां गणना क्वेह निमेषार्ध निमेषिणाम् । देवोपि निर्मलं मत्वा मंदरं चारुकंदरम्
ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ಗಣನೆ ಎಲ್ಲಿದೆ, ಅರ್ಧನಿಮೇಷದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವ ದೇವರೂ ಅಸಂಖ್ಯರಾಗಿರುವಾಗ? ದೇವನೂ ಸುಂದರ ಗುಹೆಗಳಿರುವ ಮಂದರವನ್ನು ನಿರ್ಮಲವೆಂದು ತಿಳಿದು ಗೌರವಿಸಿದನು।
Verse 69
विधेश्च गौरवं रक्षंस्तथोरी कृतवान्हरः । जंबूद्वीपे यथा काशी निर्वाणपददा सदा
ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ)ಯ ಗೌರವವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾ ಹರ (ಶಿವ)ನು ಅದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು. ಜಂಬೂದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯು ಸದಾ ನಿರ್ವಾಣಪದವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ।
Verse 70
तथा बहुतिथं कालं द्वीपोभूत्सोपि मंदरः । यियासुना च देवेन मंदरं चित्रकंदरम्
ಹೀಗೆ ಬಹು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆ ಮಂದರವೂ ದ್ವೀಪದಂತೆ ಆಯಿತು. ಹೊರಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ ದೇವನು ವಿಚಿತ್ರ ಗುಹೆಗಳಿರುವ ಮಂದರವನ್ನು ನೋಡಿ ಅದರತ್ತ ಮುಂದಾದನು.
Verse 71
निजमूर्तिमयं लिंगमविज्ञातं विधेरपि । स्थापितं सर्वसिद्धीनां स्थापकेभ्यः समर्पितुम्
ತನ್ನದೇ ಸ್ವರೂಪಮಯವಾದ ಆ ಲಿಂಗವು—ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ)ಗೂ ಅಜ್ಞಾತವಾದುದು—ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಸಮಸ್ತ ಸಿದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಕ ಪೂಜಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲು.
Verse 72
विपन्नानां च जंतूनां दातुं नैःश्रेयसीं श्रियम् । सर्वेषामिह संस्थानां क्षेत्रं चैवाभिरक्षितुम्
ವಿಪನ್ನ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನೈಃಶ್ರೇಯಸೀ ಶ್ರೀ—ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ಪರಮ ಕಲ್ಯಾಣಸಂಪತ್ತು—ನೀಡಲು, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು.
Verse 73
मंदराद्रिगतेनापि क्षेत्रं नैतत्पिनाकिना । विमुक्तं लिंगरूपेण अविमुक्तमतः स्मृतम्
ಮಂದರ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ ಪಿನಾಕಿ (ಶಿವ) ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿಲ್ಲ. ಲಿಂಗರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಮುಕ್ತವಾಗದೆ ಉಳಿದುದರಿಂದ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ‘ಅವಿಮುಕ್ತ’—ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸದದ್ದು—ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 74
पुरा नंदवनं नाम क्षेत्रमेतत्प्रकीर्तितम् । अविमुक्तं तदारभ्य नामास्य प्रथितं भुवि
ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ‘ನಂದವನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಇದರ ಹೆಸರು ‘ಅವಿಮುಕ್ತ’ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಯಾಯಿತು.
Verse 75
नामाविमुक्तमभवदुभयोः क्षेत्रलिंगयोः । एतद्द्वयं समासाद्य न भूयो गर्भभाग्भवेत्
ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಲಿಂಗವೂ—ಎರಡಕ್ಕೂ ‘ಅವಿಮುಕ್ತ’ ಎಂಬ ನಾಮವುಂಟಾಯಿತು. ಈ ದ್ವಯವನ್ನು (ಅವಿಮುಕ್ತ-ಕ್ಷೇತ್ರ, ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರ-ಲಿಂಗ) ಪಡೆದವನು ಮತ್ತೆ ಗರ್ಭಭಾಗಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅಂದರೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ.
Verse 76
अविमुक्तेश्वरं लिंगं दृष्ट्वा क्षेत्रेऽविमुक्तके । विमुक्त एव भवति सर्वस्मात्कर्मबंधनात्
ಅವಿಮುಕ್ತ-ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ಲಿಂಗದ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದವನು ಸಮಸ್ತ ಕರ್ಮಬಂಧನಗಳಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 77
अर्चंति विश्वे विश्वेशं विश्वेशोर्चति विश्वकृत् । अविमुक्तेश्वरं लिंगं भुविमुक्तिप्रदायकम्
ವಿಶ್ವದೇವರು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ; ವಿಶ್ವಕೃತನಾದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನೇ (ಮತ್ತೆ) ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವು ಭುವಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
Verse 78
पुरा न स्थापितं लिंगं कस्यचित्केनचित्क्वचित् । किमाकृति भवेल्लिंगं नैतद्वेत्त्यपि कश्चन
ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಲಿಂಗವನ್ನು ಯಾರೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಈ ಲಿಂಗದ ನಿಜವಾದ ಆಕೃತಿ ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ಯಾರೂ ತಿಳಿಯರು.
Verse 79
आकारमविमुक्तस्य दृष्ट्वा ब्रह्माच्युतादयः । लिंगं संस्थापयामासुर्वसिष्ठाद्यास्तथषर्यः
ಅವಿಮುಕ್ತನ ದಿವ್ಯ ಆಕಾರವನ್ನು ಕಂಡು ಬ್ರಹ್ಮ, ಅಚ್ಯುತ (ವಿಷ್ಣು) ಮೊದಲಾದವರು ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ವಸಿಷ್ಠಾದಿ ಋಷಿಗಳೂ (ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು).
Verse 80
आदिलिंगमिदं प्रोक्तमविमुक्तेश्वरं महत् । ततो लिंगांतराण्यत्र जातानि क्षितिमंडले
ಈ ಮಹಾ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರನೇ ಆದಿಲಿಂಗವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಂದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಭೂಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಇತರ ಲಿಂಗಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.
Verse 81
अविमुक्तेश नामापि श्रुत्वा जन्मार्जितादघात् । क्षणान्मुक्तो भवेन्मर्त्यो नात्र कार्या विचारणा
‘ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೇಳಿದರೂ ಮನುಷ್ಯನು ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತ ಪಾಪದಿಂದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
Verse 82
अविमुक्तेश्वरं लिंगं स्मृत्वा दूरगतोपि च । जन्मद्वयकृतात्पापात्क्षणादेव विमुच्यते
ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ, ಎರಡು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳಿಂದಲೂ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 83
अविमुक्ते महाक्षेत्रेऽविमुक्तमवलोक्य च । त्रिजन्मजनितं पापं हित्वा पुण्यमयो भवेत्
ಅವಿಮುಕ್ತ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಿಮುಕ್ತನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ, ಮೂರು ಜನ್ಮಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪಾಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪುಣ್ಯಮಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 84
यत्कृतं ज्ञानविभ्रंशादेनः पंचसु जन्मसु । अविमुक्तेश संस्पर्शात्तत्क्षयेदेव नान्यथा
ಜ್ಞಾನವಿಭ್ರಂಶದಿಂದ ಐದು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಯಾವ ಪಾಪವಾದರೂ, ಅವಿಮುಕ್ತೇಶನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಲ್ಲ.
Verse 85
अर्चयित्वा महालिंगमविमुक्तेश्वरं नरः । कृतकृत्यो भवेदत्र न च स्याज्जन्मभाक्कुतः
ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ಮಹಾಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿದ ನರನು ಇಲ್ಲಿ ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮಭಾಗಿಯಾಗುವುದು ಹೇಗೆ?
Verse 86
स्तुत्वा नत्वार्चयित्वा च यथाशक्ति यथामति । अविमुक्ते विमुक्तेशं स्तूयते नम्यतेऽर्च्यते
ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅರ್ಚಿಸಿ—ಅವಿಮುಕ್ತದಲ್ಲಿ ವಿಮುಕ್ತೇಶನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಬೇಕು, ನಮಿಸಬೇಕು, ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು.
Verse 87
अनादिमदिदं लिंगं स्वयं विश्वेश्वरार्चितम् । काश्यां प्रयत्नतः सेव्यमविमुक्तं विमुक्तये
ಈ ಲಿಂಗವು ಅನಾದಿ; ಸ್ವತಃ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಿಂದ ಅರ್ಚಿತವಾಗಿದೆ. ವಿಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಅವಿಮುಕ್ತವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸೇವಿಸಬೇಕು.
Verse 88
संति लिंगान्यनेकानि पुण्येष्वायतनेषु च । आयांति तानि लिंगानि माघीं प्राप्य चतुदर्शीम्
ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಲಿಂಗಗಳಿವೆ; ಮಾಘ ಮಾಸದ ಚತುರ್ದಶಿ ಬಂದಾಗ ಆ ಲಿಂಗಗಳು (ಇಲ್ಲಿ) ಆಗಮಿಸುತ್ತವೆ.
Verse 89
कृष्णायां माघभूतायामविमुक्तेश जागरात् । सदा विगतनिद्रस्य योगिनो गतिभाग्भवेत्
ಮಾಘ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶನಿಗಾಗಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಸದಾ ನಿದ್ರಾರಹಿತ ಯೋಗಿ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 90
नानायतनलिंगानि चतुर्वर्गप्रदान्यपि । माघकृष्णचतुर्दश्यामविमुक्तमुपासते
ಅನೇಕ ಆಲಯಗಳ ಲಿಂಗಗಳು—ಚತುರ್ವರ್ಗಫಲಪ್ರದವಾದರೂ—ಮಾಘ ಕೃಷ್ಣ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಅವಿಮುಕ್ತವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತವೆ।
Verse 91
किं बिभेति नरो धीरः कृतादघशिलोच्चयात् । अविमुक्तेश लिंगस्य भक्ति वज्रधरो यदि
ತಾನು ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳ ಪರ್ವತದಂತ ಗುಚ್ಛವನ್ನು ಧೀರನು ಏಕೆ ಭಯಪಡಬೇಕು? ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ ಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ವಜ್ರದಂತೆ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ ಇದ್ದರೆ ಸಾಕು।
Verse 92
क्वाविमुक्तं महालिंगं चतुर्वर्गफलोदयम् । क्व पापि पापशैलोऽल्पो यःक्षयेन्नामसंभृतः
ಚತುರ್ವರ್ಗಫಲೋದಯವಾದ ಅವಿಮುಕ್ತ ಮಹಾಲಿಂಗ ಎಲ್ಲಿ, ಪಾಪಿಯ ಅಲ್ಪ ಪಾಪಶೈಲ ಎಲ್ಲಿ? ಅದು ಕೇವಲ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯಿಂದಲೇ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 93
अविमुक्ते महाक्षेत्रे विश्वेशसमधिष्ठिते । यैर्न दृष्टं विमूढास्तेऽविमुक्तं लिंगमुत्तमम्
ವಿಶ್ವೇಶನು ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿದ ಅವಿಮುಕ್ತ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅವಿಮುಕ್ತ ಲಿಂಗದ ದರ್ಶನ ಮಾಡದವರು ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಮೂಢರು।
Verse 94
द्रष्टारमविमुक्तस्य दृष्ट्वा दंडधरो यमः । दूरादेव प्रणमति प्रबद्धकरसंपुटः
ಅವಿಮುಕ್ತದರ್ಶನ ಮಾಡಿದವನನ್ನು ಕಂಡು ದಂಡಧಾರಿ ಯಮನು ಕೂಡ ದೂರದಿಂದಲೇ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 95
धन्यं तन्नेत्रनिर्माणं कृतकृत्यौ तु तौ करौ । अविमुक्तेश्वरं येन याभ्यामैक्षिष्ट यः स्पृशेत्
ಧನ್ಯವು ಆ ನೇತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ, ಕೃತಕೃತ್ಯವು ಆ ಎರಡು ಕೈಗಳು—ಅವುಗಳಿಂದ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಿಂದಲೇ ಅವನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಹುದು।
Verse 96
त्रिसंध्यमविमुक्तेशं यो जपेन्नियतः शुचिः । दूरदेशविपन्नोपि काशीमृतफलं लभेत्
ನಿಯತನು, ಶುದ್ಧನಾಗಿ ತ್ರಿಸಂಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶನ ಜಪ ಮಾಡುವವನು, ದೂರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಪತ್ತಿಗೊಳಗಾದರೂ ಕಾಶೀಮರಣಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 97
अविमुक्तं महालिंगं दृष्ट्वा ग्रामांतरं व्रजेत् । लब्धाशुकार्यसंसिद्धिं क्षेमेण प्रविशेद्गृहम्
ಅವಿಮುಕ್ತದ ಮಹಾಲಿಂಗವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು; ಅವನು ಶೀಘ್ರ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದು ಕ್ಷೇಮವಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ।