Adhyaya 8

Verse 1

सूत उवाच । नित्यानंदमयं शांतं निर्विकल्पं निरामयम् । शिवतत्त्वमनाद्यंतं ये विदुस्ते परं गताः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಶಿವತತ್ತ್ವವನ್ನು ನಿತ್ಯಾನಂದಮಯ, ಶಾಂತ, ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ, ನಿರಾಮಯ ಹಾಗೂ ಅನಾದಿ-ಅಂತಹೀನವೆಂದು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದವರು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 2

विरक्ताः कामभोगेभ्यो ये प्रकुर्वंत्यहैतुकीम् । भक्तिं परां शिवे धीरास्तेषां मुक्तिर्न संसृतिः

ಕಾಮಭೋಗಗಳಿಂದ ವಿರಕ್ತರಾಗಿ, ಧೀರಚಿತ್ತದಿಂದ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಅಹೇತುಕ ಪರಮಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯೇ; ಸಂಸಾರಬಂಧನವಲ್ಲ।

Verse 3

विषयानभिसंधाय ये कुर्वंति शिवे रतिम् । विषयैर्नाभिभूयंते भुंजानास्तत्फलान्यपि

ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸದೆ ಶಿವನಲ್ಲಿ ರತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವವರು, ಬಂದ ಫಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರೂ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 4

येन केनापि भावेन शिवभक्तियुतो नरः । न विनश्यति कालेन स याति परमां गतिम्

ಯಾವುದೇ ಭಾವದಿಂದ ಶಿವಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನಾದ ನರನು ಕಾಲದ ವಶದಿಂದ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ।

Verse 5

आरुरुक्षुः परं स्थानं विषयासक्तमानसः । पूजयेत्कर्मणा शंभुं भोगांते शिवमाप्नुयात्

ಪರಮಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಲು ಬಯಸುವವನಾದರೂ ಮನಸ್ಸು ವಿಷಯಾಸಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೆ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಶಂಭುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿ; ಭೋಗಾಂತದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು।

Verse 6

अशक्तः कश्चिदुत्स्रष्टुं प्रायो विषयवासनाम् । अतः कर्ममयी पूजा कामधेनुः शरीरिणाम्

ಬಹುತೇಕರು ವಿಷಯವಾಸನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಪ್ರಾಯಃ ಅಶಕ್ತರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ಮಮಯ ಪೂಜೆ ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಾಮಧೇನುವಿನಂತೆ ಫಲಪ್ರದವಾಗಿದೆ.

Verse 7

मायामयेपि संसारे ये विहृत्य चिरं सुखम् । मुक्तिमिच्छन्ति देहांते तेषां धर्मोयमीरितः

ಮಾಯಾಮಯವಾದ ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿಯೂ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ದೇಹಾಂತದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 8

शिवपूजा सदा लोके हेतुः स्वर्गापवर्गयोः । सोमवारे विशेषेण प्रदोषादिगुणान्विते

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಿವಪೂಜೆ ಸದಾ ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಅಪವರ್ಗ (ಮೋಕ್ಷ)ಗಳ ಕಾರಣ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೋಮವಾರ, ಪ್ರದೋಷಾದಿ ಪುಣ್ಯಗುಣಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿರುವಾಗ.

Verse 9

केवलेनापि ये कुर्युः सोमवारे शिवार्चनम् । न तेषां विद्यते किंचिदिहामुत्र च दुर्लभम्

ಸೋಮವಾರ ಕೇವಲ ಶಿವಾರ್ಚನೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವುದೂ ದುರ್ಲಭವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 10

उपोषितः शुचिर्भूत्वा सोमवारे जितेंद्रियः । वैदिकैर्लौकिकैर्वापि विधिवत्पूजयेच्छिवम्

ಸೋಮವಾರ ಉಪವಾಸವಿಟ್ಟು, ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ವೈದಿಕವಾಗಲಿ ಲೌಕಿಕವಾಗಲಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 11

ब्रह्मचारी गृहस्थो वा कन्या वापि सभर्त्तृका । विभर्तृका वा संपूज्य लभते वरमीप्सितम्

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಆಗಲಿ ಗೃಹಸ್ಥನಾಗಲಿ, ಕನ್ಯೆಯಾಗಲಿ ಪತಿಸಹಿತೆಯಾದ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ, ವಿಧವೆಯಾಗಲಿ—ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಇಷ್ಟವರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 12

अत्राहं कथयिष्यामि कथां श्रोतृमनोहराम् । श्रुत्वा मुक्तिं प्रयांत्येव भर्तिर्भवति शांभवी

ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಶ್ರೋತೃಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸುವ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವೆನು; ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಶಂಭು (ಶಿವ) ಭಕ್ತಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 13

आर्यावर्ते नृपः कश्चिदासीद्धर्मभृतां वरः । चित्रवर्मेति विख्यातो धर्मराजो दुरात्मनाम्

ಆರ್ಯಾವರ್ತದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರಾಜನಿದ್ದನು, ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ‘ಚಿತ್ರವರ್ಮ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದ, ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಧರ್ಮರಾಜನಂತೆ ದಂಡನಾಯಕನು.

Verse 14

स गोप्ता धर्मसेतूनां शास्ता दुष्पथगामिनाम् । यष्टा समस्तयज्ञानां त्राता शरणमिच्छताम्

ಅವನು ಧರ್ಮಸೇತುಗಳ ರಕ್ಷಕ, ದುಷ್ಪಥಗಾಮಿಗಳ ಶಿಕ್ಷಕ, ಸಮಸ್ತ ಯಜ್ಞಗಳ ಯಜಮಾನ, ಶರಣು ಬಯಸುವವರ ತ್ರಾತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 15

कर्त्ता सकलपुण्यानां दाता सकलसंपदाम् । जेता सपत्नवृंदानां भक्तः शिवमुकुन्दयोः

ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳ ಕರ್ತ, ಸಮಸ್ತ ಸಂಪತ್ತಿನ ದಾತ, ಶತ್ರುವೃಂದಗಳ ಜಯಕರ್ತ, ಮತ್ತು ಶಿವ‑ಮುಕುಂದ (ವಿಷ್ಣು) ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 16

सोनुकूलासु पत्नीषु लब्ध्वा पुत्रान्महौजसः । चिरेण प्रार्थितां लेभे कन्यामेकां वराननाम्

ಅನುಕೂಲ ಸ್ವಭಾವದ ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಅವನು ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಪುತ್ರರನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಬಹಳ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ಫಲವಾಗಿ ಒಂದು ಸುಂದರಮುಖಿಯಾದ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 17

स लब्ध्वा तनयां दिष्ट्या हिमवानिव पार्वतीम् । आत्मानं देवसदृशं मेने पूर्णमनोरथम्

ಇಂತೆ ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಅವನು—ಹಿಮವಾನನು ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ—ತನ್ನನ್ನು ದೇವಸಮಾನನಾಗಿ, ಇಚ್ಛೆಗಳು ಪೂರ್ಣವಾದವನಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದನು।

Verse 18

स एकदा जातकलक्षणज्ञानाहूय साधून्द्विजमुख्यवृंदान् । कुतूहलेनाभिनिविष्टचेताः पप्रच्छ कन्याजनने फलानि

ಒಮ್ಮೆ ಅವನು ಜಾತಕ-ಲಕ್ಷಣಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದ ಸಜ್ಜನ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ, ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ನೆಟ್ಟು, ಕನ್ಯಾಜನನದ ಫಲಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು।

Verse 19

अथ तत्राब्रवीदेको बहुज्ञो द्विजसत्तमः । एषा सीमंतिनी नाम्ना कन्या तव महीपते

ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬಹುಜ್ಞ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಮಹೀಪತೇ, ನಿನ್ನ ಈ ಕನ್ಯೆಯ ಹೆಸರು ‘ಸೀಮಂತಿನೀ’.”

Verse 20

उमेव मांगल्यवती दमयंतीव रूपिणी । भारतीव कलाभिज्ञा लक्ष्मीरिव महागुणा

ಅವಳು ಉಮೆಯಂತೆ ಮಂಗಳವತೀ, ದಮಯಂತಿಯಂತೆ ರೂಪವತೀ; ಭಾರತೀ (ಸರಸ್ವತಿ)ಯಂತೆ ಕಲಾಭಿಜ್ಞೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಂತೆ ಮಹಾಗುಣಸಂಪನ್ನೆ।

Verse 21

सुप्रजा देवमातेव जानकीव धृतव्रता । रविप्रभेव सत्कांतिश्चंद्रिकेव मनोरमा

ಅವಳು ದೇವಮಾತೆಯಂತೆ ಸುಪ್ರಜೆಯುಳ್ಳವಳಾಗಿ, ಜಾನಕಿಯಂತೆ (ಸೀತೆಯಂತೆ) ಧೃತವ್ರತೆಯಾಗಿರುವಳು. ಅವಳ ಶುಭಕಾಂತಿ ಸೂರ್ಯಪ್ರಭೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಚಂದ್ರಿಕೆಯಂತೆ ಮನೋಹರವಾಗಿರುವಳು.

Verse 22

दशवर्षसहस्राणि सह भर्त्रा प्रमोदते । प्रसूय तनयानष्टौ परं सुखमवाप्स्यति

ಅವಳು ಭರ್ತನೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುತ್ತಾಳೆ. ಎಂಟು ಪುತ್ರರನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿ ಅವಳು ಪರಮ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುವಳು.

Verse 23

इत्युक्तवंतं नृपतिर्धनैः संपूज्य तं द्विजम् । अवाप परमां प्रीतिं तद्वागमृतसेवया

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಆ ದ್ವಿಜನನ್ನು ರಾಜನು ಧನದಾನಗಳಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿದನು. ಅವನ ವಾಕ್ಯಾಮೃತವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ರಾಜನು ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 24

अथान्योऽपि द्विजः प्राह धैर्यवानमितद्युतिः । एषा चतुर्दशे वर्षे वैधव्यं प्रतिपत्स्यति

ನಂತರ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ದ್ವಿಜನು ಹೇಳಿದನು—ಧೈರ್ಯವಂತನು, ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವನು: “ಇವಳು ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವೈಧವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವಳು.”

Verse 25

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य वज्रनिर्घातनिष्ठुरम् । मुहूर्तमभवद्राजा चिंताव्याकुलमानसः

ಅವನ ವಚನಗಳು ವಜ್ರಾಘಾತದಂತೆ ನಿಷ್ಠುರವೆಂದು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು; ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಅಶಾಂತವಾಯಿತು.

Verse 26

अथ सर्वान्समुत्सृज्य ब्राह्मणान्ब्रह्मवत्सलः । सर्वं दैवकृतं मत्त्वा निश्चिंतः पार्थिवोऽभवत्

ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಧರ್ಮಪ್ರಿಯನಾದ ರಾಜನು ಎಲ್ಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಎಲ್ಲವೂ ದೈವಕೃತವೆಂದು ತಿಳಿದು ನಿಶ್ಚಿಂತನಾದನು.

Verse 27

सापि सीमंतिनी बाला क्रमेण गतशैशवा । वैधव्यमात्मनो भावि शुश्रावात्मसखीमुखात्

ಆ ಸೀಮಂತಿನಿ ಬಾಲಿಕೆಯೂ ಕ್ರಮೇಣ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ದಾಟಿದಳು. ತನ್ನ ಆತ್ಮಸಖಿಯ ಬಾಯಿಂದ ತನ್ನಿಗೆ ವಿಧವತ್ವ ವಿಧಿಯೆಂದು ಕೇಳಿದಳು.

Verse 28

परं निर्वेदमापन्ना चिंतयामास बालिका । याज्ञवल्क्यमुनेः पत्नीं मैत्रेयीं पर्यपृच्छत

ಗಾಢ ನಿರ್ವೇದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಆ ಬಾಲಿಕೆ ಚಿಂತಿಸತೊಡಗಿದಳು. ನಂತರ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಮುನಿಯ ಪತ್ನಿ ಮೈತ್ರೇಯಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು.

Verse 29

मातस्त्वच्चरणांभोजं प्रपन्नास्मि भयाकुला । सौभाग्यवर्धनं कर्म मम शंसितुमर्हसि

ಮಾತೆ, ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಾ ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಚರಣಕಮಲಗಳಿಗೆ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವ ಕರ್ಮ/ವ್ರತವನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಉಪದೇಶಿಸಿ.

Verse 30

इति प्रपन्नां नृपतेः कन्यां प्राह मुनेः सती । शरणं व्रज तन्वंगि पार्वतीं शिवसंयुताम्

ಇಂತೆ ಶರಣಾಗತಳಾದ ರಾಜಕನ್ಯೆಗೆ ಮುನಿಯ ಸತಿ ಪತ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ತನ್ವಂಗಿ, ಶಿವಸಂಯುಕ್ತಳಾದ ಪಾರ್ವತೀದೇವಿಯ ಶರಣಕ್ಕೆ ಹೋಗು.”

Verse 31

सोमवारे शिवं गौरीं पूजयस्व समाहिता । उपोषिता वा सुस्नाता विरजाम्बरधारिणी

ಸೋಮವಾರ ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತದಿಂದ ಶಿವನನ್ನೂ ಗೌರಿಯನ್ನೂ ಪೂಜಿಸು—ಉಪವಾಸದಿಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಮಲಿನರಹಿತ ಶುದ್ಧ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ.

Verse 32

यतवाङ्निश्चलमनाः पूजां कृत्वा यथोचिताम् । ब्राह्मणान्भोजयित्वाथ शिवं सम्यक्प्रसादयत्

ವಾಕ್ಸಂಯಮದಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ಯಥೋಚಿತ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು; ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ ಶಿವನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸು.

Verse 33

पापक्षयोऽभिषेकेण साम्राज्यं पीठपूजनात् । सौभाग्यमखिलं सौख्यं गंधमाल्याक्षतार्पणात्

ಅಭಿಷೇಕದಿಂದ ಪಾಪಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಪೀಠಪೂಜೆಯಿಂದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ/ಆಧಿಪತ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಗಂಧ, ಮಾಲೆ-ಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷತ ಅರ್ಪಣೆಯಿಂದ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಸರ್ವಸೌಖ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 34

धूपदानेन सौगंध्यं कांतिर्दीपप्रदानतः । नैवेद्यैश्च महाभोगो लक्ष्मीस्तांबूलदानतः

ಧೂಪದಾನದಿಂದ ಸುಗಂಧ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ದೀಪದಾನದಿಂದ ಕಾಂತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನೈವೇದ್ಯದಿಂದ ಮಹಾಭೋಗ, ತಾಂಬೂಲದಾನದಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ—ಸಂಪತ್ತು—ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 35

धर्मार्थकाममोक्षाश्च नमस्कारप्रदानतः । अष्टैश्वर्यादिसिद्धीनां जप एव हि कारणम्

ನಮಸ್ಕಾರ ಅರ್ಪಣದಿಂದ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ಲಭಿಸುತ್ತವೆ; ಅಷ್ಟೈಶ್ವರ್ಯಾದಿ ಸಿದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಜಪವೇ.

Verse 36

होमेन सर्वकामानां समृद्धिरुपजायते । सर्वेषामेव देवानां तुष्टिर्ब्राह्मणभोजनात्

ಹೋಮದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಕಾಮನೆಗಳ ಸಿದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಸಮೃದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡಿದರೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ತೃಪ್ತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 37

इत्थमाराधय शिवं सोमवारे शिवामपि । अत्यापदमपि प्राप्ता निस्तीर्णाभिभवा भवेः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸು; ಸೋಮವಾರದಲ್ಲಿ ಶಿವಾ ದೇವಿಯನ್ನೂ ಪೂಜಿಸು. ಅತ್ಯಂತ ವಿಪತ್ತು ಬಂದರೂ ನೀನು ಅದನ್ನು ದಾಟಿ, ಸೋಲದೆ ಇರುತ್ತೀಯೆ.

Verse 38

घोराद्घोरं प्रपन्नापि महाक्लेशं भयानकम् । शिवपूजाप्रभावेण तरिष्यसि महद्भयम्

ನೀನು ಅತ್ಯಂತ ಘೋರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟು, ಮಹಾ ಭಯಂಕರ ಕ್ಲೇಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರೂ—ಶಿವಪೂಜೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ಮಹಾಭಯವನ್ನು ದಾಟುವೆ.

Verse 39

इत्थं सीमंतिनीं सम्यगनुशास्य पुनः सती । ययौ सापि वरारोहा राजपुत्री तथाऽकरोत्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸೀಮಂತಿನಿಗೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿ ಸತಿ ಮತ್ತೆ ಹೊರಟಳು. ಆ ಸುಂದರರೂಪಿಣಿ ರಾಜಕುಮಾರಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿತು.

Verse 40

दमयंत्यां नलस्यासीदिंद्रसेनाभिधः सुतः । तस्य चंद्रांगदो नाम पुत्रोभू च्चंद्रसन्निभः

ದಮಯಂತಿಯಿಂದ ನಲನಿಗೆ ಇಂದ್ರಸೇನನೆಂಬ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನಿಗೆ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ಚಂದ್ರಾಂಗದನೆಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 41

चित्रवर्मा नृपश्रेष्ठस्तमाहूय नृपात्मजम् । कन्यां सीमंतिनीं तस्मै प्रायच्छद्गुर्वनुज्ञया

ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಚಿತ್ರವರ್ಮ ರಾಜನು ಆ ರಾಜಕುಮಾರನನ್ನು ಕರೆಸಿ, ಗುರುವಿನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಪುತ್ರಿ ಸೀಮಂತಿನಿಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಿ ನೀಡಿದನು।

Verse 42

सोऽभून्महोत्सवस्तत्र तस्या उद्वाहकर्मणि । यत्र सर्वमहीपानां समवायो महानभूत्

ಅವಳ ವಿವಾಹಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಮಹೋತ್ಸವವು ನಡೆಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆಯ ರಾಜರ ಮಹಾಸಮಾವೇಶವು ಸೇರಿತು।

Verse 43

तस्याः पाणिग्रहं काले कृत्वा चंद्रांगदः कृती । उवास कतिचिन्मासांस्तत्रैव श्वशुरालये

ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥನಾದ ಚಂದ್ರಾಂಗದನು ಅವಳ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಂತರ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ವಶುರಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು।

Verse 44

एकदा यमुनां तर्तुं स राजतनयो बली । आरुरोह तरीं कैश्चिद्वयस्यैः सह लीलया

ಒಮ್ಮೆ ಆ ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಜಕುಮಾರನು ಯಮುನಾ ದಾಟಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ತನ್ನ ಸಮವಯಸ್ಕ ಕೆಲವು ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಲೀಲೆಯಿಂದ ದೋಣಿಗೆ ಏರಿದನು।

Verse 45

तस्मिंस्तरति कालिंदीं राजपुत्रे विधेर्वशात् । ममज्ज सह कैवतैरावर्त्ताभिहता तरी

ರಾಜಕುಮಾರನು ಕಾಲಿಂದೀ (ಯಮುನಾ) ದಾಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ವಿಧಿವಶಾತ್ ಭ್ರಮರದ ಹೊಡೆತದಿಂದ ದೋಣಿ ದೋಣಿಗಾರರೊಡನೆ ಮುಳುಗಿತು।

Verse 46

हा हेति शब्दः सुमहानासीत्तस्यास्तटद्वये । पश्यतां सर्वसैन्यानां प्रलापो दिवम स्पृशत्

ಅದರ ಎರಡೂ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ “ಹಾ! ಹಾ!” ಎಂಬ ಮಹಾನಾದ ಎದ್ದಿತು. ಎಲ್ಲ ಸೇನೆಗಳು ನೋಡುತ್ತಿರಲು ಆ ವಿಲಾಪವು ಆಕಾಶವನ್ನೇ ತಾಕುವಂತೆ ಏರಿತು.

Verse 47

मज्जंतो मम्रिरे केचित्केचिद्ग्राहोदरं गताः । राजपुत्रादयः केचिन्नादृश्यंत महाजले

ಕೆಲವರು ಮುಳುಗಿ ಸತ್ತರು; ಕೆಲವರು ಗ್ರಾಹಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಸೇರಿದರು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು—ರಾಜಕುಮಾರ ಮೊದಲಾದವರು—ಆ ಮಹಾಜಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದರು.

Verse 48

तदुपश्रुत्य राजापि चित्रवर्मातिवि ह्वलः । यमुनायास्तटं प्राप्य विचेष्टः समजायत

ಆ ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜ ಚಿತ್ರವರ್ಮನೂ ಅತೀವ ವಿಹ್ವಲನಾದನು. ಯಮುನೆಯ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅವನು ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿ ತಡಬಡಿಸಿದನು.

Verse 49

श्रुत्वाथ राजपत्न्यश्च वभूबुर्गतचेतनाः । सा च सीमंतिनी श्रुत्वा पपाप डूवि मूर्च्छिता

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜಪತ್ನಿಯರು ಚೇತನೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಸೀಮಂತಿನಿಯೂ ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಳಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಳು.

Verse 50

तथान्ये मंत्रिमुख्याश्च नायकाः सपुरोहिताः । विह्वलाः शोकसंतप्ता विलेपुर्मुक्तमूर्धजाः

ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು, ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಪುರೋಹಿತರೂ ಶೋಕದಿಂದ ದಗ್ಧರಾಗಿ ವಿಹ್ವಲರಾದರು; ಕೂದಲನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಅಳುತ್ತಾ ವಿಲಪಿಸಿದರು.

Verse 51

इंद्रसेनोपि राजेद्रः पुत्रवार्त्तां सुदुःखितः । आकर्ण्य सह पत्नीभिर्नष्टसंज्ञः पपात ह

ರಾಜೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರಸೇನನು ಸಹ ಪುತ್ರವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಅತಿದುಗುಡದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು. ರಾಣಿಯರೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಲೇ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.

Verse 52

तन्मंत्रिणश्च तत्पौरास्तथा तद्देशवासिनः । आबालवृद्धवनिताश्चुक्रुशुः शोकविह्वलाः

ಆಮೇಲೆ ಅವನ ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಪಟ್ಟಣದ ಜನರು ಹಾಗೂ ಆ ದೇಶದ ನಿವಾಸಿಗಳು—ಚಿಕ್ಕ ಬಾಲಕಿಯರಿಂದ ವೃದ್ಧ ಸ್ತ್ರೀಯರವರೆಗೆ—ಶೋಕದಿಂದ ವಿಹ್ವಲರಾಗಿ ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 53

शोकात्केचिदुरो जघ्नुः शिरो जघ्नुश्च केचन । हा राजपुत्र हा तात क्वासि क्वासीति बभ्रमुः

ಶೋಕದಿಂದ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಎದೆಗೆ ಹೊಡೆದುಕೊಂಡರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆದುಕೊಂಡರು. ‘ಹಾ ರಾಜಕುಮಾರ! ಹಾ ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ! ನೀ ಎಲ್ಲಿದ್ದೀಯ—ಎಲ್ಲಿದ್ದೀಯ?’ ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ಅಲೆದರು.

Verse 54

एवं शोकाकुलं दीनमिंद्रसेनमहीपतेः । नगरं सहसा क्षुब्धं चित्रवर्मपुरं तथा

ಈ ರೀತಿ ಶೋಕದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ದೀನನಾದ ಮಹಾರಾಜ ಇಂದ್ರಸೇನನ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಚಿತ್ರವರ್ಮಪುರ ನಗರವೂ ಸಹಸಾ ಕದಡಿ ಅಶಾಂತವಾಯಿತು.

Verse 55

अथ वृद्धैः समाश्वस्तश्चित्रवर्मा महीपतिः । शनैर्नगरमागत्य सान्त्वयामास चात्मजाम्

ಆಮೇಲೆ ಹಿರಿಯರಿಂದ ಸಾಂತ್ವನ ಪಡೆದು ಧೈರ್ಯಗೊಂಡ ಮಹಾರಾಜ ಚಿತ್ರವರ್ಮನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಸಾಂತ್ವನಪಡಿಸಿದನು.

Verse 56

स राजांभसिमग्नस्य जामातुस्तस्य बांधवैः । आगतैः कारयामास साकल्यादौर्ध्वदैहिकम्

ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ತನ್ನ ಅಳಿಯನಿಗಾಗಿ ಬಂದ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ರಾಜನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಔರ್ಧ್ವದೇಹಿಕ (ಅಂತ್ಯೇಷ್ಠಿ) ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿಸಿದನು।

Verse 57

सा च सीमंतिनी साध्वी भर्तृलोकमतिः सती । पित्रा निषिद्धा स्नेहेन वैधव्यं प्रत्यपद्यत

ಆ ಸೀಮಂತಿನಿ ಸಾಧ್ವಿ ಸತಿ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಭರ್ತೃಲೋಕದಲ್ಲೇ ಪರಾಯಣಳಾಗಿ; ತಂದೆ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ತಡೆದರೂ ವೈಧವ್ಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದಳು।

Verse 58

मुनेः पत्न्योऽपदिष्टं यत्सोमवारव्रतं शुभम् । न तत्याज शुभाचारा वैधव्यं प्राप्तवत्यपि

ಮುನಿಯ ಪತ್ನಿಯರು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಶುಭ ಸೋಮವಾರ ವ್ರತವನ್ನು ಆ ಶುಭಾಚಾರಿಣಿ, ವೈಧವ್ಯ ಬಂದರೂ, ತ್ಯಜಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 59

एवं चतुर्दशे वर्षे दुःखं प्राप्य सुदारुणम् । ध्यायन्ती शिवपादाब्जं वत्सरत्रयमत्यगात्

ಹೀಗೆ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣ ದುಃಖವನ್ನು ಪಡೆದು, ಶಿವನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಅವಳು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆಯಿತು।

Verse 60

पुत्रशोकादिवोन्मत्तमिंद्रसेनं महीपतिम् । प्रसह्य तस्य दायादाः सप्तांगं जह्रुरोजसा

ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತನಂತಾದ ರಾಜ ಇಂದ್ರಸೇನನನ್ನು ಅವನ ದಾಯಾದರು ಬಲವಂತವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಶಕ್ತಿಬಲದಿಂದ ಸಪ್ತಾಂಗ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡರು।

Verse 61

हृतसिंहासनः शूरैर्दायादैः सोऽप्रजो नृपः । निगृह्य काराभवने सपत्नीको निवेशितः

ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದ ಆ ರಾಜನ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಶೂರ ದಾಯಾದರು ಕಸಿದುಕೊಂಡರು. ಅವನು ಬಂಧಿತನಾಗಿ ರಾಣಿಯೊಡನೆ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 62

चंद्रागदोऽपि तत्पुत्रो निमग्नो यमुनाजले । अधोधोमज्जमानोऽसौ ददर्शोरगकामिनीः

ಅವನ ಪುತ್ರ ಚಂದ್ರಾಗದನೂ ಯಮುನಾ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು. ಇನ್ನೂ ಇನ್ನೂ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಅವನು ನಾಗಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 63

जलक्रीडासु सक्तास्ता दृष्ट्वा राजकुमार कम् । विस्मितास्तमथो निन्युः पातालं पन्नगालयम्

ಜಲಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಆ ನಾಗಕನ್ಯೆಯರು ರಾಜಕುಮಾರನನ್ನು ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟರು. ಬಳಿಕ ಅವನನ್ನು ಪಾತಾಳದ ಪನ್ನಗಾಲಯಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು.

Verse 64

स नीयमानस्तरसा पन्नगीभिर्नृपात्मजः । तक्षकस्य पुरं रम्यं विवेश परमाद्भुतम्

ನಾಗಕನ್ಯೆಯರು ವೇಗವಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆ ನೃಪಪುತ್ರನು ತಕ್ಷಕನ ಪರಮಾದ್ಭುತವಾದ ರಮ್ಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 65

सोऽपश्यद्राजतनयो महेंद्रभवनोपमम् । महारत्नपरिभ्राजन्मयूखपरिदीपितम्

ಅಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರನು ಮಹೇಂದ್ರಭವನದಂತೆ ಇರುವ ಅರಮನೆ ಕಂಡನು; ಮಹಾರತ್ನಗಳ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಅದು ಸರ್ವತ್ರ ದೀಪ್ತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 66

वज्रवैडूर्यपाचादिप्रासादशतसंकुलम् । माणिक्य गोपुरद्वारं मुक्तादामभिरुज्ज्वलम्

ಅದು ವಜ್ರ, ವೈಡೂರ್ಯ, ಸ್ಫಟಿಕಾದಿ ರತ್ನಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ನೂರಾರು ಪ್ರಾಸಾದಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು; ಮಾಣಿಕ್ಯಖಚಿತ ಗೋಪುರದ್ವಾರ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 67

चंद्रकांतस्थलं रम्यं हेमद्वारकपाटकम् । अनेकशतसाहस्रमणिदीपविराजितम्

ಅಲ್ಲಿನ ರಮ್ಯ ಆವರಣ ಚಂದ್ರಕಾಂತಮಣಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿತ್ತು; ಬಾಗಿಲಿನ ಕಪಾಟಗಳು ಸ್ವರ್ಣಮಯವಾಗಿದ್ದು, ನೂರಾರು-ಸಾವಿರಾರು ಮಣಿದೀಪಗಳಿಂದ ಅದು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 68

तत्रापश्यत्सभा मध्ये निषण्णं रत्नविष्टरे । तक्षकं पन्नगाधीशं फणानेकशतोज्ज्वलम्

ಅಲ್ಲಿ ಸಭಾಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರತ್ನಖಚಿತ ಆಸನದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದ ಪನ್ನಗಾಧೀಶ ತಕ್ಷಕನನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು; ನೂರಾರು ಫಣಗಳ ಕాంతಿಯಿಂದ ಅವನು ದೀಪ್ತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 69

दिव्यांबरधरं दीप्तं रत्नकुण्डलराजितम् । नानारत्नपरिक्षिप्तमुकुट द्युतिरंजितम्

ಅವನು ದಿವ್ಯಾಂಬರಧಾರಿಯಾಗಿ ದೀಪ್ತನಾಗಿದ್ದನು, ರತ್ನಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿದ್ದನು; ನಾನಾರತ್ನಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಮುಕುಟದ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಅವನು ರಂಜಿತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 70

फणामणिमयूखाढ्यैरसंख्यैः पन्नगोत्तमैः । उपासितं प्रांजलिभिश्चित्ररत्नविभूषितैः

ಫಣಗಳ ಮಣಿಕಿರಣಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾದ ಅಸಂಖ್ಯ ಪನ್ನಗೋತ್ತಮರು ಅವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರು ಪ್ರಾಂಜಲಿಗಳಾಗಿ ನಿಂತು, ವಿಚಿತ್ರ ರತ್ನಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 71

रूपयौवनमाधुर्यविलासगति शोभिना । नागकन्यासहस्रेण समंतात्परिवारितम्

ಅವನು ರೂಪ, ಯೌವನ, ಮಾಧುರ್ಯ, ವಿಲಾಸ ಮತ್ತು ಮನೋಹರ ಗತಿಯ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಸಹಸ್ರ ನಾಗಕನ್ಯೆಯರು ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿದ್ದರು.

Verse 72

दिव्याभरणदीप्तांगं दिव्यचंदनचर्चितम् । कालाग्निमिव दुर्धर्षं तेजसादित्यसन्निभम्

ಅವನ ಅಂಗಗಳು ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ದೀಪ್ತವಾಗಿದ್ದವು, ದಿವ್ಯ ಚಂದನದಿಂದ ಲೇಪಿತನಾಗಿದ್ದನು; ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯಂತೆ ದುರ್ಧರ್ಷ, ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಸನ್ನಿಭನು.

Verse 73

दृष्ट्वा राजसुतो धीरः प्रणिपत्य सभास्थले । उत्थितः प्रांजलिस्तस्य तेजसाक्षिप्तलोचनः

ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ಧೀರ ರಾಜಪುತ್ರನು ಸಭಾಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು; ಬಳಿಕ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಎದ್ದನು, ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಆ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿ ಮರುಳಾದವು.

Verse 74

नागराजोपि तं दृष्ट्वा राजपुत्रं मनोरमम् । कोऽयं कस्मादिहायात इति पप्रच्छ पन्नगीः

ನಾಗರಾಜನೂ ಆ ಮನೋಹರ ರಾಜಪುತ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ ನಾಗಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಕೇಳಿದನು—“ಇವನು ಯಾರು? ಎಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದನು?”

Verse 75

ता ऊचुर्यमुनातोये दृष्टोऽस्माभिर्यदृच्छया । अज्ञातकुलनामायमानीतस्तव सन्निधिम्

ಅವರು ಹೇಳಿದರು—“ಯಮುನಾ ಜಲದಲ್ಲಿ ಯದೃಚ್ಛಯಾಗಿ ಇವನನ್ನು ನಾವು ಕಂಡೆವು. ಇವನ ಕುಲವೂ ನಾಮವೂ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ನಿಮ್ಮ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಕರೆತಂದೆವು.”

Verse 76

अथ पृष्टो राजपुत्रस्तक्षकेण महात्मना । कस्यासि तनयः कस्त्वं को देशः कथमागतः

ಆಗ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ತಕ್ಷಕನು ರಾಜಕುಮಾರನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು— “ನೀನು ಯಾರ ಮಗ? ನೀನು ಯಾರು? ನಿನ್ನ ದೇಶ ಯಾವುದು? ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬಂದೆ?”

Verse 77

राजपुत्रो वचः श्रुत्वा तक्षकं वाक्यमब्रवीत्

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜಕುಮಾರನು ತಕ್ಷಕನಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು।

Verse 78

राजपुत्र उवाच । अस्ति भूमंडले कश्चिद्देशो निषधसंज्ञकः । तस्याधिपोऽभवद्राजा नलो नाम महा यशाः । स पुण्यकीर्तिः क्षितिपो दमयन्तीपतिः शुभः

ರಾಜಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು— “ಈ ಭೂಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ‘ನಿಷಧ’ ಎಂಬ ದೇಶವಿದೆ. ಅದರ ಅಧಿಪತಿ ನಲನೆಂಬ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ರಾಜನು—ಪುಣ್ಯಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಭೂಪತಿ, ಶುಭ ದಮಯಂತಿಯ ಪತಿ।”

Verse 79

तस्मादपींद्रसेनाख्यस्तस्य पुत्रो महाबलः । चंद्रांगदोस्मि नाम्नाहं नवोढः श्वशुरालये । विहरन्यमुनातोये निमग्नो देवचोदितः

“ಅವರಿಂದ ಇಂದ್ರಸೇನನೆಂಬ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು. ನಾನು ಅವನ ಮಗ—ನನ್ನ ಹೆಸರು ಚಂದ್ರಾಂಗದ. ಹೊಸದಾಗಿ ವಿವಾಹವಾಗಿ ಮಾವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದೆ; ಯಮುನಾಜಲದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ದೇವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನಾನು ಮುಳುಗಿದೆ।”

Verse 80

एताभिः पन्नगस्त्रीभिरानीतोस्मि तवांतिकम् । दृष्ट्वाहं तव पादाब्जं पुण्यैर्जन्मांतरार्जितैः

“ಈ ಪನ್ನಗಸ್ತ್ರೀಯರು ನನ್ನನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪೂರ್ವಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಇಂದು ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಪಾದಪದ್ಮದ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ।”

Verse 81

अद्य धन्योऽस्मि धन्योऽस्मि कृतार्थो पितरौ मम । यत्प्रेक्षितोऽहं कारुण्यात्त्वया संभाषितोपि च

ಇಂದು ನಾನು ಧನ್ಯನು—ನಿಜಕ್ಕೂ ಧನ್ಯನು! ಕರುಣೆಯಿಂದ ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ, ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾತಾಡಿದುದರಿಂದ ನನ್ನ ತಂದೆತಾಯಿ ಕೃತಾರ್ಥರಾದರು।

Verse 82

सूत उवाच । इत्युदारमसंभ्रांतं वचः श्रुत्वातिपेशलम् । तक्षकः पुनरौत्सुक्याद्बभाषे राजनंदनम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಆ ಉದಾರ, ಅಸಂಭ್ರಾಂತ, ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ತಕ್ಷಕನು ಮತ್ತೆ ಉತ್ಸುಕತೆಯಿಂದ ರಾಜಕುಮಾರನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 83

तक्षक उवाच । भोभो नरेंद्रदायाद मा भैषीर्धीरतां व्रज । सर्वदेवेषु को देवो युष्माभिः पूज्यते सदा

ತಕ್ಷಕನು ಹೇಳಿದನು: ಓ ರಾಜನ ವಾರಸನೇ, ಭಯಪಡಬೇಡ; ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊ. ಎಲ್ಲಾ ದೇವರಲ್ಲಿ ನೀವು ಸದಾ ಯಾರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತೀರಿ?

Verse 84

राजपुत्र उवाच । यो देवः सर्वेदेवेषु महादेवं इति स्मृतः । पूज्यते स हि विश्वात्मा शिवोऽस्माभिरुमापतिः

ರಾಜಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲ್ಲಾ ದೇವರಲ್ಲಿ ‘ಮಹಾದೇವ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವ ದೇವನು—ಅವನೇ ವಿಶ್ವಾತ್ಮ, ಉಮಾಪತಿ ಶಿವನು; ಅವನನ್ನೇ ನಾವು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆ।

Verse 85

यस्य तेजोंशलेशेन रजसा च प्रजापतिः । कृतरूपोऽसृजद्विश्वं स नः पूज्यो महेश्वरः

ಯಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಅಲ್ಪಾಂಶದಿಂದಲೂ ರಜೋಗುಣದ ಮೂಲಕವೂ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ರೂಪಧರಿಸಿ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೋ—ಆ ಮಹೇಶ್ವರನೇ ನಮ್ಮ ಪೂಜ್ಯನು।

Verse 86

यस्यांशात्सात्त्विकं दिव्यं बिभ्रद्विष्णुः सनातनः । विश्वं बिभर्त्ति भूतात्मा शिवोऽस्माभिः स पूज्यते

ಯಾರ ಅಂಶದಿಂದ ಸನಾತನ ವಿಷ್ಣು ದಿವ್ಯ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಭೂತಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮನಾಗಿ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೋ—ಆ ಶಿವನೇ ನಮ್ಮ ಪೂಜ್ಯನು.

Verse 87

यस्यांशात्तामसाज्जातो रुद्रः कालाग्निसन्निभः । विश्वमेतद्धरत्यंते स पूज्योऽस्माभिरीश्वरः

ಯಾರ ಅಂಶದಿಂದ ತಮೋಗುಣದಿಂದ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ರುದ್ರನು ಜನಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೋ—ಆ ಈಶ್ವರನೇ ನಮ್ಮ ಪೂಜ್ಯನು.

Verse 88

यो विधाता विधातुश्च कारणस्यापि कारणम् । तेजसां परमं तेजः स शिवो नः परा गतिः

ಅವನೇ ವಿಧಾತ, ವಿಧಾತನಿಗೂ ವಿಧಾತ; ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಕಾರಣ; ಎಲ್ಲ ತೇಜಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ತೇಜಸ್ಸು—ಆ ಶಿವನೇ ನಮ್ಮ ಪರಮ ಗತಿ.

Verse 89

योंतिकस्थोऽपि दूरस्थः पापोपहृतचेतसाम् । अपरिच्छेद्य धामासौ शिवो नः परमा गतिः

ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಪಾಪದಿಂದ ಅಪಹೃತಚಿತ್ತರಿಗೆ ದೂರವಾಗಿ ತೋರುವವನು; ಯಾರ ಧಾಮ ಅಪ್ರಮೇಯವೋ—ಆ ಶಿವನೇ ನಮ್ಮ ಪರಮ ಗತಿ.

Verse 90

योऽग्नौ तिष्ठति यो भूमौ यो वायौ सलिले च यः । य आकाशे च विश्वात्मा स पूज्यो नः सदाशिवः

ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವವನು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವವನು, ವಾಯುವಲ್ಲಿಯೂ ಜಲದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವವನು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನಾಗಿ ವಿರಾಜಿಸುವವನು—ಆ ಸದಾಶಿವನೇ ನಮ್ಮ ಪೂಜ್ಯನು.

Verse 91

यः साक्षी सर्वभूतानां य आत्मस्थो निरंजनः । यस्येच्छावशगो लोकः सोऽस्माभिः पूज्यते शिवः

ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಸಾಕ್ಷಿ, ಆತ್ಮಸ್ಥನಾಗಿ ನಿರಂಜನನಾಗಿರುವವನು; ಅವನ ಇಚ್ಛಾವಶದಿಂದ ಲೋಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ—ಆ ಶಿವನನ್ನೇ ನಾವು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆ.

Verse 92

यमेकमाद्यं पुरुषं पुराणं वदंति भिन्नं गुणवैकृतेन । क्षेत्रज्ञमेकेथ तुरीयमन्ये कूटस्थमन्ये स शिवो गतिर्नः

ಆ ಏಕ ಆದ್ಯ ಪುರುಷನನ್ನು, ಪುರಾತನನನ್ನು ಗುಣವಿಕಾರಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ, ಕೆಲವರು ತುರೀಯ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕೂಟಸ್ಥ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ—ಆ ಶಿವನೇ ನಮ್ಮ ಗತಿ.

Verse 93

यं नास्पृशंश्चैत्यमचिंत्यतत्त्वं दुरंतधामानमतत्स्वरूपम् । मनोवचोवृत्तय आत्मभाजां स एष पूज्यः परमः शिवो नः

ಮನಸ್ಸು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲಾರದವನು—ಅಚಿಂತ್ಯ ತತ್ತ್ವವುಳ್ಳವನು, ದುರಂತ ಧಾಮವುಳ್ಳವನು, ‘ಇದೇ’ ಎಂಬ ಭಾವಕ್ಕೆ ಅತೀತ ಸ್ವರೂಪನು; ಆತ್ಮಭಾಜರ ಮನೋ-ವಾಕ್ವೃತ್ತಿಗಳು ಕೂಡ ತಲುಪಲಾರದವನು—ಆ ಪರಮ ಶಿವನೇ ನಮ್ಮ ಪೂಜ್ಯನು.

Verse 94

यस्य प्रसादं प्रतिलभ्य संतो वांछंति नैंद्रं पदमुज्ज्वलं वा । निस्तीर्णकर्मार्गलकालचक्राश्चरंत्यभीताः स शिवो गतिर्नः

ಅವನ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಪಡೆದ ಸಂತರಿಗೆ ಇಂದ್ರನ ದೀಪ್ತ ಪದವೂ ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಕರ್ಮಬಂಧಗಳ ಅಡ್ಡಿ ಹಾಗೂ ಕಾಲಚಕ್ರವನ್ನು ದಾಟಿ ಅವರು ಭೀತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ—ಆ ಶಿವನೇ ನಮ್ಮ ಗತಿ.

Verse 95

यस्य स्मृतिः सकलपापरुजां विघातं सद्यः करोत्यपि चु पुल्कसजन्मभाजाम् । यस्य स्वरूपमखिलं श्रुतिभिर्विमृग्यं तस्मै शिवाय सततं करवाम पूजाम्

ಅವನ ಸ್ಮರಣೆ ಸಕಲ ಪಾಪಜನ್ಯ ವೇದನೆಯನ್ನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ—ಪುಲ್ಕಶಜನ್ಮಧಾರಕರಿಗೂ ಸಹ; ಅವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಶ್ರುತಿಗಳು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತವೆ—ಆ ಶಿವನಿಗೆ ನಾವು ಸದಾ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ.

Verse 96

यन्मूर्ध्नि लब्धनिलया सुरलोकसिंधुर्यस्यांगगां भगवती जगदंबिका च । यत्कुंडले त्वहह तक्षकवासुकी द्वौ सोऽस्माकमेव गतिरर्धशशांकमौलिः

ಯಾರ ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೇವಲೋಕದ ನದಿ ನೆಲೆಸಿದಳೋ, ಯಾರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಭಗವತಿ ಗಂಗೆಯೂ ಜಗದಂಬಿಕೆಯೂ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾರೋ; ಯಾರ ಕಿವಿಕುಂಡಲಗಳಲ್ಲಿ—ಅಹೋ!—ತಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ವಾಸುಕಿಯಿಬ್ಬರೂ ಇರುವರೋ—ಆ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಮೌಳಿ ಪ್ರಭುವೇ ನಮ್ಮ ಪರಮ ಗತಿ।

Verse 97

जयति निगमचूडाग्रेषु यस्यांघ्रिपद्मं जयति च हृदि नित्यं योगिनां यस्य मूर्तिः । जयति सकलतत्त्वोद्भासनं यस्य मूर्तिः स विजितगुणसर्गः पूज्यतेऽस्माभिरीशः

ವೇದಗಳ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾದ ಅವರ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ಜಯ; ಯೋಗಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ವಾಸಿಸುವ ಅವರ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಜಯ. ಸಮಸ್ತ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಅವರ ರೂಪಕ್ಕೆ ಜಯ—ಗುಣಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಆ ಈಶ್ವರನನ್ನು ನಾವು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆ।

Verse 98

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य तक्षकः प्रीतमानसः । जातभक्तिर्महादेवे राजपुत्रमभाषत

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ತಕ್ಷಕನು ಹರ್ಷಚಿತ್ತನಾದನು; ಮಹಾದೇವನ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿ ಉದಯಿಸಿ, ಅವನು ರಾಜಪುತ್ರನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 99

तक्षक उवाच । परितुष्टोऽस्मि भद्रं स्तात्तव राजेद्रनंदन । बालोपि यत्परं तत्त्वं वेत्सि शैवं परात्परम्

ತಕ್ಷಕನು ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ, ರಾಜಾಧಿರಾಜನ ಪುತ್ರನೇ. ನೀನು ಬಾಲನಾಗಿದ್ದರೂ ಶೈವವಾದ ಪರಾತ್ಪರ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವೆ।

Verse 100

एष रत्नमयो लोक एताश्चारुदृशोऽबलाः । एते कल्पद्रुमाः सर्वे वाप्योमृतरसांभसः

ಈ ಲೋಕ ರತ್ನಮಯವಾಗಿದೆ; ಈ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮನೋಹರದೃಷ್ಟಿಯವರು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳು, ಈ ಕೆರೆಗಳ ನೀರು ಅಮೃತರಸದಂತೆ ಇದೆ।

Verse 101

नात्र मृत्युभयं घोरं न जरारोगपीडनम् । यथेष्टं विहरात्रैव भुंक्ष्व भोगान्यथोचितान्

ಇಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಮರಣಭಯವಿಲ್ಲ, ಜರಾ-ರೋಗಪೀಡೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸಿ, ಯಥೋಚಿತ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸು।

Verse 110

तत्सहायार्थमेकं च पन्नगेंद्रकुमारकम् । नियुज्य तक्षकः प्रीत्या गच्छेति विससर्ज तम्

ಅವನ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ತಕ್ಷಕನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪನ್ನಗೇಂದ್ರನ ಒಬ್ಬ ಕುಮಾರನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿ, ‘ಹೋಗು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು।

Verse 120

का त्वं कस्य कलत्रं वा कस्यासि तनया सती । किमिदं तेंगने बाल्ये दुःसहं शोकलक्षणम्

ನೀನು ಯಾರು? ಯಾರ ಪತ್ನಿ, ಅಥವಾ ಯಾರ ಸತ್ಕನ್ಯೆ? ಓ ಸೂಕುಮಾರಾಂಗಿಯೇ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ನೀನು ಏಕೆ ಈ ದುಸ್ಸಹ ಶೋಕಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದೀಯೆ?

Verse 130

दृष्टपूर्व इवाभासि मया च स्वजनो यथा । सर्वं कथय तत्त्वेन सत्यसारा हि साधवः

ನೀನು ನನಗೆ ಹಿಂದೆ ಕಂಡವನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೀಯೆ, ನನ್ನ ಸ್ವಜನನಂತೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳು; ಸಜ್ಜನರು ಸತ್ಯಸಾರರೇ.

Verse 140

स्वपाणिस्पर्शनोद्भिन्नपुलकांचितविग्रहम् । पूर्व दृष्टानि चांगेषु लक्षणानि स्वरादिषु । वयःप्रमाणं वर्णं च परीक्ष्यैनमतर्कयत्

ಅವಳು ತನ್ನ ಕೈಯ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚ ಉಂಟಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ—ಸ್ವರಾದಿಗಳಲ್ಲಿ—ಹಿಂದೆ ಕಂಡ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಅವನ ವಯಸ್ಸು, ದೇಹಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ವರ್ಣವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನಂತರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದಳು।

Verse 141

एष एव पतिर्मे स्याद्ध्रुवं नान्यो भविष्यति । अस्मिन्नेव प्रसक्तं मे हृदयं प्रेमकातरम्

ಇವನೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಪತಿ; ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಆಗರು. ಇವನಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಹೃದಯ ಬಂಧಿತವಾಗಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕಾತರವಾಗಿದೆ.

Verse 142

परलोकादिहायातः कथमेवं स्वरूपधृक् । दुर्भाग्यायाः कथं मे स्याद्भर्तुर्नष्टस्य दर्शनम्

ಪರಲೋಕದಿಂದ ಇವನು ಇದೇ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬಂದನು? ನಾನು ದುರ್ಭಾಗ್ಯವತಿ; ನಷ್ಟವಾದ ನನ್ನ ಭರ್ತನ ದರ್ಶನ ನನಗೆ ಹೇಗೆ ದೊರಕಿತು?

Verse 143

स्वप्नोयं किमु न स्वप्नो भ्रमोऽयं किं तु न भ्रमः । एष धूर्तोऽथवा कश्चिद्यक्षो गंधर्व एव वा

ಇದು ಸ್ವಪ್ನವೇ, ಅಥವಾ ಸ್ವಪ್ನವಲ್ಲವೇ? ಇದು ಭ್ರಮೆಯೇ, ಅಥವಾ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲವೇ? ಇವನು ಧೂರ್ತನಾ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೋ ಯಕ್ಷನಾ, ಇಲ್ಲವೇ ನಿಜಕ್ಕೂ ಗಂಧರ್ವನಾ?

Verse 150

स पुरोपवनाभ्याशे स्थित्वा तं फणि पुत्रकम् । विससर्जात्मदायादान्नृपासनगतान्प्रति

ಅವನು ರಾಜೋಪವನದ ಸಮೀಪ ನಿಂತು ಆ ನಾಗಕುಮಾರನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ರಾಜಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ತನ್ನ ವಾರಸುದಾರರ ಕಡೆಗೆ ಅವನನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದನು.

Verse 151

स गत्वोवाच ताञ्छीघ्रमिंद्रसेनो विमुच्यताम् । चंद्रांगदस्तस्य सुतः प्राप्तोऽयं पन्नगाल यात्

ಅವನು ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದನು—‘ಇಂದ್ರಸೇನನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿರಿ. ಇವನು ಅವನ ಪುತ್ರ ಚಂದ್ರಾಂಗದ; ನಾಗಲೋಕದಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.’

Verse 152

नृपासनं विमुंचंतु भवंतो न विचार्यताम् । नो चेच्चंद्रागदस्याशु बाणाः प्राणान्हरंति वः

ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ತಕ್ಷಣ ರಾಜಾಸನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿರಿ; ವಿಚಾರಿಸಿ ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಚಂದ್ರಾಂಗದನ ವೇಗವಾದ ಬಾಣಗಳು ಶೀಘ್ರವೇ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವವು.

Verse 153

स मग्नो यमुनातोये गत्वा तक्षकमंदिरम् । लब्ध्वा च तस्य साहाय्यं पुनर्लोकादिहागतः

ಅವನು ಯಮುನಾ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವನಾಗಿ ತಕ್ಷಕನ ಮಂದಿರ-ಪ್ರಾಸಾದಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅವನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಆ ಲೋಕದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಈ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದನು.

Verse 160

तं पादमूले पतितं स्वपुत्रं विवेद नासौ पृथिवीपतिः क्षणम् । प्रबोधितोऽमात्यजनैः कथंचिदुत्थाय क्लिन्नेन हृदालिलिंग

ತನ್ನ ಪಾದಮೂಲದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಆ ಭೂಪತಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅಮಾತ್ಯರು ಹೇಗೋ ಎಬ್ಬಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವನು ಎದ್ದು, ದುಃಖದಿಂದ ನೆನೆಯಿದ ಹೃದಯದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿದನು.

Verse 170

चन्द्रांगदोऽपि रत्नाद्यैरानीतैस्तक्षकालयात् । स्वां पत्नीं भूषयां चक्रे मर्त्यानामतिदुर्लभैः

ಚಂದ್ರಾಂಗದನು ಕೂಡ ತಕ್ಷಕನ ಆಲಯದಿಂದ ತಂದ ರತ್ನಾದಿಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದನು; ಅವು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವಾದವು.

Verse 177

सूत उवाच । विचित्रमिदमाख्यानं मया समनुवर्णितम् । भूयोऽपि वक्ष्ये माहात्म्यं सोमवारव्रतोदितम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನು ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಮತ್ತೆ ಸೋಮವಾರ ವ್ರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು.