Adhyaya 85

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र नर्मदायाः पुरातनम् । ब्रह्महत्याहरं तीर्थं वाराणस्या समं हि तत्

ಶ್ರೀಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ! ನಂತರ ನರ್ಮದೆಯ ಪುರಾತನ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಅದು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪಾಪವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವ ತೀರ್ಥ; ನಿಜಕ್ಕೂ ವಾರಾಣಸಿಗೆ ಸಮಾನ.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । आश्चर्यं कथ्यतां ब्रह्मन्यद्वृत्तं नर्मदातटे । वाराणस्या समं कस्मादेतत्कथय मे प्रभो

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಈ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು; ನರ್ಮದಾ ತಟದಲ್ಲಿ ಏನು ಸಂಭವಿಸಿತು? ಇದು ವಾರಾಣಸಿಗೆ ಸಮಾನವೆಂದೇಕೆ? ಪ್ರಭು, ನನಗೆ ವಿವರಿಸು।

Verse 3

निमग्नो दुःखसंसारे हृतराज्यो द्विजोत्तम । युष्मद्वाणीजलस्नातो निर्दुःखः सह बान्धवैः

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ದುಃಖಮಯ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವನು, ನಿಮ್ಮ ವಾಣಿ-ರೂಪ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ದುಃಖರಹಿತನಾದನು।

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाबाहो सोमवंशविभूषण । पृष्टोऽस्मि दुर्लभं तीर्थं गुह्याद्गुह्यतरं परम्

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು— ಸಾಧು, ಸಾಧು, ಓ ಮಹಾಬಾಹೋ, ಸೋಮವಂಶವಿಭೂಷಣ! ನೀನು ದುರ್ಲಭವಾದ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೀಯೆ— ಅದು ಪರಮ, ಗುಹ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಗುಹ್ಯತರವಾದುದು।

Verse 5

आदौ पितामहस्तावत्समस्तजगतः प्रभुः । मनसा तस्य संजाता दशैव ऋषिपुंगवाः

ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹನು— ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಭು— ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಹತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।

Verse 6

मरीचिमत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् । प्रचेतसं वसिष्ठं च भृगुं नारदमेव च

ಅವರು— ಮರೀಚಿ, ಅತ್ರಿ, ಅಂಗಿರಸ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಪ್ರಚೇತಸ (ದಕ್ಷ), ವಸಿಷ್ಠ, ಭೃಗು ಮತ್ತು ನಾರದ।

Verse 7

जज्ञे प्राचेतसं दक्षं महातेजाः प्रजापतिः । दक्षस्यापि तथा जाताः पञ्चाशद्दुहिताः किल

ಪ್ರಚೇತಸನಿಂದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನು ಜನಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ದಕ್ಷನಿಗೂ ಐವತ್ತು ಪುತ್ರಿಯರು ಜನಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 8

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । तथैव स महाभागः सप्तविंशतिमिन्दवे

ಅವನು ಧರ್ಮನಿಗೆ ಹತ್ತು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು, ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ ಹದಿಮೂರು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತನು ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ)ನಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 9

रोहिणी नाम या तासामभीष्टा साभवद्विधोः । शेषासु करुणां कृत्वा शप्तो दक्षेण चन्द्रमाः

ಅವರಲ್ಲಿ ರೋಹಿಣೀ ಎಂಬವಳು ವಿಧುವಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯಳಾದಳು. ಉಳಿದವರ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರಿಸಿ ದಕ್ಷನು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಶಾಪವಿತ್ತನು.

Verse 10

क्षयरोग्यभवच्चन्द्रो दक्षस्यायं प्रजापतेः । स च शापप्रभावेण निस्तेजाः शर्वरीपतिः

ಆ ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನ ಶಾಪದಿಂದ ಚಂದ್ರನು ಕ್ಷಯರೋಗಗ್ರಸ್ತನಾದನು. ಶಾಪಪ್ರಭಾವದಿಂದ ರಾತ್ರಿನಾಥನು ತೇಜಸ್ಸು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು.

Verse 11

गतः पितामहं सोमो वेपमानोऽमृतांशुमान् । पद्मयोने नमस्तुभ्यं वेदगर्भ नमोऽस्तु ते । शरणं त्वां प्रसन्नोऽस्मि पाहि मां कमलासन

ನಡುಗುತ್ತಾ, ಅಮೃತಸಮಾನ ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಸೋಮನು ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದನು— “ಪದ್ಮಯೋನಿಯೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ವೇದಗರ್ಭನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿರಿ, ಕಮಲಾಸನನೇ.”

Verse 12

ब्रह्मोवाच । निस्तेजाः शर्वरीनाथ कलाहीनश्च दृश्यसे । उद्विग्नमानसस्तात संजातः केन हेतुना

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— “ಶರ್ವರೀನಾಥನೇ, ನೀನು ತೇಜಸ್ಸಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಲಾಹೀನನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತೀಯೆ. ತಾತಾ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಉದ್ವಿಗ್ನವಾಗಿದೆ—ಇದು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದೆ?”

Verse 13

सोम उवाच । दक्षशापेन मे ब्रह्मन्निस्तेजस्त्वं जगत्पते । निर्हारश्चास्य शापस्य कथ्यतां मे पितामह

ಸೋಮನು ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ! ದಕ್ಷನ ಶಾಪದಿಂದ ನಾನು ತೇಜಸ್ಸು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ಪಿತಾಮಹ, ಈ ಶಾಪದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿರಿ.”

Verse 14

ब्रह्मोवाच । सर्वत्र सुलभा रेवा त्रिषु स्थानेषु दुर्लभा । ओङ्कारेऽथ भृगुक्षेत्रे तथा चैवौर्वसंगमे

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ರೇವಾ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುವಳು; ಆದರೆ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಲಭಳು: ಓಂಕಾರದಲ್ಲಿ, ಭೃಗುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ಊರ್ವಾ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ।

Verse 15

तत्र गच्छ क्षपानाथ यत्र रेवान्तरं तटम् । त्वरितोऽसौ गतस्तत्र यत्र रेवौर्विसंगमः

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗು, ಹೇ ಕ್ಷಪಾನಾಥ, ರೇವಾಂತರ ತಟ ಇರುವ ಕಡೆಗೆ. ಅವನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದನು—ರೇವಾ ಮತ್ತು ಊರ್ವಾ ಸಂಗಮಸ್ಥಳಕ್ಕೆ।

Verse 16

काष्ठावस्थः स्थितः सोमो दध्यौ त्रिपुरवैरिणम् । यावद्वर्षशतं पूर्णं तावत्तुष्टो महेश्वरः

ಸೋಮನು ಕಟ್ಟಿಗೆಯಂತೆ ಅಚಲನಾಗಿ ನಿಂತು ತ್ರಿಪುರವೈರಿಯಾದ ಶಿವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು. ಪೂರ್ಣ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಾದಾಗ ಮಹೇಶ್ವರನು ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು।

Verse 17

प्रत्यक्षः सोमराजस्य वृषासन उमापतिः । साष्टाङ्गं प्रणिपत्योच्चैर्जय शम्भो नमोऽस्तु ते

ಸೋಮರಾಜನಿಗೆ ವೃಷಭಾಸನನಾದ ಉಮಾಪತಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ಸೋಮನು ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಜೋರಾಗಿ ಹೇಳಿದನು—“ಜಯ ಶಂಭೋ, ನಮೋಸ್ತು ತೇ!”

Verse 18

जय शङ्कर पापहराय नमो जय ईश्वर ते जगदीश नमः । जय वासुकिभूषणधार नमो जय शूलकपालधराय नमः

ಜಯ ಶಂಕರ, ಪಾಪಹರ—ನಮೋ ನಮಃ. ಜಯ ಈಶ್ವರ, ಜಗದೀಶ—ನಮಸ್ಕಾರ. ಜಯ ವಾಸುಕಿಭೂಷಣಧಾರ—ನಮೋ ನಮಃ. ಜಯ ಶೂಲಕಪಾಲಧಾರ—ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 19

जय अन्धकदेहविनाश नमो जय दानववृन्दवधाय नमः । जय निष्कलरूप सकलाय नमो जय काल कामदहाय नमः

ಅಂಧಕನ ದೇಹವಿನಾಶಕನಿಗೆ ಜಯ ಜಯ, ನಮಸ್ಕಾರ; ದಾನವವೃಂದವಧಕರನಿಗೆ ಜಯ ಜಯ, ನಮಸ್ಕಾರ. ನಿಷ್ಕಲರೂಪನಾಗಿಯೂ ಸಕಲರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನಿಗೆ ಜಯ ಜಯ, ನಮಸ್ಕಾರ; ಕಾಲಸ್ವರೂಪ, ಕಾಮದಾಹಕನಿಗೆ ಜಯ ಜಯ, ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 20

जय मेचककण्ठधराय नमो जय सूक्ष्मनिरञ्जनशब्द नमः । जय आदिरनादिरनन्त नमो जय शङ्कर किंकरमीश भज

ಮೇಚಕ (ಶ್ಯಾಮ) ಕಂಠಧಾರಿಯಿಗೆ ಜಯ ಜಯ, ನಮಸ್ಕಾರ; ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ನಿರಂಜನ, ಪವಿತ್ರ ಶಬ್ದಸ್ವರೂಪ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಜಯ ಜಯ, ನಮಸ್ಕಾರ. ಆದಿಯಾಗಿಯೂ ಅನಾದಿ ಹಾಗೂ ಅನಂತನಾದವನಿಗೆ ಜಯ ಜಯ, ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ಶಂಕರ, ಹೇ ಈಶ, ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ಕಿಂಕರನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸು—ನಿನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 21

एवं स्तुतो महादेवः सोमराजेन पाण्डव । तुष्टस्तस्य नृपश्रेष्ठ शिवया शङ्करोऽब्रवीत्

ಹೇ ಪಾಂಡವ, ಸೋಮರಾಜನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ ಮಹಾದೇವನು ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು. ಆಗ ಶಿವಾ (ಉಮಾ) ಸಹಿತ ಶಂಕರನು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 22

ईश्वर उवाच । वरं प्रार्थय मे भद्र यत्ते मनसि वर्तते । साधु साधु महासत्त्व तुष्टोऽहं तपसा तव

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭದ್ರ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ವರವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಬೇಡು. ಸಾಧು ಸಾಧು, ಹೇ ಮಹಾಸತ್ತ್ವ! ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 23

सोम उवाच । दक्षशापेन दग्धोऽहं क्षीणसत्त्वो महेश्वर । शापस्योपशमं देव कुरु शर्म मम प्रभो

ಸೋಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರ, ದಕ್ಷನ ಶಾಪದಿಂದ ನಾನು ದಗ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿದೆ. ಹೇ ದೇವ, ಆ ಶಾಪವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸು; ಹೇ ಪ್ರಭು, ನನಗೆ ಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 24

ईश्वर उवाच । तव भक्तिगृहीतोऽहमुमया सह तोषितः । निष्पापः सोमनाथस्त्वं संजातस्तीर्थसेवनात्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ವಶನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ತೀರ್ಥಸೇವೆಯಿಂದ ನೀನು ನಿಷ್ಪಾಪನಾದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ‘ಸೋಮನಾಥ’ನಾದೆ.

Verse 25

इत्यूचे देवदेवेशः क्षणं ध्यात्वेन्दुना ततः । स्थापितं परमं लिङ्गं कामदं प्राणिनां भुवि । सर्वदुःखहरं तत्तु ब्रह्महत्याविनाशनम्

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ದೇವದೇವೇಶ್ವರನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಧ್ಯಾನಮಾಡಿ, ನಂತರ ಇಂದು (ಸೋಮ) ಮೂಲಕ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು—ಅದು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಕಾಮದ, ಸರ್ವದುಃಖಹರ, ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಪಾಪವಿನಾಶಕವೂ ಹೌದು.

Verse 26

युधिष्ठिर उवाच । सोमनाथप्रभावं मे संक्षेपात्कथय प्रभो । दुःखार्णवनिमग्नानां त्राता प्राप्तो द्विजोत्तम

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭೋ, ಸೋಮನಾಥನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನನಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳು. ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ದುಃಖಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವರಿಗೆ ತ್ರಾತನಾಗಿ ನೀನು ಬಂದಿರುವೆ.

Verse 27

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शृणु तीर्थप्रभावं ते संक्षेपात्कथयाम्यहम् । यद्वृत्तमुत्तरे कूले रेवाया उरिसंगमे

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಕೇಳು; ಈ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನಿನಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ರೇವಾ (ನರ್ಮದಾ) ನದಿಯ ಉತ್ತರ ತೀರದ ‘ಉರಿಸಂಗಮ’ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು.

Verse 28

शम्बरो नाम राजाभूत्तस्य पुत्रस्त्रिलोचनः । त्रिलोचनसुतः कण्वः स पापर्द्धिपरोऽभवत्

ಶಂಬರ ಎಂಬ ರಾಜನಿದ್ದನು; ಅವನ ಪುತ್ರ ತ್ರಿಲೋಚನ. ತ್ರಿಲೋಚನನ ಪುತ್ರ ಕಣ್ವ; ಅವನು ಪಾಪವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಲಾಭಾಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವನಾದನು.

Verse 29

वने नित्यं भ्रमन्सोऽथ मृगयूथं ददर्श ह । मृगयूथं हतं तत्तु त्रिलोचनसुतेन च

ಅವನು ನಿತ್ಯವೂ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಒಂದು ಜಿಂಕೆಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಕಂಡನು. ಆ ಜಿಂಕೆಗಳ ಗುಂಪು ತ್ರಿಲೋಚನನ ಪುತ್ರ ಕಣ್ವನಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 30

मृगरूपी द्विजो मध्ये चरते निर्जने वने । स हतस्तेन सङ्गेन कण्वेन मुनिसत्तम

ಆ ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯದ ಮಧ್ಯೆ ಅವರ ನಡುವೆ ಒಂದು ದ್ವಿಜನು ಜಿಂಕೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆ ಸಂಗದಿಂದಲೇ, ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಕಣ್ವನು ಅವನನ್ನು ಹತಮಾಡಿದನು.

Verse 31

ब्रह्महत्यान्वितः कण्वो निस्तेजा व्यचरन्महीम् । व्यचरंश्चैव सम्प्राप्तो नर्मदामुरिसंगमे

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದೋಷದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಕಣ್ವನು ತೇಜಸ್ಸು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅಲೆದಾಡಿದನು; ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ ಉರಿಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ನರ್ಮದೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದನು.

Verse 32

किंशुकाशोकबहले जम्बीरपनसाकुले । कदम्बपाटलाकीर्णे बिल्वनारङ्गशोभिते

ಆ ವನವು ಕಿಂಶುಕ ಮತ್ತು ಅಶೋಕ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ದಟ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಜಂಬೀರ ಮತ್ತು ಪನಸಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು; ಕದಂಬ ಮತ್ತು ಪಾಟಲಾ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿ, ಬಿಲ್ವ ಮತ್ತು ನಾರಂಗದಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 33

चिञ्चिणीचम्पकोपेते ह्यगस्तितरुछादिते । प्रभूतभूतसंयुक्तं वनं सर्वत्र शोभितम्

ಚಿಂಚಿಣೀ (ಹುಣಸೆ) ಮತ್ತು ಚಂಪಕ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಅಗಸ್ತಿ ವೃಕ್ಷಗಳ ನೆರಳಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದ ಆ ವನವು ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 34

चित्रकैर्मृगमार्जारैर्हिंस्रैः शम्बरशूकरैः । शशैर्गवयसंयुक्तैः शिखण्डिखरमण्डितम्

ಆ ಅರಣ್ಯವು ಚಿತ್ತರೆಯ ಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಮಾರ್ಜಾರಗಳಿಂದ, ಕ್ರೂರ ಶಂಬರಮೃಗಗಳು ಹಾಗೂ ಶೂಕರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು; ಅದರಲ್ಲಿ ಶಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಗವಯಗಳೂ ಸೇರಿ, ಮಯೂರಗಳು ಹಾಗೂ ಗರ್ಧಭಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 35

प्रविष्टस्तु वने कण्वस्तृषार्तः श्रमपीडितः । स्नातो रेवाजले पुण्ये सङ्गमे पापनाशने

ಆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕಣ್ವನು ತೃಷೆಯಿಂದ ಕಾತರನಾಗಿ, ಶ್ರಮದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದನು; ಆಗ ಪಾಪನಾಶಕವಾದ ಆ ಪುಣ್ಯ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ರೇವಾ ನದಿಯ ಪವಿತ್ರ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದನು।

Verse 36

अर्चितः परया भक्त्या सोमनाथो युधिष्ठिर । पपौ सुविमलं तोयं सर्वपापक्षयंकरम्

ಓ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾ! ಅವನು ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೋಮನಾಥನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ, ನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ವಿಮಲವಾದ ಜಲವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿದನು—ಅದು ಸರ್ವಪಾಪಕ್ಷಯಕರ.

Verse 37

फलानि च विचित्राणि चखाद सह किंकरैः । सुप्तः पादपच्छायायां श्रान्तो मृगवधेन च

ಅವನು ಸೇವಕರೊಡನೆ ನಾನಾವಿಧ ಫಲಗಳನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿದನು; ಮೃಗವಧದಿಂದ ಶ್ರಾಂತನಾಗಿ ಮರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸಿದನು।

Verse 38

तावत्तीर्थवरं विप्रः स्नानार्थं सङ्गमं गतः । मार्गगो ब्राह्मणो हर्षोद्युक्तस्तद्गतमानसः

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿಪ್ರನು ಸ್ನಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥವಾದ ಆ ಪವಿತ್ರ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅದೇ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿಸಿದನು।

Verse 39

अबला तमुवाचेदं तिष्ठ तिष्ठ द्विजोत्तम । त्रस्तो निरीक्षते यावद्दिशः सर्वा नरेश्वर

ಅಸಹಾಯ ಸ್ತ್ರೀಯು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು— “ನಿಲ್ಲು, ನಿಲ್ಲು, ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ!” ಎಂದು; ಅವಳು ಭಯದಿಂದ, ಓ ನರೇಶ್ವರ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಳು.

Verse 40

तावद्वृक्षसमारूढां स्त्रियं रक्ताम्बरावृताम् । रक्तमाल्यां तदा बालां रक्तचन्दनचर्चिताम् । रक्ताभरणशोभाढ्यां पाशहस्तां ददर्श ह

ಆಗ ಅವನು ಮರಕ್ಕೆ ಏರಿದ್ದ ಒಂದು ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕಂಡನು— ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಆವೃತಳಾಗಿ, ಕೆಂಪು ಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದ ಬಾಲೆ, ಕೆಂಪು ಚಂದನದಿಂದ ಲೇಪಿತಳಾಗಿ; ಕೆಂಪು ಆಭರಣಗಳ ಕాంతಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪಾಶವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಳು.

Verse 41

स्त्र्युवाच । संदेशं श्रूयतां विप्र यदि गच्छसि सङ्गमे । मद्भर्ता तिष्ठते तत्र शीघ्रमेव विसर्जय

ಸ್ತ್ರೀ ಹೇಳಿದಳು— “ಓ ವಿಪ್ರ, ನನ್ನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕೇಳು. ನೀನು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪತಿ ಇದ್ದಾನೆ; ಇದನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಿಳಿಸು.”

Verse 42

एकाकिनी च ते भार्या तिष्ठते वनमध्यगा । इत्याकर्ण्य गतो विप्रः सङ्गमं सुरदुर्लभे

“ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿ ಏಕಾಕಿನಿಯಾಗಿ ಅರಣ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಳೆ” ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಆ ವಿಪ್ರನು ದೇವರಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 43

वृक्षच्छायान्वितः कण्वो ब्राह्मणेनावलोकितः । उवाच तं प्रति तदा वचनं ब्राह्मणोत्तमः

ಮರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಕಣ್ವನನ್ನು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕಂಡನು; ಆಗ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತ್ತಮನು ಅವನಿಗೆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 44

ब्राह्मण उवाच । वनान्तरे मया दृष्टा बाला कमललोचना । रक्ताम्बरधरा तन्वी रक्तचन्दनचर्चिता

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದರು—ಅರಣ್ಯದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಮಲಲೋಚನೆಯಾದ ಒಂದು ಬಾಲೆಯನ್ನು ಕಂಡೆನು. ಅವಳು ಸೊಗಸಾಗಿ ಸಣ್ಣದೇಹದವಳು, ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿ, ಕೆಂಪು ಚಂದನಲೇಪಿತಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 45

रक्तमाल्या सुशोभाढ्या पाशहस्ता मृगेक्षणा । वृक्षारूढावदद्वाक्यं मद्भर्ता प्रेष्यतामिति

ಕೆಂಪು ಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ, ಅಪಾರ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪಾಶವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮೃಗನಯನೆಯಾದ ಅವಳು ಮರದ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಕುಳಿತು ಹೀಗೆಂದಳು—“ನನ್ನ ಭರ್ತನಿಗೆ (ಈ ಸಂದೇಶವನ್ನು) ಕಳುಹಿಸಿರಿ.”

Verse 46

कण्व उवाच । कस्मिन्स्थाने तु विप्रेन्द्र विद्यते मृगलोचना । कस्य सा केन कार्येण सर्वमेतद्वदाशु मे

ಕಣ್ವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ! ಆ ಮೃಗಲೋಚನೆ ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇದೆ? ಅವಳು ಯಾರದು, ಯಾವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ? ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 47

ब्राह्मण उवाच । सङ्गमादर्धक्रोशे सा उद्यानान्ते हि विद्यते । वचनाद्ब्रह्मणस्यैषा न ज्ञाता पार्थिवेन तु

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದರು—ಸಂಗಮದಿಂದ ಅರ್ಧ ಕ್ರೋಶ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಉದ್ಯಾನದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನದಿಂದ ಅವಳು ರಾಜನಿಗೆ ತಿಳಿಯದವಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 48

तदा स कण्वभूपालः स्वकं दूतं समादिशत् कण्व उवाच । गच्छ त्वं पृच्छतां तां क्वागता क्वच गमिष्यसि । प्रेषितस्त्वरितो दूतो गतो नारीसमीपतः

ಆಗ ಕಣ್ವಭೂಪಾಲನು ತನ್ನ ದೂತನಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು—“ಹೋಗಿ ಅವಳನ್ನು ಕೇಳು: ‘ನೀನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ? ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವೆ?’” ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೂತನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 49

वृक्षस्थां ददृशो बालामुवाच नृपसत्तम । मन्नाथः पृच्छति त्वां तु कासि त्वं क्व गमिष्यसि

ಮರದ ಮೇಲೆ ಕೂತಿದ್ದ ಆ ಬಾಲೆಯನ್ನು ಕಂಡ ದೂತನು ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ— ನೀನು ಯಾರು? ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವೆ?”

Verse 50

कन्योवाच । गुरुरात्मवतां शास्ता राजा शास्ता दुरात्मनाम् । इह प्रच्छन्न पापानां शास्ता वैवस्वतो यमः

ಕನ್ಯೆ ಹೇಳಿದಳು— “ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಗಳಿಗೇ ಗುರುವೇ ಶಾಸ್ತಾ; ದುರುಳರಿಗೆ ರಾಜನೇ ಶಾಸ್ತಾ; ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತಪಾಪಗಳಿಗೆ ನಿಜವಾದ ದಂಡನಾಯಕ ವೈವಸ್ವತ ಯಮನೇ।”

Verse 51

ब्रह्महत्या च संजाता मृगरूपधरद्विजात् । मया युक्तोऽपि ते राजा मुक्तस्तीर्थप्रभावतः

“ಜಿಂಕೆಯ ರೂಪ ಧರಿಸಿದ ಒಬ್ಬ ದ್ವಿಜನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಪಾಪ ಉಂಟಾಯಿತು; ಆದರೂ ನಿಮ್ಮ ರಾಜನು—ನನ್ನೊಡನೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ—ಈ ತೀರ್ಥಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದನು।”

Verse 52

अर्धक्रोशान्तरान्मध्ये ब्रह्महत्या न संविशेत् । सोमनाथप्रभावोऽयं वाराणस्याः समः स्मृतः

“ಅರ್ಧಕ್ರೋಶದ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಸೋಮನಾಥನ ಪ್ರಭಾವ; ವಾರಾಣಸಿಗೆ ಸಮವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ।”

Verse 53

गच्छ त्वं प्रेष्यतां राजा शीघ्रमत्र न संशयः । गतो भृत्यस्ततः शीघ्रं वेपमानः सुविह्वलः

“ಹೋಗು; ರಾಜನನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸು—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.” ಎಂದು. ಬಳಿಕ ಆ ಭೃತ್ಯನು ನಡುಗುತ್ತಾ, ಬಹಳ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಟನು।

Verse 54

समस्तं कथयामास यद्वृत्तं हि पुरातनम् । तस्य वाक्यादसौ राजा पतितो धरणीतले

ಜರುಗಿದ ಪುರಾತನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೆಲ್ಲ ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದನು. ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಆ ರಾಜನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು.

Verse 55

भृत्य उवाच । कस्मात्त्वं शोचसे नाथ पूर्वोपात्तं शुभाशुभम् । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य राजा वचनमब्रवीत्

ಭೃತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—“ನಾಥಾ! ಹಿಂದೆ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಶುಭಾಶುಭಗಳಿಗಾಗಿ ನೀವು ಏಕೆ ಶೋಕಿಸುತ್ತೀರಿ?” ಅವನ ಮಾತು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 56

प्राणत्यागं करिष्यामि सोमनाथसमीपतः । शीघ्रमानीयतां वह्निरिन्धनानि बहूनि च

“ನಾನು ಸೋಮನಾಥನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ತಕ್ಷಣವೇ ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ, ಬಹಳ ಇಂಧನವನ್ನೂ ತಂದುಕೊಡಿ.”

Verse 57

आनीतं तत्क्षणात्सर्वं भृत्यैस्तद्वशवर्तिभिः । स्नानं कृत्वा शुभे तोये सङ्गमे पापनाशने

ಅವನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ವಿಧೇಯರಾದ ಸೇವಕರು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಂದರು. ಬಳಿಕ ಪಾಪನಾಶಕ ಸಂಗಮದ ಶುಭ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ (ಅವನು ಮುಂದುವರಿದನು).

Verse 58

अर्चितः परया भक्त्या सोमनाथो महीभृता । त्रिःप्रदक्षिणतः कृत्वा ज्वलन्तं जातवेदसम्

ರಾಜನು ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೋಮನಾಥನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿದನು. ನಂತರ ಜ್ವಲಿಸುವ ಜಾತವೇದಸ (ಅಗ್ನಿ) ಸುತ್ತ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 59

प्रविष्टः कण्वराजासौ हृदि ध्यात्वा जनार्दनम् । पीताम्बरधरं देवं जटामुकुटधारिणम्

ಕಣ್ವರಾಜನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು—ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿ, ಜಟಾಮುಕುಟಧಾರಿ ಆ ಪರಮ ದೇವನನ್ನು।

Verse 60

श्रिया युक्तं सुपर्णस्थं शङ्खचक्रगदाधरम् । सुरारिसूदनं दध्यौ सुगतिर्मे भवत्विति

ಅವನು ಶ್ರೀಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಗರುಡಾರೂಢನಾಗಿ, ಶಂಖಚಕ್ರಗದಾಧಾರಿಯಾದ ದೇವಶತ್ರುಸೂದನ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ—“ನನಗೆ ಸುಗತಿ ದೊರಕಲಿ” ಎಂದುಕೊಂಡನು।

Verse 61

पपात पुष्पवृष्टिस्तु साधु साधु नृपात्मज । आश्चर्यमतुलं दृष्ट्वा निरीक्ष्य च परस्परम्

ಓ ರಾಜಕುಮಾರನೇ! ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಯಿತು, “ಸಾಧು, ಸಾಧು” ಎಂಬ ಘೋಷಣೆ ಎದ್ದಿತು. ಆ ಅತುಲ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ನೋಡಿಕೊಂಡರು.

Verse 62

मृतं तैः पावके भृत्यैर्हृदि ध्यात्वा गदाधरम् । विमानस्थास्ततः सर्वे संजाताः पाण्डुनन्दन

ಓ ಪಾಂಡುನಂದನನೇ! ಅವನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದನು; ಭೃತ್ಯರೂ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಗದಾಧರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ವಿಮಾನಸ್ಥರಾದರು.

Verse 63

निष्पापास्ते दिवं याताः सोमनाथप्रभावतः । ब्राह्मणे सङ्गमे तत्र ध्यायमाने वृषध्वजम्

ಅವರು ಪಾಪರಹಿತರಾಗಿ ಸೋಮನಾಥನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು; ಅಲ್ಲಿ ಆ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ವೃಷಧ್ವಜ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 64

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सोमनाथप्रभावोऽयं शृणुष्वैकमना विधिम् । अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां सर्वकालं रवेर्दिने

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಇದು ಸೋಮನಾಥನ ಮಹಿಮೆ. ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಕೇಳು—ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಾದರೂ, ರವಿವಾರದಲ್ಲಿ.

Verse 65

विशेषाच्छुक्लपक्षे चेत्सूर्यवारेण सप्तमी । उपोष्य यो नरो भक्त्या रात्रौ कुर्वीत जागरम्

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ರವಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಪ್ತಮಿ ಬಂದರೆ—ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಪವಾಸವಿಟ್ಟು ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುವ ನರನು.

Verse 66

पञ्चामृतेन गव्येन स्नापयेत्परमेश्वरम् । श्रीखण्डेन ततो गुण्ठ्य पुष्पधूपादिकं ददेत्

ಗವ್ಯ ಪಂಚಾಮೃತದಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಶ್ರೀಖಂಡ (ಚಂದನ) ಲೇಪಿಸಿ ಪುಷ್ಪ, ಧೂಪಾದಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 67

घृतेन बोधयेद्दीपं नृत्यं गीतं च कारयेत् । सोमवारे तथाष्टम्यां प्रभाते पूजयेद्द्विजान्

ತುಪ್ಪದಿಂದ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿ, ನೃತ್ಯ-ಗೀತಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು. ಸೋಮವಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 68

जितक्रोधानात्मवतः परनिन्दाविवर्जितान् । सर्वाङ्गरुचिराञ्छस्तान् स्वदारपरिपालकान्

ಅವರು ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರು, ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಗಳು, ಪರನಿಂದೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವರು ಆಗಿರಬೇಕು; ಶಿಷ್ಟರು, ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಮನೋಹರರು, ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರು ಆಗಿರಬೇಕು.

Verse 69

गायत्रीपाठमात्रांश्च विकर्मविरतान् सदा । पुनर्भूवृषलीशूद्री चरेयुर्यस्य मन्दिरे

ಗಾಯತ್ರೀಪಾಠಮಾತ್ರ ಮಾಡುವವರಾದರೂ ಸದಾ ನಿಷಿದ್ಧಕರ್ಮಗಳಿಂದ ವಿರತರು—ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಭೂ, ವೃಷಲೀ, ಶೂದ್ರೀ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ದೋಷವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸಬಲ್ಲರು।

Verse 70

दूरतोऽसौ द्विजस्त्याज्य आत्मनः श्रेय इच्छता । हीनाङ्गानतिरिक्ताङ्गान् येषां पूर्वापरं न हि

ತನ್ನ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅಂಥ ‘ದ್ವಿಜ’ನನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು—ಅಂಗಹೀನರು ಅಥವಾ ಅಸಾಮಾನ್ಯ/ಅತಿರಿಕ್ತ ಅಂಗಗಳಿರುವವರು, ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ರಮ-ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದವರು।

Verse 71

व्रते श्राद्धे तथा दाने दूरतस्तान् विवर्जयेत् । आयसी तरुणी तुल्या द्विजाः स्वाध्यायवर्जिताः

ವ್ರತ, ಶ್ರಾದ್ಧ ಹಾಗೂ ದಾನದಲ್ಲಿ ಅಂಥವರನ್ನು ದೂರದಲ್ಲೇ ವಜ್ರಿಸಬೇಕು। ವೇದಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವಿಲ್ಲದ ದ್ವಿಜರು ಕಬ್ಬಿಣದ ಯುವತಿಯಂತೆ—ರೂಪವಿದೆ, ಆದರೆ ಫಲವಿಲ್ಲ।

Verse 72

आत्मानं सह याज्येन पातयन्ति न संशयः । शाल्मलीनावतुल्याः स्युः षट्कर्मनिरता द्विजाः

ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನೂ ಯಜಮಾನನನ್ನೂ ಪತನಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಾರೆ—ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ। ಕೇವಲ ಷಟ್ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ದ್ವಿಜರು ಶಾಲ್ಮಲೀ ಹತ್ತಿಯಂತೆ—ಹೊರಗೆ ತುಂಬು, ಒಳಗೆ ತೂಕವಿಲ್ಲ।

Verse 73

दातारं च तथात्मानं तारयन्ति तरन्ति च । श्राद्धं सोमेश्वरे पार्थ यः कुर्याद्गतमत्सरः

ಅವರು ದಾತನನ್ನೂ ತಮ್ಮನ್ನೂ ಉದ್ಧರಿಸಿ, ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾರೆ. ಓ ಪಾರ್ಥ, ಮತ್ಸರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸೋಮೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವನು ಈ ತಾರಕ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 74

प्रेतास्तस्य हि सुप्रीता यावदाभूतसम्प्लवम् । अन्नं वस्त्रं हिरण्यं च यो दद्यादग्रजन्मने

ಅವನ ಪಿತೃಗಳು ಮಹಾಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಗ್ರಜನ್ಮನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಅನ್ನ, ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹಿರಣ್ಯ (ಚಿನ್ನ) ದಾನ ಮಾಡುವವನು ಅವರಿಗೆ ಈ ದೀರ್ಘ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 75

स याति शाङ्करे लोक इति मे सत्यभाषितम् । हयं यो यच्छते तत्र सम्पूर्णं तरुणं सितम्

ಅವನು ಶಾಂಕರ ಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ—ಇದು ನನ್ನ ಸತ್ಯವಚನ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ, ಯೌವನಯುತ, ಶ್ವೇತ ಅಶ್ವವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವವನು ಕೂಡ ಅದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 76

रक्तं वा पीतवर्णं वा सर्वलक्षणसंयुतम् । कुङ्कुमेन विलिप्ताङ्गावग्रजन्महयावपि

ದಾನಾರ್ಥ ಅಶ್ವವು ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಹಳದಿ ವರ್ಣದಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿರಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ರಜನ್ಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೂ ಅಶ್ವವೂ—ಇಬ್ಬರ ಅಂಗಗಳಿಗೂ ಕುಂಕುಮ ಲೇಪನ ಮಾಡಲಿ.

Verse 77

स्रग्दामभूषितौ कार्यौ सितवस्त्रावगुण्ठितौ । अङ्घ्रिः प्रदीयतां स्कन्धे मदीये हयमारुह

ಅವರನ್ನು ಪುಷ್ಪಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪದಾಮಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಶ್ವೇತ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆವೃತಗೊಳಿಸಲಿ. ನನ್ನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಪಾದವಿಟ್ಟು ಅಶ್ವದ ಮೇಲೆ ಏರು.

Verse 78

आरूढे ब्राह्मणे ब्रूयाद्भास्करः प्रीयतामिति । स याति शांकरं लोकं सर्वपापविवर्जितः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಏರಿದ ನಂತರ ‘ಭಾಸ್ಕರನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಲಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಅವನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ಶಾಂಕರ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 79

उपरागे तु सोमस्य तीर्थं गत्वा जितेन्द्रियः । सत्यलोकाच्च्युतश्चापि राजा भवति धार्मिकः

ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಸತ್ಯಲೋಕದಿಂದ ಚ್ಯುತನಾದರೂ ಧರ್ಮಿಷ್ಠ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 80

तस्य वासः सदा राजन्न नश्यति कदाचन । दीर्घायुर्जायते पुत्रो भार्या च वशवर्तिनी

ಹೇ ರಾಜನ್, ಅವನ ವಾಸಸ್ಥಾನವು ಎಂದಿಗೂ ನಾಶವಾಗದು; ಅವನಿಗೆ ದೀರ್ಘಾಯು ಪುತ್ರನು ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ, ಪತ್ನಿಯೂ ವಶವರ್ತಿನಿಯಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಿರುತ್ತಾಳೆ।

Verse 81

जीवेद्वर्षशतं साग्रं सर्वदुःखविवर्जितः । सोपवासो जितक्रोधो धेनुं दद्याद्द्विजन्मने

ಅವನು ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೂರು ವರ್ಷ ಜೀವಿಸುತ್ತಾನೆ। ಉಪವಾಸದಿಂದ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ದ್ವಿಜನಿಗೆ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ) ಧೇನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 82

सवत्सां क्षीरसंयुक्तां श्वेतवस्त्रावलोकिताम् । शबलां पीतवर्णां च धूम्रां वा नीलकर्बुराम्

ಕರುವಿನೊಂದಿಗೆ, ಕ್ಷೀರಸಂಪನ್ನವಾಗಿ, ಶ್ವೇತವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ—ಶಬಲ, ಪೀತವರ್ಣ, ಧೂಮ್ರವರ್ಣ ಅಥವಾ ನೀಲಕರ್ಬುರ—ಇಂತಹ ಧೇನುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬಹುದು।

Verse 83

कपिलां वा सवत्सां च घण्टाभरणभूषिताम् । रूप्यखुरां कांस्यदोहां स्वर्णशृङ्गीं नरेश्वर

ಅಥವಾ, ಹೇ ನರೇಶ್ವರ, ಕರುವಿನೊಂದಿಗೆ ಕಪಿಲ ಧೇನು—ಘಂಟೆ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ರೂಪ್ಯಮಂಡಿತ ಖುರಗಳಿರುವ, ಕಾಂಸ್ಯದ ದೋಹನಪಾತ್ರসহಿತ, ಸ್ವರ್ಣಮಂಡಿತ ಶೃಂಗಗಳಿರುವ—ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 84

श्वेतया वर्धते वंशो रक्ता सौभाग्यवर्धिनी । शबला पीतवर्णा च दुःखघ्न्यौ संप्रकीर्तिते

ಬಿಳಿ ಹಸುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ವಂಶ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಕೆಂಪು ಹಸು ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ತರ (ಶಬಲ) ಹಾಗೂ ಹಳದಿ ವರ್ಣದ ಹಸು—ಇವೆರಡೂ ದುಃಖನಾಶಿನಿಯೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 85

। अध्याय

ಅಧ್ಯಾಯ ಸಮಾಪ್ತಿ.

Verse 86

पक्षान्तेऽथ व्यतीपाते वै धृतौ रविसंक्रमे । दिनक्षये गजच्छायां ग्रहणे भास्करस्य च

ಪಕ್ಷಾಂತದಲ್ಲಿ, ವ್ಯತೀಪಾತ ಯೋಗದಲ್ಲಿ, ಧೃತಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿ, ರವಿ ಸಂಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ, ದಿನಕ್ಷಯದಲ್ಲಿ, ‘ಗಜಛಾಯಾ’ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿಯೂ—ಈ ಕಾಲಗಳು ತೀರ್ಥಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಫಲಪ್ರದವಾಗಿವೆ.

Verse 87

ये व्रजन्ति महात्मानः सङ्गमे सुरदुर्लभे । मृदावगुण्ठयित्वा तु चात्मानं सङ्गमे विशेत्

ದೇವರಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ಆ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮಹಾತ್ಮರು, ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು (ವಿನಯ-ಶುದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ) ನಂತರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು.

Verse 88

हृदयान्तर्जले जाप्या प्राणायामोऽथवा नृप । गायत्री वैष्णवी चैव सौरी शैवी यदृच्छया । तेऽपि पापैः प्रमुच्यन्त इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

ಓ ನೃಪ! ಹೃದಯದ ‘ಅಂತರಜಲ’ದಿಂದ ಮಾಡುವ ಜಪವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವಾಗಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಗಾಯತ್ರೀ—ವೈಷ್ಣವೀ, ಸೌರೀ, ಶೈವೀ—ಯಾವುದೇ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಅವರೂ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 89

जगतीं सोमनाथस्य यस्तु कुर्यात्प्रदक्षिणाम् । प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुंधरा

ಯಾರು ಸೋಮನಾಥನ ಪವಿತ್ರ ಜಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಂದ ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ವಸುಂಧರೆಯೇ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಿತವಾದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 90

ब्रह्महत्या सुरापानं गुरुदारनिषेवणम् । भ्रूणहा स्वर्णहर्ता च मुच्यन्ते नात्र संशयः

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ, ಸುರಾಪಾನ, ಗುರುಪತ್ನೀಸೇವನೆ, ಭ್ರೂಣಹತ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಣಹರಣ—ಇಂತಹ ಪಾಪಭಾರವಿದ್ದವರೂ ಇಲ್ಲಿ ಪಾಪಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 91

तीर्थाख्यानमिदं पुण्यं यः शृणोति जितेन्द्रियः । व्याधितो मुच्यते रोगी चारोगी सुखमाप्नुयात्

ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನಾಗಿ ಈ ಪುಣ್ಯ ತೀರ್ಥಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಯಾರು ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ರೋಗಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ರೋಗದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆರೋಗ್ಯವಂತರಾದರೆ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 92

यत्ते संदह्यते चेतः शृणु तन्मे युधिष्ठिर । नैकापि नृप लोकेऽस्मिन् भ्रूणहत्या सुदुस्त्यजा

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ! ನಿನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ದಹಿಸುವ ವಿಷಯವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು. ರಾಜನೇ! ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭ್ರೂಣಹತ್ಯೆಯಂತೆ ತ್ಯಜಿಸಲು ಅತಿಕಠಿನವಾದ ಪಾಪ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ.

Verse 93

किमु षड्विंशतिं पार्थ प्राप याः क्षणदाकरः । सोऽपि तीर्थमिदं प्राप्य तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम्

ಹೇ ಪಾರ್ಥ! ‘ರಾತ್ರಿಕರ’ನು ಪಡೆದ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು (ದೋಷ/ಪಾಪ)ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳಲಿ? ಅವನೂ ಈ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸೇರಿ ಅತಿದುಶ್ಚರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧನಾದನು.

Verse 94

विमुक्तः सर्वपापेभ्यः शीतरश्मिरभूत्सुखी । श्रूयते नृप पौराणी गाथा गीता महर्षिभिः

ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ಶೀತಕಿರಣಧರನಾದ ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ) ಸುಖಿಯಾದನು. ಓ ರಾಜನೇ, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಹಾಡಿದ ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಪೌರಾಣಿಕ ಗಾಥೆ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.

Verse 95

लिङ्गं प्रतिष्ठितं ह्येकं दशभ्रूणहनं भवेत् । अतो लिङ्गत्रयं सोमः स्थापयामास भारत

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಒಂದೇ ಲಿಂಗವು ಹತ್ತು ಭ್ರೂಣಹತ್ಯೆಗಳ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಭಾರತ, ಸೋಮನು ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 96

रेवौरिसंगमे ह्याद्यं द्वितीयं भृगुकच्छके । ततः सिद्धिं परां प्राप्य प्रभासे तु तृतीयकम्

ಮೊದಲದು ರೇವಾ-ಸಮುದ್ರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ; ಎರಡನೆಯದು ಭೃಗುಕಚ್ಛದಲ್ಲಿ. ನಂತರ ಪರಮಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಮೂರನೆಯದು ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಇದೆ.

Verse 97

इति ते कथितं सर्वं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । धर्म्यं यशस्यमायुष्यं स्वर्ग्यं संशुद्धिकृन्नृणाम्

ಇಂತೆ ನಿನಗೆ ಈ ತೀರ್ಥದ ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಇದು ಧರ್ಮ, ಯಶಸ್ಸು, ಆಯುಷ್ಯ, ಸ್ವರ್ಗಫಲ ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಅಂತರಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 98

पुत्रार्थी लभते पुत्रान्निष्कामः स्वर्गमाप्नुयात् । मुच्यते सर्वपापेभ्यस्तीर्थं कृत्वा परं नृप

ಪುತ್ರಾರ್ಥಿಯು ಪುತ್ರರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ನಿಷ್ಕಾಮನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಓ ನೃಪನೇ, ಈ ಪರಮ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಮಾನವನು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 99

एतत्ते सर्वमाख्यातं सोमनाथस्य यत्फलम् । श्रुत्वा पुत्रमवाप्नोति स्नात्वा चाष्टौ न संशयः

ಸೋಮನಾಥನ ಫಲವೆಂಬುದನ್ನು ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದಲೇ ಪುತ್ರಪ್ರಾಪ್ತಿ; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಅಷ್ಟಗುಣ ಪುಣ್ಯ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.