Adhyaya 72

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र मणिनागेश्वरं शुभम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वपापक्षयंकरम् । स्थापितं मणिनागेन लोकानां हितकाम्यया

ಶ್ರೀಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ, ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಶುಭ ಮಣಿನಾಗೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ನರ್ಮದೆಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಸರ್ವಪಾಪಕ್ಷಯಕರನು; ಲೋಕಹಿತಕಾಮನೆಯಿಂದ ಮಣಿನಾಗನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । आशीविषेण सर्पेण ईश्वरस्तोषितः कथम् । क्षुद्राः सर्वस्य लोकस्य भयदा विषशालिनः

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದರು—ವಿಷಧರ ಸರ್ಪದಿಂದ ಈಶ್ವರನು ಹೇಗೆ ತೃಪ್ತನಾದನು? ಇವರು ಕ್ಷುದ್ರರು; ವಿಷಭರಿತರಾಗಿ ಸರ್ವ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವವರಲ್ಲವೇ?

Verse 3

कथ्यतां तात मे सर्वं पातकस्योपशान्तिदम् । मम सन्तापजं दुःखं दुर्योधनसमुद्भवम्

ಹೇ ತಾತ, ಪಾತಕದ ಉಪಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ; ದುರ್ಯೋಧನದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ, ಸಂತಾಪಜನ್ಯವಾದ ನನ್ನ ದುಃಖ ಇನ್ನೂ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ।

Verse 4

कर्णभीष्मोद्भवं रौद्रं दुःखं पाञ्चालिसम्भवम् । तव वक्त्राम्बुजौघेन प्लावितं निर्वृतिं गतः

ಕರ್ಣ-ಭೀಷ್ಮರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ರೌದ್ರ ದುಃಖವೂ, ಪಾಂಚಾಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶೋಕವೂ—ನಿನ್ನ ಕಮಲಮುಖದಿಂದ ಹರಿದ ವಾಕ್ಧಾರೆಯಿಂದ ತೊಳೆದುಹೋಗಿ; ನಾನು ನಿರ್ವೃತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ।

Verse 5

श्रुत्वा तव मुखोद्गीतां कथां वै पापनाशिनीम् । अयुक्तमिदमस्माकं द्विज क्लेशो न शाम्यति

ನಿನ್ನ ಮುಖದಿಂದ ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾಪನಾಶಿನಿ ಪುಣ್ಯಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ, ಹೇ ದ್ವಿಜ, ನಮ್ಮ ಕ್ಲೇಶ ಇನ್ನೂ ಶಮನವಾಗದಿರುವುದು ಅಯುಕ್ತವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ।

Verse 6

अथवा प्राप्स्यते तात विद्यादानस्य यत्फलम् । तत्फलं प्राप्यते नित्यं कथाश्रवणतो हरेः

ಅಥವಾ ತಾತ, ವಿದ್ಯಾದಾನದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಫಲ ಯಾವದೋ, ಅದೇ ಫಲ ಹರಿ ಕಥಾಶ್ರವಣದಿಂದ ನಿತ್ಯವೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 7

श्रीमार्कण्डेय उवाच । यथायथा त्वं नृप भाषसे च तथातथा मे सुखमेति भारती । शैथिल्यता वा जरयान्वितस्य त्वत्सौहृदं नश्यति नैव तात । शृणुष्व तस्मात्सह बान्धवैश्च कथामिमां पापहरां प्रशस्ताम्

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ನೃಪ, ನೀನು ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಮಾತನಾಡುತ್ತೀಯೋ ಅಷ್ಟಷ್ಟೇ ನನ್ನ ವಾಣಿ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ। ಜರೆಯಿಂದ ಶೈಥಿಲ್ಯ ಬಂದರೂ, ತಾತ, ನಿನ್ನ ಸೌಹಾರ್ದ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ। ಆದ್ದರಿಂದ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತ ಪಾಪಹರ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 8

कथयामि यथावृत्तमितिहासं पुरातनम्

ನಡೆದಂತೆಯೇ ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 9

कथितं पूर्वतो वृत्तैः पारम्पर्येण भारत

ಹೇ ಭಾರತ, ಪೂರ್ವಕಾಲದ ವೃತ್ತಜ್ಞರು ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ।

Verse 10

द्वे भार्ये कश्यपस्यास्तां सर्वलोकेष्वनुत्तमे । गरुत्मन्तं च विनतासूत कद्रूरहीनथ

ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ ಎರಡು ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು; ಅವರು ಸರ್ವಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನುತ್ತಮರು. ವಿನತೆಯು ಗರುತ್ಮಾನ್ (ಗರುಡ)ನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು, ಕದ್ರೂವು ನಾಗವಂಶವನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿದಳು.

Verse 11

संतोषेण च ते तात तिष्ठतः काश्यपे गृहे । कद्रूश्च विनता नाम हृष्टे च वनिते सदा

ಹೇ ತಾತ, ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಕಶ್ಯಪನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು—ಕದ್ರೂ ಮತ್ತು ವಿನತಾ ಎಂಬ ಸ್ತ್ರೀ—ಯಾವಾಗಲೂ ಹರ್ಷಭರಿತರು.

Verse 12

ताभ्यां सार्द्धं क्रीडते च कश्यपोऽपि प्रजापतिः । ततस्त्वेकदिने प्राप्ते आश्रमस्था शुभानना

ಪ್ರಜಾಪತಿ ಕಶ್ಯಪನೂ ಅವರಿಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡಾ-ವಿನೋದದಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. ನಂತರ ಒಂದು ದಿನ ಬಂದಾಗ, ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶುಭಾನನಾ (ಸುಂದರಮುಖಿ) …

Verse 13

उच्चैःश्रवं हयं दृष्ट्वा मनोवेगसमन्वितम् । पश्य पश्य हि तन्वङ्गी हयं सर्वत्र पाण्डुरम्

ಮನೋವೇಗಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವ ಅಶ್ವವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು—“ನೋಡು, ನೋಡು, ಹೇ ತನ್ವಂಗಿ! ಈ ಕುದುರೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಿಳಿಯಾಗಿದೆ.”

Verse 14

धावमानमविश्रान्तं जवेन मनसोपमम् । तं दृष्ट्वा सहसा चाश्वमीर्ष्याभावेन चाब्रवीत्

ಆ ಕುದುರೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಅದರ ವೇಗ ಮನಸ್ಸಿನಂತಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಕಂಡು ಅವಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಶ್ವದ ಕುರಿತು ಈರ್ಷ್ಯಾಭಾವದಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದಳು.

Verse 15

कद्रूरुवाच । ब्रूहि भद्रे सहस्रांशोरश्वः किंवर्णको भवेत् । अहं ब्रवीमि कृष्णोऽयं त्वं किं वदसि तद्वद

ಕದ್ರೂ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭದ್ರೇ, ಹೇಳು; ಸಹಸ್ರಾಂಶು (ಸೂರ್ಯ)ನ ಈ ಅಶ್ವವು ಯಾವ ವರ್ಣದದು? ನಾನು ಇದನ್ನು ಕೃಷ್ಣವರ್ಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ನೀನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತೀಯೋ, ಅದನ್ನು ಹೇಳು।

Verse 16

विनतोवाच । पश्यसे ननु नेत्रैश्च कृष्णं श्वेतं न पश्यसि । असत्यभाषणाद्भद्रे यमलोकं गमिष्यसि

ವಿನತಾ ಹೇಳಿದರು—ನೀನು ಕಣ್ಣಿನಿಂದಲೇ ನೋಡುತ್ತೀಯಲ್ಲ; ಶ್ವೇತವನ್ನು ನೋಡದೆ ಕೃಷ್ಣವನ್ನು ನೋಡುತ್ತೀಯೇ? ಹೇ ಭದ್ರೇ, ಅಸತ್ಯವಚನದಿಂದ ನೀನು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆ।

Verse 17

सत्यानृते तु वचने पणस्तव ममैव तु । सहस्रं चैव वर्षाणां दास्यहं तव मन्दिरे

ಸತ್ಯ-ಅಸತ್ಯ ವಚನದ ಈ ಪಣವು ನಿನ್ನದು ಮತ್ತು ನನ್ನದು ಆಗಲಿ; ಪೂರ್ಣ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಾನು ನಿನ್ನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ದಾಸಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುವೆನು।

Verse 18

असत्या यदि मे वाणी कृष्ण उच्चैःश्रवा यदि । तदाहं त्वद्गृहे दासी भवामि सर्पमातृके

ನನ್ನ ವಾಣಿ ಅಸತ್ಯವಾದರೆ—ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಾ ನಿಜಕ್ಕೂ ಕೃಷ್ಣವರ್ಣದವನೇ ಆಗಿದ್ದರೆ—ಹೇ ಸರ್ಪಮಾತೃಕೆ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದಾಸಿಯಾಗುವೆನು।

Verse 19

यदि उच्चैःश्रवाः श्वेतोऽहं दासी च तवैव तु । एवं परस्परं द्वाभ्यां संवादोऽयं व्यवर्धत

ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಾ ಶ್ವೇತವಾಗಿದ್ದರೆ ನೀನೇ ನನ್ನ ದಾಸಿಯಾಗುವೆ. ಹೀಗೆ ಆ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಈ ಪರಸ್ಪರ ವಾದವೂ ಪಣವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು।

Verse 20

आश्रमेषु गता बाला रात्रौ चिन्तापरा स्थिता । बन्धुवर्गस्य कथितं समस्तं तद्विचेष्टितम्

ಆ ಬಾಲೆ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೋದಳು; ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ ನಿಂತಳು. ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಬಂಧುವರ್ಗಕ್ಕೆ ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದಳು.

Verse 21

पुत्राणां कथितं पार्थ पणं चैव मया कृतम् । हाहाकारः कृतः सर्पैः श्रुत्वा मात्रा पणं कृतम्

ಅವಳು ತನ್ನ ಪುತ್ರರಿಗೆ—‘ಪ್ರಿಯನೇ, ನಾನು ಒಂದು ಪಣ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ತಾಯಿ ಪಣ ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಕೇಳಿ ಸರ್ಪಗಳು ಭಯದಿಂದ ಮಹಾ ಹಾಹಾಕಾರ ಮಾಡಿದರು.

Verse 22

जाता दासी न सन्देहः श्वेतो भास्करवाहनः । उच्चैःश्रवा हयः श्वेतो न कृष्णो विद्यते क्वचित्

“ಅವಳು ದಾಸಿಯಾಗುವುದು ನಿಶ್ಚಯ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ಭಾಸ್ಕರನ ವಾಹನ ಶ್ವೇತ. ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಾ ಅಶ್ವವೂ ಶ್ವೇತವೇ; ಅವನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕೃಷ್ಣ (ಕಪ್ಪು) ಆಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 23

कद्रूरुवाच । यथाहं न भवे दासी तत्कार्यं च विचिन्त्यताम् । विशध्वं रोमकूपेषु ह्युच्चैःश्रवहयस्य तु

ಕದ್ರೂ ಹೇಳಿದಳು—“ನಾನು ದಾಸಿಯಾಗದಂತೆ ಮಾಡುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿರಿ. ನೀವು ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಾ ಅಶ್ವದ ರೋಮಕೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರಿ.”

Verse 24

एकं मुहूर्तमात्रं तु यावत्कृष्णः स दृश्यते । क्षणमात्रेण चैकेन दासी सा भवते मम

“ಅವನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತ ಮಾತ್ರ ಕೃಷ್ಣ (ಕಪ್ಪು) ಎಂದು ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವಳು ನನ್ನ ದಾಸಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ.”

Verse 25

दासीं कृत्वा तु तां तन्वीं विनतां सत्यगर्विताम् । ततः स्वस्थानगाः सर्वे भविष्यथ यथासुखम्

ಸತ್ಯಗರ್ವಿತೆಯಾದ ಸೂಕುಮಾರಿಣಿ ವಿನತೆಯನ್ನು ದಾಸಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ನಿಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸಿರಿ।

Verse 26

सर्पा ऊचुः । यथा त्वं जननी चाम्ब सर्वेषां भुवि पूजिता । तथा सापि विशेषेण वञ्चितव्या न मातरः

ಸರ್ಪಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಅಮ್ಮಾ! ನೀನು ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಂದ ಪೂಜಿತಳಾಗಿರುವಂತೆ ಅವಳೂ ತಾಯಿಯೇ; ತಾಯಂದಿರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಂಚಿಸಬಾರದು।

Verse 27

माता च पितृभार्या च मातृमाता पितामही । कर्मणा मनसा वाचा हितं तासां समाचरेत्

ತಾಯಿ, ತಂದೆಯ ಪತ್ನಿ (ಸೌತೆ ತಾಯಿ), ಮಾತಾಮಹಿ ಮತ್ತು ಪಿತಾಮಹಿ—ಇವರ ಹಿತವನ್ನು ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ವಾಕ್ಯದಿಂದ ಸದಾ ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 28

सा ततस्तेन वाक्येन क्रुद्धा कालानलोपमा । मम वाक्यमकुर्वाणा ये केचिद्भुवि पन्नगाः

ಆ ಮಾತಿನಿಂದ ಅವಳು ಕ್ರುದ್ಧಳಾಗಿ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಆಯಿತು; ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸದ ಯಾವ ಯಾವ ಪನ್ನಗಗಳಿದ್ದರೋ…

Verse 29

हव्यवाहमुखे सर्वे ते यास्यन्त्यविचारितम् । मातुस्तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे चैव भुजङ्गमाः

ತಾಯಿಯ ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಎಲ್ಲ ಭುಜಂಗಗಳೂ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ವಿಚಾರಿಸದೆ ಹವ್ಯವಾಹ (ಅಗ್ನಿ)ಯ ಮುಖದೊಳಗೆ ಧಾವಿಸಲು ನಿಯತವಾದವು।

Verse 30

केचित्प्रविष्टा रोमेषु उच्चैःश्रवहयस्य च । नष्टाः केचिद्दशदिशं कद्रूशापभयात्ततः

ಕೆಲವರು ದಿವ್ಯಾಶ್ವ ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸದ ರೋಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕದ್ರೂಶಾಪದ ಭಯದಿಂದ ಭೀತರಾಗಿ ದಶದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಿ ಅಡಗಿಹೋದರು।

Verse 31

केचिद्गङ्गाजले नष्टाः केचिन्नष्टाः सरस्वतीम् । केचिन्महोदधौ लीनाः प्रविष्टा विन्ध्यकन्दरे

ಕೆಲವರು ಗಂಗಾಜಲದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಹೋದರು, ಕೆಲವರು ಸರಸ್ವತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನರಾದರು; ಕೆಲವರು ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಕರಗಿದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತದ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು।

Verse 32

आश्रित्य नर्मदातोये मणिनागोत्तमो नृप । तपश्चचार विपुलमुत्तरे नर्मदातटे

ಓ ರಾಜನೇ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಣಿನಾಗನು ನರ್ಮದಾ ಜಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ನರ್ಮದೆಯ ಉತ್ತರ ತಟದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 33

मातृशापभयात्पार्थ ध्यायते कामनाशनम् । अच्छेद्यमप्रतर्क्यं च विनाशोत्पत्तिवर्जितम्

ಓ ಪಾರ್ಥ, ಮಾತೃಶಾಪದ ಭಯದಿಂದ ಅವನು ಕಾಮನಾಶಕ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು—ಅದು ಅಚ್ಛೇದ್ಯ, ಅತರ್ಕ್ಯ, ಮತ್ತು ಉತ್ಪತ್ತಿ-ವಿನಾಶವರ್ಜಿತ।

Verse 34

वायुभक्षः शतं साग्रं तदर्धं रविवीक्षकः । एवं ध्यानरतस्यैव प्रत्यक्षस्त्रिपुरान्तकः

ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ದಿನಗಳು ಅವನು ವಾಯುವನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬದುಕಿದನು; ಅದರ ಅರ್ಧಕಾಲ ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲೆ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಧ್ಯಾನನಿರತನಿಗೆ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ (ಶಿವ) ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು।

Verse 35

साधु साधु महाभाग सत्त्ववांस्तु भुजंगम । त्वया भक्त्या गृहीतोऽहं प्रीतस्ते ह्युरगेश्वर । वरं याचय मे क्षिप्रं यस्ते मनसि वर्तते

ಸಾಧು ಸಾಧು ಮಹಾಭಾಗ ಸತ್ತ್ವವಂತ ಭುಜಂಗಮಾ! ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ವಶನಾದೆ; ಹೇ ಉರಗೇಶ್ವರ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ವರವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕೇಳು।

Verse 36

मणिनाग उवाच । मातृशापभयान्नाथ क्लिष्टोऽहं नर्मदातटे । त्वत्प्रसादेन मे नाथ मातृशापो भवेद्वृथा

ಮಣಿನಾಗನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ನಾಥಾ! ಮಾತೃಶಾಪದ ಭಯದಿಂದ ನಾನು ನರ್ಮದಾ ತಟದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ಪ್ರಭು, ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನನ್ನ ಮಾತೃಶಾಪವು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಲಿ।

Verse 37

ईश्वर उवाच । हव्यवाहमुखं वत्स न प्राप्स्यसि ममाज्ञया । मम लोके निवासश्च तव पुत्र भविष्यति

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ವತ್ಸಾ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನೀನು ‘ಹವ್ಯವಾಹಮುಖ’ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು ನನ್ನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.

Verse 38

मणिनाग उवाच । अत्र स्थाने महादेव स्थीयतामंशभागतः । सहस्रांशेन भागेन स्थीयतां नर्मदाजले । उपकाराय लोकानां मम नाम्नैव शङ्कर

ಮಣಿನಾಗನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹಾದೇವ, ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಂಶರೂಪವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರು. ಹೇ ಶಂಕರ, ನರ್ಮದಾ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಾಂಶ ಭಾಗವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರು; ಲೋಕಗಳ ಉಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ನಾಮದಿಂದಲೇ.

Verse 39

ईश्वर उवाच । स्थापयस्व परं लिङ्गमाज्ञया मम पन्नग । इत्युक्त्वान्तर्हितो देवो जगाम ह्युमया सह

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಪನ್ನಗ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಪರಮ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸು. ಎಂದು ಹೇಳಿ ದೇವನು ಅಂತರ್ಧಾನನಾಗಿ ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟುಹೋದನು.

Verse 40

मार्कण्डेय उवाच । तत्र तीर्थे तु ये गत्वा शुचिप्रयतमानसाः । पञ्चम्यां वा चतुर्दश्यामष्टम्यां शुक्लकृष्णयोः

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಶುಚಿಯಾಗಿ ನಿಯಮಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರು ಶುಕ್ಲ ಅಥವಾ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಪಂಚಮಿ, ಚತುರ್ದಶಿ ಅಥವಾ ಅಷ್ಟಮಿಯಂದು (ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ)…

Verse 41

अर्चयन्ति सदा पार्थ नोपसर्पन्ति ते यमम् । दध्ना च मधुना चैव घृतेन क्षीरयोगतः

ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಅಲ್ಲಿ ಸದಾ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡುವವರ ಬಳಿಗೆ ಯಮನು ಸಮೀಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರು ಮೊಸರು, ಜೇನು, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಹಾಲನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ (ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ)।

Verse 42

स्नापयन्ति विरूपाक्षमुमादेहार्धधारिणम् । कामाङ्गदहनं देवमघासुरनिषूदनम्

ಅವರು ವಿರೂಪಾಕ್ಷನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ—ಉಮಾದೇವಿಯ ದೇಹಾರ್ಧವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ದೇವನು, ಕಾಮನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ದಹಿಸಿದವನು, ಅಘಾಸುರನನ್ನು ನಿಷೂದಿಸಿದವನು।

Verse 43

स्नाप्यमानं च ये भक्त्वा पश्यन्ति परमेश्वरम् । ते यान्ति च परे लोके सर्वपापविवर्जितैः

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಸ್ನಾನವಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ನೋಡುವವರು, ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 44

श्राद्धं प्रेतेषु ये पार्थ चाष्टम्यां पञ्चमीषु च । ब्राह्मणैश्च सदा योग्यैर्वेदपाठकचिन्तकैः

ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಪ್ರೇತ/ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ಅಷ್ಟಮಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಮಿಯಂದು ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವರು, ವೇದಪಾಠ ಮತ್ತು ಮನನ ಮಾಡುವ ಯೋಗ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಸದಾ (ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ)।

Verse 45

स्वदारनिरतैः श्लक्ष्णैः परदारविवर्जितैः । षट्कर्मनिरतैस्तात शूद्रप्रेषणवर्जितैः

ಸ್ವಪತ್ನಿಯಲ್ಲೇ ನಿರತರಾಗಿ, ಮೃದುಶೀಲರಾಗಿದ್ದು, ಪರಸ್ತ್ರೀಸಂಬಂಧವರ್ಜಿತರಾಗಿ, ಷಟ್ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ—ಹೇ ತಾತ—ಶೂದ್ರರನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೇವಕರಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸದವರಾಗಿರಬೇಕು।

Verse 46

खञ्जाश्च दर्दुराः षण्ढा वार्द्धुष्याश्च कृषीवलाः । भिन्नवृत्तिकराः पुत्र नियोज्या न कदाचन

ಹೇ ಪುತ್ರ! ಕುಂಟರು, ತೀವ್ರ ರೋಗಪೀಡಿತರು, ಷಣ್ಢರು (ನಪುಂಸಕರು), ವೃದ್ಧರು, ಕೃಷೀವಲರು (ಕೃಷಿ ಕೂಲಿಕಾರರು), ಹಾಗೂ ಅನಿಯಮಿತ ಜೀವನವೃತ್ತಿಯವರು—ಇವರನ್ನು ಎಂದಿಗೂ (ಅಂತಹ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ) ನಿಯೋಜಿಸಬಾರದು।

Verse 47

वृषलीमन्दिरे यस्य महिषीं यस्तु पालयेत् । स विप्रो दूरतस्त्याज्यो व्रते श्राद्धे नराधिप

ಹೇ ನರಾಧಿಪ! ವೃಷಲಿ (ನೀಚಜಾತಿಯ ಸ್ತ್ರೀ)ಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಹಿಷಿಯನ್ನು (ಎಮ್ಮೆ) ಪೋಷಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ವ್ರತ ಹಾಗೂ ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೂರದಿಂದಲೇ ತ್ಯಾಜ್ಯನು।

Verse 48

काणाष्टुंटाश्च मण्टाश्च वेदपाठविवर्जिताः । न ते पूज्या द्विजाः पार्थ मणिनागेश्वरे शुभे

ಹೇ ಪಾರ್ಥ! ‘ಕಾಣಾಷ್ಟುಂಟ’ ಮತ್ತು ‘ಮಣ್ಟ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ವೇದಪಾಠವಿಲ್ಲದವರು—ಶುಭ ಮಣಿನಾಗೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಅವರು ದ್ವಿಜರೆಂದು ಪೂಜ್ಯರಲ್ಲ।

Verse 49

यदीच्छेदूर्ध्वगमनमात्मनः पितृभिः सह । सर्वाङ्गरुचिरां धेनुं यो दद्यादग्रजन्मने

ಯಾರಾದರೂ ತನ್ನಿಗೆ ಪಿತೃಗಳೊಡನೆ ಊರ್ಧ್ವಲೋಕಗಮನ ಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಸರ್ವಾಂಗಸುಂದರ ಧೇನುವನ್ನು ಅಗ್ರಜನ್ಮನಾದ (ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ) ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 50

स याति परमं लोकं यावदाभूतसम्प्लवम् । ततः स्वर्गाच्च्युतः सोऽपि जायते विमले कुले

ಅವನು ಮಹಾಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ಪರಮ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಚ್ಯುತನಾದರೂ ನಿರ್ಮಲ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

Verse 51

ये पश्यन्ति परं भक्त्या मणिनागेश्वरं नृप । न तेषां जायते वंशे पन्नगानां भयं नृप

ಹೇ ನೃಪ! ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಣಿನಾಗೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವವರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಸರ್ಪಭಯವು ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಹೇ ರಾಜಾ।

Verse 52

पन्नगः शङ्कते तेषां मणिनागप्रदर्शनात् । सौपर्णरूपिणस्ते वै दृश्यन्ते नागमण्डले

ಮಣಿನಾಗದ ಪ್ರಭಾವ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಸರ್ಪಗಳು ಅವರನ್ನು ಭಯಪಡುತ್ತವೆ; ನಾಗಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಗರುಡರೂಪಿಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 53

फलानि चैव दानानां शृणुष्वाथ नृपोत्तम । अन्नं संस्कारसंयुक्तं ये ददन्ते नरोत्तमाः

ಈಗ, ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ, ದಾನಗಳ ಫಲವನ್ನು ಕೇಳು. ಯಾರು ವಿಧಿಸಂಸ್ಕಾರಯುಕ್ತ ಅನ್ನವನ್ನು ದಾನಮಾಡುವರೋ ಆ ನರೋತ್ತಮರು…

Verse 54

तोयं शय्यां तथा छत्रं कन्यां दासीं सुभाषिणीम् । पात्रे देयं यतो राजन् यदीच्छेच्छ्रेय आत्मनः

ನೀರು, ಶಯ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಛತ್ರ; ಕನ್ಯೆ ಮತ್ತು ಮಧುರಭಾಷಿಣಿ ದಾಸಿ—ಹೇ ರಾಜನ್, ಸ್ವಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರನಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 55

सुरभीणि च पुष्पाणि गन्धवस्त्राणि दापयेत् । दीपं धान्यं गृहं शुभ्रं सर्वोपस्करसंयुतम्

ಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪಗಳು, ಗಂಧದ್ರವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ದೀಪ, ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಶುಭ್ರ ಶುದ್ಧ ಗೃಹವನ್ನೂ ನೀಡಿಸಬೇಕು।

Verse 56

ये ददन्ते परं भक्त्या ते व्रजन्ति त्रिविष्टपम् । मणिनागे नृपश्रेष्ठ यच्च दानं प्रदीयते

ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದಾನ ಮಾಡುವವರು ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪ (ಸ್ವರ್ಗ) ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ಮಣಿನಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ದಾನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ ಅದು ಮಹಾಪುಣ್ಯಕರ.

Verse 57

तस्य दानस्य भावेन स्वर्गे वासो भवेद्ध्रुवम् । पातकानि प्रलीयन्ते आमपात्रे यथा जलम्

ಆ ದಾನದ ಶುದ್ಧ ಭಾವದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವಾಸವು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಪಗಳು ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತವೆ, ಬೇಯಿಸದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಅಳಿದುಹೋಗುವಂತೆ।

Verse 58

नर्मदातोयसंसिद्धं भोज्यं विप्रे ददाति यः । सोऽपि पापैर्विनिर्मुक्तः क्रीडते दैवतैः सह

ನರ್ಮದಾ ಜಲದಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾದ ಭೋಜನವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ನೀಡುವವನು ಸಹ ಪಾಪಮುಕ್ತನಾಗಿ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆನಂದದಿಂದ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 59

ततः स्वर्गच्युतानां हि लक्षणं प्रवदाम्यहम् । दीर्घायुषो जीवपुत्रा धनवन्तः सुशोभनाः

ಮುಂದೆ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಚ್ಯುತರಾದವರ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಅವರು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಕರು, ಜೀವಂತ ಪುತ್ರರಿಂದ ಯುಕ್ತರು, ಧನವಂತರು ಮತ್ತು ಕాంతಿಮಂತವಾಗಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 60

सर्वव्याधिविनिर्मुक्ताः सुतभृत्यैः समन्विताः । त्यागिनो भोगसंयुक्ता धर्माख्यानरताः सदा

ಅವರು ಎಲ್ಲ ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರು, ಪುತ್ರರು ಹಾಗೂ ಸೇವಕರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವರು. ತ್ಯಾಗಿಗಳಾಗಿಯೂ ಧರ್ಮೋಚಿತ ಭೋಗಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರು; ಸದಾ ಧರ್ಮಕಥೆಯ ಶ್ರವಣ‑ಕೀರ್ತನದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವವರು।

Verse 61

देवद्विजगुरोर्भक्तास्तीर्थसेवापरायणाः । मातापितृवशा नित्यं द्रोहक्रोधविवर्जिताः

ಅವರು ದೇವ, ದ್ವಿಜ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣ) ಮತ್ತು ಗುರುಗಳ ಭಕ್ತರು; ತೀರ್ಥಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರು. ಸದಾ ತಾಯಿ‑ತಂದೆಯ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದು, ದ್ರೋಹ‑ಕ್ರೋಧವಿಲ್ಲದವರು।

Verse 62

एभिरेव गुणैर्युक्ता ये नराः पाण्डुनन्दन । सत्यं ते स्वर्गादायाताः स्वर्गे वासं व्रजन्ति ते

ಹೇ ಪಾಂಡುನಂದನ! ಈ ಗುಣಗಳಿಂದಲೇ ಯುಕ್ತರಾದ ನರರು ನಿಜವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಬಂದವರು; ಅವರು ಮತ್ತೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲೇ ವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 63

सर्वतीर्थवरं तीर्थं मणिनागं नृपोत्तम । तीर्थाख्यानमिदं पुण्यं यः पठेच्छृणुयादपि

ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ! ಮಣಿನಾಗವು ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥ. ಈ ತೀರ್ಥದ ಪುಣ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಯಾರು ಓದಿದರೂ ಅಥವಾ ಕೇಳಿದರೂ—

Verse 64

सोऽपि पापैर्विनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते । न विषं क्रमते तेषां विचरन्ति यथेच्छया

ಅವನು ಕೂಡ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅವರಿಗೆ ವಿಷವು ಹಿಡಿಯದು; ಅವರು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 65

भाद्रपद्यां च यत्षष्ठ्यां पुण्यं सूर्यस्य दर्शने । तत्फलं समवाप्नोति आख्यानश्रवणेन तु

ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಷಷ್ಠಿಯಂದು ಸೂರ್ಯದರ್ಶನದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಪುಣ್ಯಫಲ, ಈ ಪವಿತ್ರಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಕೇಳುವ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 72

। अध्याय

ಅಧ್ಯಾಯ. (ಅಧ್ಯಾಯ ಸೂಚಕ/ಸಮಾಪ್ತಿ ಗುರುತು)