Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 24

Devanagari script

एकं मुहूर्तमात्रं तु यावत्कृष्णः स दृश्यते । क्षणमात्रेण चैकेन दासी सा भवते मम

Transliteration

ekaṃ muhūrtamātraṃ tu yāvatkṛṣṇaḥ sa dṛśyate | kṣaṇamātreṇa caikena dāsī sā bhavate mama

Translation

“ಅವನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತ ಮಾತ್ರ ಕೃಷ್ಣ (ಕಪ್ಪು) ಎಂದು ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವಳು ನನ್ನ ದಾಸಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ.”

Word by Word

• एकम्: one
• एकम्: Karma (Measure/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; परिमाणार्थे

• मुहूर्तमात्रम्: only a muhūrta (a short time)
• मुहूर्तमात्रम्: Karma (Extent/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुहूर्त (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मुहूर्तस्य मात्रम् = only a muhūrta); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारण/विरोध-अव्यय

• यावत्: as long as
• यावत्: Adhikarana (Temporal extent/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: परिमाण/अवधि-अव्यय (as long as/so long)

• कृष्णः: the black (color/one)
• कृष्णः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सः: he/that one
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दृश्यते: is seen/appears
• दृश्यते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दृश्यते
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (is seen/appears)

• क्षणमात्रेण: by/within only a moment
• क्षणमात्रेण: Karana (Measure/करण)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (क्षणस्य मात्रम्); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• एकेन: by one
• एकेन: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• दासी: a maidservant
• दासी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दासी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भवते: becomes
• भवते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु) → भवते
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• मम: of me/my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

Speaker

Kadrū

Visual Art Cues

Scene: A close, suspenseful focus on the horse’s appearance and the ticking of a muhūrta—fate hinging on a fleeting blackness; the atmosphere is taut, as if time itself is watching.

Characters & Entities

• Kadrū
• Vinatā
• Uccaiḥśravā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is not merely about technicalities of ‘what is seen’—truth is deeper than momentary appearance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.