
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನನ್ನು—ಪಾಪಹರ ಪತ್ತ್ರೇಶ್ವರ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಿದ್ಧನು ಯಾರು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಚಿತ್ರ (ಚಿತ್ರಾ)ನ ಪುತ್ರನಾದ ತೇಜಸ್ವಿ ಪತ್ತ್ರೇಶ್ವರ, ‘ಜಯ’ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ದೇವಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮೆನಕೆಯ ನೃತ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಮೋಹಗೊಂಡು ಆತ್ಮಸಂಯಮವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ಅವನ ಅಜಿತೇಂದ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಇಂದ್ರನು ನೀತಿಬೋಧವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮর্ত್ಯಜೀವನ ಅನುಭವಿಸುವ ಶಾಪವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಶಾಪವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ನರ್ಮದಾ (ರೇವಾ) ತಟದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ನಿಯಮಬದ್ಧ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲು ಅವನಿಗೆ ಉಪದೇಶವಾಯಿತು. ಅವನು ಸ್ನಾನ, ಜಪ, ಶಂಕರಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಗ್ನಿ ತಪಸ್ಸು ಮುಂತಾದ ಕಠೋರ ತಪದಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿದನು; ಶಿವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಭಕ್ತನು—ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ನೀವು ನೆಲೆಸಿರಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ ಪತ್ತ್ರೇಶ್ವರ ಲಿಂಗ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಯಾಯಿತು. ಅಂತ್ಯ ಫಲಶ್ರುತಿ: ಒಂದೇ ಸ್ನಾನದಿಂದ ಪಾಪಕ್ಷಯ, ಅಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಅಶ್ವಮೇಧಸಮಾನ ಫಲ, ಸ್ವರ್ಗಸೌಖ್ಯ, ಶುಭ ಪುನರ್ಜನ್ಮ, ದೀರ್ಘಾಯು, ರೋಗ-ಶೋಕ ನಿವೃತ್ತಿ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಥಜಲಸ್ಮೃತಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । पत्त्रेश्वरं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम् । यत्र सिद्धो महाभागश्चित्रसेनसुतो बली
ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ಸರ್ವಪಾಪಪ್ರಣಾಶಕವಾದ ಪಟ್ಟ್ರೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು; ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಹಾಗೂ ಬಲಿಷ್ಠನಾದ ಚಿತ್ರಸೇನನ ಪುತ್ರನು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । कोऽसौ सिद्धस्तदा ब्रह्मंस्तस्मिंस्तीर्थे महातपाः । पुत्रः कस्य तु को हेतुरेतदिच्छामि वेदितुम्
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಪೂಜ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಾದ ಆ ಸಿದ್ಧಪುರುಷನು ಯಾರು? ಅವನು ಯಾರ ಪುತ್ರ, ಅವನ ಸಿದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವೇನು? ಇದನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । चित्रोनाम महातेजा इन्द्रस्य दयितः पुरा । तस्य पुत्रो नृपश्रेष्ठ पत्त्रेश्वर इति श्रुतः
ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು— ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಚಿತ್ರ’ ಎಂಬ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಇದ್ದನು; ಅವನು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅತಿಪ್ರಿಯ. ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಅವನ ಪುತ್ರನು ‘ಪತ್ತ್ರೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನೆಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ।
Verse 4
रूपवान् सुभगश्चैव सर्वशत्रुभयंकरः । इन्द्रस्य दयितोऽत्यर्थं जय इत्येव चापरः
ಅವನು ರೂಪವಂತನೂ ಸೌಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯೂ, ಎಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಭಯಂಕರನೂ ಆಗಿದ್ದನು; ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದು, ‘ಜಯ’ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು।
Verse 5
स कदाचित्सभामध्ये सर्वदेवसमागमे । मेनकानृत्यगीतेन मोहितः सुचिरं किल
ಒಮ್ಮೆ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಸಮಾಗಮವಾದ ಸಭಾಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೆನಕೆಯ ನೃತ್ಯ-ಗೀತದಿಂದ ಅವನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಉಳಿದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।
Verse 6
तिष्ठते गतमर्यादो गतप्राण इव क्षणात् । तावत्सुरपतिर्देवः शशापाथाजितेन्द्रियम्
ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವನು ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದವನಂತೆ ನಿಂತನು. ಆಗ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲಾರದೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ದೇವಾಧಿಪತಿ ಇಂದ್ರನು ಅವನಿಗೆ ಶಾಪವಿತ್ತನು।
Verse 7
यस्मात्त्वं स्वर्गसंस्थोऽपि मर्त्यधर्ममुपेयिवान् । तस्मान्मर्त्ये चिरं कालं क्षपयिष्यस्यसंशयम्
ನೀನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ಮನುಷ್ಯಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದೀ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಮর্ত್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಳೆಯಬೇಕಾಗುವುದು.
Verse 8
एवमुक्तः सुरेन्द्रेण चित्रसेनसुतो युवा । वेपमानः सुरश्रेष्ठः कृताञ्जलिरुवाच ह
ಸುರೇಂದ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಚಿತ್ರಸೇನನ ಯುವ ಪುತ್ರನು—ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನು—ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
Verse 9
पत्त्रेश्वर उवाच । मया पापेन मूढेन अजितेन्द्रियचेतसा । प्राप्तं वै यत्फलं तस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि
ಪತ್ತ್ರೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ಪಾಪಿ, ಮೂಢ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸದ ಚಿತ್ತವಂತನು; ನನ್ನ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ನಾನೇ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೂ ದಯಮಾಡಿ ನನಗೆ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ.
Verse 10
शक्र उवाच । नर्मदातटमाश्रित्य द्वादशाब्दं जितेन्द्रियः । आराधय शिवं शान्तं पुनः प्राप्स्यसि सद्गतिम्
ಶಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ನರ್ಮದಾ ತಟವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹದಿಂದಿದ್ದು, ಶಾಂತ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸು; ಆಗ ನೀನು ಮತ್ತೆ ಸದ್ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
Verse 11
सत्यशौचरतानां च धर्मिष्ठानां जितात्मनाम् । लोकोऽयं पापिनां नैव इति शास्त्रस्य निश्चयः
ಈ ಲೋಕವು ಸತ್ಯ-ಶೌಚದಲ್ಲಿ ರತ, ಧರ್ಮಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಜಯಿಗಳದ್ದೇ; ಪಾಪಿಗಳದ್ದಲ್ಲ—ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯ.
Verse 12
एवमुक्ते महाराज सहस्राक्षेण धीमता । गन्धर्वतनयो धीमान्प्रणम्यागात्तु भूतलम्
ಮಹಾರಾಜನೇ! ಬುದ್ಧಿವಂತ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ (ಇಂದ್ರ) ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಗಂಧರ್ವಪುತ್ರನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಂತರ ಭೂತಲಕ್ಕೆ (ಪೃಥ್ವಿಗೆ) ಹೊರಟನು।
Verse 13
रेवाया विमले तोये ब्रह्मावर्तसमीपतः । स्नात्वा जप्त्वा विधानेन अर्चयित्वा च शङ्करम्
ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್ತದ ಸಮೀಪ ರೇವೆಯ ನಿರ್ಮಲ ಜಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಜಪ ಮಾಡಿ, ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಅರ್ಚಿಸಿದನು।
Verse 14
वाय्वम्बुपिण्याकफलैश्च पुष्पैः पर्णैश्च मूलाशनयावकेन । तताप पञ्चाग्नितपोभिरुग्रैस्ततश्च तोषं समगात्स देवः
ಗಾಳಿ, ನೀರು, ಪಿಣ್ಯಾಕ, ಹಣ್ಣು, ಹೂ, ಎಲೆ, ಬೇರು ಮತ್ತು ಯವಕ (ಯವಗಂಜಿ) ಇವುಗಳಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸಿ ಅವನು ಪಂಚಾಗ್ನಿಯ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು; ಆಗ ಆ ದೇವ (ಶಿವ) ತೃಪ್ತನಾದನು।
Verse 15
पिनाकपाणिं वरदं त्रिशूलिनमुमापतिं ह्यन्धकनाशनं च । चन्द्रार्धमौलिं गजकृत्तिवाससं दृष्ट्वा पपाताग्रगतं समीक्ष्य
ಪಿನಾಕಪಾಣಿ, ವರದ, ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ, ಉಮಾಪತಿ, ಅಂಧಕನಾಶಕ, ಅರ್ಧಚಂದ್ರಮೌಲಿ ಹಾಗೂ ಗಜಚರ್ಮವಾಸಿ ಪ್ರಭುವನ್ನು ತನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡು, ದರ್ಶನಮಾಡಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದಂಡವತ್ ಬಿದ್ದನು।
Verse 16
ईश्वर उवाच । वरं वृणीष्व भद्रं ते वरदोऽहं तवानघ । यमिच्छसि ददाम्यद्य नात्र कार्या विचारणा
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಅನಘನೇ! ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ವರವನ್ನು ಬೇಡು; ನಾನು ನಿನಗೆ ವರದಾತನು. ನೀನು ಏನು ಇಚ್ಛಿಸುವೆಯೋ ಅದನ್ನು ಇಂದು ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಇಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 17
पत्त्रेश्वर उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । अत्र त्वं सततं तीर्थे मम नाम्ना भव प्रभो
ಪತ್ತ್ರೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವೇಶ! ನೀನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ನನಗೆ ವರ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ, ಪ್ರಭೋ, ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ನಾಮದಿಂದ ಸದಾ ವಾಸಿಸು।
Verse 18
एतच्छ्रुत्वा महादेवो हर्षगद्गदया गिरा । तथेत्युक्त्वा ययौ हृष्ट उमया सह शङ्करः
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾದೇವನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಗದ್ಗದಿತ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಹರ್ಷಿತ ಶಂಕರನು ಹೊರಟನು।
Verse 19
सोऽपि तत्तीर्थमाप्लुत्य गते देवे दिवं प्रति । स्नात्वा जाप्यविधानेन तर्पयित्वा पितॄन् पुनः
ಅವನು ಕೂಡ ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವಗಾಹನ ಮಾಡಿ; ದೇವನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ, ಜಪವಿಧಾನದಂತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಮತ್ತೆ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿದನು।
Verse 20
स्थापयामास देवेशं तस्मिंस्तीर्थे विधानतः । पत्त्रेश्वरं तु विख्यातं त्रिषु लोकेषु भारत
ಹೇ ಭಾರತ! ನಂತರ ಅವನು ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಂತೆ ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲೇ ದೇವೇಶನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಅದು ‘ಪತ್ತ್ರೇಶ್ವರ’ವೆಂದು ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಯಾಯಿತು।
Verse 21
इन्द्रलोकं गतः शापान्मुक्तः सोऽपि नरेश्वर । हृष्टः प्रमुदितो रम्यं जयशब्दादिमङ्गलैः
ಹೇ ನರೇಶ್ವರ! ಅವನು ಕೂಡ ಶಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಇಂದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಹರ್ಷಿತನಾಗಿ, ‘ಜಯ’ ಘೋಷಾದಿ ಮಂಗಳೋತ್ಸವಗಳನ್ನು ರಮ್ಯವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿದನು।
Verse 22
एष ते कथितः प्रश्नः पृष्टो यो वै युधिष्ठिर । तत्र स्नानेन चैकेन सर्वपापैः प्रमुच्यते
ಓ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 23
यस्त्वर्चयेन्महादेवं तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर । स्नात्वाभ्यर्च्य पित्ःन् देवान् सोऽश्वमेधफलं लभेत्
ಓ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುವವನು—ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ—ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 24
मृतो वर्षशतं साग्रं क्रीडित्वा च शिवे पुरे । राजा वा राजतुल्यो वा पश्चान्मर्त्येषु जायते
ಮರಣಾನಂತರ ಅವನು ಶಿವಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೂರು ವರ್ಷ ಕ್ರೀಡಾಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ನಂತರ ಮನುಷ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ರಾಜನಾಗಿ ಅಥವಾ ರಾಜಸಮಾನನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 25
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो जीवेच्च शरदः शतम् । व्याधिशोकविनिर्मुक्तः पुनः स्मरति तज्जलम्
ಅವನು ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದವನಾಗಿ, ನೂರು ಶರದ್ಕಾಲಗಳು ಬದುಕಿ, ರೋಗ-ಶೋಕಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಆ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 32
। अध्याय
ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯ.