Adhyaya 19

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततस्त्वेकार्णवे तस्मिन्मुमूर्षुरहमातुरः । काकूच्छ्वासस्तरंस्तोयं बाहुभ्यां नृपसत्तम

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ನೃಪಸತ್ತಮ, ಆಗ ಆ ಏಕಾರ್ಣವದಲ್ಲಿ ನಾನು ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಮರಣಾಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೆನು; ಕಾತರದಿಂದ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾ, ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಭುಜಗಳಿಂದ ಈಜುತ್ತಾ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲುತ್ತಿದ್ದೆನು.

Verse 2

शृणोम्यर्णवमध्यस्थो निःशब्दस्तिमिते तदा । अम्भोरवमनौपम्यं दिशो दश विनादिनम्

ಆಗ ಸಮುದ್ರಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗಿ ಸ್ಥಿಮಿತವಾದ ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಜಲದ ಅನೂಪಮ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು; ಅದು ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ನಿನಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 3

हंसकुदेन्दुसंकाशां हारगोक्षीरपाण्डुराम् । नानारत्नविचित्राङ्गीं स्वर्णशृङ्गां मनोरमाम्

ನಾನು ಒಂದು ಗೋವನ್ನು ಕಂಡೆನು—ಹಂಸ, ಕುಂದಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ; ಹಾರ ಮತ್ತು ಗೋಕ್ಷೀರದಂತೆ ಧವಳ. ಅವಳ ಅಂಗಗಳು ನಾನಾರತ್ನಗಳಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಕೊಂಬುಗಳು ಸ್ವರ್ಣಮಯ—ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರ.

Verse 4

सुरैः प्रवालकमयैर्लाङ्गुलध्वजशोभिताम् । प्रलम्बघोणां नर्दन्तीं खुरैरर्णवगाहिनीम्

ಅವಳು ದೇವೋಚಿತ ಪ್ರವಾಳಮಯ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿ, ಬಾಲ ಮತ್ತು ಧ್ವಜದಿಂದ ಶೋಭಿತಳಾಗಿದ್ದಳು. ದೀರ್ಘ ಮೂಗಿನೊಂದಿಗೆ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಖುರಗಳಿಂದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತುಳಿದು ದಾಟುವಂತೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 5

गां ददर्शाहमुद्विग्नो मामेवाभिमुखीं स्थिताम् । किंकिणीजालमुक्ताभिः स्वर्णघण्टासमावृताम्

ನಾನು ಉದ್ವಿಗ್ನನಾಗಿ ನೋಡಿದೆ; ಆ ಹಸು ನನ್ನತ್ತಲೇ ಮುಖಮಾಡಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಕಿಂಕಿಣಿಗಳ ಜಾಲ, ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಣಘಂಟೆಗಳಿಂದ ಅದು ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 6

तस्याश्चरणविक्षेपैः सर्वमेकार्णवं जलम् । विक्षिप्तफेनपुञ्जौघैर्नृत्यन्तीव समं ततः

ಅವಳ ಪಾದಗಳ ವೇಗವಾದ ವಿಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಸರ್ವ ಜಲವೂ ಒಂದೇ ಮಹಾರ್ಣವದಂತೆ ಆಯಿತು. ಚಿಮ್ಮಿ ಹಾರಿದ ನುರಿಗುಚ್ಛಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ನೀರೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೃತ್ಯಿಸುವಂತೆ ತೋಚಿತು.

Verse 7

ररास सलिलोत्क्षेपैः क्षोभयन्ती महार्णवम् । सा मामाह महाभाग श्लक्ष्णगम्भीरया गिरा

ನೀರಿನ ಉಕ್ಕೇರಿಕೆಗಳಿಂದ ಮಹಾರ್ಣವವನ್ನು ಕದಡುತ್ತಾ ಅವಳು ಗರ್ಜಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಮೃದು ಹಾಗೂ ಗಂಭೀರವಾದ ವಾಣಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ—“ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ…” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 8

मा भैषीर्वत्स वत्सेति मृत्युस्तव न विद्यते । महादेवप्रसादेन न मृत्युस्ते ममापि च

“ಭಯಪಡಬೇಡ, ವತ್ಸ, ವತ್ಸ! ನಿನಗೆ ಮರಣವಿಲ್ಲ. ಮಹಾದೇವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಿನಗೂ ಮರಣವಿಲ್ಲ, ನನಗೂ ಇಲ್ಲ.”

Verse 9

ममाश्रयस्व लाङ्गूलं त्वामतस्तारयाम्यहम् । घोरादस्माद्भयाद्विप्र यावत्संप्लवते जगत्

ನನ್ನ ಬಾಲವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊ; ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪಾರು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಎಲೈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಜಗತ್ತು ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವಾಗ, ಈ ಘೋರ ಭಯದಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 10

क्षुत्तृषाप्रतिघातार्थं स्तनौ मे त्वं पिबस्व ह । पयोऽमृताश्रयं दिव्यं तत्पीत्वा निर्वृतो भव

ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ನನ್ನ ಸ್ತನಪಾನ ಮಾಡು. ಈ ದಿವ್ಯವಾದ ಹಾಲು ಅಮೃತಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ; ಇದನ್ನು ಕುಡಿದು ನೀನು ತೃಪ್ತನಾಗು.

Verse 11

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हर्षात्पीतो मया स्तनः । न क्षुत्तृषा पीतमात्रे स्तने मह्यं तदाभवत्

ಅವಳ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಾನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹಾಲು ಕುಡಿದೆನು. ಕುಡಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ನನ್ನ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆಗಳು ಮಾಯವಾದವು.

Verse 12

दिव्यं प्राणबलं जज्ञे समुद्रप्लवनक्षमम् । ततस्तां प्रत्युवाचेदं का त्वमेकार्णवीकृते

ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಬಲ್ಲ ದಿವ್ಯ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಗ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು: 'ಜಗತ್ತೇ ಒಂದೇ ಸಮುದ್ರವಾಗಿರುವಾಗ, ನೀನು ಯಾರು?'

Verse 13

भ्रमसे ब्रूहि तत्त्वेन विस्मयो मे महान्हृदि । भ्रमतोऽत्र ममार्तस्य मुमूर्षोः प्रहतस्य

ನೀನು ಯಾರೆಂದು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು; ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಆಶ್ಚರ್ಯವುಂಟಾಗಿದೆ. ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನೊಂದವನಾಗಿ, ಸಾಯುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಪೆಟ್ಟುತಿಂದು ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದೆನು.

Verse 14

त्वं हि मे शरणं जाता भाग्यशेषेण सुव्रते

ಹೇ ಸುವ್ರತೇ, ನನ್ನ ಭಾಗ್ಯಶೇಷದಿಂದ ನೀನೇ ನನಗೆ ಶರಣಾಗಿದ್ದೀಯೆ।

Verse 15

गौरुवाच । किमहं विस्मृता तुभ्यं विश्वरूपा महेश्वरी । नर्मदा धर्मदा न्ःणां स्वर्गशर्मबलप्रदा

ಗೌರಿಯು ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನನ್ನು ಮರೆತೆಯಾ? ನಾನು ವಿಶ್ವರೂಪಿಣಿ ಮಹೇಶ್ವರಿ, ನರ್ಮದೆ; ನರರಿಗೆ ಧರ್ಮದಾತ್ರೀ, ಸ್ವರ್ಗಸೌಖ್ಯ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಬಲವನ್ನು ನೀಡುವವಳು।

Verse 16

दृष्ट्वा त्वां सीदमानं तु रुद्रेणाहं विसर्जिता । तं द्विजं तारयस्वार्ये मा प्राणांस्त्यजतां जले

ನಿನ್ನನ್ನು ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ರುದ್ರನು ನನ್ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೇ ಆರ್ಯೆ, ಆ ದ್ವಿಜನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು—ಅವನು ಜಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸದಿರಲಿ।

Verse 17

गोरूपेण विभोर्वाक्यात्त्वत्सकाशमिहागता । मा मृषावचनः शम्भुर्भवेदिति च सत्वरा

ಪ್ರಭುವಿನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಗೋರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ, ಶಂಭುವಿನ ವಚನ ಮಿಥ್ಯವಾಗದಿರಲೆಂದು।

Verse 18

एवमुक्तस्तयाहं तु इन्द्रायुधनिभं शुभम् । लाङ्गूलमव्ययं ज्ञात्वा भुजाभ्यामवलम्बितः

ಅವಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಇಂದ್ರಾಯುಧದಂತೆ ಶುಭವಾದ ಅವ್ಯಯ ಲಾಂಗೂಲವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಎರಡೂ ಭುಜಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದೆನು।

Verse 19

अध्याय

ಅಧ್ಯಾಯ (ಇದು ಕೇವಲ ವಿಭಾಗ/ಅನುಚ್ಛೇದ ಸೂಚಕ ಗುರುತು).

Verse 20

ततो युगसहस्रान्तमहं कालं तया सह । व्यचरं वै तमोभूते सर्वतः सलिलावृते

ನಂತರ ನಾನು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಸ್ರ ಯುಗಗಳ ಸಮಾನ ಕಾಲವರೆಗೆ ಸಂಚರಿಸಿದೆ; ಆ ಲೋಕವು ತಮಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಜಲದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 21

महार्णवे ततस्तस्मिन् भ्रमन्गोः पुच्छमाश्रितः । निर्वाते चान्धकारे च निरालोके निरामये

ನಂತರ ಆ ಮಹಾರ್ಣವದಲ್ಲಿ ನಾನು ಹಸುವಿನ ಬಾಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ತೇಲುತ್ತಾ ಅಲೆದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಇಲ್ಲ, ಬೆಳಕು ಇಲ್ಲ—ಕೇವಲ ಅಂಧಕಾರ, ಆದರೂ ನಾನು ನಿರಾಮಯನಾಗಿದ್ದೆ।

Verse 22

अकस्मात्सलिले तस्मिन्नतसीपुष्पसन्निभम् । विभिन्नांजनसङ्काशमाकाशमिव निर्मलम्

ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಆ ಜಲದೊಳಗೆ ಅಗಸೆ ಹೂವಿನಂತೆ ಒಂದು ಪ್ರಕಾಶವು ಕಾಣಿಸಿತು—ಚದುರಿದ ಅಂಜನದಂತೆ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣ, ನಿರ್ಮಲ ಆಕಾಶದಂತೆ ಪವಿತ್ರ।

Verse 23

नीलोत्पलदलश्यामं पीतवाससमव्ययम् । किरीटेनार्कवर्णेन विद्युद्विद्योतकारिणा

ಅವನು ನೀಲೋತ್ಪಲದ ದಳದಂತೆ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣ, ಅವ್ಯಯ ಪೀತಾಂಬರವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು, ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಸೂರ್ಯವರ್ಣ ಕಿರೀಟದಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 24

भ्राजमानेन शिरसा खमिवात्यन्तरूपिणम् । कुण्डलोद्धष्टगल्लं तु हारोद्द्योतितवक्षसम्

ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ, ಆಕಾಶದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರರೂಪನಾಗಿ; ಕುಂಡಲಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಹೊಳಪುಗೊಂಡ ಗಲ್ಲಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಾರದ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ದೀಪ್ತವಾದ ವಕ್ಷಸ್ಥಲವಿರುವವನು।

Verse 25

जाम्बूनदमयैर्दिव्यैर्भूषणैरुपशोभितम् । नागोपधानशयनं सहस्रादित्यवर्चसम्

ಜಾಂಬೂನದ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿ; ನಾಗವನ್ನು ತಲೆಯಾಣೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಶಯನಿಸುವವನು, ಸಹಸ್ರ ಸೂರ್ಯರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದೀಪ್ತನಾಗಿರುವವನು।

Verse 26

अनेकबाहूरुधरं नैकवक्त्रं मनोरमम् । सुप्तमेकार्णवे वीरं सहस्राक्षशिरोधरम्

ಏಕಾರ್ಣವದಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸಿರುವ ಆ ವೀರ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ—ಮನೋಹರನು, ಅನೇಕ ಭುಜಗಳು ಹಾಗೂ ಬಲಿಷ್ಠ ಊರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು, ಅನೇಕ ಮುಖಗಳವನು, ಸಹಸ್ರ ನೇತ್ರ-ಶಿರಸ್ಸುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನು।

Verse 27

जटाजूटेन महता स्फुरद्विद्युत्समार्चिषा । एकार्णवं जगत्सर्वं व्याप्य देवं व्यवस्थितम्

ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ದೀಪ್ತವಾದ ಮಹಾ ಜಟಾಜೂಟದೊಂದಿಗೆ; ಆ ದೇವನು ಏಕಾರ್ಣವವನ್ನೂ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 28

ग्रसित्वा शङ्करः सर्वं सदेवासुरमानवम् । प्रपश्याम्यहमीशानं सुप्तमेकार्णवे प्रभुम्

ಶಂಕರನು ದೇವ-ಅಸುರ-ಮಾನವರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಗ್ರಸಿಸಿದ ಬಳಿಕವೂ; ನಾನು ಏಕಾರ್ಣವದಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸಿರುವ ಆ ಪ್ರಭು ಈಶಾನನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 29

सर्वव्यापिनमव्यक्तमनन्तं विश्वतोमुखम् । तस्य पादतलाभ्याशे स्वर्णकेयूरमण्डिताम्

ಅವನು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಅವ್ಯಕ್ತ, ಅನಂತ, ಸರ್ವದಿಕ್ಕುಮುಖನು. ಅವನ ಪಾದತಳಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಾನು ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಕಂಡೆ—ಸುವರ್ಣ ಕೇಯೂರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾದವಳನ್ನು।

Verse 30

विश्वरूपां महाभागां विश्वमायावधारिणीम् । श्रीमयीं ह्रीमयीं देवीं धीमयीं वाङ्मयीं शिवाम्

ನಾನು ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಕಂಡೆ—ಅವಳು ವಿಶ್ವರೂಪಿಣಿ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ, ವಿಶ್ವಮಾಯಾಧಾರಿಣಿ; ಶ್ರೀಮಯಿ, ಹ್ರೀಮಯಿ; ಧೀಮಯಿ, ವಾಙ್ಮಯಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಶಿವಾ।

Verse 31

सिद्धिं कीर्तिं रतिं ब्राह्मीं कालरात्रिमयोनिजाम् । तामेवाहं तदात्यन्तमीश्वरान्तिकमास्थिताम्

ನಾನು ಅವಳನ್ನೇ ಸಿದ್ಧಿ, ಕೀರ್ತಿ, ರತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಹಾಗೂ ಅಯೋನಿಜಾ ಕಾಲರಾತ್ರಿಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ; ಆಗ ಅವಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಈಶ್ವರನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡೆ।

Verse 32

अद्राक्षं चन्द्रवदनां धृतिं सर्वेश्वरीमुमाम्

ನಾನು ಚಂದ್ರಮುಖಿಯಾದ ಉಮಾದೇವಿಯನ್ನು ಕಂಡೆ—ಅವಳು ಧೃತಿಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಸರ್ವೇಶ್ವರಿಯು।

Verse 33

शान्तं प्रसुप्तं नवहेमवर्णमुमासहायं भगवन्तमीशम् । तमोवृतं पुण्यतमं वरिष्ठं प्रदक्षिणीकृत्य नमस्करोमि

ಉಮಾಸಹಾಯನಾದ, ನವಹೇಮವರ್ಣನಾದ, ಶಾಂತನಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ, ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿದ್ದರೂ ಪರಮಪವಿತ್ರನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆದ ಭಗವಾನ್ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ನಾನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 34

ततः प्रसुप्तः सहसा विबुद्धो रात्रिक्षये देववरः स्वभावात् । विक्षोभयन् बाहुभिरर्णवाम्भो जगत्प्रणष्टं सलिले विमृश्य

ಆಮೇಲೆ ರಾತ್ರಿಕ್ಷಯದಲ್ಲಿ ದೇವವರನು ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಸಹಸಾ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡನು. ಭುಜಗಳಿಂದ ಸಾಗರಜಲವನ್ನು ಕಲಕುತ್ತಾ, ಪ್ರಳಯಜಲದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ಜಗತ್ತನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು.

Verse 35

किं कार्यमित्येव विचिन्तयित्वा वाराहरूपोऽभवदद्भुताङ्गः । महाघनाम्भोधरतुल्यवर्चाः प्रलम्बमालाम्बरनिष्कमाली

‘ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?’ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ಪ್ರಭು ಅద్భುತಾಂಗನಾಗಿ ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು. ಅವನ ಕಾಂತಿ ಮಹಾ ಕಪ್ಪು ಮেঘದಂತೆ; ದೀರ್ಘಮಾಲೆ, ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಣಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನು.

Verse 36

सशङ्खचक्रासिधरः किरीटी सवेदवेदाङ्गमयो महात्मा । त्रैलोक्यनिर्माणकरः पुराणो देवत्रयीरूपधरश्च कार्ये

ಕಿರೀಟಧಾರಿ, ಶಂಖ-ಚಕ್ರ-ಖಡ್ಗಧಾರಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ವೇದ-ವೇದಾಂಗಮಯನು. ತ್ರಿಲೋಕ ನಿರ್ಮಾತೃ ಆದಿಪುರಾಣನು, ಕಾರ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವತ್ರಯೀ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 37

स एव रुद्रः स जगज्जहार सृष्ट्यर्थमीशः प्रपितामहोऽभूत् । संरक्षणार्थं जगतः स एव हरिः सुचक्रासिगदाब्जपाणिः

ಅವನೇ ರುದ್ರನು—ಅವನೇ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೃಷ್ಟ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಅದೇ ಈಶ್ವರನು ಪ್ರಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಜಗದ್ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವನೇ ಹರಿ; ಅವನ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸುಚಕ್ರ, ಖಡ್ಗ, ಗದೆ ಮತ್ತು ಪದ್ಮವಿವೆ.

Verse 38

तेषां विभागो न हि कर्तुमर्हो महात्मनामेकशरीरभाजाम् । मीमांसाहेत्वर्थविशेषतर्कैर्यस्तेषु कुर्यात्प्रविभेदमज्ञः

ಒಂದೇ ತತ್ತ್ವದೇಹವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಆ ಮಹಾತ್ಮರ ನಡುವೆ ವಿಭಜನೆ ಮಾಡುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಮೀಮಾಂಸಾ, ಹೇತುವಾದ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತರ್ಕಗಳಿಂದ ಅವರಲ್ಲಿ ಭೇದವನ್ನು ಕಟ್ಟುವವನು ಅಜ್ಞಾನಿ.

Verse 39

स याति घोरं नरकं क्रमेण विभागकृद्द्वेषमतिर्दुरात्मा । या यस्य भक्तिः स तयैव नूनं देहं त्यजन् स्वं ह्यमृतत्वमेति

ವಿಭಾಗ ಮಾಡುವ, ದ್ವೇಷಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಗುಚಿದ ದುರುಾತ್ಮನು ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಘೋರ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಯಾರಿಗೆ ಯಾವ ದೇವನಲ್ಲಿ ನಿಜ ಭಕ್ತಿ ಇದೆಯೋ, ಆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 40

संमोहयन्मूर्तिभिरत्र लोकं स्रष्टा च गोप्ता क्षयकृत्स देवः । तस्मान्न मोहात्मकमाविशेत द्वेषं न कुर्यात्प्रविभिन्नमूर्तिः

ಅದೇ ದೇವನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಿಂದ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ರಕ್ಷಕ, ಲಯಕರ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಾರದು; ರೂಪಗಳು ಬೇರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ದ್ವೇಷ ಮಾಡಬಾರದು.

Verse 41

वाराहमीशानवरोऽप्यतोऽसौ रूपं समास्थाय जगद्विधाता । नष्टे त्रिलोकेऽर्णवतोयमग्ने विमार्गितोयौघमयेऽन्तरात्मा

ಆದ್ದರಿಂದ ಜಗದ್ವಿಧಾತ, ಈಶಾನನಿಗಿಂತಲೂ ಪರಮವಾದ ಆ ಪ್ರಭು ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು. ತ್ರಿಲೋಕಗಳು ನಾಶವಾಗಿ ಸಮುದ್ರಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದಾಗ, ಅಂತರಾತ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ ಭಗವಾನ್ ಆ ಜಲರಾಶಿಯೊಳಗೆ ಕಳೆದುಹೋದದನ್ನು ಹುಡುಕಿದನು.

Verse 42

भित्त्वार्णवं तोयमथान्तरस्थं विवेश पातालतलं क्षणेन । जले निमग्नां धरणीं समस्तां समस्पृशत्पङ्कजपत्रनेत्राम्

ಸಮುದ್ರಜಲವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಪಾತಾಳತಳವನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ, ಪದ್ಮಪತ್ರನೇತ್ರೆಯಾದ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅವನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದನು.

Verse 43

विशीर्णशैलोपलशृङ्गकूटां वसुंधरां तां प्रलये प्रलीनाम् । दंष्ट्रैकया विष्णुरतुल्यसाहसः समुद्दधार स्वयमेव देवः

ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ, ಪರ್ವತ-ಶಿಲೆ-ಶೃಂಗ-ಕೂಟಗಳಿಂದ ಚೂರುಚೂರಾದ ಆ ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ಅತುಲ್ಯಸಾಹಸಿಯಾದ ದೇವ ವಿಷ್ಣು ತನ್ನ ಒಂದೇ ದಂಷ್ಟ್ರೆಯಿಂದ ಸ್ವತಃ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದನು.

Verse 44

सा तस्य दंष्ट्राग्रविलम्बिताङ्गी कैलासशृङ्गाग्रगतेव ज्योत्स्ना । विभ्राजते साप्यसमानमूर्तिः शशाङ्कशृङ्गे च तडिद्विलग्ना

ಅವನ ದಂಷ್ಟ್ರಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ತೂಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಭೂಮಿ, ಕೈಲಾಸಶೃಂಗದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು. ಆ ಅನುಪಮಮೂರ್ತಿಯ ಭೂಮಿ, ಚಂದ್ರಶೃಂಗಕ್ಕೆ ಅಂಟಿದ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಸಹ ದೀಪ್ತವಾಯಿತು.

Verse 45

तामुज्जहारार्णवतोयमग्नां करी निमग्नामिव हस्तिनीं हठात् । नावं विशीर्णामिव तोयमध्यादुदीर्णसत्त्वोऽनुपमप्रभावः

ಸಮುದ್ರಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅವನು ಹಠಾತ್ ಬಲದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿದನು—ಮುಳುಗಿದ ಹೆಣ್ಣಾನೆನ್ನು ಆನೆ ಎತ್ತುವಂತೆ. ಉಕ್ಕುವ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅನುಪಮ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನೀರಿನ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಮುರಿದ ದೋಣಿಯಂತೆ ಅವಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದನು.

Verse 46

स तां समुत्तार्य महाजलौघात्समुद्रमार्यो व्यभजत्समस्तम् । महार्णवेष्वेव महार्णवाम्भो निक्षेपयामास पुनर्नदीषु

ಮಹಾಜಲೌಘದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಆ ಆರ್ಯ ಪ್ರಭು ಸಮಸ್ತ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಿದನು. ನಂತರ ಮಹಾಸಾಗರಗಳ ನೀರನ್ನು ಮಹಾಸಾಗರಗಳಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಅವನ್ನು ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 47

शीर्णांश्च शैलान्स चकार भूयो द्वीपान्समस्तांश्च तथार्णवांश्च । शैलोपलैर्ये विचिताः समन्ताच्छिलोच्चयांस्तान्स चकार कल्पे

ಅವನು ಚೂರಾದ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನೂ ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪರ್ವತಶಿಲೆಗಳು ಚದುರಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು, ಕಲ್ಪಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಎತ್ತರವಾದ ಶಿಲಾಸಂಚಯಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 48

अनेकरूपं प्रविभज्य देहं चकार देवेन्द्रगणान्समस्तान् । मुखाच्च वह्निर्मनसश्च चन्द्रश्चक्षोश्च सूर्यः सहसा बभूव

ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ ಅವನು ಸಮಸ್ತ ದೇವಗಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅವನ ಮುಖದಿಂದ ಅಗ್ನಿ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಂದ್ರ, ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯ ಸಹಸಾ ಉದ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 49

जज्ञेऽथ तस्येश्वरयोगमूर्तेः प्रध्यायमानस्य सुरेन्द्रसङ्घः । वेदाश्च यज्ञाश्च तथैव वर्णास्तथा हि सर्वौषधयो रसाश्च

ಆಗ ಯೋಗೈಶ್ವರ್ಯಮಯ ಸ್ವರೂಪನಾದ ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಗಾಢ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದೇವಸಮೂಹವು ಜನಿಸಿತು. ವೇದಗಳು, ಯಜ್ಞಗಳು, ವರ್ಣಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರಸಗಳೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.

Verse 50

जगत्समस्तं मनसा बभूव यत्स्थावरं किंचिदिहाण्डजं वा । जरायुजं स्वेदजमुद्भिज्जं वा यत्किंचिदा कीटपिपीलकाद्यम्

ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಉಂಟಾಯಿತು—ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸ್ಥಾವರವಾದುದೇ ಆಗಲಿ, ಅಂಡಜ, ಜರಾಯುಜ, ಸ್ವೇದಜ, ಉದ್ಭಿಜ್ಜ ಯಾವುದೇ ಆಗಲಿ; ಕೀಟ, ಪಿಪೀಲಿಕೆ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲವೂ ಸಹ.

Verse 51

ततो विजज्ञे मनसा क्षणेन अनेकरूपाः सहसा महेशा । चकार यन्मूर्तिभिरव्ययात्मा अष्टाभिराविश्य पुनः स तत्र

ನಂತರ ಮಹೇಶನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡನು. ಅವ್ಯಯಾತ್ಮನು ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪ್ತನಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾದನು.

Verse 52

लीलां चकाराथ समृद्धतेजा अतोऽत्र मे पश्यत एव विप्राः । तेषां मया दर्शनमेव सर्वं यावन्मुहूर्तात्समकारि भूप

ಆಮೇಲೆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಪ್ರಭುವು ಲೀಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡದ್ದನ್ನು ನೋಡಿರಿ—ಹೇ ರಾಜನೇ, ಒಂದೇ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ನನಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.

Verse 53

कृत्वा त्वशेषं किल लीलयैव स देवदेवो जगतां विधाता । सर्वत्रदृक्सर्वग एव देवो जगाम चादर्शनमादिकर्ता

ದೇವದೇವನಾದ ಜಗದ್ವಿಧಾತನು ಲೀಲೆಯಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸಿದಂತೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋಡುವ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಆದಿಕರ್ತನು ನಂತರ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡಗಿಹೋದನು.

Verse 54

यत्तन्मुहूर्तादिह नामरूपं तावत्प्रपश्यामि जगत्तथैव । द्वीपैः समुद्रैरभिसंवृतं हि नक्षत्रतारादिविमानकीर्णम्

ಆ ಮುಹೂರ್ತದಿಂದಲೇ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಾಮರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ. ಅದು ದ್ವೀಪಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿದ್ದು, ನಕ್ಷತ್ರ-ತಾರೆಗಳ ನಡುವೆ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.

Verse 55

वियत्पयोदग्रहचक्रचित्रं नानाविधैः प्राणिगणैर्वृतं च । तां वै न पश्यामि महानुभावां गोरूपिणीं सर्वसुरेश्वरीं च

ನಾನು ಆಕಾಶವನ್ನು ಮೋಡಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಚಕ್ರಾಕಾರದ ಗತಿಪಥಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ; ಅದು ನಾನಾವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಣಗಳಿಂದ ಆವರಿತವೂ ಆಗಿದೆ. ಆದರೂ ಗೋರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಸಮಸ್ತ ದೇವರ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಆದ ಆ ಮಹಾನುಭಾವೆಯನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 56

क्व सांप्रतं सेति विचिन्त्य राजन्विभ्रान्तचित्तस्त्वभवं तदैव । दिशो विभागानवलोकयानृते पुनस्तां कथमीश्वराङ्गीम्

“ಅವಳು ಈಗ ಎಲ್ಲಿದೆ?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದ ಕ್ಷಣವೇ, ಓ ರಾಜನೇ, ನನ್ನ ಚಿತ್ತವು ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿತು. ದಿಕ್ಕುಗಳ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಭಗವಂತನ ಅಂಗಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ಆ ನದೀದೇವಿಯನ್ನು ನಾನು ಮತ್ತೆ ಹೇಗೆ ಕಾಣಬಲ್ಲೆ?

Verse 57

पश्यामि तामत्र पुनश्च शुभ्रां महाभ्रनीलां शुचिशुभ्रतोयाम् । वृक्षैरनेकैरुपशोभिताङ्गीं गजैस्तुरङ्गैर्विहगैर्वृतां च

ಮತ್ತೆ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ—ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ, ಮಹಾಮಳೆಮೋಡದಂತೆ ನೀಲವರ್ಣವಾಗಿ, ಅವಳ ನೀರು ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ವೃಕ್ಷಗಳು ಅವಳ ಅಂಗವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿವೆ; ಆಕೆ ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಆವರಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 58

यथा पुरातीरमुपेत्य देव्याः समास्थितश्चाप्यमरकण्टके तु । तथैव पश्यामि सुखोपविष्ट आत्मानमव्यग्रमवाप्तसौख्यम्

ಹಿಂದೆ ದೇವಿಯ ತೀರವನ್ನು ಸೇರಿ ಅಮರಕಂಟಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಈಗ ನಾನು ನನ್ನನ್ನೇ ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವವನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ—ಅವ್ಯಗ್ರವಾಗಿ, ನಿರಾಳವಾಗಿ, ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದವನಾಗಿ.

Verse 59

तथैव पुण्या मलतोयवाहां दृष्ट्वा पुनः कल्पपरिक्षयेऽपि । अम्बामिवार्यामनुकम्पमानामक्षीणतोयां विरुजां विशोकः

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ, ತನ್ನ ಜಲದಿಂದ ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವ ಆ ಪುಣ್ಯನದಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿಯೂ ಪುನಃ ದರ್ಶನಮಾಡಿದಾಗ ನಾನು ಶೋಕ ಹಾಗೂ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತೇನೆ. ಅವಳು ಆರ್ಯಮಾತೆಯಂತೆ ಕರುಣಾಮಯಿ; ಅವಳ ಜಲ ಅಕ್ಷಯ, ಅವಳು ನಿರುಜತೆ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಶೋಕತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 60

एवं महत्पुण्यतमं च कल्पं पठन्ति शृण्वन्ति च ये द्विजेन्द्राः । महावराहस्य महेश्वरस्य दिने दिने ते विमला भवन्ति

ಹೇ ದ್ವಿಜೇಂದ್ರಾ! ಈ ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಪ್ರದ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನು ಪಠಿಸುವವರೂ ಶ್ರವಣಿಸುವವರೂ ಮಹಾವರಾಹಸ್ವರೂಪ ಮಹೇಶ್ವರನ ಈ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯಿಂದ ದಿನೇ ದಿನೇ ವಿಮಲರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 61

अशुभशतसहस्रं ते विधूय प्रपन्नास्त्रिदिवममरजुष्टं सिद्धगन्धर्वयुक्तम् । विमलशशिनिभाभिः सर्व एवाप्सरोभिः सह विविधविलासैः स्वर्गसौख्यं लभन्ते

ಅವರು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಅಶುಭಕರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿಧೂಯಿಸಿ ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ತ್ರಿದಿವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಸಿದ್ಧ-ಗಂಧರ್ವರಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ಮಲ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಂತಿಮಯ ಅಪ್ಸರೆಯರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ವಿವಿಧ ವಿಲಾಸಗಳೊಡನೆ ಸ್ವರ್ಗಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.