Jaṭilāvatāra-Parīkṣā: Pārvatyāḥ Tapasāṃ Parīkṣaṇam (The Jaṭilā Episode and the Testing of Pārvatī’s Austerity)

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । सनत्कुमार सुप्रीत्या शिवस्य परमात्मनः । अवतारं शृणु विभोर्जटिलाह्वं सुपावनम्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಸನತ್ಕುಮಾರ! ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ಶಿವನ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಾನು ಅವನ ಅವತಾರವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ. ಓ ವಿಭೋ, ‘ಜಟಿಲ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪಾವನ ಅವತಾರವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 2

नवे वयसि सद्भोगसाधने सुखकारणे । महोपचारसद्भोगैर्वृथैव त्वं तपस्यसि

ಯೌವನದ ನವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಸತ್ಭೋಗಸಾಧನ ಮತ್ತು ಸುಖಕಾರಣಗಳು ಇದ್ದರೂ, ಮಹೋಪಚಾರಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಭೋಗಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೇ ನೀನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರುವೆ।

Verse 4

सा गत्वा गहनेऽरण्ये तेपे सुवि मलं तपः । शंकरम्पतिमिच्छन्ती सखीभ्यां संयुता शिवा । तत्तपःसुपरीक्षार्थं सप्तर्षीन्प्रैषयच्छिवः । तपःस्थानं तु पार्वत्या नानालीलाविशारदः

ಅವಳು ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಶಂಕರನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಬಯಸುತ್ತ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಲ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು। ಎರಡು ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಆ ಶುಭಮಯಿ ಶಿವಾ ಆ ವ್ರತವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಳು। ಅವಳ ತಪಸ್ಸಿನ ಸಮ್ಯಕ್ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ, ನಾನಾ ದಿವ್ಯಲೀಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಪಾರ್ವತಿಯ ತಪಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು।

Verse 5

ते गत्वा तत्र मुनयः परीक्षां चक्रुरादरात् । तस्याः सुयत्नतो नैव समर्था ह्यभवंश्च ते

ಆ ಮುನಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಆದರದಿಂದ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದರು; ಆದರೆ ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಅವಳ ನಿಜಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ।

Verse 6

तत्रागत्य शिवं नत्वा वृत्तान्तं च निवेद्य तत् । तदाज्ञां समनुप्राप्य स्वर्लोकं जग्मुरादरात्

ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ಅವರು ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸಮಸ್ತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಿವೇದಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು।

Verse 7

गतेषु मुनिषु स्वस्थानं शंकरः स्वयम् । परीक्षितुं शिवावृत्तमैच्छत्सूतिकरः प्रभुः

ಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದ ನಂತರ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಭು ಶಂಕರನು ಸ್ವತಃ ಶಿವವ್ರತದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು।

Verse 8

सुप्रसन्नस्तपस्वीच्छाशमनादयमीश्वरः । ब्रह्मचर्य्यस्वरूपोऽभूत्तदाद्भुततरः प्रभुः

ತಪಸ್ವಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಈ ಈಶ್ವರನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು; ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।

Verse 9

अतीव स्थविरो विप्रदेहधारी स्वतेजसा । प्रज्वलन्मनसा हृष्टो दण्डी छत्री महोज्जलः

ಅವರು ಅತೀವ ವೃದ್ಧನಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು. ತಪೋಬಲದಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹರ್ಷಿತನಾಗಿ, ದಂಡ ಮತ್ತು ಛತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮಹಾ ದೀಪ್ತಿಮಂತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 10

धृत्वैवं जटिलं रूपं जगाम गिरिजावनम् । अतिप्रीतियुतः शम्भुश्शङ्करो भक्तवत्सलः

ಇಂತೆ ಜಟಾಧಾರಿ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಶಂಭು-ಶಂಕರನು ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಗಿರಿಜೆಯ ವನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 11

तत्रापश्यस्त्थितान्देवीं सखीभिः परिवारिताम् । वेदिकोपरि शुद्धान्तां शिवामिव विधोः कलाम्

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ದೇವಿಯನ್ನು ಸಖಿಯರಿಂದ ಪರಿವಾರಿತಳಾಗಿ ಕಂಡನು—ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ಪರಮ ಶುದ್ಧಳಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ—ಶಿವೆಯಂತೆಯೇ, ಚಂದ್ರನ ನಿರ್ಮಲ ಕಲೆಯಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 12

शंभुर्निरीक्ष्य तान्देवीं ब्रह्मचारिस्वरूपवान् । उपकण्ठं ययौ प्रीत्या चोत्सुकी भक्तवत्सलः

ಶಂಭುವು ದೇವಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು. ಪ್ರೀತಿಯಾನಂದದಿಂದ ಉತ್ಸುಕಹೃದಯನಾಗಿ, ಭಕ್ತವತ್ಸಲನು ಅವಳ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 13

आगतं सा तदा दृष्ट्वा ब्राह्मणं तेजसाद्भुतम् । अंगेषु लोमशं शान्तं दण्डचर्मसमन्वितम्

ಆಗ ಅವಳು ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಳು—ಅದ್ಭುತ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ. ಅವನ ಅಂಗಗಳು ಲೋಮಶ, ಸ್ವಭಾವ ಶಾಂತ, ದಂಡ ಮತ್ತು ಮೃಗಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು।

Verse 14

ब्रह्मचर्य्यधरं वृद्धं जटिलं सकमण्डलुम् । अपूजयत्परप्रीत्या सर्वपूजोपहारकैः

ಅವಳು ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆ ವೃದ್ಧ ತಪಸ್ವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಳು—ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಧಾರಿ, ಜಟಿಲ, ಕಮಂಡಲುಧಾರಿ—ಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಉಪಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ।

Verse 15

ततस्ता पार्वतीदेवी पूजितं परया मुदा । कुशलं पर्यपृच्छत्तं ब्रह्मचारिणमादरात्

ನಂತರ ದೇವಿ ಪಾರ್ವತಿ ಪರಮ ಹರ್ಷದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಆದರದಿಂದ ಆ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯನ್ನು ಕ್ಷೇಮವಿದೆಯೇ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಿದಳು।

Verse 16

ब्रह्मचारिस्वरूपेण कस्त्वं हि कुत आगतः । इद्ं वनं भासयसि वद वेदविदां वर

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀನು ಯಾರು? ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ? ನೀನು ಈ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಯಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವೆ—ವೇದವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹೇಳು।

Verse 17

नन्दीश्वर उवाच । इति पृष्टस्तु पार्वत्या ब्रह्मचारी स वै द्विजः । प्रत्युवाच द्रुतम्प्रीत्या शिवाभावपरीक्षया

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಪಾರ್ವತಿ ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಆ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ದ್ವಿಜನೂ ಪಂಡಿತನೂ ಆಗಿದ್ದನು; ಶಿವಭಾವವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಉತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 18

ब्रह्मचार्य्युवाच । अहमिच्छाभिगामी च ब्रह्मचारी द्विजोस्मि वै । तपस्वी सुखदोऽन्येषामुपकारी न संशयः

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುವವನು. ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ದ್ವಿಜನು. ನಾನು ತಪಸ್ವಿ, ಇತರರಿಗೆ ಸುಖ ನೀಡುವವನು, ಉಪಕಾರಿಯು—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ।

Verse 19

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा ब्रह्मचारी स शंकरो भक्तवत्सलः । तस्थिवानुपकण्ठं स गोपायन्रूपमात्मनः

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ, ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಶಂಕರನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ನಿಂತು, ತಾನು ಧರಿಸಿದ ರೂಪವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡನು।

Verse 20

ब्रह्मचार्य्युवाच । किम्ब्रवीमि महादेवि कथनीयन्न विद्यते । महानर्थकरं वृत्तं दृश्यते विकृतं महत्

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ನಾನು ಏನು ಹೇಳಲಿ? ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳತಕ್ಕದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಮಹಾ ಅನರ್ಥವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ, ಅತ್ಯಂತ ವಿಕೃತವಾದ ಭೀಕರ ಘಟನೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ।

Verse 22

का त्वं कस्यासि तनया किमर्थं विजने वने । तपश्चरसि दुर्धर्षं मुनिभिः प्रयतात्मभिः

ನೀನು ಯಾರು? ಯಾರ ಮಗಳು? ಈ ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಷ್ಟು ದುರ್ಧರ್ಷ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುವೆ? ಅದು ನಿಯತಾತ್ಮ ಮುನಿಗಳಿಗೂ ದುಷ್ಕರ.

Verse 23

नन्दीश्वर उवाच । इति तद्वचनं श्रुत्वा प्रहस्य परमेश्वरी । उवाच वचनं प्रीत्या ब्रह्मचारिणमुत्तमम्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ನಗುತ್ತಾ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆ ಉತ್ತಮ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಧುರ ವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿದಳು.

Verse 24

पार्वत्युवाच । शृणु विप्र ब्रह्मचारिन्मदवृत्तमखिलं मुने । जन्म मे भारते वर्षे साम्प्रतं हिमवद्गृहे

ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಿಪ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಮುನಿಯೇ, ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳು. ನನ್ನ ಜನ್ಮ ಭಾರತವರ್ಷದಲ್ಲಿ; ಈಗ ನಾನು ಹಿಮವಾನನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

Verse 25

पूर्वं दक्षगृहे जन्म सती शङ्करकामिनी । योगेन त्यक्तदेहाहं तातेन पतिनिन्दिना

ಹಿಂದೆ ನಾನು ದಕ್ಷನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಸತಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದೆ, ಶಂಕರನ ಪ್ರಿಯೆ. ಪತಿಯನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದ ತಂದೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಯೋಗಬಲದಿಂದ ಆ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದೆ.

Verse 26

अत्र जन्मनि संप्राप्य सुपुण्येन शिवो द्विज । मां त्यक्त्वा भस्मसात्कृत्वा मन्मथं स जगाम ह

ಓ ದ್ವಿಜನೇ, ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲೇ ಮಹಾಪುಣ್ಯದಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಪಡೆದರೂ ಸಹ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು; ಮन्मಥನನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡಿ ಅವನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 27

प्रयाते शङ्करे तापाद्व्रीडिताहं पितुर्गृहात् । आगच्छमत्र तपसे गुरुवाक्येन संयता

ಶಂಕರನು ಹೊರಟ ಬಳಿಕ ನಾನು ದುಃಖದಿಂದ ದಗ್ಧಳಾಗಿ, ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಕುಗ್ಗಿ, ತಂದೆಯ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟೆ. ಗುರುವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ಬದ್ಧಳಾಗಿ ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆ.

Verse 28

मनसा वचसा साक्षात्कर्मणा पतिभावतः । सत्यम्ब्रवीमि नोऽसत्यं संवृतः शङ्करो मया

ಮನಸಿನಿಂದ, ವಾಣಿಯಿಂದ, ನೇರವಾದ ಕರ್ಮದಿಂದ, ಪತಿಭಾವದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ—ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅಸತ್ಯವಲ್ಲ: ಶಂಕರನನ್ನು ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 29

जानामि दुर्लभं वस्तु कथम्प्राप्यं मया भवेत् । तथापि मनसौत्सुक्यात्तप्यते मे तपोऽधुना

ಈ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವೆಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ; ಅದು ನನಗೆ ಹೇಗೆ ದೊರೆಯುವುದು? ಆದರೂ ಮನದ ಉತ್ಸುಕತೆಯಿಂದ ನನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಈಗಲೂ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ದಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

Verse 30

हित्वेन्द्रप्रमुखान्देवान्विष्णुम्ब्रह्माणमप्यहम् । पतिम्पिनाकपाणिं वै प्राप्तुमिच्छामि सत्यतः

ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರನ್ನು, ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನೂ ಸಹ ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ನಾನು ನಿಜವಾಗಿ ಪಿನಾಕಧಾರಿ ಪತಿ—ಭಗವಾನ್ ಶಿವನನ್ನೇ—ಪ್ರಾಪ್ತಿಗೊಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 31

नन्दीश्वर उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा पार्वत्या हि सुनिश्चितम् । मुने स जटिलो रुद्रो विहसन्वाक्यमब्रवीत्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಮುನಿಯೇ! ಪಾರ್ವತಿಯ ದೃಢನಿಶ್ಚಯದ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಜಟಾಧಾರಿ ರುದ್ರನು ನಗುತ್ತಾ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 32

जटिल उवाच । हिमाचलसुते देवि का बुद्धिः स्वीकृता त्वया । रुद्रार्थं विबुधान्हित्वा करोषि विपुलन्तपः

ಜಟಿಲನು ಹೇಳಿದನು—ಹಿಮಾಚಲಸುತೆ ದೇವಿ! ನೀನು ಯಾವ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೀ? ರುದ್ರಾರ್ಥವಾಗಿ ದೇವರ ಸಂಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅಪಾರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ।

Verse 33

जानाम्यहं च तं रुद्रं शृणु त्वम्प्रवदामि ते । वृषध्वजस्स रुद्रो हि विकृतात्मा जटाधरः

ನಾನು ಆ ರುದ್ರನನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ; ಕೇಳು, ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅವನು ವೃಷಧ್ವಜ ರುದ್ರನೇ—ಅದ್ಭುತ, ಪರಾತ್ಪರ ಸ್ವಭಾವದವನು—ಜಟಾಧರ ಪ್ರಭು।

Verse 34

एकाकी च सदा नित्यं विरागी च विशेषतः । तस्मात्त्वं तेन रुद्रेण मनो योक्तुं न चार्हसि

ಅವನು ಸದಾ ಏಕಾಕಿ, ನಿತ್ಯ ಸ್ವಯಂಸ್ಥಿತ, ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರಮವೈರಾಗ್ಯವಂತ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ರುದ್ರನಿಗೆ ಲೋಕಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ।

Verse 35

सर्वं विरुद्धं रूपादि तव देवि हरस्य च । मह्यं न रोचते ह्येतद्यदीच्छसि तथा कुरु

ಹೇ ದೇವಿ, ರೂಪಾದಿ ಎಲ್ಲದಲ್ಲೂ ನಿನ್ನ ಮತ್ತು ಹರನ ನಡುವೆ ವಿರೋಧ ಹಾಗೂ ಅಸಮಂಜಸತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ನನಗೆ ಏನೂ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ನೀನು ಬಯಸಿದರೆ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡು।

Verse 36

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा च पुना रुद्रो ब्रह्मचारिस्वरूपवान् । निनिन्द बहुधात्मानं तदग्रे तां परीक्षितुम्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ, ರುದ್ರನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅವಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಳ ಮುಂದೆಯೇ ತನ್ನನ್ನೇ ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ನಿಂದಿಸಿದನು।

Verse 37

तच्छ्रुत्वा पार्वती देवी विप्रवाक्यं दुरासदम् । प्रत्युवाच महाक्रुद्धा शिवनिन्दापरं च तम्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದ ಆ ಕಠೋರ ಹಾಗೂ ಸಹಿಸಲಾರದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವಿ ಪಾರ್ವತಿ ಮಹಾಕ್ರುದ್ಧಳಾಗಿ, ಶಿವನಿಂದೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದಳು।

Verse 38

एतावद्धि मया ज्ञातं कश्चिद्धन्यो भविष्यति । परन्तु सकलं ज्ञातमवध्यो दृश्यतेऽधुना

ಇಷ್ಟಷ್ಟೇ ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೆ—ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಧನ್ಯನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉದಯಿಸುವನು; ಆದರೆ ಈಗ ಸಮಸ್ತ ತತ್ತ್ವವೂ ತಿಳಿದಂತಿದೆ, ಅವಧ್ಯನೂ ಈ ಕ್ಷಣ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 39

ब्रह्मचारिस्वरूपेण कश्चित्त्वं धूर्त आगतः । शिवनिन्दा कृता मूढ त्वया मन्युरभून्मम

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀನು ಒಬ್ಬ ಧೂರ್ತನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೀಯ. ಓ ಮೂಢನೇ! ನೀನು ಶಿವನಿಂದೆ ಮಾಡಿದ್ದೀಯ; ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ।

Verse 40

शिवं त्वं च न जानासि शिवात्त्वं हि बहिर्मुखः । त्वत्पूजा च कृता यन्मे तस्मात्तापयुताऽभवम्

ನೀನು ಶಿವನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಶಿವನಿಂದ ಬಹಿರ್ಮುಖನಾಗಿದ್ದೀಯ. ಆದರೂ ನೀನು ಒಮ್ಮೆ ನನ್ನ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ, ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ತಪಸ್ಸಿನ ವೇದನೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾದೆ।

Verse 41

शिवनिन्दां करोतीह तत्त्वमज्ञाय यः पुमान् । आजन्मसंचितं पुण्यं तस्य भस्मीभवत्युत

ಶಿವತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಂದೆ ಮಾಡುವವನು, ಜನ್ಮದಿಂದ ಸಂಚಿತವಾದ ಅವನ ಸಕಲ ಪುಣ್ಯವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಭಸ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 42

शिवविद्वेषिणं स्पृष्ट्वा प्रायश्चित्तं समाचरेत्

ಶಿವದ್ವೇಷಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ, ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 43

रे रे दुष्ट त्वया प्रोक्तमहं जानामि शंकरम् । निश्चयेन न विज्ञातः शिव एव परः प्रभुः

ಏ ದುಷ್ಟನೇ! ನೀನು ‘ನಾನು ಶಂಕರನನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೀಯೆ. ಆದರೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀನು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ—ಶಿವನೇ ಏಕೈಕ ಪರಮ ಪ್ರಭು.

Verse 44

यथा तथा भवेद्रुद्रो मायया बहुरूपवान् । ममाभीष्टप्रदोऽत्यन्तं निर्विकारः सताम्प्रियः

ರುದ್ರನು ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ‘ಇದು’ ಅಥವಾ ‘ಅದು’ ಎಂದು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೂ ಅವನು ನನ್ನ ಅಭೀಷ್ಟ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ವಿಕಾರ, ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನು.

Verse 45

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा तं शिवा देवी शिवतत्त्वं जगाद सा । यत्र ब्रह्मतया रुद्रः कथ्यते निर्गुणोऽव्ययः

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ದೇವಿ ಶಿವಾ ಅವನಿಗೆ ಶಿವತತ್ತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದಳು—ಅಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ, ನಿರ್ಗುಣ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯನೆಂದು ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 46

तदाकर्ण्य वचो देव्या ब्रह्मचारी स वै द्विजः । पुनर्वचनमादातुं यावदेव प्रचक्रमे

ದೇವಿಯ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ದ್ವಿಜನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮತ್ತೆ ಮಾತನಾಡಲು ಮುಂದಾದನು, ಪ್ರತಿವಚನ ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 47

प्रोवाच गिरिजा तावत्स्वसखीं विजयान्द्रुतम् । शिवासक्तमनोवृत्तिः शिवनिन्दापराङ्मुखी

ಆಮೇಲೆ ಗಿರಿಜಾ ತನ್ನ ಸಖಿ ವಿಜಯಾಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಹೇಳಿದರು—ಅವಳ ಮನೋವೃತ್ತಿ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಶಿವನಿಂದೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಮುಖವಾಗಿತ್ತು.

Verse 48

गिरिजोवाच । वारणीयः प्रयत्नेन सख्ययं हि द्विजाधमः । पुनर्वक्तुमनाश्चायं शिवनिन्दां करिष्यति

ಗಿರಿಜೆಯು ಹೇಳಿದರು—ಈ ಅಧಮ ದ್ವಿಜನನ್ನು ಸರ್ವ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ತಡೆಯಬೇಕು; ಅವನು ದುಷ್ಟಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ತುದಿಗಾಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಮತ್ತೆ ಮಾತನಾಡಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ ಶಿವನಿಂದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 49

न केवलं भवेत्पापं निन्दाकर्तुः शिवस्य हि । यो वै शृणोति तन्निन्दां पापभाक्स भवेदिह

ಶಿವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವನಿಗಷ್ಟೇ ಪಾಪವಲ್ಲ; ಆ ನಿಂದೆಯನ್ನು ಕೇಳುವವನು ಕೂಡ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೇ ಆ ಪಾಪದ ಪಾಲುದಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 50

शिवनिन्दाकरो वध्यस्सर्वथा शिवकिंकरैः । ब्राह्मणश्चेत्स वै त्याज्यो गन्तव्यं तत्स्थलाद्द्रुतम्

ಶಿವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಶಿವಕಿಂಕರರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹನು. ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದರೂ ತ್ಯಾಜ್ಯ; ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಹೊರಟುಹೋಗಬೇಕು.

Verse 51

अयन्दुष्टः पुनर्निंदां करिष्यति शिवस्य हि । ब्राह्मणत्वादवध्यश्च त्याज्योऽदृश्यश्च सर्वथा

ಈ ದುಷ್ಟನು ಮತ್ತೆ ಶಿವನಿಂದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವದಿಂದ ಅವನು ವಧ್ಯನಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬಾರದಂತೆ ಇರಿಸಬೇಕು.

Verse 53

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा चोमया यावत्पदमुत्क्षिप्यते मुने । असौ तावच्छिवः साक्षादाललम्बे पटं स्वयम्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಮುನಿಯೇ, ಉಮೆಯು ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ ಪಾದವನ್ನು ಎತ್ತಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಸాక్షಾತ್ ಶಿವನು ತನ್ನ ಸ್ವಹಸ್ತದಿಂದ ಆ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದನು।

Verse 54

कृत्वा स्वरूपं दिव्यं च शिवाध्यानं यथा तथा । दर्शयित्वा शिवायै तामुवाचावाङ्मुखी शिवः

ದಿವ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಶಿವಧ್ಯಾನದ ಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಅಂತರ್ಮುಖನಾಗಿ ಅಧೋಮುಖನಾದ ಶಿವನು ಅದನ್ನು ದೇವಿ ಶಿವೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ನಂತರ ಹೇಳಿದರು।

Verse 55

शिव उवाच । कुत्र त्वं यासि मां हित्वा न त्वन्त्याज्या मया शिवे । मया परीक्षितासि त्वं दृढभक्तासि मेऽनघे

ಶಿವನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಶಿವೇ, ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೀಯ? ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಡುವವಳಲ್ಲ. ಓ ನಿರ್ದೋಷಿಣಿ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದೇನೆ; ನೀನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ದೃಢಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವಳು।

Verse 56

ब्रह्मचारिस्वरूपेण भावमिच्छुस्त्वदीयकम् । तवोपकण्ठमागत्य प्रावोचं विविधं वचः

ನಿನ್ನ ಅಂತರಂಗದ ಭಾವವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದೆ; ನಂತರ ನಿನ್ನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆ।

Verse 57

प्रसन्नोस्मि दृढं भक्त्या शिवे तव विशेषतः । चित्तेप्सितं वरं ब्रूहि नादेयं विद्यते तव

ಓ ಶಿವೇ, ನಿನ್ನ ದೃಢ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಿನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವರವನ್ನು ಹೇಳು; ನಿನಗೆ ಅಪ್ರದೆಯವೆಂಬುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 58

अद्यप्रभृति ते दासस्तपोभिः प्रेमनिर्भरे । कृतोऽस्मि तव सौन्दर्य्यात्क्षण एको युगायते

ಇಂದಿನಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನ ದಾಸನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಪ್ರೇಮದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ನನಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಯುಗದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 59

त्यज्यतां च त्वया लज्जा मम पत्नी सनातनी । एहि प्रिये त्वया साकं द्रुतं यामि स्वकं गिरिम्

ಓ ನನ್ನ ಸನಾತನ ಪತ್ನಿ! ನೀ ಲಜ್ಜೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು. ಬಾ ಪ್ರಿಯೆ; ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನನ್ನ ಪರ್ವತಧಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು.

Verse 60

इत्युक्तवति देवेशे शिवाति मुदमाप सा । तपोदुःखन्तु यत्सर्वं तज्जहौ द्रुतमेव हि

ದೇವೇಶನಾದ ಶಿವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಅವಳು ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ಹರ್ಷಿತಳಾದಳು. ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಎಲ್ಲ ದುಃಖವನ್ನೂ ಅವಳು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ತ್ಯಜಿಸಿದಳು.

Verse 61

ततः प्रहृष्टा सा दृष्ट्वा दिव्यरूपं शिवस्य तत् । प्रत्युवाच प्रभुं प्रीत्या लज्जयाधो मुखी शिवा

ನಂತರ ಶಿವನ ಆ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ಬಹಳ ಹರ್ಷಿತಳಾದಳು. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಆದರೆ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಮುಖ ತಗ್ಗಿಸಿ, ಅವಳು ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.

Verse 62

शिवोवाच । यदि प्रसन्नो देवेश करोषि च कृपां मयि । पतिर्मे भव देवेश इत्युक्तश्शिवया शिवः

ಶಿವಾ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ದೇವೇಶ! ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರಿದರೆ, ಹೇ ದೇವೇಶ, ನೀವು ನನ್ನ ಪತಿಯಾಗಿರಿ.” ಎಂದು ಶಿವಾ ಶಿವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 63

गृहीत्वा विधिवत्पाणिं कैलासं स तया ययौ । पतिं तं गिरिजा प्राप्य देवकार्यं चकार सा

ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಗಿರಿಜೆ ಅವನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆದು ನಂತರ ದೇವರ ಹಿತಾರ್ಥ ದೇವಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದಳು.

Verse 64

इति प्रोक्तस्तु ते तात ब्रह्मचारि स्वरूपकः । शिवावतारो हि मया शिवाभावपरीक्षकः

ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಸ್ವರೂಪದ ಕುರಿತು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆನು. ಅವನು ನನ್ನಿಂದ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಿವಾವತಾರ; ನಿಜವಾದ ಶಿವಭಾವವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವವನು.

Verse 65

इदमाख्यानमनघं परमं व्याहृतं मया । य एतच्छृणुयात्प्रीत्या सुखी गतिमाप्नुयात्

ಈ ನಿರ್ದೋಷ, ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನು ನಾನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಪ್ರೇಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರವಣಮಾಡುವರೋ, ಅವರು ಸುಖಿಯಾಗಿ ಪರಮಗತಿ (ಮೋಕ್ಷ) ಪಡೆಯುವರು.

Verse 92

स्थलमेतद्द्रुतं हित्वा यास्यामोऽन्यत्र मा चिरम् । यथा संभाषणं न स्यादनेनाविदुषा पुनः

ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಿಟ್ಟು ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗೋಣ; ಈ ಅಜ್ಞಾನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮಾತುಕತೆ ಆಗದಂತೆ.