Rig Veda 6.75.7: Mandala 6, Sukta 75, Mantra 7

Sukta 6.75

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (attributed to the Bharadvājas for RV 6)

Devata: Weapons/War-energies (āyudha; with emphasis on the chariot-horses as divine powers of battle)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 6.75; verse length and cadence fit Triṣṭubh)

Samhita Patha (Devanagari)

तीव्रान्घोषान्कृण्वते वृषपाणयोऽश्वा रथेभिः सह वाजयन्तः । अवक्रामन्तः प्रपदैरमित्रान्क्षिणन्ति शत्रूँरनपव्ययन्तः ॥

Transliteration

tīvrā́n ghoṣā́n kṛṇvate vṛ́ṣa-pāṇayo’śvā́ rathébhiḥ sahá vā́jayantaḥ | ava-krā́mantaḥ prá-padair amítrān kṣiṇánti śátrūn ánapa-vyayantaḥ ||

Translation

ತೀವ್ರ ಘೋಷಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ವೃಷಪಾಣಿ (ಬಲಿಷ್ಠಹಸ್ತ) ಅಶ್ವಗಳು; ರಥಗಳೊಡನೆ ಯುಕ್ತರಾಗಿ ಅವರು ವಾಜ (ಶಕ್ತಿ-ಸಮೃದ್ಧಿ)ಯನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಅವರು ಅಮಿತ್ರ (ವೈರಿ)ಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹಾಕಿ, ಶತ್ರುಬಲಗಳನ್ನು ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ—ಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ತಿರುಗದೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तीव्रान्: fierce, sharp
• तीव्रान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: तीव्र- (प्रातिपदिक)

• घोषान्: sounds, clamours
• घोषान्: Karma
• Type: Noun
• Root: घोष- (प्रातिपदिक)

• कृण्वते: they make, produce
• कृण्वते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (कृञ्) धातु

• वृषपाणयः: the strong-handed (warriors)
• वृषपाणयः: Kartā
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: वृष-पाणि- (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः)

• अश्वाः: horses
• अश्वाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अश्व- (प्रातिपदिक)

• रथेभिः: with chariots
• रथेभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: रथ- (प्रातिपदिक)

• सह: together with
• सह: (सह-सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)

• वाजयन्तः: driving on, urging to speed / winning prizes
• वाजयन्तः: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: वाजय (नामधातु/धातु: वाजय् < वाज ‘प्रेरणे/वर्धने’)

• अवक्रामन्तः: stepping down upon, charging
• अवक्रामन्तः: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: अव-क्रम् (धातु: क्रम् ‘गत्यर्थे’ उपसर्गः अव)

• प्रपदैः: with forward steps / with strides
• प्रपदैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: प्रपद- (प्रातिपदिक; ‘प्र’+पद)

• अमित्रान्: enemies
• अमित्रान्: Karma
• Type: Noun
• Root: अमित्र- (प्रातिपदिक)

• क्षिणन्ति: they destroy, wear down
• क्षिणन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षि (धातु: क्षि ‘क्षये/हिंसायाम्’)

• शत्रून्: foes
• शत्रून्: Karma
• Type: Noun
• Root: शत्रु- (प्रातिपदिक)

• अनपव्ययन्तः: not turning away, not retreating
• अनपव्ययन्तः: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: अन-अप-व्यय (धातु: व्यय्/वि-इ ‘गत्यर्थे/अपगमे’; उपसर्गाः अप, अनु; नञ्-प्रत्ययः)