Rig Veda 6.75.6: Mandala 6, Sukta 75, Mantra 6

Sukta 6.75

Rishi: Bharadvāja (traditional)

Devata: Chariot/Reins (Raśmi/Abhīśu) and the guiding intelligence (Suṣārathi)

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs scan)

Samhita Patha (Devanagari)

रथे तिष्ठन्नयति वाजिनः पुरो यत्रयत्र कामयते सुषारथिः । अभीशूनां महिमानं पनायत मनः पश्चादनु यच्छन्ति रश्मयः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.75.6

Transliteration

rathé tíṣṭhann ayati vājínaḥ puró yátra-yatra kā́mayate suṣārathíḥ | abhī́śūnāṃ mahimā́naṃ panāyata mánaḥ paścā́d ánu yácchanti raśmáyaḥ ||

Translation

ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಸುಸಾರಥಿ ವಾಜಿನ (ಅಶ್ವ)ಗಳನ್ನು ಮುಂದೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ—ಅವನು ಬಯಸುವೆಡೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ. ಅಭೀಶು (ಲಗಾಮು/ರಶ್ಮಿ)ಗಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿರಿ; ರಶ್ಮಿಗಳು (ರೇಖೆಗಳು/ಕಿರಣಗಳು) ಮನಸ್ಸಿನ ಹಿಂದೆ ಅನುಸರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• रथे: on/in the chariot
• रथे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक) < √रम्/रथ् (व्युत्पत्तिः)

• तिष्ठन्: standing
• तिष्ठन्: कर्तृ (कर्तरि विशेषणम्)
• Type: Verb (participle)
• Root: √स्था (तिष्ठति)

• अयति: drives/causes to go
• अयति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √इ (अयति; वेदिक रूप) / √या (प्रेरणे) (पाठभेद-सम्भव)

• वाजिनः: of the racer/steed (swift one)
• वाजिनः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक)

• पुरः: forward, in front
• पुरः: देश-निर्देश (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस् (अव्ययीभाव/अव्यय) / पुरः (निपात)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकारण (देश/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (निपात)

• यत्र: wherever
• यत्र: अधिकारण (पुनरुक्ति-बल)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (निपात)

• कामयते: desires
• कामयते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कम् (कामयते) (इच्छायाम्)

• सुषारथिः: the good charioteer
• सुषारथिः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: सु- + सारथि (प्रातिपदिक)

• अभीशूनाम्: of the reins
• अभीशूनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अभीशु (प्रातिपदिक)

• महिमानम्: greatness, might
• महिमानम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: महिमन् (प्रातिपदिक)

• पनायत: praised/celebrated
• पनायत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पन् (स्तुतौ/प्रशंसायाम्) (वेदिक) / √पण् (व्यवहारे) (पाठभेद-सम्भव)

• मनः: the mind
• मनः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• पश्चात्: behind, afterwards
• पश्चात्: देश-निर्देश (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (निपात)

• अनु: along, following
• अनु: क्रियाविशेषण/उपसर्ग
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/निपात)

• यच्छन्ति: they restrain/hold
• यच्छन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √यम् (यच्छति) (नियमे/धारणे)

• रश्मयः: the reins (rays/straps)
• रश्मयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: रश्मि (प्रातिपदिक)