Rig Veda 5.61.3: Mandala 5, Sukta 61, Mantra 3

Sukta 5.61

Rishi: Śyāvāśva Ātreya (traditional)

Devata: Maruts (probable; ‘naraḥ’ continuing)

Chandas: Anuṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

जघने चोद एषां वि सक्थानि नरो यमुः । पुत्रकृथे न जनयः ॥

Transliteration

jaghane coda eṣāṃ vi sakthāni naro yamuḥ | putrakṛthe na janayaḥ ||

Translation

ಅವರ ಜಘನದಲ್ಲಿ (ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ) ಪ್ರೇರಣೆ ಇದೆ; ನರರು (ವೀರರು) ತಮ್ಮ ಸಕ್ಥಿಗಳನ್ನು (ತೊಡೆಗಳನ್ನು) ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ—ಪುತ್ರಕೃಥೇ, ಪುತ್ರಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ, ಜನಯಃ (ಜನಕರು) ಹಾಗೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• जघने: in/at the rump, at the hind-part
• जघने: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: जघन (प्रातिपदिक) < √हन् (हनन) / ‘जघन’ = नितम्ब/पृष्ठभाग

• चोदः: the impeller, the goad/impulse
• चोदः: कर्तृ (प्रेरक-कर्तृ) / विशेषणरूपेण
• Type: Noun
• Root: चोद (प्रातिपदिक) < √चुद् (प्रेरणे) ‘प्रेरक/प्रेरणा’

• एषाम्: of these (of them)
• एषाम्: सम्बन्ध (genitive) / षष्ठी-सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वि: apart, asunder, forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• सक्थानि: the thighs/legs
• सक्थानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: सक्थि/सक्थन् (प्रातिपदिक) ‘जङ्घा/ऊरु-सन्धि/पादभाग’

• नरः: the men, heroes
• नरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• यमुः: they held/checked/restrained
• यमुः: —
• Type: Verb
• Root: √यम् (यमे/यच्छने/नियमे)

• पुत्रकृथे: for begetting sons (for son-making)
• पुत्रकृथे: अधिकारण (हेतौ) / प्रयोजन
• Type: Noun (purpose-locative) / Adverbial
• Root: पुत्रकृथि (प्रातिपदिक) < पुत्र + √कृ (करणे) (तद्धित/समास-निर्मित; ‘पुत्र-करण’ हेतु)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• जनयः: begetters, progenitors
• जनयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: जनय (प्रातिपदिक) < √जन् (जनने) causative-base जनय- ‘जनयिता/जननी’