Shloka 11

अस्त्रप्रदानम्

Bestowal of Divine Astras to Rama

Devanagari script

अस्त्रं हयशिरो नाम क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च।शक्तिद्वयं च काकुत्स्थ ददामि तव राघव।।।।

Transliteration

astraṃ hayaśiro nāma krauñcam astraṃ tathaiva ca |

śaktidvayaṃ ca kākutstha dadāmi tava rāghava ||1.27.11||

Translation

ಹೇ ರಾಘವನೇ, ಹೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥವಂಶಜನೇ, ‘ಹಯಶಿರ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಕ್ರೌಂಚ’ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನೂ, ಮತ್ತು ಎರಡು ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ನಾನು ನಿನಗೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.

Word by Word

• आग्नेयम्: Agni’s
• आग्नेयम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक) + ण्यत्/अण्-तद्धित (आग्नेय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तद्धित-विशेषण (āgneya = of Agni); (astraṃ विशेषयति)

• अस्त्रम्: weapon (astra)
• अस्त्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दयितम्: dear, favored
• दयितम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दयित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (astraṃ विशेषयति: dear/favored)

• शिखरम्: Śikhara (name)
• शिखरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिखर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नाम (proper name of the astra)

• नाम: named
• नाम: Nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामनिर्देशार्थक (quotative/label: ‘named’)

• नामतः: by name
• नामतः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नामतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb: by name)

• वायव्यम्: Vāyu’s
• वायव्यम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वायु (प्रातिपदिक) + अण्-प्रत्यय (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तद्धित-विशेषण (vāyavya = of Vāyu); (astraṃ/प्रथनं विशेषयति)

• प्रथनम्: Prathana (name)
• प्रथनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रथन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नाम (proper name)

• नाम: named
• नाम: Nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामनिर्देशार्थक (named)

• ददामि: I give
• ददामि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (and)

• तव: to you
• तव: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (genitive), एकवचन; अर्थतः दत्तेः सम्प्रदानार्थे (to you)

• अनघ: O blameless one
• अनघ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अनघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Context

O Rama! bron in the Kakutstha race, I shall grant you two powers named hayasira (Horse head) and kraunchaastra.

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• Rāma (Rāghava, Kakutstha)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Martial capability is framed within lineage-duty and restraint: the gifts are meant to uphold social order and protect the innocent.

What is the narrative situation?

Continuing the astra-dāna, Viśvāmitra enumerates additional named weapons and grants them to Rāma.

Which character virtue is emphasized?

Kṣātra-dharma (warrior duty) guided by obedience: Rāma receives weapons through rightful transmission, not through conquest or theft.