
कौशल्याया मङ्गलविधानम् — Kausalya’s Benedictions and Protective Rites for Rama
अयोध्याकाण्ड
ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದ ೨೫ನೇ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೌಸಲ್ಯೆ ದುಃಖವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ರಾಮನ ವನವಾಸ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ಮಂಗಳಕರ್ಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಸ್ಮೃತಿ, ಧೃತಿ, ಧರ್ಮ ಎಂಬ ಅಮೂರ್ತ ರಕ್ಷಕಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು; ಸ್ಕಂದ, ಸೋಮ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ವರುಣ, ಸೂರ್ಯ, ಕುಬೇರ, ಯಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು; ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾರದರನ್ನು; ದಿಕ್ಪಾಲರನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಪರ್ವತ-ಸಮುದ್ರ-ನದಿಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರ-ಗ್ರಹಗಳು, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ, ಉಷಾ-ಸಂಧ್ಯೆ, ಋತು-ಮಾಸ-ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಮುಹೂರ್ತ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿ ರಾಮನಿಗೆ ಸರ್ವತೋ ರಕ್ಷೆ ದೊರಕಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅರಣ್ಯದ ಅಪಾಯಗಳು—ರಾಕ್ಷಸರು, ಪಿಶಾಚರು, ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕರು, ಕೀಟಗಳು, ಸರ್ಪಗಳು, ವನ್ಯಮೃಗಗಳು—ಯಾವುದೂ ರಾಮನಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡದಿರಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಪುಷ್ಪಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧಗಳಿಂದ ದೇವಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಹೋಮಾಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಬಿಳಿ ಮಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಸಾಸಿವೆ ತಂದು ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನ/ಮಂಗಳಪಾಠಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಿ ಇಂದ್ರನ ವೃತ್ರವಧ, ಗರುಡನ ಅಮೃತಾಹರಣ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಪಾದಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಮಂಗಳೋಪಮೆಗಳಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ರಾಮನಿಗೆ ಚಂದನ ಲೇಪಿಸಿ, ಹೋಮಶೇಷವನ್ನು ಅವನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ವಿಶಲ್ಯಕರಣೀ ಔಷಧಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಾಸೂತ್ರದಂತೆ ಕಟ್ಟಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಒಳಗಿನಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿದ್ದರೂ ಸಂತೋಷದಂತೆ ಮಾತನಾಡಿ ಪುನಃಪುನಃ ಆಲಿಂಗನ ಮಾಡಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ; ರಾಮನು ಅವಳ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸೀತೆಯ ನಿವಾಸದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 1
साऽवनीय तमायासमुपस्पृश्य जलं शुचिः।चकार माता रामस्य मङ्गलानि मनस्विनी।।2.25.1।।
ಆಮೇಲೆ ಆ ಮನಸ್ವಿನಿ ತಾಯಿ ತನ್ನ ವ್ಯಥೆಯನ್ನು ತಡೆದು, ಶುದ್ಧಳಾಗಿ ಜಲವನ್ನು ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ರಾಮನಿಗಾಗಿ ಮಂಗಳಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದಳು.
Verse 2
न शक्यसे वारयितुं गच्छेदानीं रघूत्तम।शीघ्रं च विनिवर्तस्व वर्तस्व च सतां क्रमे।।2.25.2।।
ಹೇ ರಘೂತ್ತಮ, ಈಗ ನಿನ್ನನ್ನು ತಡೆಯಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೋಗು; ಆದರೆ ಶೀಘ್ರವೇ ಮರಳಿ ಬಾ, ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ನಡೆ.
Verse 3
यं पालयसि धर्मं त्वं धृत्या च नियमेन च।स वै राघवशार्दूल धर्मस्त्वामभिरक्षतु।।2.25.3।।
ನೀನು ಧೈರ್ಯವೂ ನಿಯಮವೂ ಸಹಿತವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವ ಧರ್ಮವೇ, ಹೇ ರಘುವಂಶದ ವ್ಯಾಘ್ರನೇ, ಅದೇ ಧರ್ಮ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ.
Verse 4
येभ्यः प्रणमसे पुत्र चैत्येष्वायतनेषु च।ते च त्वामभिरक्षन्तु वने सह महर्षिभिः।।2.25.4।।
ಪುತ್ರನೇ, ನೀನು ಚೈತ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೀಯೋ, ಆ ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಗಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳೊಡನೆ ವನದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.
Verse 5
यानि दत्तानि तेऽस्त्राणि विश्वामित्रेण धीमता।तानि त्वामभिरक्षन्तु गुणैस्समुदितं सदा।।2.25.5।।
ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮುನಿಯು ನಿನಗೆ ದತ್ತವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಅಸ್ತ್ರಗಳು, ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ, ಸದಾ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.
Verse 6
पितृशुश्रूषया पुत्र मातृशुश्रूषया तथा।सत्येन च महाबाहो चिरं जीवाभिरक्षितः।।2.25.6।।
ಹೇ ಪುತ್ರ, ಹೇ ಮಹಾಬಾಹೋ! ಪಿತೃಶುಶ್ರೂಷೆ, ಮಾತೃಶುಶ್ರೂಷೆ ಹಾಗೂ ಸತ್ಯಪಾಲನೆಯಿಂದ ನೀನು ರಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದೀ; ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಮಾನಾಗಿರು.
Verse 7
समित्कुश पवित्राणि वेद्यश्चायतनानि च।स्थण्डिलानि विचित्राणि शैला वृक्षाः क्षुपा ह्रदाः।।2.25.7।।पतङ्गाः पन्नगास्सिंहास्त्वां रक्षन्तु नरोत्तम।
ಹೇ ನರೋತ್ತಮ, ಸಮಿತ್ತುಗಳು, ಕುಶಪವಿತ್ರಗಳು, ವೇದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಯಜ್ಞಾಯತನಗಳು; ವಿಚಿತ್ರ ಸ್ಥಂಡಿಲಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ಮರಗಳು, ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಸರ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.
Verse 8
स्वस्तिसाध्याश्च विश्वे च मरुतश्च महर्षयः।स्वस्ति धाता विधाता च स्वस्ति पूषा भगोऽर्यमा।।2.25.8।।लोकपालाश्च ते सर्वे वासवप्रमुखास्तथा।
ಸಾಧ್ಯರು, ವಿಶ್ವೇದೇವರು, ಮರುತರು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ನಿನಗೆ ಸ್ವಸ್ತಿ ನೀಡಲಿ; ಧಾತೃ-ವಿಧಾತೃ, ಹಾಗೆಯೇ ಪೂಷನ್, ಭಗ ಮತ್ತು ಅರ್ಯಮನ್ ನಿನಗೆ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಾಡಲಿ; ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ಪ್ರಧಾನರಾದ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಪಾಲರೂ ನಿನಗೆ ಆಶೀರ್ವದಿಸಲಿ.
Verse 9
ऋतवश्चैव पक्षाश्च मासा स्संवत्सराः क्षपाः।।2.25.9।।दिनानि च मुहूर्ताश्च स्वस्ति कुर्वन्तु ते सदा।
ಋತುಗಳು, ಪಕ್ಷಗಳು, ಮಾಸಗಳು, ಸಂವತ್ಸರಗಳು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಮುಹೂರ್ತಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸದಾ ನಿನಗೆ ಸ್ವಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಮಂಗಳವನ್ನು ಮಾಡಲಿ.
Verse 10
स्मृतिर्धृतिश्च धर्मश्च पातु त्वां पुत्र सर्वतः।।2.25.10।।स्कन्दश्च भगवान्देव स्सोमश्च स बृहस्पतिः।सप्तर्षयो नारदश्च ते त्वां रक्षन्तु सर्वतः।।2.25.11।।
ಪುತ್ರನೇ, ಸ್ಮೃತಿ, ಧೃತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ—ಈ ಮೂರೂ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.
Verse 11
स्मृतिर्धृतिश्च धर्मश्च पातु त्वां पुत्र सर्वतः।।2.25.10।।स्कन्दश्च भगवान्देव स्सोमश्च स बृहस्पतिः।सप्तर्षयो नारदश्च ते त्वां रक्षन्तु सर्वतः।।2.25.11।।
ಭಗವಾನ್ ದೇವ ಸ್ಕಂದ, ಸೋಮ ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಾರದ—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.
Verse 12
याश्चापि सर्वतस्सिध्दा दिशश्च सदिगीश्वराः।स्तुता मया वने तस्मिन्पान्तु त्वां पुत्र नित्यशः।।2.25.12।।
ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಿದ್ಧರಾದ ಸಿದ್ಧಗಣಗಳು ಹಾಗೂ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಾಯುವ ದಿಗೀಶ್ವರರು—ನಾನು ಆ ವನದಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಿದವರೇ—ಪುತ್ರನೇ, ಅವರು ನಿತ್ಯವೂ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.
Verse 13
शैलास्सर्वे समुद्राश्च राजा वरुण एव च।द्यौरन्तरिक्षं पृथिवी नद्यस्सर्वास्तथैव च।।2.25.13।।नक्षत्राणि च सर्वाणि ग्रहाश्च सहदेवताः।अहोरात्रे तथा सन्ध्ये पान्तु त्वां वनमाश्रितम्।।2.25.14।।
ಎಲ್ಲ ಪರ್ವತಗಳೂ, ಸಮುದ್ರಗಳೂ ಹಾಗೂ ರಾಜ ವರుణದೇವನೂ; ದ್ಯೌಲೋಕ, ಅಂತರಿಕ್ಷ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳೂ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.
Verse 14
शैलास्सर्वे समुद्राश्च राजा वरुण एव च।द्यौरन्तरिक्षं पृथिवी नद्यस्सर्वास्तथैव च।।2.25.13।।नक्षत्राणि च सर्वाणि ग्रहाश्च सहदेवताः।अहोरात्रे तथा सन्ध्ये पान्तु त्वां वनमाश्रितम्।।2.25.14।।
ಎಲ್ಲ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಗ್ರಹಗಳೂ ತಮ್ಮ ಅಧಿದೇವತೆಗಳೊಡನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸಂಧ್ಯೆಗಳು—ವನಾಶ್ರಿತನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ.
Verse 15
ऋतवश्चैव षट्पुण्या मासास्संवत्सरास्तथा।कलाश्च काष्ठाश्च तथा तव शर्म दिशन्तु ते।।2.25.15।।
ಆರು ಪುಣ್ಯ ಋತುಗಳು, ತಿಂಗಳುಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಷಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಲದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಮಾಣಗಳಾದ ಕಲಾ ಹಾಗೂ ಕಾಷ್ಠಾ—ನಿನಗೆ ಕ್ಷೇಮ-ಶಾಂತಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ.
Verse 16
महावने विचरतो मुनिवेषस्य धीमतः।तवादित्याश्च दैत्याश्च भवन्तु सुखदास्सदा।।2.25.16।।
ಮಹಾವನದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ, ಮುನಿವೇಷಧಾರಿಯಾದ ಧೀಮಂತನಾದ ನಿನಗೆ—ಆದಿತ್ಯರೂ ದೈತ್ಯರೂ ಇಬ್ಬರೂ ಸದಾ ಸುಖದಾಯಕರಾಗಿರಲಿ.
Verse 17
राक्षसानां पिशाचानां रौद्राणां क्रूरकर्मणाम्।क्रव्यादानां च सर्वेषां मा भूत्पुत्रक ते भयम्।।2.25.17।।
ಪುತ್ರಕ, ರಾಕ್ಷಸರು, ಪಿಶಾಚರು, ಭಯಂಕರರು ಕ್ರೂರಕರ್ಮಿಗಳು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರವ್ಯಾದರು—ಇವರಿಂದ ನಿನಗೆ ಯಾವ ಭಯವೂ ಉಂಟಾಗದಿರಲಿ.
Verse 18
प्लवगा वृश्चिका दंशामशकाश्चैव कानने।सरीसृपाश्च कीटाश्च मा भूवन्गहने तव।।2.25.18।।
ಆ ದಟ್ಟ ಕಾನನದಲ್ಲಿ ವಾನರರು, ವೃಶ್ಚಿಕಗಳು, ಕಚ್ಚುವ ಈಗೆಗಳು, ಸೊಳ್ಳೆಗಳು, ಸರೀಸೃಪಗಳು ಹಾಗೂ ಕೀಟಗಳು—ನಿನಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಕಾಟವಾಗದಿರಲಿ.
Verse 19
महाद्विपाश्च सिंहाश्च व्याघ्रा ऋक्षाश्च दंष्ट्रिणः।महिषा श्शृङ्गिणो रौद्रा न ते द्रुह्यन्तु पुत्रक।।2.25.19।।
ಪುತ್ರಕ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಆನೆಗಳು, ಭಯಂಕರ ದಂಷ್ಟ್ರೆಯ ಸಿಂಹಗಳು, ಹುಲಿಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ರೌದ್ರ ಶೃಂಗಧಾರಿ ಎಮ್ಮೆಗಳು—ನಿನಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡದಿರಲಿ.
Verse 20
नृमांसभोजना रौद्रा ये चान्ये सत्वजातयः।मा च त्वां हिंसिषुः पुत्र मया संपूजितास्त्विह।।2.25.20।।
ಪುತ್ರ, ನರಮಾಂಸಭೋಜಿ ಭಯಂಕರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ರೌದ್ರ ಸತ್ವಜಾತಿಗಳು—ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿದವರು—ನಿನಗೆ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡದಿರಲಿ.
Verse 21
आगमास्ते शिवास्सन्तु सिध्यन्तु च पराक्रमाः। सर्वसम्पत्तये राम स्वस्तिमान्गच्छ पुत्रक।।2.25.21।।
ಹೇ ರಾಮ, ಪುತ್ರಕ, ನಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳು ಶಿವಮಯವಾಗಿ ಮಂಗಳಕರವಾಗಿರಲಿ; ನಿನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮಗಳು ಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲಿ. ಸ್ವಸ್ತಿಯಿಂದ ಹೋಗು, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಸಂಪತ್ತಿ-ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಪಡೆಯು.
Verse 22
स्वस्ति ते ऽस्त्वन्तरिक्षेभ्यः पार्थिवेभ्यः पुनः पुनः।सर्वेभ्यश्चैव देवेभ्यो ये च वै परिपन्थिनः।।2.25.22।।
ಆಕಾಶಸ್ಥ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದಲೂ, ಭೂಮಿಯ ರಾಜಾಧಿಪತಿಗಳಿಂದಲೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳಿಂದಲೂ ನಿನಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ಮಾರ್ಗತಡೆ ಮಾಡುವವರು ನಿರ್ಹಾನಿಕರರಾಗಲಿ.
Verse 23
गुरुस्सोमश्च सूर्यश्च धनदोऽथ यमस्तथा।पान्तु त्वामर्चिता राम दण्डकारण्यवासिनम्।।2.25.23।।
ಹೇ ರಾಮ, ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿತನಾದ ಗುರು (ಬೃಹಸ್ಪತಿ), ಸೋಮ, ಸೂರ್ಯ, ಧನದ (ಕುಬೇರ) ಹಾಗೂ ಯಮನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.
Verse 24
अग्निर्वायुस्तथा धूमो मन्त्राश्चर्षिमुखाच्च्युताः।उपस्पर्शनकाले तु पान्तु त्वां रघुनन्दन।।2.25.24।।
ಹೇ ರಘುನಂದನ, ಶುದ್ಧಿಕರ ಉಪಸ್ಪರ್ಶನ (ಸ್ನಾನ) ಮಾಡುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ಧೂಮ ಮತ್ತು ಋಷಿಮುಖದಿಂದ ಉಚ್ಚರಿತ ಮಂತ್ರಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ.
Verse 25
सर्वलोकप्रभुर्ब्रह्मा भूतभर्ता तथर्षयः।ये च शेषास्सुरास्ते त्वां रक्षन्तु वनवासिनम्।।2.25.25।।
ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಪ್ರಭುವಾದ ಬ್ರಹ್ಮ, ಭೂತಗಳ ಧಾರಕ, ಋಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು—ವನವಾಸಿಯಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.
Verse 26
इति माल्यैस्सुरगणान्गन्धैश्चापि यशस्विनी।स्तुतिभिश्चानुरूपाभिरानर्चाऽयतलोचना।।2.25.26।।
ಹೀಗೆ ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾದ ವಿಶಾಲನೇತ್ರೆಯ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವಗಣಗಳನ್ನು ಮಾಲೆಗಳು, ಸುಗಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದಳು.
Verse 27
ज्वलनं समुपादाय ब्राह्मणेन महात्मना।हावयामास विधिना राममङ्गलकारणात्।।2.25.27।।
ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೋಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ರಾಮನ ಮಂಗಳ–ಕಲ್ಯಾಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದಳು.
Verse 28
घृतं श्वेतानि माल्यानि समिधश्श्वेतसर्षपान्।उपसम्पादयामास कौशल्या परमाङ्गना।।2.25.28।।
ಪರಮ ಸತಿಯಾದ ಕೌಸಲ್ಯೆ ವಿಧಿಗಾಗಿ ತುಪ್ಪ, ಬಿಳಿ ಹೂವಿನ ಮಾಲೆಗಳು, ಯಜ್ಞಸಮಿಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಸಾಸಿವೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದಳು.
Verse 29
उपाध्याय स्सविधिना हुत्वा शान्तिमनामयम्।हुतहव्यावशेषेण बाह्यं बलिमकल्पयत्।।2.25.29।।
ಉಪಾಧ್ಯಾಯನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಅನಾಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಮವನ್ನರ್ಪಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಹೋಮದ ಅವಶೇಷದಿಂದ ಹೊರಗಿನ ಬಲಿ-ಕರ್ಮವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು.
Verse 30
मधु दध्यक्षतघृतैः स्वस्तिवाच्यद्विजांस्ततः।वाचयामास रामस्य वनेस्वस्त्ययनक्रियाः।।2.25.30।।
ನಂತರ ಜೇನು, ಮೊಸರು, ಅಕ್ಷತ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಸ್ತಿ ವಚನ ಮಾಡುವ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಮಂತ್ರಪಠಣಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಿ, ವನದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಿಸಿದಳು.
Verse 31
ततस्तस्मै द्विजेन्द्राय राममाता यशस्विनी।दक्षिणां प्रददौ काम्यां राघवं चेदमब्रवीत्।।2.25.31।।
ಆಮೇಲೆ ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾದ ರಾಮಮಾತೆ ಆ ದ್ವಿಜೇಂದ್ರನಿಗೆ ಇಷ್ಟಾರ್ಥದ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ರಾಘವನಿಗೆ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
Verse 32
यन्मङ्गलं सहस्राक्षे सर्वदेवनमस्कृते।वृत्रनाशे समभवत्तत्ते भवतु मङ्गलम्।।2.25.32।।
ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನಾದ, ಸರ್ವದೇವರಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತನಾದ ಇಂದ್ರನು ವೃತ್ರನಾಶದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಮಂಗಳಾಶೀರ್ವಾದವೇ ನಿನಗೂ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.
Verse 33
यन्मङ्गलं सुपर्णस्य विनताऽकल्पयत्पुरा।अमृतं प्रार्थयानस्य तत्ते भवतु मङ्गलम्।।2.25.33।।
ಅಮೃತವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದ ಸುಪರ್ಣ (ಗರುಡ)ನಿಗಾಗಿ ವಿನತೆಯು ಹಿಂದೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಮಂಗಳವೇ ನಿನಗೂ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.
Verse 34
अमृतोत्पादने दैत्यान् घ्नतो वज्रधरस्य यत्।अदितिर्मङ्गलं प्रादात्तत्ते भवतु मङ्गलम्।।2.25.34।।
ಅಮೃತೋತ್ಪಾದನೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಜ್ರಧಾರಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅದಿತಿಯು ನೀಡಿದ ಮಂಗಳವೇ ನಿನಗೂ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.
Verse 35
त्रीन्विक्रमान्प्रक्रमतो विष्णोरमिततेजसः।यदासीन्मङ्गलं राम तत्ते भवतु मङ्गलम्।।2.25.35।।
ಹೇ ರಾಮ, ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವು ಮೂರು ವಿಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಾಗ ಇದ್ದ ಮಂಗಳಮಹಿಮೆ ನಿನಗೂ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.
Verse 36
ऋतवस्सागरा द्वीपा वेदा लोका दिशश्च ते।मङ्गलानि महाबाहो दिशन्तु शुभमङ्गलाः।।2.25.36।।
ಹೇ ಮಹಾಬಾಹೋ! ಋತುಗಳು, ಸಾಗರಗಳು, ದ್ವೀಪಗಳು, ವೇದಗಳು, ಲೋಕಗಳು ಹಾಗೂ ದಿಕ್ಕುಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿನಗೆ ಶುಭಮಂಗಳವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ.
Verse 37
इति पुत्रस्य शेषांश्च कृत्वा शिरसि भामिनी।गन्धैश्चापि समालभ्य राममायतलोचना।।2.25.37।।ओषधीं चापि सिद्धार्थां विशल्यकरणीं शुभाम्।चकार रक्षां कौशल्या मन्त्रैरभिजजाप च।।2.25.38।।
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಭಾಮಿನಿಯಾದ ತಾಯಿ ಮಗನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಉಳಿದ ಪವಿತ್ರ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ರಾಮನಿಗೆ ಲೇಪನಮಾಡಿದಳು. ನಂತರ ಕೌಶಲ್ಯೆ ಶುಭವಾದ ವಿಶಲ್ಯಕರಣೀ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ರಕ್ಷಾಬಂಧನವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಮೃದುವಾಗಿ ರಕ್ಷಾಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಿದಳು.
Verse 38
इति पुत्रस्य शेषांश्च कृत्वा शिरसि भामिनी।गन्धैश्चापि समालभ्य राममायतलोचना।।2.25.37।।ओषधीं चापि सिद्धार्थां विशल्यकरणीं शुभाम्।चकार रक्षां कौशल्या मन्त्रैरभिजजाप च।।2.25.38।।
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಭಾಮಿನಿಯಾದ ತಾಯಿ ಮಗನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಉಳಿದ ಪವಿತ್ರ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ರಾಮನಿಗೆ ಲೇಪನಮಾಡಿದಳು. ನಂತರ ಕೌಶಲ್ಯೆ ಶುಭವಾದ ವಿಶಲ್ಯಕರಣೀ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ರಕ್ಷಾಬಂಧನವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಮೃದುವಾಗಿ ರಕ್ಷಾಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಿದಳು.
Verse 39
उवाचातिप्रहृष्टेव सा दुःखवशवर्तिनी।वाङ्ग्मात्रेण न भावेन वाचाऽसंसज्जमानया।।2.25.39।।
ದುಃಖದ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವಳು ಅತಿಪ್ರಹರ್ಷಿತೆಯಂತೆ ಮಾತನಾಡಿದಳು; ಭಾವದಿಂದಲ್ಲ, ಕೇವಲ ವಾಕ್ಮಾತ್ರದಿಂದ—ಮಾತು ಅಸಂಯತವಾಗಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
Verse 40
आनम्य मूर्ध्नि चाघ्राय परिष्वज्य यशस्विनी।अवदत्पुत्र सिद्धार्थो गच्छ राम यथासुखम्।।2.25.40।।
ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾದ ರಾಣಿ ರಾಮನನ್ನು ತಲೆಬಾಗಿಸಿ, ಅವನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಘ್ರಾಣಿಸಿ, ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಹೇಳಿದಳು: “ಪುತ್ರನೇ, ಹೇ ರಾಮ, ಸುಖವಾಗಿ ಹೋಗು; ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲಿ.”
Verse 41
अरोगं सर्वसिद्धार्थमयोध्यां पुनरागतम्।पश्यामि त्वां सुखं वत्स सुस्थितं राजवर्त्मनि।।2.25.41।।
ವತ್ಸ, ನಿನ್ನನ್ನು ಅರೋಗ್ಯವಂತನಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದವನಾಗಿ—ಸুখಿಯಾಗಿ ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರನಾಗಿ—ನಾನು ನೋಡಲಿ.
Verse 42
प्रणष्टदुःखसङ्कल्पा हर्षविद्योतितानना।द्रक्ष्यामि त्वां वनात्प्राप्तं पूर्णचन्द्रमिवोदितम्।।2.25.42।।
ದುಃಖಮಯ ಸಂಕಲ್ಪಗಳು ನಾಶವಾಗಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಮುಖ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ—ವನದಿಂದ ಮರಳಿ ಬಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಉದಯಿಸುವ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ನಾನು ದರ್ಶನಮಾಡುವೆನು.
Verse 43
भद्रासनगतं राम वनवासादिहागतम्।द्रक्ष्यामि च पुनस्त्वां तु तीर्णवन्तं पितुर्वचः।।2.25.43।।
ಹೇ ರಾಮ! ವನವಾಸವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಪಿತೃವಚನವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಬಂದಾಗ, ಶುಭಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಮತ್ತೆ ದರ್ಶನಮಾಡುವೆನು.
Verse 44
मङ्गलैरुपसपन्नो वनवासादिहागतः।वध्वा मम च नित्यं त्वं कामान्संवर्ध याहि भोः।।2.25.44।।
ಹೇ ರಾಮ! ವನವಾಸದಿಂದ ಮಂಗಳಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಬಾ; ನಂತರ, ಹೇ ಭದ್ರ, ನೀನು ಸದಾ ನನ್ನ ಹಾಗೂ ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯ (ನನ್ನ ಸೊಸೆಯ) ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾ ಇರಲಿ.
Verse 45
मयाऽर्चिता देवगणाश्शिवादयोमहर्षयो भूतमहासुरोरगाः।अभिप्रयातस्य वनं चिराय तेहितानि काङ्क्षन्तु दिशश्च राघव।।2.25.45।।
ಹೇ ರಾಘವ! ನಾನು ಆರಾಧಿಸಿದ ಶಿವಾದಿ ದೇವಗಣಗಳು, ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಭೂತಗಳು, ಮಹಾಬಲ ಅಸುರರು, ನಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ದಿಕ್ಕುಗಳೆಲ್ಲ—ನೀನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ವನಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ—ನಿನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ಕೋರಲಿ, ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಿ.
Verse 46
इतीव साऽश्रुप्रतिपूर्णलोचनासमाप्य च स्वस्त्ययनं यथाविधि।प्रदक्षिणं चैव चकार राघवंपुनः पुनश्चापि निपीड्य सस्वजे।।2.25.46।।
ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ, ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವಳು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನವನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿದಳು; ನಂತರ ರಾಘವನಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಅವನನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಪುನಃ ಪುನಃ ಆಲಿಂಗಿಸಿದಳು.
Verse 47
तथा तु देव्या स कृतप्रदक्षिणो निपीड्य मातुश्चरणौ पुनः पुनः।जगाम सीतानिलयं महायशास्स राघवः प्रज्वलित स्स्वया श्रिया।।2.25.47।।
ಹೀಗೆ ದೇವಿಯಾದ ಕೌಶಲ್ಯೆಯ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ತಾಯಿಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಹಿಡಿದು ವಂದಿಸಿ, ತನ್ನದೇ ತೇಜಸ್ವೀ ಶ್ರೀಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ರಾಘವನು ಸೀತೆಯ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.
The pivotal action is Kauśalyā’s acceptance of Rāma’s irreversible exile: she cannot dissuade him, so she transforms maternal grief into dharma-aligned support through vows of auspicious speech, ritual protection, and exhortation to follow the path of the virtuous.
The sarga teaches that dharma is both inner discipline and social-ritual order: Smṛti (moral memory), Dhṛti (steadfastness), and Dharma (right conduct) are invoked as guardians, implying that ethical stability is the primary protection amid uncertainty.
Culturally, the chapter highlights ācamana, homa/oblations, svastyayana recitations, dakṣiṇā, pradakṣiṇā, and protective rakṣā-tying with Viśalyakaraṇī; geographically, it frames Rāma’s movement from Ayodhyā toward forest life, explicitly anticipating residence in Daṇḍakāraṇya.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.