Adhyaya 28

Verse 1

ऋषय ऊचुः । विस्तरेण समाख्याहि जन्म तस्य महात्मनः । पृथोश्चैव महाभाग श्रोतुकामा वयं पुनः

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಜನ್ಮವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು; ಪೃಥುವಿನದನ್ನೂ ಹೇಳು. ನಾವು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.

Verse 2

राज्ञा तेन यथा दुग्धा इयं धात्री महात्मना । पुनर्देवैश्च पितृभिर्मुनिभस्तत्त्ववेदिभिः

ಆ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜನು ಈ ಧಾತ್ರಿ (ಭೂಮಿ)ಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ದೋಹಿಸಿದಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇವರುಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವವೇದಿ ಮುನಿಗಳು ಕೂಡ ಅವಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ದೋಹಿಸಿದರು.

Verse 3

यथा दैत्यैश्च नागैश्च यथा यक्षैर्यथा द्रुमैः । शैलैश्चैव पिशाचैश्च गंधर्वैः पुण्यकर्मभिः

ದೈತ್ಯರು ಮತ್ತು ನಾಗರು ಹೇಗೋ, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ವೃಕ್ಷಗಳು ಹೇಗೋ; ಹಾಗೆಯೇ ಪರ್ವತಗಳು, ಪಿಶಾಚರು ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯಕರ್ಮ ಮಾಡುವ ಗಂಧರ್ವರೂ (ಭೂಮಿಯನ್ನು) ದೋಹಿಸಿದರು.

Verse 4

ब्राह्मणैश्च तथा सिद्धै राक्षसैर्भीमविक्रमैः । पूर्वमेव यथा दुग्धा अन्यैश्च सुमहात्मभिः

ಇದು ಹಿಂದೆಲೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧರು, ಭೀಮವಿಕ್ರಮ ರಾಕ್ಷಸರು, ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಾತ್ಮರು ಕೂಡ (ಭೂಮಿಯನ್ನು) ದೋಹಿಸಿದ್ದರು.

Verse 5

तेषामेव हि सर्वेषां विशेषं पात्रधारणम् । क्षीरस्यापि विधिं ब्रूहि विशेषं च महामते

ಅವರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪಾತ್ರಧಾರಣೆಯ ವಿಶೇಷ ಭೇದಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು. ಹಾಗೆಯೇ, ಓ ಮಹಾಮತೇ, ಕ್ಷೀರ (ಹಾಲು) ವಿಷಯದ ವಿಧಿಯನ್ನೂ ಅದರ ವಿಶೇಷ ನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಸು.

Verse 6

वेनस्यापि नृपस्यैव पाणिरेव महात्मनः । ऋषिभिर्मथितः पूर्वं स कस्मादिह कारणात्

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವೇನ ರಾಜನ ಕೈಯೂ ಹಿಂದೆ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಮಥಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು—ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿತು?

Verse 7

क्रुद्धश्चैव महापुण्यैः सूतपुत्र वदस्व नः । विचित्रेयं कथा पुण्या सर्वपापप्रणाशिनी

ಓ ಸೂತಪುತ್ರಾ, ನಾವು ಕ್ರುದ್ಧರಾಗಿದ್ದರೂ ನಿನ್ನ ಮಹಾಪುಣ್ಯದಿಂದ ನಮಗೆ ಹೇಳು. ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಪುಣ್ಯಕಥೆ ಸರ್ವಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವದು.

Verse 8

श्रोतुकामा महाभाग तृप्तिर्नैव प्रजायते । सूत उवाच । वैन्यस्य हि पृथोश्चैव तस्य विस्तरमेव च

ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ಕೇಳಲು ಆಸೆಯಿದ್ದರೂ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ವೇನನ ಪುತ್ರನಾದ ಪೃಥುವಿನ ಹಾಗೂ ಅವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು.

Verse 9

जन्मवीर्यं तथा क्षेत्रं पौरुषं द्विजसत्तमाः । प्रवक्ष्यामि यथा सर्वं चरित्रं तस्य धीमतः

ಓ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮರೇ, ಆ ಧೀಮಂತನ ಜನ್ಮ, ವೀರ್ಯ, ರಾಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ, ಪೌರುಷ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವೆನು.

Verse 10

शुश्रूषध्वं महाभागा मामेवं द्विजसत्तमाः । अभक्ताय न वक्तव्यमश्रद्धाय शठाय च

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯರಾದ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳಿರಿ. ಭಕ್ತಿಹೀನನಿಗೂ, ಅಶ್ರದ್ದನಿಗೂ, ಶಠನಿಗೂ ಇದನ್ನು ಹೇಳಬಾರದು.

Verse 11

सुमूर्खाय सुमोहाय कुशिष्याय तथैव च । श्रद्धाहीनाय कूटाय सर्वनाशाय मा द्विजाः

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಅತಿಮೂರ್ಖನಿಗೂ, ಮೋಹಗ್ರಸ್ತನಿಗೂ, ಕುಶಿಷ್ಯನಿಗೂ, ಶ್ರದ್ಧಾಹೀನನಿಗೂ, ಕಪಟನಿಗೂ, ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶಕ್ಕೆ ಒಲಿದವನಿಗೂ ಇದನ್ನು ನೀಡಬೇಡಿ.

Verse 12

अन्यथा पठते यो हि निरयं च प्रयाति हि । भवंतो भावसंयुक्ताः सत्यधर्मपरायणाः

ಇದನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಅಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಪಠಿಸುವವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನೀವು ಭಾವಸಂಯುಕ್ತರಾಗಿ ಸತ್ಯಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾಗಿದ್ದೀರಿ.

Verse 13

भवतामग्रतः सर्वं चरित्रं पापनाशनम् । संप्रवक्ष्याम्यशेषेण शृणुध्वं द्विजसत्तमाः

ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆಯೇ ಪಾಪನಾಶಕವಾದ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನಾನು ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು; ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.

Verse 14

स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं धन्यं वेदैश्च संमितम् । रहस्यमृषिभिः प्रोक्तं प्रवक्ष्यामि द्विजोत्तमाः

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಈಗ ನಾನು ಆ ರಹಸ್ಯೋಪದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವಚಿಸುವೆನು; ಅದು ಸ್ವರ್ಗಪ್ರದ, ಯಶೋದಾಯಕ, ಆಯುಷ್ಯವರ್ಧಕ, ಮಂಗಳಕರ, ವೇದಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳಿಂದ ಪ್ರೋಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 15

यश्चैनं कीर्तयेन्नित्यं पृथोर्वैन्यस्य विस्तरम् । ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्वा न स शोचेत्कृताकृतम्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಿತ್ಯವೂ ವೇನಪುತ್ರ ಪೃಥುವಿನ ಈ ವಿವರವಾದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುವವನು, ಮಾಡಿದದು–ಮಾಡದದು ಎಂಬ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 16

सप्तजन्मार्जितं पापं श्रुतमात्रेण नश्यति । ब्राह्मणो वेदविद्वांश्च क्षत्रियो विजयी भवेत्

ಏಳು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತವಾದ ಪಾಪವು ಕೇಳಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ವೇದವಿದ್ವಾಂಸನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ವಿಜಯಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

वैश्यो धनसमृद्धः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात् । एवं फलं समाप्नोति पठनाच्छ्रवणादपि

ವೈಶ್ಯನು ಧನಸಮೃದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಶೂದ್ರನು ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಪಠನದಿಂದಲೂ ಶ್ರವಣದಿಂದಲೂ ಈ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 18

पृथोर्जन्मचरित्रं च पवित्रं पापनाशनम् । धर्मगोप्ता महाप्राज्ञो वेदशास्त्रार्थकोविदः

ಪೃಥುವಿನ ಜನ್ಮಚರಿತ್ರೆಯು ಪವಿತ್ರವೂ ಪಾಪನಾಶಕವೂ ಆಗಿದೆ. ಅವನು ಧರ್ಮರಕ್ಷಕ, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತನು.

Verse 19

अत्रिवंशसमुत्पन्नः पूर्वमत्रिसमः प्रभुः । स्रष्टा सर्वस्य धर्मस्य अंगो नाम प्रजापतिः

ಅತ್ರಿವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ರಿಗೆ ಸಮಾನನಾದ ಪ್ರಭುವಾಗಿದ್ದ ‘ಅಂಗ’ ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಸರ್ವಧರ್ಮದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 20

य आसीत्तस्य पुत्रो वै वेनो नाम प्रजापतिः । धर्ममेवं परित्यज्य सर्वदैव प्रवर्तते

ಅವನ ಪುತ್ರನೇ ವೇನನೆಂಬ ಪ್ರಜಾಪತಿ; ಅವನು ಹೀಗೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸದಾ ಧರ್ಮವಿರೋಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 21

मृत्योः कन्या महाभागा सुनीथा नाम नामतः । तां तु अंगो महाभागः सुनीथामुपयेमिवान्

ಮೃತ್ಯುವಿಗೆ ಸುನೀಥಾ ಎಂಬ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ಪುತ್ರಿಯಿದ್ದಳು; ಮಹಾಭಾಗನಾದ ಅಂಗನು ಆ ಸುನೀಥೆಯನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ವರಿಸಿದನು.

Verse 22

तस्यामुत्पादयामास वेनं धर्मप्रणाशनम् । मातामहस्य दोषेण वेनः कालात्मजात्मजः

ಅವಳಿಂದ ಅವನು ಧರ್ಮನಾಶಕನಾದ ವೇನನನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದನು; ಮಾತಾಮಹನ ದೋಷದಿಂದ ವೇನನು ಕಾಲಪುತ್ರನ ಮೊಮ್ಮಗನಾದನು.

Verse 23

निजधर्मं परित्यज्य अधर्मनिरतोभवत् । कामाल्लोभान्महामोहात्पापमेव समाचरत्

ತನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವನು ಅಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದನು; ಕಾಮ, ಲೋಭ, ಮಹಾಮೋಹಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಪಾಪವನ್ನೇ ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 24

वेदाचारमयं धर्मं परित्यज्य नराधिपः । अन्ववर्तत पापेन मदमत्सरमोहितः

ವೇದಾಚಾರಮಯ ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಆ ನರಾಧಿಪನು ಪಾಪಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು; ಮದ, ಮತ್ಸರ ಮತ್ತು ಮೋಹಗಳಿಂದ ಅವನು ಮರುಳಾಗಿದ್ದನು.

Verse 25

वेदाध्यायं विना लोके प्रावर्तंत तदा जनाः । निःस्वाध्यायवषट्काराः प्रजास्तस्मिन्प्रजापतौ

ಆಗ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನರು ವೇದಾಧ್ಯಯನವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು; ಆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯರಹಿತರಾಗಿ ‘ವಷಟ್’ಕಾರವಿಲ್ಲದವರಾದರು।

Verse 26

प्रवृत्तं न पपुः सोमं हुतं यज्ञेषु देवताः । इत्युवाच स दुष्टात्मा ब्राह्मणान्प्रति नित्यशः

“ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೋಮಿಸಿದ ಸೋಮವನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಆ ದುಷ್ಟಮನಸ್ಕನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಪುನಃ ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 27

नाध्येतव्यं न होतव्यं न देयं दानमेव च । न यष्टव्यं न होतव्यमिति तस्य प्रजापतेः

“ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಾರದು, ಹೋಮ ಮಾಡಬಾರದು; ದಾನ ಕೊಡಬಾರದು—ಉಪಹಾರವೂ ಬೇಡ. ಯಜ್ಞ ಮಾಡಬಾರದು, ಆಹುತಿಯನ್ನೂ ಹಾಕಬಾರದು” ಎಂಬುದೇ ಆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ನಿಯಮ।

Verse 28

आसीत्प्रतिज्ञा क्रूरेयं विनाशे प्रत्युपस्थिते । अहमिज्यश्च यष्टा च यज्ञश्चेति पुनः पुनः

ವಿನಾಶ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಈ ಕ್ರೂರ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ಉದಯಿಸಿತು—“ಪೂಜ್ಯನು ನಾನೇ, ಯಜಮಾನನು ನಾನೇ, ಯಜ್ಞವೂ ನಾನೇ” ಎಂದು।

Verse 29

मयि यज्ञा विधातव्या मयि होतव्यमित्यपि । इत्यब्रवीत्सदा वेनो ह्यहं विष्णुः सनातनः

“ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನನ್ನಿಗಾಗಿಯೇ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು; ಆಹುತಿಗಳನ್ನೂ ನನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ವೇನನು ಸದಾ ಘೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ—“ಏಕೆಂದರೆ ನಾನೇ ಸನಾತನ ವಿಷ್ಣು” ಎಂದು।

Verse 30

अहं ब्रह्मा अहं रुद्रो मित्र इंद्रः सदागतिः । अहमेव प्रभोक्ता च हव्यं कव्यं न संशयः

ನಾನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ನಾನೇ ರುದ್ರ; ನಾನೇ ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರ, ಸದಾ ಶರಣಾಗತಿ. ನಾನೇ ಪ್ರಭು-ಭೋಕ್ತನು—ದೇವರಿಗೆ ಹವ್ಯ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಕವ್ಯ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 31

अथ ते मुनयः क्रुद्धा वेनं प्रति महाबलाः । ऊचुस्ते संगताः सर्वे राजानं पापचेतनम्

ಆಮೇಲೆ ಆ ಮಹಾಬಲವಂತ ಮುನಿಗಳು ಕ್ರುದ್ಧರಾಗಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿ, ಪಾಪಚಿತ್ತನಾದ ರಾಜ ವೇನನಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 32

ऋषय ऊचुः । राजा हि पृथिवीनाथः प्रजां पालयते सदा । धर्ममूर्तिः स राजेंद्र तस्माद्धर्मं हि रक्षयेत्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ರಾಜನೇ ಭೂಮಿನಾಥನು; ಅವನು ಸದಾ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಅವನು ಧರ್ಮಮೂರ್ತಿ; ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

Verse 33

वयं दीक्षां प्रवेक्ष्यामो यज्ञे द्वादशवार्षिकीम् । अधर्मं कुरु मा यागे नैष धर्मः सतां गतिः

ನಾವು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷದ ಯಜ್ಞದ ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮ ಮಾಡಬೇಡ; ಇದು ಧರ್ಮವಲ್ಲ, ಸಜ್ಜನರ ಮಾರ್ಗವೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 34

कुरु धर्मं महाराज सत्यं पुण्यं समाचर । प्रजाहं पालयिष्यामि इति ते समयः कृतः

ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸು; ಸತ್ಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸು, ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು. ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ‘ನಾನು ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವೆ’ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದೀ.

Verse 35

तांस्तथाब्रुवतः सर्वान्महर्षीनब्रवीत्तदा । वेनः प्रहस्य दुर्बुद्धिरिममर्थमनर्थकम्

ಆ ಮಹರ್ಷಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಹಾಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯ ವೇನನು ನಗುತ್ತಾ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಅನರ್ಥಕರವಾದ ಮಾತನ್ನು ಆಗ ಹೇಳಿದನು।

Verse 36

वेन उवाच । स्रष्टा धर्मस्य कश्चान्यः श्रोतव्यं कस्य वा मया । श्रुतवीर्यतपः सत्ये मया वा कः समो भुवि

ವೇನನು ಹೇಳಿದನು—ಧರ್ಮದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ನನ್ನ ಹೊರತು ಇನ್ನಾರು? ನಾನು ಯಾರ ಮಾತು ಕೇಳಬೇಕು? ಕೀರ್ತಿ, ವೀರ್ಯ, ತಪಸ್ಸು, ಸತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಮನಾದವನು ಯಾರು?

Verse 37

प्रभवं सर्वभूतानां धर्माणां च विशेषतः । संमूढा न विदुर्नूनं भवंतो मां विचेतसः

ನಾನು ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳ ಮೂಲ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧರ್ಮಗಳ ಮೂಲವೂ ಹೌದು. ಆದರೆ ನೀವು ಮೋಹಗ್ರಸ್ತರೂ ವಿವೇಕಹೀನರೂ ಆಗಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 38

इच्छन्दहेयं पृथिवीं प्लावयेयं जलैस्तथा । द्यां भुवं चैव रुंधेयं नात्र कार्या विचारणा

ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಹಿಸಬಲ್ಲೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಜಲಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಬಲ್ಲೆ. ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೂ ಮಧ್ಯಲೋಕವನ್ನೂ ತಡೆಯಬಲ್ಲೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಬೇಡ।

Verse 39

यदा न शक्यते मोहादवलेपाच्च पार्थिव । अपनेतुं तदा वेनं ततः क्रुद्धा महर्षयः

ಓ ರಾಜನೇ, ಮೋಹ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ವೇನನನ್ನು ಅವನ ದಾರಿಯಿಂದ ತಿರುಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಾಗ, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಕ್ರೋಧಗೊಂಡರು।

Verse 40

विस्फुरंतं तदा वेनं बलाद्गृह्य ततो रुषा । वेनस्य तस्य सव्योरुं ममंथुर्जातमन्यवः

ಆ ವೇಳೆ ತಡಫಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವೇನನನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಕೋಪೋದ್ರಿಕ್ತರಾದ ಮಹಾತ್ಮರು ವೇನನ ಎಡ ತೊಡೆಯನ್ನು ಮಥಿಸಿದರು.

Verse 41

कृष्णांजनचयोपेतमतिह्रस्वं विलक्षणम् । दीर्घास्यं च विरूपाक्षं नीलकंचुकवर्चसम्

ಅವನು ದಟ್ಟ ಕಪ್ಪು ಅಂಜನದ ಲೇಪದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಅತಿಹ್ರಸ್ವನೂ ವಿಚಿತ್ರನೂ ಆಗಿದ್ದ; ದೀರ್ಘಮುಖ, ವಿರೂಪಾಕ್ಷ, ನೀಲ ಕಂಚುಕದಂತ ಆವರಣದಿಂದ ದೀಪ್ತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 42

लंबोदरं व्यूढकर्णमतिभीतं दुरोदरम् । ददृशुस्ते महात्मानो निषीदेत्यब्रुवंस्ततः

ಅವರು ಅವನನ್ನು ಕಂಡರು—ಲಂಬೋದರ, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಿವಿಗಳುಳ್ಳವನು, ಅತಿಭೀತ, ಕೃಶೋದರ; ಆಗ ಆ ಮಹಾತ್ಮರು, “ಕುಳಿತುಕೋ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 43

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा निषसाद भयातुरः । पर्वतेषु वनेष्वेव तस्य वंशः प्रतिष्ठितः

ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಭಯದಿಂದ ಕಳವಳಗೊಂಡು ಕುಳಿತನು. ಅವನ ವಂಶವು ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲೂ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.

Verse 44

निषादाश्च किराताश्च भिल्लानाहलकास्तथा । भ्रमराश्च पुलिंदाश्च ये चान्ये म्लेच्छजातयः

ನಿಷಾದರು, ಕಿರಾತರು, ಭಿಲ್ಲರು, ಆಹಲಕರು; ಹಾಗೆಯೇ ಭ್ರಮರರು, ಪುಲಿಂದರು—ಮತ್ತು ಇತರ ಮ್ಲೇಚ್ಛಜಾತಿಗಳು ಎಲ್ಲವೂ.

Verse 45

पापाचारास्तु ते सर्वे तस्मादंगात्प्रजज्ञिरे । अथ ते ऋषयः सर्वे प्रसन्नमनसस्ततः

ಆ ಅಂಗದಿಂದಲೇ ಆ ಪಾಪಾಚಾರಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಜನಿಸಿದರು. ಅನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಸನ್ನಮನಸ್ಕರಾದರು.

Verse 46

गतकल्मषमेवं तं जातं वेनं नृपोत्तमम् । ममंथुर्दक्षिणं पाणिं तस्यैव च महात्मनः

ಈ ರೀತಿ ಕಲ್ಮಷರಹಿತನಾಗಿ ವೇನನು—ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನು—ಜನಿಸಿದನು. ಆಗ ಋಷಿಗಳು ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಬಲಗೈಯನ್ನು ಮಥಿಸಿದರು.

Verse 47

मथिते तस्य पाणौ तु संजातं स्वेदमेव हि । पुनर्ममंथुस्ते विप्रा दक्षिणं पाणिमेव च

ಅವನ ಕೈ ಮಥಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಹಸ್ತತಳದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬೆವರು ಉಂಟಾಯಿತು. ನಂತರ ಆ ವಿಪ್ರರು ಮತ್ತೆ ಅವನ ಬಲಗೈಯನ್ನೇ ಮಥಿಸಿದರು.

Verse 48

सुकरात्पुरुषो जज्ञे द्वादशादित्यसन्निभः । तप्तकांचनवर्णांगो दिव्यमाल्यांबरावृतः

ಸೂಕರದಿಂದ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನು ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ಅಂಗಗಳು ತಪ್ತ ಸ್ವರ್ಣವರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ದಿವ್ಯ ಮಾಲ್ಯ-ಅಂಬರಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 49

दिव्याभरणशोभांगो दिव्यगंधानुलेपनः । मुकुटेनार्कवर्णेन कुंडलाभ्यां विराजते

ಅವನ ಅಂಗಗಳು ದಿವ್ಯ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸಿದವು; ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧ ಅನುಲೇಪನದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಸೂರ್ಯವರ್ಣದ ಮುಕುಟ ಮತ್ತು ಜೋಡಿ ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಅವನು ವಿರಾಜಮಾನನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 50

महाकायो महाबाहू रूपेणाप्रतिमो भुवि । खड्गबाणधरो धन्वी कवची च महाप्रभुः

ಅವನು ಮಹಾಕಾಯ, ಮಹಾಬಾಹು; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪದಿಂದ ಅಪ್ರತಿಮನು. ಖಡ್ಗ-ಬಾಣಧಾರಿ, ಧನುರ್ಧರ, ಕವಚಧಾರಿ ಮಹಾಪ್ರಭುವಾಗಿದ್ದನು.

Verse 51

सर्वलक्षणसंपन्नः सर्वालंकारभूषणः । तेजसा रूपभावेन सुवर्णैश्च महामतिः

ಅವನು ಸರ್ವ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನ, ಸರ್ವ ಆಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತನು. ತೇಜಸ್ಸು, ರೂಪಲಾವಣ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಣವೈಭವದಿಂದ ಮಹಾಮತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

Verse 52

दिवि इंद्रो यथा भाति भुवि वेनात्मजस्तथा । तस्मिञ्जाते महाभागे देवाश्च ऋषयोमलाः

ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೋ, ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ವೇನನ ಪುತ್ರನು ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು. ಆ ಮಹಾಭಾಗನು ಜನಿಸಿದಾಗ ದೇವರೂ ಅಮಲ ಋಷಿಗಳೂ (ಹರ್ಷಿಸಿದರು).

Verse 53

उत्सवं चक्रिरे सर्वे वेनस्य तनयं प्रति । दीप्यमानः स्ववपुषा साक्षादग्निरिवोज्ज्वलः

ವೇನನ ಪುತ್ರನಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು. ಅವನು ತನ್ನದೇ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದೀಪ್ತನಾಗಿ, ಸాక్షಾತ್ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಉಜ್ಜ್ವಲನಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 54

आद्यमाजगवं नाम धनुर्गृह्य महावरम् । शरान्दिव्यांश्च रक्षार्थे कवचं च महाप्रभम्

ಮೊದಲು ಅವನು ‘ಆಜಗವ’ ಎಂಬ ಮಹಾವರ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದನು. ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ದಿವ್ಯ ಶರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಹಾಪ್ರಭುವಿನಂತೆ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕವಚವನ್ನೂ ಧರಿಸಿದನು.

Verse 55

जाते सति महाभागे पृथौ वीरे महात्मनि । संप्रह्रष्टानि भूतानि समस्तानि द्विजोत्तम

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ! ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ, ವೀರ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪೃಥು ಜನಿಸಿದ ಕ್ಷಣವೇ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳು ಪರಮ ಹರ್ಷದಿಂದ ಉಲ್ಲಸಿಸಿದವು।

Verse 56

सर्वतीर्थानि तोयानि पुण्यानि विविधानि च । तस्याभिषेके विप्रेंद्राः सर्व एव प्रतस्थिरे

ಅವನ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ, ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ! ಸರ್ವ ತೀರ್ಥಗಳ ಪುಣ್ಯಜಲಗಳನ್ನೂ ನಾನಾವಿಧ ಪವಿತ್ರ ನೀರನ್ನೂ ಎಲ್ಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು।

Verse 57

पितामहाद्या देवास्तु भूतानि विविधानि च । स्थावराणि चराण्येव अभ्यषिंचन्नराधिपम्

ಆಗ ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಾನಾವಿಧ ಭೂತಗಳು—ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಚರ—ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಆ ನರಾಧಿಪನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು।

Verse 58

महावीरं प्रजापालं पृथुमेव द्विजोत्तम । पृथुर्वैन्यो राजराज्ये अभिगम्य चराचरैः

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ! ಮಹಾವೀರನೂ ಪ್ರಜಾಪಾಲകനೂ ಪೃಥುವೇ. ಪೃಥು ವೈನ್ಯನು ರಾಜರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದ ತಕ್ಷಣ ಚರಾಚರ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳು ಅವನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಂದವು।

Verse 59

देवैर्विप्रैस्तथा सर्वैरभिषिक्तो महामनाः । राज्ञां समधिराज्ये वै पृथुर्वैन्यः प्रतापवान्

ಆಗ ಮಹಾಮನಸ್ಸಿನ, ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿಯಾದ ಪೃಥು ವೈನ್ಯನಿಗೆ ದೇವತೆಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರೂ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ರಾಜರೊಳಗೆ ಪರಮಾಧಿರಾಜನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು।

Verse 60

तस्य पित्रा प्रजाः सर्वाः कदा नैवानुरंजिताः । तेनानुरंजिताः सर्वा मुमुदिरे सुखेन वै

ಅವನ ತಂದೆಯಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಜವಾಗಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅವನಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸುಖದಿಂದ ಹರ್ಷಿಸಿದರು.

Verse 61

अनुरागात्तस्य वीरस्य नाम राजेत्यजायत । प्रयातस्य सुवीरस्य समुद्रस्य द्विजोत्तम

ಅನುರಾಗದಿಂದ ಆ ವೀರನಿಗೆ ‘ರಾಜಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಉಂಟಾಯಿತು. ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಆ ಸುವೀರನು ಹೊರಟಾಗ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು.

Verse 62

आपस्तस्तंभिरे सर्वा भयात्तस्य महात्मनः । दुर्गं मार्गं विलोप्यैव सुमार्गं पर्वता ददुः

ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಭಯದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ನೀರುಗಳು ಸ್ಥಂಭಿಸಿದವು; ಪರ್ವತಗಳು ದುರ್ಗಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಸುಲಭ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೀಡಿದವು.

Verse 63

ध्वजभंगं न चक्रुस्ते गिरयः सर्व एव ते । अकृष्टपच्या पृथिवी सर्वत्र कामधेनवः

ಆ ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವತಗಳು ಧ್ವಜಭಂಗವನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಭೂಮಿ ಉಳುಮೆ ಇಲ್ಲದೇ ಬೆಳೆ ನೀಡಿತು; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಮಧೇನು ಹಸುಗಳು ಇದ್ದವು.

Verse 64

पर्जन्यः कामवर्षी च वेदयज्ञान्महोत्सवान् । कुर्वंति ब्राह्मणाः सर्वे क्षत्रियाश्च तथा परे

ಪರ್ಜನ್ಯನು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಮಳೆ ಸುರಿಸುವವನಾದನು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಹಾಗೂ ಇತರರು ವೇದೋಕ್ತ ಯಜ್ಞಗಳ ಮಹೋತ್ಸವಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 65

सर्वकामफला वृक्षास्तस्मिञ्छासति पार्थिवे । न दुर्भिक्षं न च व्याधिर्नाकालमरणं नृणाम्

ಆ ಪಾರ್ಥಿವನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ವೃಕ್ಷಗಳು ಸರ್ವಕಾಮಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಆಗ ದುರ್ಭಿಕ್ಷವೂ ಇಲ್ಲ, ವ್ಯಾಧಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಜನರಿಗೆ ಅಕಾಲಮರಣವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ।

Verse 66

सर्वे सुखेन जीवंति लोका धर्मपरायणाः । तस्मिञ्छासति दुर्धर्षे राजराजे महात्मनि

ಆ ದುರ್ಧರ್ಷ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜರಾಜನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಧರ್ಮಪರಾಯಣರಾದ ಎಲ್ಲ ಜನರು ಸುಖದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 67

एतस्मिन्नेव काले तु यज्ञे पैतामहे शुभे । सूत सूत्यां समुत्पन्नः सौम्येहनि महात्मनि

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶುಭ ಪೈತಾಮಹ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ಸೌಮ್ಯವಾದ ಪವಿತ್ರ ದಿನದಲ್ಲಿ, ಸೂತನ ಪತ್ನಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಮಹಾತ್ಮ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು।

Verse 68

तस्मिन्नेव महायज्ञे जज्ञे प्राज्ञोऽथ मागधः । पृथोःस्तवार्थं तौ तत्र समाहूतौ महर्षिभिः

ಅದೇ ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಜ್ಞನಾದ ಮಾಗಧನೂ ಜನಿಸಿದನು. ರಾಜ ಪೃಥುವಿನ ಸ್ತವಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು।

Verse 69

सूतस्य लक्षणं वक्ष्ये महापुण्यं द्विजोत्तमाः । शिखासूत्रेण संयुक्तो वेदाध्ययनतत्परः

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಸೂತನ ಮಹಾಪುಣ್ಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಅವನು ಶಿಖೆ ಹಾಗೂ ಯಜ್ಞೋಪವೀತದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸದಾ ತತ್ಪರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ।

Verse 70

सर्वशास्त्रार्थवेत्तासावग्निहोत्रमुपासते । दानाध्ययनसंपन्नो ब्रह्माचारपरायणः

ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು; ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ದಾನ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಿಂದ ಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವ್ರತದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ।

Verse 71

देवानां ब्राह्मणानां च पूजनाभिरतः सदा । याचकस्तावकैः पुण्यैर्वेदमंत्रैर्यजेत्किल

ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ಸದಾ ಪೂಜಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಯಾಚಕನು, ತನ್ನ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೂ ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 72

ब्रह्माचारपरो नित्यं संबंधं ब्राह्मणैः सह । एवं स मागधो जज्ञे वेदाध्ययनवर्जितः

ಅವನು ನಿತ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಪರನಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಂಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಆ ಮಾಘಧನು ವೇದಾಧ್ಯಯನದಿಂದ ವಂಚಿತನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು।

Verse 73

बंदिनश्चारणाः सर्वे ब्रह्माचारविवर्जिताः । ज्ञेयास्ते च महाभागाः स्तावकाः प्रभवंति ते

ಬಂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣರು ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯನಿಯಮವಿಲ್ಲದವರೇ; ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ಅವರು ಕೇವಲ ಸ್ತುತಿಗಾರರಾದ ಸ್ತಾವಕರಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿ।

Verse 74

स्तवनार्थमुभौ सृष्टौ निपुणौ सूतमागधौ । तावूचुरृषयः सर्वे स्तूयतामेष पार्थिवः

ಸ್ತವನಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿಪುಣರಾದ ಸೂತ ಮತ್ತು ಮಾಘಧ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗ ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳು ಅವರಿಗೆ—“ಈ ಪಾರ್ಥಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು।

Verse 75

कर्मैतदनुरूपं च यादृशोयं नराधिपः । तावूचतुस्तदा सर्वांस्तानृषीन्बंदिमागधौ

ಈ ಫಲವು ಕರ್ಮಾನುಸಾರವೇ; ಈ ನರಾಧಿಪನು ಹೇಗಿದಾನೋ ಹಾಗೆಯೇ ಅವನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ. ಆಗ ಸೂತ ಮತ್ತು ಮಾಘಧರು ಆ ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದರು.

Verse 76

आवां देवानृषींश्चैव प्रीणयावः स्वकर्मभिः । न चास्य विद्वो वै कर्म न तथा लक्षणं यशः

ನಾವು ನಮ್ಮ ಸ್ವಕರ್ಮಗಳಿಂದ ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ಋಷಿಗಳನ್ನೂ ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಓ ವಿದ್ವನ್, ಅವನ ಕರ್ಮ ಹಾಗಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಅವನ ಲಕ್ಷಣವೂ ಯಶಸ್ಸೂ ಹಾಗಿಲ್ಲ.

Verse 77

कर्मणा येन कुर्यावः स्तोत्रमस्य महात्मनः । जानीवस्तन्न विप्रेंद्रा अविज्ञातगुणस्य हि

ಈ ಮಹಾತ್ಮನ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ನಾವು ಯಾವ ಕರ್ಮದಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ರಚಿಸೋಣ? ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ನಮಗೆ ಅದು ತಿಳಿಯದು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಗುಣಗಳು ಇನ್ನೂ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿವೆ.

Verse 78

भविष्यैस्तैर्गुणैः पुण्यैः स्तोतव्योयं नरोत्तमः । कृतवान्यानि कर्माणि पृथुरेव महायशाः

ಈ ನರೋತ್ತಮನು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಪುಣ್ಯಮಯ ಸದ್ಗುಣಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ತುತ್ಯನು—ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಪೃಥು ರಾಜನು ತನ್ನ ಕೃತಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ.

Verse 79

ऊचुस्ते मुनयः सर्वे गुणान्दिव्यान्महात्मनः । सत्यवाञ्ज्ञानसंपन्नो बुद्धिमान्ख्यातविक्रमः

ಆಗ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳು ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ದಿವ್ಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನು ಸತ್ಯವಂತ, ಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನ, ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಮತ್ತು ವಿಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತನು.

Verse 80

सदा शूरो गुणग्राही पुण्यवांस्त्यागवान्गुणी । धार्मिकः सत्यवादी च यज्ञानां याजकोत्तमः

ಅವನು ಸದಾ ಶೂರ, ಗುಣಗ್ರಾಹಿ, ಪುಣ್ಯವಂತ, ತ್ಯಾಗಶೀಲ, ಸದ್ಗುಣಸಂಪನ್ನ. ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸತ್ಯವಾದಿ ಹಾಗೂ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಾಜಕನು.

Verse 81

प्रियवाक्सत्यवादी च धान्यवान्धनवान्गुणी । गुणज्ञः सगुणग्राही धर्मज्ञः सत्यवत्सलः

ಅವನು ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವನು, ಸತ್ಯವಾದಿ; ಧಾನ್ಯವಂತ, ಧನವಂತ, ಗುಣವಂತ. ಗುಣಜ್ಞ, ಸದ್ಗುಣಗ್ರಾಹಿ, ಧರ್ಮಜ್ಞ, ಸತ್ಯಪ್ರಿಯನು.

Verse 82

सर्वगः सर्ववेत्ता च ब्रह्मण्यो वेदवित्सुधीः । प्रज्ञावान्सुस्वरश्चैव वेदवेदांगपारगः

ಅವನು ಸರ್ವಗಾಮಿ, ಸರ್ವವೇತ್ತ; ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠ, ವೇದವಿತ್, ಮಹಾಬುದ್ಧಿವಂತ. ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ, ಮಧುರಸ್ವರ, ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನು.

Verse 83

धाता गोप्ता प्रजानां स विजयी समरांगणे । राजसूयादिकानां तु यज्ञानां राजसत्तमः

ಅವನು ಪ್ರಜ들의 ಧಾತಾ (ಪೋಷಕ) ಮತ್ತು ಗೋಪ್ತಾ (ರಕ್ಷಕ); ಸಮರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿ. ರಾಜಸೂಯಾದಿ ಯಜ್ಞಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹನಾಗಿ, ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.

Verse 84

आहर्ता भूतले चैकः सर्वधर्मसमन्वितः । एते गुणा अस्य चांगे भविष्यंति महात्मनः

ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ಏಕೈಕ ಅಪರಿಮಿತ ನಾಯಕನು; ಸರ್ವಧರ್ಮಗುಣಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತನು. ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗುಣಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವು.

Verse 85

ऋषिभिस्तौ नियुक्तौ तु कुर्वाणौ सूतमागधौ । गुणैश्चैव भविष्यैश्च स्तोत्रं तस्य महात्मनः

ಋಷಿಗಳಿಂದ ನಿಯುಕ್ತರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು—ಸೂತ ಮತ್ತು ಮಾಘಧ—ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವನ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಮುಂದಾಗುವ ಮಹಾಕೃತ್ಯಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 86

तदा प्रभृति वै लोकास्तवैस्तुष्टा महामते । पुरतश्च भविष्यंति दातारः स्तावनैर्गुणैः

ಆ ಸಮಯದಿಂದ, ಓ ಮಹಾಮತೇ, ನಿನ್ನ ಸ್ತವಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದ ಜನರು ನಿನ್ನ ಮುಂದಿಗೆ ಬರುವರು; ನಿನ್ನ ಗುಣಸ್ತವನದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ದಾತರಾಗುವರು।

Verse 87

ततः प्रभृति लोकेस्मिन्स्तवेषु द्विजसत्तमाः । आशीर्वादाः प्रयुज्यंते तेषां द्रविणमुत्तमम्

ಆ ಸಮಯದಿಂದ, ಓ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ತವಗಳಲ್ಲಿ ಆಶೀರ್ವಾದವಚನಗಳು ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತವೆ; ಅವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುವವರಿಗೆ ಅದೇ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪರಮ ಸಂಪತ್ತಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 88

सूताय मागधायैव बंदिने च महोदयम् । चारणाय ततः प्रादात्तैलंगं देशमुत्तमम्

ನಂತರ ಅವನು ಸೂತ, ಮಾಘಧ ಮತ್ತು ಬಂದಿ (ಭಟ್ಟ) ಇವರಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧ ಮಹೋದಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಚಾರಣನಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೈಲಂಗ ದೇಶವನ್ನು (ತೆಲಿಂಗ) ನೀಡಿದನು।

Verse 89

पृथुः प्रसादाद्धर्मात्मा हैहयं देशमेव च । रेवातीरे पुरं कृत्वा स्वनाम्ना नृपनंदनः

ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಪೃಥುವು ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಹೈಹಯ ದೇಶವನ್ನೂ ನೀಡಿದನು; ಮತ್ತು ನೃಪನಂದನನು ರೇವಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು।

Verse 90

ब्राह्मणेभ्यो द्विजश्रेष्ठ यजन्दाता पृथुः पुरा । सर्वज्ञं सर्वदातारं धर्मवीर्यं नरोत्तमम्

ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಮಾಡುತ್ತ ದಾನಶೀಲನಾದ ರಾಜ ಪೃಥು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದನು—ಅವನು ಸರ್ವಜ್ಞ, ಸರ್ವದಾತ, ಧರ್ಮವೀರ್ಯಸಂಪನ್ನ, ನರೋತ್ತಮನು.

Verse 91

तं ददृशुः प्रजाः सर्वा मुनयश्च तपोमलाः । ऊचुः परस्परं पुण्या एष राजा महामतिः

ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಕಂಡರು; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶುದ್ಧರಾದ ಮುನಿಗಳೂ ಅವನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದರು. ಆ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರು ಪರಸ್ಪರ ಹೇಳಿದರು—“ಇವನು ಮಹಾಮತಿಯಾದ ರಾಜನು.”

Verse 92

देवादीनां वृत्तिदाता अस्माकं च विशेषतः । प्रजानां पालकश्चैव वृत्तिदो हि भविष्यति

ಅವನು ದೇವಾದಿಗಳಿಗೂ ಜೀವನವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನಾಗುವನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಮಗೆ. ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಪಾಲಕನಾಗಿಯೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಪೋಷಣೆ ನೀಡುವ ದಾತನಾಗಿಯೂ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು.

Verse 93

इयं धात्री महाप्राज्ञा उप्तं बीजं पुरा किल । जीवनार्थं प्रजाभिस्तु ग्रासयित्वा स्थिराभवत्

ಈ ಧಾತ್ರಿ—ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞೆಯಾದ ಭೂಮಿ—ಒಮ್ಮೆ ಬಿತ್ತಿದ ಬೀಜವನ್ನು ನುಂಗಿದಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಜೆಗಳ ಜೀವನಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವಳು ಸ್ಥಿರವೂ ದೃಢವೂ ಆಗಿದಳು.

Verse 94

ततः पृथुं द्विजश्रेष्ठ प्रजाः समभिदुद्रुवुः । विधत्स्वेति सुवृत्तिं नो मुनीनां वचनं तदा

ಆಮೇಲೆ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪ್ರಜೆಗಳು ಪೃಥುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಓಡಿಬಂದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳ ವಚನ—“ನಮಗೆ ಸುವೃತ್ತಿ (ಸದ್ಜೀವಿಕೆ, ಸುಸಂಸ್ಥಿತ ಜೀವನ) ವಿಧಿಸು” ಎಂದು.

Verse 95

ग्रासयित्वा तदान्नानि पृथ्वी जाता सुनिश्चला । भयं प्रजानां सुमहत्स दृष्ट्वा राजसत्तमः

ಅನ್ನಧಾನ್ಯಗಳು ಗ್ರಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಳಿಕ ಭೂಮಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಶ್ಚಲವಾಯಿತು. ಪ್ರಜ들의 ಮಹಾಭಯವನ್ನು ಕಂಡು ಆ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದನು.

Verse 96

महर्षिवचनात्सोपि प्रगृह्य सशरं धनुः । अभ्यधावत वेगेन पृथ्वीं क्रुद्धो नराधिपः

ಮಹರ್ಷಿಯ ವಚನದಿಂದ ಅವನೂ ಬಾಣಸಹಿತ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದನು. ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ನರಾಧಿಪನು ವೇಗದಿಂದ ಭೂಮಿಯತ್ತ ಧಾವಿಸಿದನು.

Verse 97

कौंजरं रूपमास्थाय भयात्तस्य तु मेदिनी । वनेषु दुर्गदेशेषु गुप्ता भूत्वा चचार सा

ಅವನ ಭಯದಿಂದ ಮೇದಿನಿ (ಭೂಮಿ) ಆನೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದುರ್ಗಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದಳು.

Verse 98

न पश्यति महाप्राज्ञः कुरूपं द्विजसत्तमाः । आचचक्षुर्महाप्राज्ञं कुंजरं रूपमास्थिता

ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞರು ಕುರೂಪವನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಆ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನನ್ನು ಆನೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನಾಗಿ ಕಂಡರು.

Verse 99

ततः कुंजररूपांतामभिदुद्राव पार्थिवः । ताड्यमाना च सा तेन निशितैर्मार्गणैस्ततः

ಆಮೇಲೆ ರಾಜನು ಆನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವಳ (ಭೂಮಿಯ) ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು. ಅವಳು ಅವನ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ತಾಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಆಗ (ಮುಂದೆ) ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದಳು.

Verse 100

हरिरूपं समास्थाय पलायनपराभवत् । हरेरूपं समास्थाय अभिदुद्राव पार्थिवः

ಹರಿರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವನು ಓಡಿಹೋಗುವ ಆವೇಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು; ರಾಜನೂ ಹರಿರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವನ ಹಿಂದೆ ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸಿದನು।

Verse 101

सोतिक्रुद्धो महाप्राज्ञो रोषारुणसुलोचनः । सुबाणैर्निशितैस्तीक्ष्णैराजघान स मेदिनीम्

ಅತಿಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಆ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನು—ರೋಷದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಸುಂದರ ನೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ—ಆಗ ತೀಕ್ಷ್ಣ, ನಿಶಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮೆದಿನಿ (ಭೂಮಿ)ಯನ್ನು ಹೊಡೆದನು।

Verse 102

आकुलव्याकुला जाता बाणाघातहता तदा । माहिषं रूपमास्थाय पलायनपराभवत्

ಆಗ ಬಾಣಾಘಾತದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಅವಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯಾಕುಲಳಾದಳು; ಮಹಿಷರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಓಡಿಹೋಗುವುದಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿದಳು।

Verse 103

अभ्यधावत वेगेन बाणपाणिर्धनुर्धरः । सा गौर्भूत्वा द्विजश्रेष्ठा स्वर्गमेव गता ध्रुवम्

ಬಾಣವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಧನುರ್ಧರನು ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಆ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠೆ ಗೋವಾಯಿತು, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬಳೇ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದಳು।

Verse 104

ब्रह्मणः शरणं प्राप्ता विष्णोश्चैव महात्मनः । रुद्रादीनां च देवानां त्राणस्थानं न विंदति

ಬ್ರಹ್ಮನ ಶರಣು, ಮಹಾತ್ಮ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶರಣು, ರುದ್ರಾದಿ ದೇವರ ಶರಣು ಪಡೆದರೂ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ) ನಿಜವಾದ ತ್ರಾಣಸ್ಥಾನ, ನಿಶ್ಚಿತ ಆಶ್ರಯ, ದೊರಕದು।

Verse 105

अलभंती भृशं त्राणं वैन्यमेवान्वविंदत । तस्य पार्श्वं पुनः प्राप्ता बाणघातसमाकुला

ಬಲವಾದ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರಕದೆ ಅವಳು ವೈನ್ಯನ (ಪೃಥುವಿನ) ಶರಣಿಗೆ ಹೋದಳು. ಬಾಣಾಘಾತಗಳಿಂದ ಕಲುಷಿತಳಾಗಿ ಅವಳು ಮತ್ತೆ ಅವನ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಳು।

Verse 106

बद्धांजलिपुटाभूत्वा तं पृथुं वाक्यमब्रवीत् । त्राहित्राहीति राजेंद्र सा राजानमभाषत

ಅಂಜಲಿ ಬದ್ಧವಾಗಿ ಅವಳು ರಾಜ ಪೃಥುವಿಗೆ—“ರಕ್ಷಿಸು, ರಕ್ಷಿಸು!” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು; ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಹೀಗೆ ಅವಳು ರಾಜನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು।

Verse 107

अहं धात्री महाभाग सर्वाधारा वसुंधरा । निहतायां मयि नृप निहतं लोकसप्तकम्

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ನಾನು ಧಾತ್ರೀ—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಧರಿಸುವ ವಸುಂಧರೆ, ಸರ್ವಾಧಾರ. ಓ ನೃಪ, ನನ್ನನ್ನು ಹತಮಾಡಿದರೆ ಏಳು ಲೋಕಗಳೂ ಹತವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 108

कृतांजलिपुटा भूत्वा पूज्या लोकैस्त्रिभिः सदा । उवाच चैनं राजानमवध्या स्त्री सदा नृप

ಅಂಜಲಿ ಬದ್ಧವಾಗಿ, ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪೂಜ್ಯಳಾದ ಅವಳು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು—“ಓ ನೃಪ, ಸ್ತ್ರೀ ಸದಾ ಅವಧ್ಯ; ಅವಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಬಾರದು।”

Verse 109

स्त्रीणां वधे महत्पापं दृष्टमस्ति द्विजोत्तमैः । गवां वधे महत्पापं दृष्टमस्ति द्विजोत्तमैः

ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ—ಸ್ತ್ರೀವಧ ಮಹಾಪಾಪ; ಹಾಗೆಯೇ ಗೋವಧವೂ ಮಹಾಪಾಪವೆಂದು ಅವರು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದಾರೆ।

Verse 110

मया विना महाराज कथं धारयसे प्रजाः । अहं यदास्थिरा राजंस्तदा लोकाश्चराचराः

ಓ ಮಹಾರಾಜಾ! ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ನೀನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಧರಿಸುವೆ? ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನು ಅಸ್ಥಿರಳಾದಾಗ ಚರಾಚರ ಲೋಕಗಳೆಲ್ಲ ಅಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 111

स्थिरत्वं यांति ते सर्वे स्थिरीभूता यदा ह्यहम् । मां विना तु इमे लोका विनश्येयुश्चराचराः

ನಾನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಳಾದಾಗ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸ್ಥಿರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಈ ಚರಾಚರ ಲೋಕಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 112

ततः प्रजा विनश्येयुर्मम नाशे समागते । कथं धारयिता चासि प्रजा राजन्मया विना

ಆಮೇಲೆ ನನ್ನ ನಾಶ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಪ್ರಜೆಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ನೀನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಧರಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸುವೆ?

Verse 113

मयि लोकाः स्थिरा राजन्मयेदं धार्यते जगत् । मद्विनाशे विनश्येयुः प्रजाः सर्वा न संशयः

ಓ ರಾಜನೇ, ಲೋಕಗಳು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ; ನನ್ನಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ವಿನಾಶವಾದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳು ನಾಶವಾಗುವರು—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 114

न मामर्हसि वै हंतुं श्रेयश्चेत्त्वं चिकीर्षसि । प्रजानां पृथिवीपाल शृणु देव वचो मम

ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ನಿನಗೆ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ಓ ಪೃಥ್ವೀಪಾಲ, ಪ್ರಜೆಗಳ ನಾಥ, ಓ ದೇವಾ! ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 115

उपायैश्च महाभाग सुसिद्धिं यांत्युपक्रमाः । समालोक्य ह्युपायं त्वं प्रजा येन धरिष्यति

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ಯುಕ್ತ ಉಪಾಯಗಳಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪಾಲಿಸಬಹುದೋ ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಅದೇ ಉಪಾಯದಿಂದ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

Verse 116

मां हत्वा त्वं महाराज धारणे पालने सदा । पोषणे च महाप्राज्ञ मद्विना हि कथं नृप

ಹೇ ಮಹಾರಾಜ! ನನ್ನನ್ನು ಕೊಂದು ನೀನು ಸದಾ ರಾಜ್ಯದ ಧಾರಣೆ, ಪಾಲನೆ ಹಾಗೂ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬಲ್ಲೆ? ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ನೃಪ, ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಅದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

Verse 117

धरिष्यसि प्रजां चेमां कोपं यच्छ त्वमात्मनः । अन्नमयी भविष्यामि धरिष्यामि प्रजामिमाम्

ನೀನು ಈ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಧರಿಸುವೆ—ನಿನ್ನ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸು. ನಾನು ಅನ್ನಮಯಿಯಾಗಿ (ಅನ್ನಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿ) ಆಗಿ ಈ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಧರಿಸುವೆ.

Verse 118

अहं नारी अवध्या च प्रायश्चित्ती भविष्यसि । अवध्यां तु स्त्रियं प्राहुस्तिर्यग्योनिगतामपि

ನಾನು ಸ್ತ್ರೀ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಧ್ಯೆ. ನೀನು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗುವೆ. ಸ್ತ್ರೀಯು ಅವಧ್ಯೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಅವಳು ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಸಹ.

Verse 119

विचार्यैवं महाराज न धर्मं त्यक्तुमर्हसि । एवं नानाविधैर्वाक्यैरुक्तो धात्र्या नराधिपः

ಹೇ ಮಹಾರಾಜ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು. ಹೀಗೆ ಧಾತ್ರಿ (ದಾಯಿ/ಪರಿಚಾರಿಕೆ) ಅನೇಕ ವಿಧದ ವಚನಗಳಿಂದ ನರಾಧಿಪನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದಳು.

Verse 120

कोपमेनं महाराज त्यज दारुणमेव हि । प्रसन्ने त्वयि राजेंद्र तदा स्वस्था भवाम्यहम्

ಓ ಮಹಾರಾಜನೇ, ಈ ಭಯಂಕರವಾದ ಕೋಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು. ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ನೀನು ಪ್ರಸನ್ನನಾದರೆ ಮಾತ್ರ ನಾನು ಸ್ವಸ್ಥಳಾಗುತ್ತೇನೆ.

Verse 121

एवमुक्तस्तया राजा पृथुर्वैन्यः प्रजापतिः । तामुवाच महाभागां धरित्रीं द्विजसत्तमाः

ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಅವಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದ ಪೃಥು ಮಹಾರಾಜನು ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿಯಾದ ಭೂದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.