Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules

Verse 1

सनंदन उवाच । क्रमाच्चैत्रादिमासेषु मेषाद्याः संक्रमा मताः । चैत्रशुक्लप्रतिपदि यो वारः स नृपः स्मृतः 1. ॥ १ ॥

ಸನಂದನನು ಹೇಳಿದರು—ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚೈತ್ರಾದಿ ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಷಾದಿ ಸಂಕ್ರಮಗಳು ಎಂದು ಗಣ್ಯ. ಚೈತ್ರ ಶುಕ್ಲ ಪ್ರತಿಪದಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಾರ ಬರುವುದೋ, ಅದೇ ವಾರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿನ ‘ನೃಪ’ ಅಂದರೆ ಪ್ರಧಾನ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 2

मेषप्रवेशे सेनानीः कर्कटे सस्यपो भवेत् । समोद्यधीश्वरः सूर्यो मध्यमश्चोत्तमो विधुः ॥ २ ॥

ಸೂರ್ಯನು ಮೇಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಸೇನಾನಿಯ ಯೋಗ; ಕರ್ಕಟದಲ್ಲಿ (ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ) ಸಸ್ಯಪತಿ ಅಂದರೆ ಧಾನ್ಯಾಧಿಪತಿಯ ಯೋಗ. ಸೂರ್ಯನು ಸಮುದ್ರಾಧೀಶ್ವರನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಚಂದ್ರನು ಮೊದಲು ಮಧ್ಯಮ, ನಂತರ ಉತ್ತಮ ಫಲಪ್ರದನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 3

नेष्टः कुजो बुधो जीवो भृगुस्त्वतिशुभङ्करः । अधमो रविजो वाच्यो ज्ञात्वा चैषां बलाबलम् ॥ ३ ॥

ಕುಜ (ಮಂಗಳ) ಅನಿಷ್ಟನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಬುಧ ಮತ್ತು ಜೀವ (ಬೃಹಸ್ಪತಿ) ಶುಭ; ಭೃಗು (ಶುಕ್ರ) ಅತಿಶಯ ಶುಭಕರ. ಆದರೆ ಇವರ ಬಲಾಬಲವನ್ನು ತಿಳಿದು ರವಿ (ಸೂರ್ಯ)ಯನ್ನು ಅಧಮ, ಅಂದರೆ ಅಲ್ಪ-ಶುಭ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.

Verse 4

दण्डाकारे कबंधेवा ध्वांक्षाकारेऽथ कीलके । दृष्टेऽकमण्डले व्याधिर्भ्रांतिश्चोरार्थनाशनम् ॥ ४ ॥

ಕೀಲಕವು ದಂಡಾಕಾರವಾಗಿ, ಕಬಂಧದಂತೆ ಅಥವಾ ಕಾಗೆಯಾಕಾರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೆ—ಅಂತಹ ಕಮಂಡಲುವಿನ ದರ್ಶನದಿಂದ ರೋಗ, ಭ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕಳ್ಳರಿಂದ ಧನನಾಶ ಸಂಭವಿಸುವ ಸೂಚನೆ ಇರುತ್ತದೆ.

Verse 5

छत्रध्वजपताकाद्यसन्निभस्तिमितैर्ध्वनैः । रविमण्डलगैर्धूम्रैः सस्फुलिंगैर्जगत् क्षयः ॥ ५ ॥

ಛತ್ರ, ಧ್ವಜ, ಪತಾಕೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಂತೆ ಮಂಕಾದ, ಅಣಕಿದ ಧ್ವನಿಗಳು ಕೇಳಿಬಂದರೆ, ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಫುಲಿಂಗಗಳೊಡನೆ ಧೂಮ್ರರಾಶಿಗಳು ಸಂಚರಿಸಿದರೆ—ಜಗತ್ಕ್ಷಯದ ಸೂಚನೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 6

सितरक्तैः पीतकृष्णैर्वर्णैर्विप्रादिपीडनम् । घ्नंति द्वित्रिचतुर्वर्णैर्भुवि राजजनान्मुने ॥ ६ ॥

ಹೇ ಮುನೀ, ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜವರ್ಗವು ಶ್ವೇತ, ರಕ್ತ, ಪೀತ, ಕೃಷ್ಣ ವರ್ಣಚಿಹ್ನಿತ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ—ದ್ವಿ, ತ್ರಿ, ಚತುರ್ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ—ವಿಪ್ರಾದಿಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸಿ ದಮನಮಾಡಿ ಸಂಹರಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 7

ऊर्द्ध्वैर्भानुकरैस्ताम्रैर्नाशं याति चमूपतिः । पीतैर्नृपसुतः श्वेतैः पुरोधश्चित्रितैर्जनाः ॥ ७ ॥

ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿ ತಾಮ್ರ-ಕೆಂಪಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೆ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವು ಪೀತವಾಗಿದ್ದರೆ ರಾಜಪುತ್ರ ಪೀಡಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಶ್ವೇತವಾಗಿದ್ದರೆ ಪುರೋಹಿತ; ಚಿತ್ರೀತ (ಬಹುವರ್ಣ) ಆಗಿದ್ದರೆ ಜನರು ದುಃಖಪಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 8

धूम्रैर्नृपपिशंगैस्तु जलदाधोमुखैर्जगत् । शुभोर्कः शिशिरे ताम्रः कुंकुमाभा वसन्तिके ॥ ८ ॥

ಧೂಮ್ರವರ್ಣದ, ಪಿಶಂಗ (ತಾಮ್ರ-ಪೀತ) ಮೋಡಗಳು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ತೂಗಿದರೆ ಜಗತ್ತು ಆವರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಶುಭ ಸೂರ್ಯನು ಶಿಶಿರದಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರವರ್ಣವಾಗಿ, ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಕುಂಕುಮಪ್ರಭೆಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 9

ग्रीष्मश्चापांडुरश्चैव विचित्रो जलदागमे । पद्मोदराभः शरदि हेमंते लोहितच्छविः ॥ ९ ॥

ಗ್ರೀಷ್ಮದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಅಪಾಂಡುರ (ಮಂದ) ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಮಳೆಗಾಲದ ಆಗಮನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀತ (ಬಹುವರ್ಣ)ವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ ಪದ್ಮೋದರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹೇಮಂತದಲ್ಲಿ ಲೋಹಿತ ಛವಿಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 10

पीतः शीते सिते वृष्टौ ग्रीष्मे लोहितभा रविः । रोगानावृष्टिभयकृत् क्रमादुक्तो मुनीश्वर ॥ १० ॥

ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಶಿಶಿರದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಪೀತವರ್ಣ, ಮಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತ-ಮಂದ, ಗ್ರೀಷ್ಮದಲ್ಲಿ ಲೋಹಿತಪ್ರಭೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಭಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ರೋಗಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯ ಭೀತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 11

इन्द्र चापार्द्धमूर्तिस्तु भानुर्भूपविरोधकृत् । शशरक्तनिभे भानौ संग्रामो न चिराद्भुवि ॥ ११ ॥

ಸೂರ್ಯನು ಇಂದ್ರಧನುಸ್ಸಿನ ಅರ್ಧರೂಪದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೆ ರಾಜರ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ವೈರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನು ಶಶಕ-ರಕ್ತವರ್ಣದಂತೆ ಗಾಢ ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದರೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರ ಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 12

मयूरपत्रसङ्काशो द्वादशाब्दं न वर्षति । चन्द्रमासदृशो भानुः कुर्याद्भूपांतरं क्षितौ ॥ १२ ॥

ಮೋರೆಪತ್ರದಂತೆ ಮೇಘಗಳು ಕಾಣಿಸಿದರೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ಮಳೆ ಬೀಳದು. ಸೂರ್ಯನು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಾಧಿಕಾರದ ಬದಲಾವಣೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 13

अर्के श्यामे कीटभयं भस्माभे राष्ट्रजं तथा । छिद्रे ऽर्कमण्डले दृष्टं महाराजविनाशनम् ॥ १३ ॥

ಸೂರ್ಯನು ಶ್ಯಾಮವರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೆ ಕೀಟಭಯ (ಹುಳು-ಕೀಟಗಳ ಉಪದ್ರವ) ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಭಸ್ಮವರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೆ ರಾಜ್ಯದೊಳಗಿನ ವಿಪತ್ತು ಸೂಚನೆ. ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರ ಕಂಡರೆ ಮಹಾರಾಜನ ವಿನಾಶ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 14

घटाकृतिः क्षुद्भयकृत्पुरहा तोरणाकृतिः । छत्राकृते देशहतिः खंडभानुनृपांतकृत् ॥ १४ ॥

ಘಟದಾಕಾರದ ನಿಮಿತ್ತ ಕ್ಷುದ್ಭಯ (ದುರ್ಭಿಕ್ಷ) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಪಟ್ಟಣದ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವ ನಿಮಿತ್ತ ನಗರನಾಶ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ತೋರಣದಾಕಾರದ ನಿಮಿತ್ತ ವಿನಾಶಕಾರಿ; ಛತ್ರದಾಕಾರದ ನಿಮಿತ್ತ ದೇಶಹಾನಿ ತರುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೆ ರಾಜನ ಅಂತ್ಯ ಸೂಚನೆ.

Verse 15

उदयास्तमये काले विद्युदुल्काशनिर्यदि । तदा नृपवधो ज्ञेयस्त्वथवा राजविग्रहः ॥ १५ ॥

ಸೂರ್ಯೋದಯ ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚು, ಉಲ್ಕಾ ಅಥವಾ ವಜ್ರಪಾತ ಕಂಡರೆ ಅದು ರಾಜನ ಮರಣದ ಸೂಚನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಅಥವಾ ರಾಜರ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಕಲಹ ಮತ್ತು ವೈರ ಉಂಟಾಗುವ ಸೂಚನೆ.

Verse 16

पक्षं पक्षार्धमर्केन्दु परिविष्टावहर्निशम् । राजानमन्यं कुरुतो लोहिताम्बुदयास्तगौ ॥ १६ ॥

ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಿಯತ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಪಕ್ಷ, ಪಕ್ಷಾರ್ಧ ಹಾಗೂ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎಂಬ ಕಾಲಮಾನದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ರಕ್ತಿಮ ಉದಯ-ಅಸ್ತಗಳಿಂದ ರಾಜರ ಪರಂಪರೆ, ಅಂದರೆ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕ್ರಮಬದಲಾವಣೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 17

उदयास्तमये भानुराच्छिन्नः शस्त्रसन्निभैः । घनैर्युद्धं खरोष्ष्ट्राद्यैः पापरूपैर्भयप्रदम् ॥ १७ ॥

ಉದಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಮಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಶಸ್ತ್ರಸನ್ನಿಭವಾದ ಮೋಡಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಗಧೆ-ಒಂಟೆ ಮೊದಲಾದ ಪಾಪರೂಪ ಭಯಂಕರ ಆಕಾರಗಳ ಯುದ್ಧದಂತೆ ಭೀತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ದೃಶ್ಯ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 18

याम्य शृङ्गोन्नतश्चन्द्रः शुभदो मीनमेषयोः । सौम्य शृङ्गोन्नतः श्रेष्ठो नृयुङ्मकरयोस्तथा ॥ १८ ॥

ಚಂದ್ರನು ‘ದಕ್ಷಿಣ ಶೃಂಗ’ದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತನಾಗಿರುವಾಗ ಮೀನಾ ಮತ್ತು ಮೇಷ ರಾಶಿಗಳಿಗೆ ಶುಭಫಲದಾಯಕನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ‘ಉತ್ತರ ಶೃಂಗ’ದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತನಾದ ಚಂದ್ರನು ಕುಂಭ ಮತ್ತು ಮಕರ ರಾಶಿಗಳಿಗೆ ಸಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಫಲಪ್ರದನೆಂದು ಗಣ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 19

घटोक्ष्णस्तु समः कर्कचापयोः शरसन्निभः । चापवत्कौर्महर्योश्च शूलवत्तुलकर्कयोः ॥ १९ ॥

‘ಘಟೋಕ್ಷ್ಣ’ ಎಂಬ ಗುರುತು ಕರ್ಕ ಮತ್ತು ಧನು ರಾಶಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಬಾಣದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮಕರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹ ರಾಶಿಗಳಿಗೆ ಅದು ಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ, ಹಾಗೂ ತುಲಾ ಮತ್ತು ಕರ್ಕ ರಾಶಿಗಳಿಗೆ ಶೂಲದಂತೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 20

विपरीतोदितश्चन्द्रो दुर्भिक्षकलहप्रदः । आषाढद्वयमूलेन्द्र धिष्ण्यानां याम्यगः शशी ॥ २० ॥

ಚಂದ್ರನು ವಿಪರೀತವಾಗಿ (ಅಶುಭವಾಗಿ) ಉದಯಿಸಿದರೆ ದುರ್ಭಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕಲಹವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎರಡು ಆಷಾಢಗಳು, ಮೂಲ, ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಶಿ ದಕ್ಷಿಣಗತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಅಶುಭ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 21

अग्निप्रदस्तेयचरवनसर्पविनाशकृत् । विशाखा मित्रयोर्याम्यपार्श्वगः पापगः शशी ॥ २१ ॥

ವಿಶಾಖಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಇದ್ದಾಗ ಅಗ್ನಿದಾಹ, ಕಳ್ಳತನ, ಚರಜೀವಿಗಳು, ಅರಣ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸರ್ಪಗಳ ವಿನಾಶವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಚಂದ್ರನು ಎರಡು ‘ಮಿತ್ರ’ ದೇವತೆಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಪಾಪಕರನಾಗಿ ಅಶುಭನೆಂದು ಗಣ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

मध्यमः पितृदैवत्ये द्विदैवे सौम्यगः शशी । अप्राप्यपौष्णभाद्रौद्रामदुक्षाविशशी शुभः ॥ २२ ॥

ಮಧ್ಯಮ ಬಲದ ಚಂದ್ರನು ಪಿತೃದೈವತ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ದ್ವಿದೈವ (ದ್ವಿಸ್ವಭಾವ) ರಾಶಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದರೆ ಸೌಮ್ಯನಾಗಿ ಶುಭಕರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪೌಷ್ಣ, ಭದ್ರ, ರೌದ್ರ ಗಣಗಳಿಗೆ ತಲುಪದೆ ದೋಷರಹಿತನಾಗಿ ಅನುಕೂಲ ಫಲ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 23

मध्यगो द्वारदक्षाणि अतीत्य नववासवात् । यमेंद्रा हीशनोयेशमरुतश्चार्द्धतारकाः ॥ २३ ॥

ಮಧ್ಯಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ (ಚಂದ್ರನು) ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಒಂಬತ್ತು ವಾಸವರನ್ನೂ ಮೀರಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಯಮ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರ, ಈಶಾನ ಮತ್ತು ಯಶ, ಮರುತ್ಗಣಗಳು ಹಾಗೂ ಅರ್ಧತಾರಕಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 24

ध्रुवादिति द्विदैवाः स्युरध्यर्द्धांश्चापराः समाः । याम्यशृंगोन्नतो नेष्टः शुभः शुक्ले पिपीलिका ॥ २४ ॥

ಧ್ರುವದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಶಕುನಗಳು ‘ದ್ವಿದೈವ’ವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಇನ್ನಾವುವೋ ಒಂದೂವರೆ ಭಾಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಫಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಬಲ ಕೊಂಬು ಎತ್ತಿರುವುದು ಇಷ್ಟಕರವಲ್ಲ; ಆದರೆ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಇರುವೆ ಶುಭಕರ.

Verse 25

कार्यहानिः कार्यवृद्धिर्हानिर्वृद्धिर्यथाक्रमम् । सुभिक्षकृद्विशालेंदुरविशालोघनाशनः ॥ २५ ॥

ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇದು ಕಾರ್ಯಹಾನಿಯನ್ನೂ ಕಾರ್ಯವೃದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸುಭಿಕ್ಷ (ಅನ್ನಸಮೃದ್ಧಿ) ತರುತ್ತದೆ, ಚಂದ್ರನನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ; ವಿಶಾಲವನ್ನು ಅವಿಶಾಲವಾಗಿಸುತ್ತದೆ; ಘನ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು (ಮೋಡಗಳಂತೆ) ಚದುರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 26

अधोमुखे शस्त्रभयं कलहो दंडसन्निभे । कुजाद्यैर्निहते शृंगे मंडले वा यथाक्रमम् ॥ २६ ॥

ಚಿಹ್ನವು ಅಧೋಮುಖವಾಗಿದ್ದರೆ ಶಸ್ತ್ರಭಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ದಂಡದಂತೆ ಕಂಡರೆ ಕಲಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಶೃಂಗ ಅಥವಾ ಮಂಡಲವನ್ನು ಕುಜಾದಿ ಗ್ರಹಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೊಡೆದರೆ, ಅದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಫಲಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 27

क्षेमाद्यं वृष्टिभूपालजननाशः प्रजायते । सत्याष्टनवमर्क्षेषु सोदयाद्वक्रिमे कुजे ॥ २७ ॥

ಸತ್ಯಾದಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಮ-ನವಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಜನು ವಕ್ರಗತಿಯಾಗಿ ಉದಯಿಸಿದರೆ ಕ್ಷೇಮ, ವೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಜೊತೆಗೆ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಜನರ ನಾಶವೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 28

तद्वक्रमुष्णं संज्ञं स्यात्प्रजापीडाग्निसंभवः । दशमैकादशे ऋक्षे द्वादशर्वाग्रतीपयः ॥ २८ ॥

ಆ ಯೋಗಕ್ಕೆ ‘ವಕ್ರಮುಷ್ಣ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆ ಇದೆ; ಇದು ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಪೀಡಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದಶಮ ಮತ್ತು ಏಕಾದಶ ಋಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ದ್ವಾದಶವು ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದ ಬಿಂದುಗಳಿರುವವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 29

कूक्रं वक्रमुखं ज्ञेयं सस्यवृष्टिविनाशकृत् । कुजे त्रयोदशे ऋक्षे वक्रिते वा चतुर्दशे ॥ २९ ॥

‘ಕೂಕ್ರ’ ಎಂಬ ಅಪಶಕುನವನ್ನು ‘ವಕ್ರಮುಖ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಇದು ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳವಾರ ಚಂದ್ರನು ತ್ರಯೋದಶ ಋಕ್ಷದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅಥವಾ ವಕ್ರಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಚತುರ್ದಶ ಋಕ್ಷದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 30

बालस्यचक्रं तत्तस्मिन्सस्यवृष्टिविनाशनम् । पंचदशे षोडशर्क्षे वक्रे स्याद्रुधिराननम् ॥ ३० ॥

‘ಬಾಲಸ್ಯಚಕ್ರ’ ಎಂಬ ಶಕುನ ಕಾಣಿಸಿದರೆ ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಹದಿನೈದನೇ ಅಥವಾ ಹದಿನಾರನೇ ಋಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹವು ವಕ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ‘ರುಧಿರಾನನ’ (ರಕ್ತಮುಖ) ಎಂದು, ಅಶುಭವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 31

दुर्भिक्षं क्षुद्भयं रोगान्करोति क्षितिनंदनः । अष्टादशे सप्तदशे तद्वक्रं मुशलाह्वयम् ॥ ३१ ॥

ಹೇ ಕ್ಷಿತಿನಂದನ (ರಾಜನೇ), ಇದು ದುರ್ಭಿಕ್ಷ, ಕ್ಷುದ್ಭಯ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟಾದಶದಲ್ಲಿ, ಸಪ್ತದಶ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಇದರ ವಕ್ರ ಅಶುಭರೂಪ ‘ಮುಶಲ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ॥

Verse 32

दुर्भिक्षं धनधान्यादिनाशने भयकृत् सदा । फाल्गुन्योरुदितो भौमो वैश्वदेवे प्रतीपगः ॥ ३२ ॥

ಭೌಮ (ಮಂಗಳ) ಎರಡೂ ಫಾಲ್ಗುನಿಗಳಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿ ವೈಶ್ವದೇವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕೂಲಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದರೆ, ಅವನು ಸದಾ ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ದುರ್ಭಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ಧನ-ಧಾನ್ಯಾದಿಗಳ ನಾಶವನ್ನು ತರುತ್ತಾನೆ॥

Verse 33

अस्तगश्चतुरास्यार्क्षे लोकत्रयविनाशकृत् । उदितः श्रवणे पुष्ये वक्तृगोश्वनहानिदः ॥ ३३ ॥

ಯಾವುದೇ (ಗ್ರಹ) ಚತುರಾಸ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತವಾದರೆ, ಅದು ತ್ರಿಲೋಕ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರವಣ ಅಥವಾ ಪುಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿದರೆ, ವಕ್ತೆಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿ, ಹಸು-ಕುದುರೆ-ಮಾನವರಿಗೆ ಅನಿಷ್ಟ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ॥

Verse 34

यद्दिग्गोऽभ्युदितो भौमस्तद्दिग्भूपभयप्रदः । मघामध्यगतो भौमस्तत्र चैव प्रतीपगः ॥ ३४ ॥

ಭೌಮ (ಮಂಗಳ) ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ದಿಕ್ಕಿನ ರಾಜನಿಗೆ ಭಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಭೌಮ ಮಘಾ ನಕ್ಷತ್ರದ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಸಹ ಪ್ರತಿಕೂಲ (ಅಶುಭ)ನಾಗುತ್ತಾನೆ॥

Verse 35

अवृष्टिशस्त्रभयदः पीड्यं देवा नृपांतकृत् । पितृद्विदैवधातॄणां भिद्यन्ते गंडतारकाः ॥ ३५ ॥

ದೇವತೆಗಳು ಪೀಡಿತರಾದಾಗ ಅನಾವೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಭಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ರಾಜರ ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪಿತೃವೈರಿಗಳು ಹಾಗೂ ದೈವವಿಧಾನಕ್ಕೆ ದ್ವೇಷಿಗಳಿಗಾಗಿ ‘ಗಂಡತಾರಕ’ ಎಂಬ ಅಶುಭ ಸೂಚನೆಗಳು ಭೇದಿಸಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ॥

Verse 36

दुर्भिक्षं मरणं रोगं करोति क्षितिजस्तदा । त्रिषूत्तरासु रोहिण्यां नैरृते श्रवणे मृगे ॥ ३६ ॥

ಆಗ ಭೂಮಿಪುತ್ರ ಭೌಮ (ಕುಜ) ದುರ್ಭಿಕ್ಷ, ಮರಣ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಅವನು ಮೂರು ಉತ್ತರಾಗಳಲ್ಲಿ, ರೋಹಿಣಿಯಲ್ಲಿ, ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ಮೃಗಶಿರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾಗ।

Verse 37

अवृष्टिदश्चरन्भौमो दक्षिणे रोहिणीस्थितः । भूमिजः सर्वधिष्ण्यानामुदगामी शुभप्रदः ॥ ३७ ॥

ರೋಹಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಭೌಮ (ಕುಜ) ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದರೆ ಅದು ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯ ಸೂಚನೆ; ಆದರೆ ಅದೇ ಭೂಮಿಜನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಧಿಷ್ಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಗಾಮಿಯಾಗಿ ಸಾಗಿದರೆ ಶುಭಫಲ ನೀಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 38

याम्यगोऽनिष्टफलदो भवेद्भेदकरो नृणाम् । विनोत्पातेन शशिनः कदाचिन्नोदयं व्रजेत् ॥ ३८ ॥

ಚಂದ್ರನು ದಕ್ಷಿಣಗಾಮಿಯಾಗಿ ನಡೆದರೆ ಅವನು ಅನಿಷ್ಟಫಲ ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಜನರಲ್ಲಿ ಭೇದ-ಕಲಹ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವುದೋ ಉತ್ಪಾತ (ಅಪಶಕುನ) ಇಲ್ಲದೆ ಚಂದ್ರನ ಉದಯವೇ ಆಗದು।

Verse 39

अनावृष्टाग्निभयकृदनर्थनृपविग्रहः । वसुवैष्णवविश्वेन्दुधातृभेषु चरन्बुधः ॥ ३९ ॥

ಬುಧನು ವಸು, ವೈಷ್ಣವ, ವಿಶ್ವೇ, ಇಂದು, ಧಾತೃ ಮತ್ತು ಭ ನಕ್ಷತ್ರಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದಾಗ, ಅನಾವೃಷ್ಟಿ, ಅಗ್ನಿಭಯ ಮುಂತಾದ ಆಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಅನರ್ಥ ಮತ್ತು ವೈಮನಸ್ಸು/ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 40

भिनत्ति यदि तत्तारां बाधावृष्टिभयंकरः । आद्रा र्दिपितृभांतेषु दृश्यते यदि चन्द्र जः ॥ ४० ॥

ಬಾಧೆ ಹಾಗೂ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಮಳೆಯ ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಆ ಗ್ರಹವು ಅದೇ ತಾರೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿದರೆ, ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಜ (ಬುಧ) ಆರ್ಡ್ರಾ, ಋತು-ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಿತೃ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದರೆ, ಆ ಯೋಗವು ಕಷ್ಟಕರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಮಳೆಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಉಪದ್ರವವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 41

तदा दुर्भिक्षकलहरोगानावृष्टिभीतिकृत् । हस्तादिषट्सु तारासु विचरन्निन्दुनंदनः ॥ ४१ ॥

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಂದುನಂದನ (ಬುಧ) ಹಸ್ತಾದಿ ಆರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದಾಗ, ದುರ್ಭಿಕ್ಷ, ಕಲಹ, ರೋಗ ಮತ್ತು ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 42

क्षेमं सुभिक्षमारोग्यं कुरुते रोगनाशनम् । अहिर्बुध्न्यार्यमाग्नेययाम्यभेषु चरन्बुधः ॥ ४२ ॥

ಬುಧನು ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯ, ಆರ್ಯಮಾ, ಆಗ್ನೇಯ, ಯಾಮ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದಾಗ, ಕ್ಷೇಮ, ಸುವಿಕ್ಷ, ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 43

भिषक्तरंगवाणिज्यवृत्तीनां नाशकृत्तदा । पूर्वात्रयेचरन्सौम्यो योगतारां भिनत्ति चेत् ॥ ४३ ॥

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿ, ಸಮುದ್ರಯಾನ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಾಶಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ—ಸೌಮ್ಯ (ಬುಧ) ಪೂರ್ವತ್ರಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಯೋಗತಾರೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿದರೆ।

Verse 44

क्षुच्छस्त्रानलचौरेभ्यो भयदः प्राणिनां तदा । याम्याग्निधातृवायव्यधिष्ण्येषु प्राकृता गतिः ॥ ४४ ॥

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬುಧನು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಸಿವು, ಶಸ್ತ್ರ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಕಳ್ಳರಿಂದ ಭಯವನ್ನು ನೀಡುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತ ಗತಿ ಯಮ, ಅಗ್ನಿ, ಧಾತೃ, ವಾಯುಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾನಗಳ ಕಡೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 45

रौद्रे न्दुसार्पपित्र् येषु ज्ञेया मिश्राह्वया गतिः । भाग्यार्यमेज्यादितिषु संक्षिप्ता गतिरुच्यते ॥ ४५ ॥

ರೌದ್ರ, ಇಂದು, ಸರ್ಪ, ಪಿತೃಯ ಎಂಬ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ‘ಮಿಶ್ರ’ ಎಂಬ ಗತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಭಾಗ್ಯ, ಆರ್ಯಮಾ, ಏಜ್ಯ, ಅದಿತಿ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ‘ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಾ’ ಗತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 46

गतिस्तीक्ष्णाजचरणाहिर्बुघ्न्यभाश्रिभेषुया । योमातिकातिविश्वांबुमूलमत्स्यैन्यजस्य च ॥ ४६ ॥

‘ಗತಿ’, ‘ತೀಕ್ಷ್ಣಾ’, ‘ಅಜ’, ‘ಚರಣ’, ‘ಅಹಿರ್’, ‘ಬುಘ್ನ್ಯಾ’, ‘ಭಾ’, ‘ಶ್ರೀ’, ‘ಭೇಷುಯಾ’; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಯೋ’, ‘ಮಾತಿಕಾ’, ‘ಅತಿ’, ‘ವಿಶ್ವಾಂಬು’, ‘ಮೂಲ’, ‘ಮತ್ಸ್ಯ’, ‘ಎನ್ಯಜ’—ಇವೆಲ್ಲ ಪರಮಾತ್ಮನ ಧ್ಯಾನಾರ್ಹ ಗುಹ್ಯ ನಾಮಗಳು.

Verse 47

घोरा गतिर्हरित्वाष्ट्रवसुवारुणभेषु च । इंद्रा ग्निमित्रमार्तंडभेषु पापाह्वयागतिः ॥ ४७ ॥

ಹರಿತ್, ತ್ವಾಷ್ಟ್ರ, ವಸು, ವಾರುಣ ಎಂಬ ರೂಪ-ನಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಗತಿ ಘೋರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಾಗ್ನಿ, ಮಿತ್ರ, ಮಾರ್ತಂಡ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ‘ಪಾಪಾಹ್ವಯಾ’ ಎಂಬ ಅಶುಭ, ಪಾಪ-ನಾಮದ ಗತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 48

प्राकृताद्यासु गतिषु ह्युदितोऽस्तमियोपिवा । यावंत्येव दिनान्येष दृश्यस्तावत्यदृश्यगः ॥ ४८ ॥

ಪ್ರಾಕೃತಾದಿ ವಿವಿಧ ಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜೀವ—ಉದಿತನೋ ಅಸ್ತಮಿತನೋ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೂ—ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳು ದೃಶ್ಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ, ಅಷ್ಟೇ ಕಾಲ ಅವನು ಅದೃಶ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 49

चत्वारिंशत्क्रमात्र्त्रिशद्र वींदू भूसुतो नव । पंचदशैकादशभिर्दिवसैः शशिनंदनः ॥ ४९ ॥

ಕ್ರಮವಾಗಿ (ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರ) ಗತಿ ಮുപ്പತ್ತು ಮತ್ತು ನಲವತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ; ಭೂಸುತ ಮಂಗಳನು ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ; ಮತ್ತು ಶಶಿನಂದನ ಬುಧನು ಹದಿನೈದು ಹಾಗೂ ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 50

प्राकृतायां गतः सौम्यः क्षेमारोग्यसुभिक्षकृत् । मिश्रसक्षिप्तयोर्मध्ये फलदोऽन्यासु वृष्टिदः 1. ॥ ५० ॥

ಸೌಮ್ಯ ಗ್ರಹ (ಬುಧ) ಪ್ರಾಕೃತ/ಸಾಮಾನ್ಯ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಕ್ಷೇಮ, ಆರೋಗ್ಯ, ಸುಭಿಕ್ಷ (ಅನ್ನಸಮೃದ್ಧಿ) ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಮಿಶ್ರ ಅಥವಾ ಪೀಡಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಫಲ ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಇತರ ಶುಭ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ವೃಷ್ಟಿದಾತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 51

वैशाखे श्रावणे पौषे आषाढेऽभ्युदितो बुधः । जगतां पापफलदस्त्वितरेषु शुभप्रदः ॥ ५१ ॥

ವೈಶಾಖ, ಶ್ರಾವಣ, ಪೌಷ, ಆಷಾಢ ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಬುಧನು ಉದಯಿಸಿದರೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪಾಪಫಲವನ್ನು ನೀಡುವನು; ಇತರ ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿದರೆ ಶುಭಫಲವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸುವನು।

Verse 52

इषोर्जमासयोः शस्त्रदुर्भिक्षाग्निभयप्रदः । उदितश्चंद्र जः श्रेष्ठो रजतस्फटिकोपमः ॥ ५२ ॥

ಇಷ ಮತ್ತು ಊರ್ಜ ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಶಸ್ತ್ರಭಯ, ದುರ್ಭಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಚಂದ್ರಜನ ಉದಯ ಪರಮ ಶುಭ—ಬೆಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ।

Verse 53

द्विभाटजोदिमास्तस्य पंचमैकादशास्त्रिभात् । यन्नक्षत्रोदितो जीवस्तन्नक्षत्राख्यवत्सरः ॥ ५३ ॥

ಆ ಚಕ್ರದ ಮಾಸಗಳು ನಕ್ಷತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳ ಪ್ರಕಾರ—ಎರಡು, ಐದು, ಹನ್ನೊಂದು ಮತ್ತು ಮೂರು—ಎಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಯಾವ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಗುರು (ಜೀವ) ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ವರ್ಷವು ಆ ನಕ್ಷತ್ರದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 54

कार्तिको मार्गशीर्षश्च नृणां दुष्टफलप्रदः । शुभप्रदौ पौषमाघौ मध्यमौ फाल्गुनो मधुः ॥ ५४ ॥

ಮಾನವರಿಗೆ ಕಾರ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ ಮಾಸಗಳು ದುಷ್ಟಫಲ ನೀಡುವವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪೌಷ ಮತ್ತು ಮಾಘ ಶುಭಫಲದಾಯಕ; ಫಾಲ್ಗುಣ ಮತ್ತು ಮಧು (ಚೈತ್ರ) ಮಧ್ಯಮ ಫಲ ನೀಡುವವು।

Verse 55

माधवः शुभदो ज्येष्ठो नृणां मध्यफलप्रदः । शुचिर्मध्यो नभः श्रेष्ठो भाद्र ः श्रेष्ठः क्वचिन्नरः ॥ ५५ ॥

ಮಾಧವ ಮಾಸವು ಶುಭಪ್ರದ; ಜ್ಯೇಷ್ಠವೂ ಕಲ್ಯಾಣಕಾರಿ; ಮಾನವರಿಗೆ ‘ಮಧ್ಯ’ ಕಾಲವು ಮಧ್ಯಮ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಶುಚಿ ‘ಮಧ್ಯ’, ನಭಃ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಭಾದ್ರವು ಕೆಲವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 56

अतिश्रेष्ठ इषः प्रोक्तो मासानां फलमीदृशम् । सौम्ये भागे चरन्भानां क्षेमारोग्यसुभिक्षकृत् ॥ ५६ ॥

ಇಷಾ ಎಂಬ ಮಾಸವು ಅತಿಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ; ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ರತಾಚರಣೆಯ ಫಲವು ಇಂತಹದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನು ಸೌಮ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದಾಗ ಕ್ಷೇಮ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸుభಿಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 57

विपरीतो गुरुर्याम्ये मध्ये चरति मध्यमम् । पीताग्निश्यामहरितरक्तवणेगिराः क्रमात् ॥ ५७ ॥

ಗುರು (ಬೃಹಸ್ಪತಿ) ವಕ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ವೇಗದಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವನ ವರ್ಣ-ಪ್ರಭೆಗಳು ಹಳದಿ, ಅಗ್ನಿವರ್ಣ, ಶ್ಯಾಮ, ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಕೆಂಪಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.

Verse 58

व्याध्यग्निचौरशस्त्रास्त्रभयदः प्राणिनां भवेत् । अनावृष्टिं भूम्ननिभः करोति सुरपूजितः ॥ ५८ ॥

ಅವನು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ರೋಗ, ಬೆಂಕಿ, ಕಳ್ಳರು, ಶಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ. ದೇವರಿಂದ ಪೂಜಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ಆ ಮಹಾಬಲನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅನಾವೃಷ್ಟಿ (ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 59

दिवादृष्टो नृपवध्यामयंवाराष्ट्रनाशनम् । संवत्सरशरीरं स्यात्कृत्तिका रोहिणी तथा ॥ ५९ ॥

ಅದು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದರೆ ರಾಜವಧ, ಭೀಕರ ಮಹಾಮಾರಿ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯನಾಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ‘ಸಂವತ್ಸರ-ಶರೀರ’ ಹೊಂದಿದುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಕೃತ್ತಿಕಾ ಮತ್ತು ರೋಹಿಣೀ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.

Verse 60

नाभिस्त्वापाठयुगलमाद्री हृत्कुसुमं मघा । दुर्भिक्षाग्निमरुद्भीतिः शरीरं क्रूरपीडिते ॥ ६० ॥

ಕ್ರೂರ ವೇದನೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದವನಿಗೆ—ನಾಭಿ ‘ಆಪಾಠ’ ಎಂಬ ಜೋಡಿಯೊಂದಿಗೆ, ಹೃದಯ ‘ಆದ್ರೀ’ಯೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ‘ಕುಸುಮ’ (ಪ್ರಾಣಕೇಂದ್ರ) ‘ಮಘಾ’ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವನ ದೇಹವು ದುರ್ಭಿಕ್ಷ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಉಗ್ರ ಗಾಳಿಯ ಭೀತಿಯಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 61

नाभ्यां क्षुत्तृड्भयं पुष्ये सम्यङ्मूलफलक्षयः । हृदयेशस्य निधनं शुभं स्यात्संयुतैः शुभैः ॥ ६१ ॥

ನಾಭಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಮಿತ್ತ ಉಂಟಾದರೆ ಹಸಿವು‑ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಭಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಪುಷ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದು ಮೂಲ‑ಫಲಗಳ ಸಮ್ಯಕ್ ಕ್ಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹೃದಯ ಪ್ರದೇಶದ ನಿಮಿತ್ತ ಗೃಹಾಧಿಪತಿಯ ನಿಧನ ಸೂಚನೆ; ಆದರೆ ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರೆ ಫಲ ಶುಭವಾಗಬಹುದು.

Verse 62

शस्यवृद्धिः प्रजारोग्यं युद्धं जीवात्यवर्षणम् । इति द्विजातिमध्यां तु गोनृपस्त्रीसुखं महत् ॥ ६२ ॥

ಬೆಳೆಗಳ ವೃದ್ಧಿ ಆಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರಜೆಗಳು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಯುದ್ಧವೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ದ್ವಿಜ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಗೋಸಂಪತ್ತು, ರಾಜರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಗೃಹಿಣೀ‑ಸೌಖ್ಯದಿಂದ ಮಹಾಸುಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 63

निःस्वनावृष्टिफणिभिर्वृष्टिः स्वास्थ्यं महोत्सवः । महार्घमपि संपत्तिर्देशनाशोऽतिवर्षणम् ॥ ६३ ॥

ಅಸಹಜ ನಿಶ್ಶಬ್ದತೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಪಗಳ ಕಾಣಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಅಪಶಕುನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಳೆ ಬಂದರೂ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಹೋತ್ಸವಗಳು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು; ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಪತ್ತೂ ದೊರಕಬಹುದು. ಆದರೆ ಅತಿವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೇಶನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 64

अवैरं रोगमभयं रोगभीः सस्यवर्षणे । रोगो धान्यं नभोऽदृष्टिमघाद्यृक्षगते गुरौ ॥ ६४ ॥

ಗುರು (ಬೃಹಸ್ಪತಿ) ಮಘಾ ಮೊದಲಾದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದಾಗ ವೈರವಿಲ್ಲದೆ, ರೋಗಗಳು ಶಮನವಾಗಿ, ಭಯವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳೆಗಾಗಿ ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಧಾನ್ಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಮೇಘಾವರಣದಿಂದ ಆಕಾಶದ ದೃಶ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 65

सौम्यमध्यमयाम्येषु मार्गेषु वीथिकात्रयम् । शुक्रस्य दस्रभाज्ज्ञेयं पर्यायैश्च त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ६५ ॥

ಉತ್ತರ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಎಂಬ ಮೂರು ಆಕಾಶಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವೀಥಿಕೆಗಳ ತ್ರಯವಿದೆ. ಇದನ್ನು ಶುಕ್ರನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಮೂರು ಮೂರು ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

Verse 66

नागेभैरावताश्चैव वृषभोष्ट्र्रखराह्वयाः । मृगांजदहनाख्याः स्युर्याम्यांता वीथयो नव ॥ ६६ ॥

ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಒಂಬತ್ತು ವೀಥಿಗಳು ಇವೆ—ನಾಗ ಮತ್ತು ಭೈರವತ; ವೃಷಭ, ಉಷ್ಟ್ರ, ಖರ ಎಂಬ ನಾಮಗಳವು; ಹಾಗೆಯೇ ಮೃಗ, ಅಂಜ, ದಹನ ಎಂಬವು।

Verse 67

सौम्यमार्गे च तिसृषु चरन्वीथिषु भार्गवः । धान्यार्थवृष्टिसस्यानां परिपूर्तिं करोति हि ॥ ६७ ॥

ಸೌಮ್ಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮೂರು ಚರಣ-ವೀಥಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಚರಿಸುವ ಭಾರ್ಗವ (ಶುಕ್ರ) ಧಾನ್ಯ, ಧನ, ಮಳೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 68

मध्मार्गे च तिसृषु सर्वमप्यधमं फलम् । पूर्वस्यां दिशि मेघस्तु शुभदः पितृपंचके ॥ ६८ ॥

ಮಧ್ಯಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ (ಲಕ್ಷಣ ಕಂಡರೆ) ಫಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಧಮವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಪಿತೃಪಂಚಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನ ಮೇಘ ಶುಭಫಲದಾಯಕ।

Verse 69

स्वातित्रये पश्चिमायां तस्यां शुक्रस्तथाविधः । विपरीते त्वनावृष्टिर्वृष्टिकृद्बुधसंयुतः ॥ ६९ ॥

ಸ್ವಾತೀತ್ರಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಶುಕ್ರನೂ ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೆ ಅನಾವೃಷ್ಟಿ, ಆದರೆ ಬುಧಸಂಯೋಗದಿಂದ ಮಳೆಯ ಕಾರಣನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 70

कृष्णाष्टम्यां चतुर्दश्याममायां च यदा सितः । उदयास्तमनं याति तदा जलमयी मही ॥ ७० ॥

ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟಮಿ, ಚತುರ್ದಶಿ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯಾ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸಿತ’ ಉದಯ-ಅಸ್ತವನ್ನು ಹೊಂದಿದಾಗ, ಭೂಮಿ ಜಲಮಯವಾದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ।

Verse 71

मिथः सप्तमराशिस्थौ पश्चात्प्राग्वीथिसंस्थितौ । गुरुशुक्रावनावृष्टिदुर्भिक्षसमरप्रदौ ॥ ७१ ॥

ಗುರು ಮತ್ತು ಶುಕ್ರರು ಪರಸ್ಪರ ಸಪ್ತಮ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಪಶ್ಚಿಮ–ಪೂರ್ವ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದರೆ, ಅವರು ಅನಾವೃಷ್ಟಿ, ದುರ್ಭಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 72

कुजज्ञजीवरविजाः शुक्रस्याग्रेसरा यदि । युद्धातिवायुर्दुर्भिक्षजलनाशकरामताः ॥ ७२ ॥

ಕುಜ, ಬುಧ, ಗುರು ಮತ್ತು ರವಿ ಶುಕ್ರನಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಸಾಗಿದರೆ, ಅದು ಯುದ್ಧ, ಭಾರೀ ಗಾಳಿ, ದುರ್ಭಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ಜಲನಾಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ ಮಹಾ ಕಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ।

Verse 73

जलमित्रार्यमाहींद्र नक्षत्रेषु सुभिक्षकृत् । सच्छस्त्रावृष्टिदो मूलेऽहिर्बुध्न्यांत्यभयोर्भयम् ॥ ७३ ॥

ಜಲ, ಮಿತ್ರ, ಆರ್ಯಮಾ ಮತ್ತು ಮಹೀಂದ್ರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸుభಿಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಳೆಯನ್ನೀಡುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಆಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ।

Verse 74

श्रवणानिलहस्ताद्रा र्भरणीभाग्यभेषु च । चरञ्छनैश्चरो नॄणां सुभिक्षारोग्यसस्यकृत् ॥ ७४ ॥

ಶನೈಶ್ಚರನು ಶ್ರವಣ, ಅನಿಲ, ಹಸ್ತ, ಆರ್ಧ್ರಾ, ಭರಣೀ, ಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಭೇಷು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದಾಗ, ಜನರಿಗೆ ಸుభಿಕ್ಷ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 75

मुखे चैकं गुदे द्वे च त्रीणि के नयने द्वयम् । हृदये पञ्च ऋक्षाणि वामहस्ते चतुष्टयम् ॥ ७५ ॥

ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಗುದದಲ್ಲಿ ಎರಡು, ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು, ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎಂಬಂತೆ ಪವಿತ್ರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಐದು ಋಕ್ಷಗಳು, ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 76

वामपादे तथा त्रीणि दक्षिणे त्रीणि भानि च । चत्वारि दक्षिणे हस्ते जन्मभाद्र विजस्थितिः ॥ ७६ ॥

ಎಡ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಮೂರು, ಬಲ ಪಾದದಲ್ಲಿಯೂ ಮೂರು ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಬಲ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು. ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಉತ್ತಮ ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಮಾನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 77

रोगो लाभस्तथा हानिर्लाभः सौख्यं च बंधनम् । आयासः श्रेष्ठयात्रा च धनलाभः क्रमात्फलम् ॥ ७७ ॥

ಕ್ರಮವಾಗಿ ಫಲಗಳು—ರೋಗ, ಲಾಭ, ನಂತರ ಹಾನಿ; ಮತ್ತೆ ಲಾಭ, ಸುಖ, ಬಂಧನ; ಶ್ರಮ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಾತ್ರೆ, ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಧನಲಾಭ.

Verse 78

बहुधारविजस्त्वेतद्वक्रगः फलमीदृशम् । करोत्येव समः साम्यं शीघ्रगेषूत्क्रमात् फलम् ॥ ७८ ॥

ಅನೇಕ ಧಾರೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ವಕ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವುದು ಇಂಥ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಮ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದುದು ಸಮತೋಲನವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ; ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುವವರಲ್ಲಿ ಅವರ ತ್ವರಿತ ಗತಿಯ ಕಾರಣ ಫಲ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪಕ್ವವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 79

विष्णुचक्रोत्कृत्तशिराः पङ्गुः पीयूषपानतः । अमृत्युतां गतस्तत्र खेटत्वे परिकल्पितः ॥ ७९ ॥

ಅಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚಕ್ರದಿಂದ ಶಿರಸ್ಸು ಕಡಿದುಹೋಗಿದ್ದ ಆ ಕುಂಟನು ಅಮೃತಪಾನದಿಂದ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು; ನಂತರ ಅವನಿಗೆ ಖೇಟ—ಆಕಾಶೀಯ ಗ್ರಹಸ್ಥಿತಿ—ಎಂದು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 80

वरणधातुरर्केन्दू तुदते सर्वपर्वणि । विक्षेपावनतेर्वंगाद्रा हुर्दूरगतस्तयोः ॥ ८० ॥

‘ವರಣ’ ಧಾತು ‘ಅರ್ಕ’ ಮತ್ತು ‘ಇಂದು’ ಎಂಬ ಸಮಾಸಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಧಿಸ್ಥಾನದಲ್ಲೂ ತುದಿಸುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ‘ವಿಕ್ಷೇಪ’ ಹಾಗೂ ‘ಅವನತಿ’ ಕಾರಣದಿಂದ ‘ವಂಗಾ’ ಮತ್ತು ‘ಅದ್ರಾ’ ಅವುಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 81

षण्मासवृद्ध्या ग्रहणं शोधयेद्र विचंद्र योः । पर्वेशास्तु तथा सत्यदेवा रव्यादितः क्रमात् ॥ ८१ ॥

ಆರು ತಿಂಗಳ ವೃದ್ಧಿ (ಸರಿಪಡಿಕೆ) ಸೇರಿಸಿ ಸೂರ್ಯ–ಚಂದ್ರ ಗ್ರಹಣಗಳ ಗಣನೆ ಮಾಡಿ ಶೋಧನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಪರ್ವದಿನಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳನ್ನು ಸತ್ಯದೇವರೊಂದಿಗೆ, ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕು.

Verse 82

ब्रह्मेन्द्विन्द्र धनाधीशवरुणाग्नियमाह्वयाः । पशुसस्यद्विजातीनां वृद्धिर्ब्राह्मे तु पर्वणि ॥ ८२ ॥

ಬ್ರಹ್ಮ, ಚಂದ್ರ, ಇಂದ್ರ, ಧನಾಧೀಶ (ಕುಬೇರ), ವರುಣ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆವಾಹನ ಮಾಡಬೇಕು. ಬ್ರಾಹ್ಮಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಶು, ಸಸ್ಯ (ಧಾನ್ಯ-ಬೆಳೆ) ಮತ್ತು ದ್ವಿಜರ ವೃದ್ಧಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 83

तद्वदेव फलं सौम्ये श्लेष्मपीडा च पर्वणि । विरोधो भूभुजां दुःखमैंद्रे सस्यविनाशनम् ॥ ८३ ॥

ಓ ಸೌಮ್ಯನೇ! ಸೌಮ್ಯ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ವಿಧದ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಪರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮ (ಕಫ) ಪೀಡೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಐಂದ್ರ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ರಾಜರಿಗೆ ವಿರೋಧ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯನಾಶ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 84

धनिनां धनहानिः स्यात्कौबेरं धान्यवर्धनम् । नृपाणामशिवं क्षेममितरेषां च वारुणे ॥ ८४ ॥

ಕೌಬೇರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಧನಿಕರಿಗೆ ಧನಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಧಾನ್ಯವೃದ್ಧಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ವಾರುಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಜರಿಗೆ ಅಶುಭ ಫಲ; ಇತರರಿಗೆ ಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 85

प्रवर्षणं सस्यवृद्धिः क्षेमं हौताशपर्वणि । अनावृष्टिः सस्यहानिर्दुर्भिक्षं याम्यपर्वणि ॥ ८५ ॥

ಹೌತಾಶ (ಅಗ್ನಿ) ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧ ಮಳೆ, ಸಸ್ಯವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ಷೇಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾಮ್ಯ (ಯಮ) ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಅನಾವೃಷ್ಟಿ, ಸಸ್ಯಹಾನಿ ಮತ್ತು ದುರ್ಭಿಕ್ಷ (ಬರ) ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 86

वेलाहीने सस्यहानिर्नृपाणां दारुणं रणम् । अतिवेले पुष्पहानिर्भयं सस्यविनाशनम् ॥ ८६ ॥

ಋತು ತಡವಾಗಿ ಬಂದರೆ ಬೆಳೆಹಾನಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ರಾಜರಿಗೆ ದಾರುಣ ಯುದ್ಧಪ್ರಕೋಪ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಋತು ಅತಿಯಾಗಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಂದರೆ ಪುಷ್ಪಹಾನಿ ಆಗಿ, ಬೆಳೆನಾಶದ ಭಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 87

एकस्मिन्नेव मासे तु चंद्रा र्कग्रहणं यदा । विरोधो धरणीशानामर्थवृष्टिविनाशनम् ॥ ८७ ॥

ಒಂದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವೂ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣವೂ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ಭೂಪಾಲಕರಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧ ಉಂಟಾಗಿ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 88

ग्रस्तोदितावस्तमितौ नृपधान्यविनाशदौ । सर्वग्रस्ताविनेंदू तु क्षुद्व्याध्यग्निभयप्रदौ ॥ ८८ ॥

ಸೂರ್ಯ ಅಥವಾ ಚಂದ್ರ ಗ್ರಹಣಗ್ರಸ್ತನಾಗಿ ಉದಯಿಸಲಿ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಮಿಸಲಿ, ಅದು ರಾಜರು ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಕ್ಕೆ ವಿನಾಶಕಾರಕ. ಚಂದ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಸ್ತನಾದರೆ, ಕ್ಷಾಮ, ರೋಗ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಭಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 89

सौम्यायने क्षत्रविप्रानितरां हन्ति दक्षिणे । द्विजातीं श्चक्रमाद्धंति राहुदृष्टोरगादितः ॥ ८९ ॥

ಉತ್ತರಾಯಣದಲ್ಲಿ (ಗ್ರಹಣ) ದೋಷವು ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೊಡೆದು ಬೀಳಿಸುತ್ತದೆ; ದಕ್ಷಿಣಾಯಣದಲ್ಲಿ ಅದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಹುವಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ ಸರ್ಪಾದಿ ಶತ್ರುಗಳು ಚಕ್ರದಂತೆ ಅವರನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 90

तथैव ग्रामभेदाः स्युर्मोक्षभेदास्तथा दश । नो शक्ता लक्षितुं देवाः किं पुनः प्राकृता जनाः ॥ ९० ॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗ್ರಾಮಗಳ ಭೇದಗಳೂ ಇವೆ; ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹತ್ತು ವಿಧದ ಭೇದಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾರರು; ಹಾಗಾದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಹೇಗೆ ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲರು?

Verse 91

आनीय खेटान्गणितांस्तेषां वारं विचिंतयेत् । शुभाशुभान्यैः कालस्य ग्राहयामो हि लक्षणम् ॥ ९१ ॥

ಗ್ರಹಗಳ ಗಣಿತಗತಿಗಳನ್ನು ತರಿಸಿ ಅವುಗಳ ವಾರಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಬೇಕು; ಶುಭಾಶುಭ ಸೂಚನೆಗಳಿಂದಲೇ ನಾವು ಕಾಲಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತೇವೆ।

Verse 92

तस्मादन्वेषणीयं तत्कालज्ञानाय धीमता । उत्पातरूपाः केतूनामुदयास्तमया नृणाम् ॥ ९२ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲದ ಸ್ವಭಾವ ತಿಳಿಯಲು ಜ್ಞಾನಿಯು ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು—ಕೇತುಗಳ ಉತ್ಪಾತರೂಪಗಳು, ಅಂದರೆ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅವುಗಳ ಉದಯಾಸ್ತಗಳು।

Verse 93

दिव्यांतरिक्षा भौमास्ते शुभाशुभफलप्रदाः । यज्ञध्वजास्त्रभवनरक्षवृद्धिंगजोपमाः ॥ ९३ ॥

ಈ ಸೂಚನೆಗಳು ದಿವ್ಯ, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಅಥವಾ ಭೌಮವಾಗಿರಬಹುದು; ಅವು ಶುಭಾಶುಭ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಗಜದಂತೆ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿ ಯಜ್ಞ, ಧ್ವಜ, ಅಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಭವನಗಳ ರಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ।

Verse 94

स्तम्भशूलांकुशाकारा आंतरिक्षाः प्रकीर्तिताः । नक्षत्रसंस्थिता दिव्या भौमा ये भूमिसंस्थिताः ॥ ९४ ॥

ಅಂತರಿಕ್ಷದ (ಲಕ್ಷಣಗಳು) ಸ್ತಂಭ, ಶೂಲ, ಅಂಕುಶದ ಆಕಾರಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದವು ದಿವ್ಯ; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದವು ಭೌಮವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 95

एकोऽपि भिन्नरूपः स्याज्जंतुर्नाम शुभाय वै । यावन्तो दिवसान्केतुर्दृश्यते विविधात्मकः ॥ ९५ ॥

ಒಬ್ಬೇ ಜೀವಿಯೂ ಭಿನ್ನ (ವಿಚಿತ್ರ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದರೆ ಅದೂ ಶುಭಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕೇತು ಎಷ್ಟು ದಿನ ಕಾಣುತ್ತದೋ, ಅಷ್ಟು ದಿನ ಅದರ ಪ್ರಭಾವವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 96

तावान्मासैः फलं यच्छत्यष्टौ सारव्यवत्सरैः । ये दिव्याः केतवस्तेपि शश्वज्जीवफलप्रदाः ॥ ९६ ॥

ಎಷ್ಟು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ಫಲ ದೊರಕುವುದೋ, ಅದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ದಿವ್ಯ ಕೇತುಗಳೂ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಫಲಪ್ರದರು.

Verse 97

ह्रस्वः स्निग्धः सुप्रसन्नः श्वेतकेतुः सुवृष्टिकृत् । क्षिप्रादस्तमयं याति दीर्घकेतुरवृष्टिकृत् ॥ ९७ ॥

ಚಿಕ್ಕದು, ಮಿನುಗುವದು, ಸುಪ್ರಸನ್ನ, ಶ್ವೇತ ಕೇತು ಸುವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅದು ಶೀಘ್ರ ಅಸ್ತಮಿಸುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘ ಕೇತು ಅವೃಷ್ಟಿಕಾರಕ.

Verse 98

अनिष्टदो धूमकेतुः शक्रचापसमप्रभः । द्वित्रिचतुःशूलरूपः स च राज्यांतकृन्मतः ॥ ९८ ॥

ಅನಿಷ್ಟವನ್ನು ತರುವ ಧೂಮಕೇತು, ಶಕ್ರಚಾಪದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಎರಡು-ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ಶೂಲರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೆ—ಅದು ರಾಜ್ಯಾಂತಕಾರಕ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮತವಾಗಿದೆ.

Verse 99

मणिहारस्तु वर्णाभा दीप्तिमंतोऽकसूनवः । केतवश्चोदिताः पूर्वापरयोर्नृपहानिदाः ॥ ९९ ॥

ಮಣಿಹಾರದಂತೆ ವರ್ಣಾಭೆಯುಳ್ಳ, ದೀಪ್ತಿಮಾನ ಸೂರ್ಯಪುತ್ರ ಕೇತುಗಳು ಉದಯಿಸಿ ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದರೆ—ಅವು ರಾಜಹಾನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಅಪಶಕುನಗಳು.

Verse 100

वंसुकबिंबक्षितजच्छुकतुंडादिसन्निभाः । हुताशनोदितास्तेऽपि केतवः फलदाः स्मृताः 1. ॥ १०० ॥

ಬಿದಿರಿನ ಮೊಗ್ಗು, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆ, ಗಿಳಿಯ ತುಂಡು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಕೇತುಗಳು—ಅಗ್ನಿದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಉದಯಿಸಿದರೂ—ಫಲಪ್ರದವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 101

भूसुता जलतैलाभा वर्तुलाः क्षुद्भयप्रदाः । सुभिक्षक्षेमदाः श्वेतकेतवः सोमसूनवः ॥ १०१ ॥

ಭೂಸುತರು ಜಲ ಅಥವಾ ತೈಲದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ಕ್ಷಾಮಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಶ್ವೇತಕೇತುಗಳಾದ ಸೋಮಸೂನುಗಳು ಸುಭಿಕ್ಷ-ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 102

पितामहात्मजः केतुस्त्रिवर्णस्त्रिदशान्वितः । ब्रह्मदंडाद्धूमकेतुः प्रजानामंतकृन्मतः ॥ १०२ ॥

ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನ ಪುತ್ರ ಕೇತು ತ್ರಿವರ್ಣನಾಗಿ ದೇವಗಣಸಹಿತನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಬ್ರಹ್ಮದಂಡದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಅವನು ‘ಧೂಮಕೇತು’ ಎಂದು, ಪ್ರಜಗಳ ಅಂತಕಾರಕನೆಂದು ಮನ್ಯ।

Verse 103

एशान्यां भार्गवसुताः श्वेतरूपास्त्वनिष्टदाः । अनिष्टदाः पंगुसुता विशिखाः कमकाह्वयाः ॥ १०३ ॥

ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಭಾರ್ಗವಸುತರು ಶ್ವೇತರೂಪಿಗಳಾಗಿ ಅನಿಷ್ಟವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪಂಗುಸುತರಾದ ‘ವಿಶಿಖ’ಗಳು ‘ಕಮಕಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿ ಅಶುಭಫಲ ನೀಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 104

विकचाख्या गुरुसुता वेष्टा याम्ये स्थिता अपि । सूक्ष्माः शुक्ला बुधसुताश्चौररोगभयप्रदाः ॥ १०४ ॥

‘ವಿಕಚಾ’ ಎಂಬುದು ಗುರುಸುತೆ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ‘ವೇಷ್ಟಾ’ ಸಹ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವೂ ಶ್ವೇತಪ್ರಭವೂ ಆಗಿವೆ; ಇವು ‘ಬುಧಸುತ’ಗಳಾಗಿ ಕಳ್ಳತನ ಹಾಗೂ ರೋಗಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ।

Verse 105

कुजात्मजाः कुंकुमाख्या रक्ताः शूलास्त्वनिष्टदाः । अग्निजा विश्वरूपाख्या अग्निवर्णाः सुखप्रदाः ॥ १०५ ॥

ಕುಜ (ಮಂಗಳ)ನ ಪುತ್ರರು ‘ಕುಂಕುಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ರಕ್ತವರ್ಣದವರು, ಶೂಲಸಮಾನರು, ಅನಿಷ್ಟದಾಯಕರು. ಅಗ್ನಿಜರಾದ ‘ವಿಶ್ವರൂപ’ ಅಗ್ನಿವರ್ಣರಾಗಿದ್ದು ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 106

अरुणाः श्यामलाकारा अर्कपुत्राश्च पापदाः । शुक्रजा ऋक्षसदृशाः केतवः शुभदायकाः ॥ १०६ ॥

ಅರುಣರು ಶ್ಯಾಮವರ್ಣಾಕಾರರು; ಅರ್ಕಪುತ್ರರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪಾಪಫಲ ನೀಡುವವರು. ಶುಕ್ರಜ ಕೇತುಗಳು ಕರಡಿಸದೃಶವಾಗಿ ಶುಭಫಲದಾಯಕರು.

Verse 107

कृत्तिकासु भवो धूमकेतुर्नूनं प्रजाक्षयः । प्रासादवृक्षशैलेषु जातो राज्ञां विनाशकृत् ॥ १०७ ॥

ಕೃತ್ತಿಕಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಧೂಮಕೇತು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪ್ರಜಾಕ್ಷಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಸಾದ, ವೃಕ್ಷ ಅಥವಾ ಶೈಲಗಳ ಮೇಲೆ ಉದಯಿಸಿದರೆ ರಾಜರ ವಿನಾಶಕಾರಕವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 108

सुभिक्षकृत्कौमुदाख्यः केतुः कुमुदसन्निभः । आवर्तकेतुसंध्यायां शशिरो नेष्टदायकः ॥ १०८ ॥

ಕೌಮುದ ಎಂಬ ಕೇತು ಸుభಿಕ್ಷವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವವನು; ಕುಮುದದಂತೆ ಶ್ವೇತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಆವರ್ತಕೇತುಳ್ಳ ಸಂಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಅನಿಷ್ಟಫಲದಾಯಕನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 109

ब्रह्मदेवमनोर्मानं पित्र्यं सौरं च सावनम् । चांद्रमार्क्षं गुरोर्मानमिति मानानि वै नव ॥ १०९ ॥

ಬ್ರಹ್ಮಮಾನ, ದೇವಮಾನ, ಮನುಮಾನ, ಪಿತೃಮಾನ, ಸೌರಮಾನ, ಸಾವನಮಾನ, ಚಾಂದ್ರಮಾನ, ಆರ್ಕ್ಷ (ನಕ್ಷತ್ರ)ಮಾನ ಮತ್ತು ಗುರುಮಾನ—ಇವು ಒಂಬತ್ತು ಮಾನಗಳು.

Verse 110

एतेषां नवमानानां व्यवहारोऽत्र पञ्चभिः । तेषां पृथक्पृथक्कार्यं वक्ष्यते व्यवहारतः ॥ ११० ॥

ಈ ಒಂಬತ್ತು ಮಾನಗಳ ವ್ಯವಹಾರ ಇಲ್ಲಿ ಐದು ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯವಹಾರಾನುಸಾರವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುವುದು.

Verse 111

ग्रहाणां निखिलश्चारो गृह्यते सौरमानतः । वृष्टेर्विधानं स्त्रीगर्भः सावनेनैव गृह्यते ॥ १११ ॥

ಗ್ರಹಗಳ ಸಮಸ್ತ ಚಲನೆ ಸೌರಮಾನದಿಂದ ನಿರ್ಣಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಮಳೆಯ ವಿಧಿ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀಗರ್ಭದ ಗಣನೆ ಮಾತ್ರ ಸಾವಣ (ದಿನಾಧಾರ) ಮಾನದಿಂದಲೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 112

प्रवर्षणां समे गर्भो नाक्षत्रेण प्रगृह्यते । यात्रोद्वाहव्रतक्षौरे तिथिवर्षेशनिर्णयः ॥ ११२ ॥

ಮಳೆಗಾಲವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವರ್ಷವನ್ನು ಗಣಿಸಿದಾಗ ಗರ್ಭ (ಮತ್ತು ಅದರ ಗಣನೆ) ನಕ್ಷತ್ರದಿಂದ ನಿಶ್ಚಯಿಸಬಾರದು. ಯಾತ್ರೆ, ವಿವಾಹ, ವ್ರತ, ಚೂಡಾಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತಿಥಿ ಮತ್ತು ವರ್ಷೇಶ (ವರ್ಷಾಧಿಪತಿ) ಮೂಲಕ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 113

पर्ववास्तूपवासादि कृत्स्नं चांद्रे ण गृह्यते । गृह्यते गुरुमानेन प्रभवाद्यब्दलक्षणम् ॥ ११३ ॥

ಪರ್ವ, ವಾಸ್ತುಸಂಬಂಧಿತ ಕರ್ಮ, ಉಪವಾಸಾದಿ ಎಲ್ಲವೂ ಚಾಂದ್ರಮಾನದಂತೆ ನಿರ್ಣಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಭವಾದಿ ವರ್ಷಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗುರುಮಾನ (ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮಾನ)ದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 114

तत्तन्मासैर्द्वादशभिस्तत्तदष्टौ भवेत्ततः । गुरुमध्यमचारेण षष्ट्यब्दाः प्रभवादयः ॥ ११४ ॥

ಆ ಆ ಮಾಸಗಳ ಹನ್ನೆರಡು ಸೇರಿ ಒಂದು ವರ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಅದೇ ಗಣನೆಯಂತೆ ಮುಂದೆ ಎಂಟು (ವರ್ಷಗಳು) ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಗುರುನ ಮಧ್ಯಗತಿಯಂತೆ ಪ್ರಭವಾದಿ ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 115

प्रभवो विभवः शुक्लः प्रमोदोऽथ प्रजापतिः । अंगिराः श्रीमुखो भावो युवा धाता तथैव च ॥ ११५ ॥

ಪ್ರಭವ, ವಿಭವ, ಶುಕ್ಲ, ಪ್ರಮೋದ, ಪ್ರಜಾಪತಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಗಿರಾ, ಶ್ರೀಮುಖ, ಭಾವ, ಯುವ, ಧಾತಾ—ಇವು (ವರ್ಷನಾಮಗಳು).

Verse 116

ईश्वरो बहुधान्यश्च प्रमाथी विक्रमो वृषः । चित्रभानुस्सुभानुश्च तारणः पार्थिवोऽव्ययः ॥ ११६ ॥

ಅವನೇ ಪರಮೇಶ್ವರನು; ಧಾನ್ಯ-ಸಮೃದ್ಧಿಯ ದಾತ; ದುಷ್ಟದಮನಕಾರಿ; ವಿಕ್ರಮಸ್ವರೂಪ; ಧರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುವ ವೃಷಭ. ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರಭೆ ಮತ್ತು ಶುಭ ಕాంతಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು; ತಾರಕನು; ಭೂಲೋಕಾಧಿಪತಿಯಾದರೂ ಅವ್ಯಯನು।

Verse 117

सर्वजित्सर्वधारी च विरोधी विकृतः खरः । नंदनो विजयश्चैव जयो मन्मथदुर्मुखौ ॥ ११७ ॥

ಅವನು ಸರ್ವಜಿತ್—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಜಯಿಸುವವನು; ಸರ್ವಧಾರಿ—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಧರಿಸುವವನು; ಅಧರ್ಮವಿರೋಧಿ; ಅವಿಕೃತ—ಅಪರಿವರ್ತಿತ; ಖರ—ಅಚಲ. ನಂದನ—ಆನಂದದಾತ; ವಿಜಯ; ಜಯ; ಮನ್ಮಥದಮನ; ದುರ್ಮುಖ—ಭಯಂಕರ ಮುಖವಂತನು।

Verse 118

हेमलंबो विलंबश्च विकारी शार्वरी लवः । शुभकृच्छोभनः क्रोधी विश्वावसुपराभवौ ॥ ११८ ॥

ಈ ನಾಮಗಳು—ಹೇಮಲಂಬ, ವಿಲಂಬ, ವಿಕಾರಿ, ಶಾರ್ವರಿ, ಲವ; ಶುಭಕೃತ್, ಶೋಭನ, ಕ್ರೋಧೀ; ವಿಶ್ವಾವಸು, ಪರಾಭವ—ಇವು ಪ್ರಭುವಿನ ಪವಿತ್ರ ನಾಮಗಳು।

Verse 119

प्लवंगः कीलकः सौम्यः सामाप्तश्च विरोधकृत् । र्प्भावी प्रमादी च आनन्दो राक्षसोऽनलः ॥ ११९ ॥

ಈ ನಾಮಗಳು—ಪ್ಲವಂಗ, ಕೀಲಕ, ಸೌಮ್ಯ, ಸಾಮಾಪ್ತ, ವಿರೋಧಕೃತ್; ಹಾಗೆಯೇ ಋಭಾವೀ, ಪ್ರಮಾದೀ, ಆನಂದ, ರಾಕ್ಷಸ, ಅನಲ—ಇವು ಪ್ರಭುವಿನ ನಾಮಗಳು।

Verse 120

पिंगलः कालयुक्तश्च सिद्धार्थो रौद्र दुर्मतीः । दुंदुभी रुधिरोद्गारी रक्ताक्षः क्रोधनः क्षयः ॥ १२० ॥

ಅವನು ಪಿಂಗಲ, ಕಾಲಯುಕ್ತ, ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ; ರೌದ್ರ, ದುರ್ಮತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವನು. ದುಂದುಭಿನಾದದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುವವನು; ರುಧಿರೋದ್ಗಾರಿ; ರಕ್ತಾಕ್ಷ; ಕ್ರೋಧನ; ಕ್ಷಯ—ಲಯಸ್ವರೂಪನು।

Verse 121

नामतुल्यफलाः सर्वे विज्ञेयाः षष्टिवत्सराः । युगं स्थात्पंचभिर्वर्षैर्युगान्येवं तु द्वादश ॥ १२१ ॥

ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳೆಲ್ಲವೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಾಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವವು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಒಂದು ಯುಗ; ಹೀಗೆ ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಯುಗಗಳು ಇವೆ.

Verse 122

तेषामीशाः क्रमाज्ज्ञेया विष्णुर्देवपुरोहितः । पुरंदरो लोहितश्च त्वष्टाहिर्बुध्न्यसंज्ञकः ॥ १२२ ॥

ಅವರ ಅಧಿಪತಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು—ವಿಷ್ಣು, ದೇವಪುರೋಹಿತ; ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ); ಲೋಹಿತ; ತ್ವಷ್ಟಾ; ಮತ್ತು ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ದೇವನು.

Verse 123

पितरश्च ततो विश्वे शशींद्रा ग्न्यश्विनो भगः । तथा युगस्य वर्षेशास्त्वग्निनेंदुविधीश्वराः ॥ १२३ ॥

ನಂತರ ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವೇದೇವರು; ಹಾಗೆಯೇ ಸೋಮ-ಇಂದ್ರರು, ಅಗ್ನಿ, ಅಶ್ವಿನಿಗಳು, ಭಗ. ಹಾಗೆಯೇ ಯುಗಗಳೂ ವರ್ಷಗಳೂ ಅಧಿಪತಿಗಳು ಅಗ್ನಿ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ವಿಧೀಶ್ವರರು.

Verse 124

अथाद्वेशचमूनाथसस्यपानां बलाबलम् । तत्कालं ग्रहचारं च सम्यग् ज्ञात्वा फलं वदेत् ॥ १२४ ॥

ನಂತರ ಅದ್ವೇಷ, ಚಮೂನಾಥ ಮೊದಲಾದವು, ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಬಲಾಬಲ, ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಕಾಲದ ಗ್ರಹಚಾರವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ತಿಳಿದು ಫಲವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು.

Verse 125

सौम्यायनं मासषट्कं मृगाद्यं भानुभुक्तितः । अहः सुराणां तद्रा त्रिः कर्काद्यं दक्षिणायनम् ॥ १२५ ॥

ಸೂರ್ಯನು ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೋಗಿಸುವ ಕ್ರಮದಿಂದ ಮಕರಾದಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲವನ್ನು ‘ಸೌಮ್ಯಾಯನ’ (ಉತ್ತರಾಯಣ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ದೇವತೆಗಳ ದಿನ; ಅದರ ರಾತ್ರಿಯೆಂದರೆ ಕರ್ಕಾಟಕಾದಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಆರು ತಿಂಗಳ ‘ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ’.

Verse 126

गृहप्रवेशवैवाहप्रतिष्ठामौंजिबन्धनम् । मघादौ मंगलं कर्म विधेयं चोत्तरायणे ॥ १२६ ॥

ಗೃಹಪ್ರವೇಶ, ವಿವಾಹ, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಮೌಂಜೀಬಂಧನ (ಉಪನಯನ) ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂಗಳಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಘಾ ನಕ್ಷತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಸೂರ್ಯನ ಉತ್ತರಾಯಣದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 127

याम्यायने गर्हितं च कर्म यत्नात्प्रशस्यते । माघादिमासौ द्वौ द्वौ च ऋतवः शिशिरादयः ॥ १२७ ॥

ದಕ್ಷಿಣಾಯಣದಲ್ಲಿ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ, ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಹಿತವಾದರೂ, ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾಗುತ್ತದೆ। ಮಾಘದಿಂದ ತಿಂಗಳುಗಳು ಎರಡು-ಎರಡು ಆಗಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಶಿಶಿರಾದಿ ಋತುಗಳೂ ಎರಡು ತಿಂಗಳಾಗಿವೆ।

Verse 128

मृगाच्छिशिरवसंतश्च ग्रीष्माः स्युश्चोत्तरायणे । वर्षा शरच्च हेमंतः कर्काद्वै दक्षिणायने ॥ १२८ ॥

ಮೃಗಶೀರ್ಷದಿಂದ ಶಿಶಿರ, ವಸಂತ, ಗ್ರೀಷ್ಮ ಋತುಗಳು ಉತ್ತರಾಯಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ। ಕರ್ಕಟದಿಂದ ವರ್ಷಾ, ಶರದ್, ಹೇಮಂತ ಋತುಗಳು ದಕ್ಷಿಣಾಯಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ।

Verse 129

चांद्रो दर्शावधिः सौरः संक्रात्या सावनो दिनैः । त्रिंशद्भिश्चंद्र भगणो मासो नाक्षत्रसंज्ञकः ॥ १२९ ॥

ಚಾಂದ್ರಮಾಸ ಅಮಾವಾಸ್ಯಾ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸೌರಮಾಸ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ। ಸಾವನಮಾಸ ದಿನಗಣನೆಯಿಂದ; ಮுப்பತ್ತು ತಿಥಿಗಳಿರುವ ಚಂದ್ರಭಗಣಮಾಸವನ್ನು ‘ನಾಕ್ಷತ್ರಮಾಸ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ।

Verse 130

मधुश्च माधवः शुक्रः शुचिश्चाथ नभस्ततः । नभस्य इषःऊर्जश्च सहाश्चैव सहस्यकः ॥ १३० ॥

ಮಧು, ಮಾಧವ, ಶುಕ್ರ, ಶುಚಿ; ನಂತರ ನಭ; ಆಮೇಲೆ ನಭಸ್ಯ; ಬಳಿಕ ಇಷ ಮತ್ತು ಊರ್ಜ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಹಾ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ಯಕ—ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಂಗಳ ಹೆಸರುಗಳು।

Verse 131

तपास्तपस्य क्रमशश्चैत्रादीनां समाह्वयाः । यस्मिन्मासे पौर्णमासी येन धिष्ण्येन संयुता ॥ १३१ ॥

ತಪಸ್ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಯಾ—ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚೈತ್ರಾದಿ ಮಾಸಗಳಿಗೂ ನಾಮಗಳಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಯಾವ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪೌರ್ಣಿಮೆ ಬರುತದೋ, ಅದು ಯಾವ ನಕ್ಷತ್ರ-ಧಿಷ್ಣ್ಯದಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತವೋ, ಅದರಿಂದಲೇ ಆ ಮಾಸದ ಸಂಜ್ಞೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 132

तन्नक्षत्राह्वयो मासः पौर्णमासी तदाह्वया । तत्पक्षौ दैव पित्राख्यौ शुक्लकृष्णौ तथापरे ॥ १३२ ॥

ಆ (ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ) ನಕ್ಷತ್ರದ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಮಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಜ್ಞೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಪೌರ್ಣಿಮೆಯೂ ಅದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅದರ ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳು ‘ದೈವ’ ಮತ್ತು ‘ಪಿತೃಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ—ಅಂದರೆ ಶುಕ್ಲ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷಗಳು.

Verse 133

शुभाशुभे कर्मणि च प्रशस्तौ भवतः सदा । क्रमात्तिथीनां ब्रह्माग्नी विरिंचिविष्णुशैलजाः ॥ १३३ ॥

ಶುಭವೂ ಅಶುಭವೂ ಆದ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಸದಾ ಪ್ರಶಸ್ತರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತೀರಿ. ತಿಥಿಗಳ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿರಿಂಚಿ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶೈಲಜಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 134

विनायकयमौ नागचंद्रौ स्कंदोऽकवासवौ । महेन्द्र वासवौ नागदुर्गादंडधराह्वयः ॥ १३४ ॥

ವಿನಾಯಕ ಮತ್ತು ಯಮ; ನಾಗ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ; ಸ್ಕಂದ ಮತ್ತು (ಎರಡು) ವಸುಗಳು; ಮಹೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ವಾಸವ; ಹಾಗೆಯೇ ನಾಗ, ದುರ್ಗಾ ಮತ್ತು ದಂಡಧರ—ಇವು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ದಿವ್ಯ ನಾಮಗಳು.

Verse 135

शिवविष्णू हरिरवीकामः सर्वः कलीततः । चन्द्र विश्वेदर्शसंज्ञतिथीशाः पितरः स्मृताः ॥ १३५ ॥

ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು, ಹರಿ, ರವಿ (ಸೂರ್ಯ), ಕಾಮ—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ‘ಕಲೀತತ’ ಗಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರ, ವಿಶ್ವೇದೇವರು ಹಾಗೂ ‘ತಿಥೀಶ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೇವತೆಗಳು ಪಿತೃಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 136

नंदाभद्रा जयारिक्तापूर्णाः स्युस्तिथयः पुनः । त्रिरावृत्त्या क्रमाज्ज्ञेया नेष्टमध्येष्टदाः सिते ॥ १३६ ॥

ಮತ್ತೆ ತಿಥಿಗಳು ನಂದಾ, ಭದ್ರಾ, ಜಯಾ, ರಿಕ್ತಾ, ಪೂರ್ಣಾ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದರೆ ಪಕ್ಷದಾದ್ಯಂತ ಅವು ತಿಳಿಯುತ್ತವೆ. ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅನಿಷ್ಟ, ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಇಷ್ಟ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

Verse 137

कृष्णपक्षे त्विष्टमध्यानिष्टदाः क्रमशस्तदा । अष्टमी द्वादशी षष्ठी चतुर्थी च चतुर्दशी ॥ १३७ ॥

ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಈ ತಿಥಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇಷ್ಟದಿಂದ ಮಧ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಅನಿಷ್ಟ ಫಲ ನೀಡುವವುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಅಷ್ಟಮಿ, ದ್ವಾದಶಿ, ಷಷ್ಠಿ, ಚತುರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಚತುರ್ದಶಿ.

Verse 138

तिथयः पक्षरंध्राख्या ह्यतिरूक्षा प्रकीर्तिताः । समुद्र मनुरंध्रांकतत्त्वसंख्यास्तुनाडिकाः ॥ १३८ ॥

ತಿಥಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ‘ಪಕ್ಷ-ರಂಧ್ರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಾಡಿಕಾ ಕಾಲಮಾಪನವನ್ನು ‘ಸಮುದ್ರ’, ‘ಮನು’, ‘ರಂಧ್ರ’, ‘ಅಂಕ’, ‘ತತ್ತ್ವ’ ಮುಂತಾದ ಪರಂಪರागत ಸಂಖ್ಯಾ-ಸಂಕೇತಗಳಂತೆ ಗಣಿಸಬೇಕು.

Verse 139

त्याज्याः स्युस्तासु तिथिषु क्रमात्पंच च सर्वदा । अमावास्या च नवमी हित्वा विषमसज्ञिका ॥ १३९ ॥

ಆ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಐದು ತಿಥಿಗಳು ಸದಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ನವಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದವುಗಳು ‘ವಿಷಮ’ (ಅಶುಭ) ತಿಥಿಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 140

तिथयस्तुप्रशस्तास्युर्मध्यमा प्रतिपत्सिता । षष्ठ्यां तैलं तथाष्टम्यां मासं क्षौरं कलेस्तिथौ ॥ १४० ॥

ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ತಿಥಿಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತವೆಂದು, ಪ್ರತಿಪತ್ತೂ ಸಹ ಅನುಮತಿತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಷಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ತೈಲಾಭ್ಯಂಗ, ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಸವ್ರತ, ಮತ್ತು ಕಾಲ-ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೌರಕರ್ಮ (ಮುಂಡನ) ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 141

पूर्णिमादर्शयोर्नारीसेवनं परिवर्जयेत् । दर्शे षष्ठ्यां प्रतिपदि द्वादश्यां प्रतिपर्वसु ॥ १४१ ॥

ಪೌರ್ಣಿಮೆ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಸಂಗವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು. ದರ್ಶದಿನ, ಷಷ್ಠಿ, ಪ್ರತಿಪದ, ದ್ವಾದಶಿ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಪರ್ವಕಾಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೂರವಿರಬೇಕು।

Verse 142

नवम्यां च न कुर्वीत कदाचिद्दंतधावनम् । व्यतीपाते च संक्रांतावेकादश्यां च पर्वसु ॥ १४२ ॥

ನವಮಿಯಂದು ಎಂದಿಗೂ ದಂತಧಾವನ ಮಾಡಬಾರದು. ವ್ಯತೀಪಾತ, ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ಏಕಾದಶಿ ಹಾಗೂ ಪರ್ವದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಂತಮಾರ್ಜನ ವರ್ಜ್ಯ।

Verse 143

अर्कभौमदिने षष्ठ्यां नाभ्यंगो वैधृतौ तथा । यः करोति दशम्यां च स्नानमामलकैर्नरः ॥ १४३ ॥

ಭಾನುವಾರ ಅಥವಾ ಮಂಗಳವಾರ ಬರುವ ಷಷ್ಠಿಯಂದು ಹಾಗೂ ವೈಧೃತಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಂಗ (ಎಣ್ಣೆ ಮಸಾಜ್) ಮಾಡಬಾರದು. ಆದರೆ ದಶಮಿಯಂದು ಆಮಲಕದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ನರನು ಶುದ್ಧಿಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 144

पुत्रहानिर्भवेत्तस्य त्रयोदश्यां धनक्षयः । अर्थपुत्रक्षयस्तस्य द्वितीयायां न संशयः ॥ १४४ ॥

ತ್ರಯೋದಶಿಯಂದು ಅವನಿಗೆ ಪುತ್ರಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ದ್ವಿತೀಯೆಯಂದು ಧನಕ್ಷಯ. ದ್ವಿತೀಯೆಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವೂ ಪುತ್ರನೂ ಎರಡೂ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ।

Verse 145

अमायां च नवम्यां च सप्तम्यां च कुलक्षयः । या पौर्णिमा दिवा चंद्र मती सानुमती स्मृता ॥ १४५ ॥

ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ, ನವಮಿ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಲಕ್ಷಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹಗಲು ಚಂದ್ರಯುಕ್ತವಾದ ಪೌರ್ಣಿಮೆ ‘ಚಂದ್ರಮತಿ’ ಹಾಗೂ ‘ಸಾನುಮತಿ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 146

रात्रौ चन्द्र वती राकाप्यमावास्या तथा द्विधा । सिनीवाली चेंदुमती कुहूर्नेंदुमती मता ॥ १४६ ॥

ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಯುಕ್ತ ತಿಥಿ ‘ರಾಕಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯೂ ದ್ವಿವಿಧ—ಸಿನೀವಾಲಿ ‘ಇಂದುಮತಿ’ (ಚಂದ್ರಸಹಿತ), ಕುಹೂ ‘ಅನಿಂದುಮತಿ’ (ಚಂದ್ರರಹಿತ) ಎಂದು ಮತವಾಗಿದೆ.

Verse 147

कार्तिके शुक्लनवमी त्वादिः कृतयुगस्य च । त्रेतादिर्माधवे शुक्ले तृतीया पुण्यसंज्ञिता ॥ १४७ ॥

ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ನವಮಿಯನ್ನು ಕೃತ (ಸತ್ಯ) ಯುಗದ ಆದಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಧವ (ವೈಶಾಖ) ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ತೃತೀಯಾ ತ್ರೇತಾ ಯುಗದ ಪುಣ್ಯ ಆದಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 148

कृष्णापंचदशी माघे द्वापरादिरुदीरिता । कल्पादिः स्यात्कृष्णपक्षे नभस्यस्य त्रयोदशी ॥ १४८ ॥

ಮಾಘ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಪಂಚದಶಿ (ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ) ದ್ವಾಪರ ಯುಗದ ಆದಿ ಎಂದು ಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ನಭಸ್ಯ (ಭಾದ್ರಪದ) ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ತ್ರಯೋದಶಿ ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 149

द्वादश्यूर्जे शुक्लपक्षे नवम्यच्छेश्वयुज्यपि । चेत्रे भाद्र पदे चैव तृतीया शुक्लसंज्ञिता ॥ १४९ ॥

ಊರ್ಜ (ಕಾರ್ತಿಕ) ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ ದ್ವಾದಶಿ ಶುಭವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಶ್ವಯುಜ (ಆಶ್ವಿನ) ಮಾಸದ ನವಮಿಯೂ. ಚೈತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾದ್ರಪದದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ ತೃತೀಯ ‘ಶುಕ್ಲಾ’ ಎಂದು ಶುಭವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 150

एकादशी सिता पौषे ह्याषाढेर्देशमीसिता । माघे च सप्तमी शुक्ला नभस्ये त्वसिताष्टमी 1. ॥ १५० ॥

ಪೌಷ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲ (ಸಿತಾ) ಏಕಾದಶಿ; ಆಷಾಢದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲ ದಶಮಿ; ಮಾಘದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲ ಸಪ್ತಮಿ; ಮತ್ತು ನಭಸ್ಯ (ಭಾದ್ರಪದ) ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ (ಅಸಿತಾ) ಅಷ್ಟಮಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 151

श्रावणे मास्यमावास्या फाल्गुने मासि पौर्णिमा । आषाढें कार्तिके मासि ज्यष्ठे चैत्रे च पौर्णिमा ॥ १५१ ॥

ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪೌರ್ಣಿಮೆ. ಆಷಾಢ ಮತ್ತು ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಚೈತ್ರ ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪೌರ್ಣಿಮೆ ತಿಥಿಯೇ ವಿಧೇಯವಾಗಿದೆ।

Verse 152

मन्वादयो मानवानां श्राद्धेष्वत्यंतपुण्यदा । भाद्रे कृष्णत्रयोदश्यां मघामिंदुः करे रविः ॥ १५२ ॥

ಮಾನವರಿಗೆ ಮನ್ವಾದಿ ಮೊದಲಾದ ಶ್ರಾದ್ಧಸಂಬಂಧ ಆಚರಣೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯದಾಯಕ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾದ್ರಪದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ತ್ರಯೋದಶಿಯಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರನು ಮಘಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲೂ ಸೂರ್ಯನು ಹಸ್ತ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲೂ ಇರುವ ವೇಳೆ।

Verse 153

गजच्छाया तदा ज्ञेया श्राद्धे ह्यत्यंतपुण्यदा । एकस्मिन्वासरे तिस्रस्तिथयः स्यात्तिथिक्षयः ॥ १५३ ॥

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ‘ಗಜಛಾಯಾ’ ಎಂಬ ಶುಭಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯದಾಯಕ. ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ತಿಥಿಗಳು ಬಂದರೆ ಅದನ್ನು ‘ತಿಥಿಕ್ಷಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 154

तिथिर्वारत्रये त्वेका ह्यधिका द्वे च निंदिते । सूर्यास्तमनपर्यंतं यस्मिन्वारे तु या तिथिः ॥ १५४ ॥

ಮೂರು ವಾರಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಥಿ ‘ಅಧಿಕ’ವಾಗಬಹುದು, ಎರಡು ‘ನಿಂದಿತ’ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವ ವಾರದಿನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ತಿಥಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಮಾನದವರೆಗೆ (ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ) ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೋ, ಆ ತಿಥಿಯನ್ನೇ ಆ ವಾರದಿನಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು।

Verse 155

विद्यते सा त्वखंडा स्यान्न्यूना चेत्खंडसंज्ञिता । तिथेः पंचदशो भागः क्रमात्प्रतिपदादयः ॥ १५५ ॥

ತಿಥಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇದ್ದರೆ ಅದು ‘ಅಖಂಡಾ’; ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ ‘ಖಂಡ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಿಥಿ ಚಾಂದ್ರಮಾಸದ ಹದಿನೈದನೇ ಭಾಗ; ಪ್ರತಿಪದಾ ಮೊದಲಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ।

Verse 156

क्षणसंज्ञास्तदर्द्धानि तासामर्द्धप्रमाणतः । रविः स्थिश्चरश्चन्द्र ः क्रूरोवक्रोखिलो बुधः ॥ १५६ ॥

ಆ (ಕಾಲವಿಭಾಗಗಳ) ಅರ್ಧಗಳನ್ನು ‘ಕ್ಷಣ’ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವುಗಳ ಅರ್ಧ-ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಹೇಳುವುದು—ಸೂರ್ಯ ಸ್ಥಿರ, ಚಂದ್ರ ಚರ; ಬುಧ ಕ್ರೂರ, ವಕ್ರಗಾಮಿ ಮತ್ತು ಅಸಮ ಗತಿಯವನು।

Verse 157

लघुरीज्यो मृदुः शुक्रस्तीक्ष्णो दिनकरात्मजः । अभ्यक्तो भानुवारे यः स नरः क्लेशवान्भवेत् ॥ १५७ ॥

ಗುರುವಿನ ಪ್ರಭಾವ ಲಘು, ಶುಕ್ರ ಮೃದು, ದಿನಕರಪುತ್ರ ಶನಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ. ಯಾರು ಭಾನುವಾರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ, ಆ ನರನು ಕ್ಲೇಶವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 158

ऋक्षेशे कांतिभाग्भौमे व्याधिसौभाग्यमिंदुजे । जीवे नैवं सिते हानिर्मन्दे सर्वसमृद्धयः ॥ १५८ ॥

ನಕ್ಷತ್ರಾಧಿಪತಿ ಕುಜನಾಗಿದ್ದರೆ ಕಾಂತಿ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಬುಧನಾಗಿದ್ದರೆ ರೋಗವೂ ಸೌಭಾಗ್ಯವೂ ಎರಡೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಗುರುನೊಂದಿಗೆ ಹಾಗಲ್ಲ; ಶುಕ್ರನಿಂದ ಹಾನಿ, ಶನಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮೃದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 159

लंकोदयात्स्याद्वारादिस्तस्मादूर्ध्वमधोऽपिवा । देशांतरस्वचरार्द्धनाडीभिरपरे भवेत् ॥ १५९ ॥

ಲಂಕೆಯ ಸೂರ್ಯೋದಯದಿಂದ ದ್ವಾರಕಾ ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳ ಕಾಲ ನಿರ್ಣಯವಾಗುತ್ತದೆ—ಎಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಗಿ, ಎಲ್ಲಿ ಹಿಂದಾಗಿ. ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶಾಂತರದ ಸ್ವಚರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅರ್ಧನಾಡಿಗಳಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಲೆಕ್ಕಿಸಬೇಕು।

Verse 160

बलप्रदस्य खेटस्य कर्म सिद्ध्य्ति यत्कृतम् । तत्कर्म बलहीनस्य दुःखेनापि न सिद्ध्य्ति ॥ १६० ॥

ಬಲ ನೀಡುವ ತಾಯಿತ (ಖೇಟ) ಜೊತೆಗೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಬಲಹೀನನಿಗೆ ಅದೇ ಕಾರ್ಯ, ದುಃಖದಿಂದ ಹೋರಾಡಿದರೂ, ಸಿದ್ಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 161

इंदुज्ञजीवशुक्राणां वासराः सर्वकर्मसु । फलदास्त्वितरे क्रूरे कर्मस्वभिमतप्रदाः ॥ १६१ ॥

ಚಂದ್ರ, ಬುಧ, ಗುರು, ಶುಕ್ರರ ವಾರಗಳು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶುಭಫಲ ನೀಡುವವು. ಇತರ ವಾರಗಳು ಕ್ರೂರವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಅವು ಕಠಿಣ ಅಥವಾ ಬಲಪ್ರಯೋಗದ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇಷ್ಟಫಲ ಕೊಡುತ್ತವೆ.

Verse 162

रक्तवर्णो रविश्चंद्रो गौरो भौमस्तु लोहितः । दूर्वावर्णो बुधो जीवः पीतः श्वेतस्तु भार्गवः ॥ १६२ ॥

ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರು ರಕ್ತವರ್ಣದವರು; ಮಂಗಳನು ಗೌರವರ್ಣನಾದರೂ ಲೋಹಿತಾಭನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಬುಧನು ದೂರ್ವಾ ಹುಲ್ಲಿನ ವರ್ಣದವನು; ಗುರು ಪೀತವರ್ಣ; ಶುಕ್ರ ಶ್ವೇತವರ್ಣ.

Verse 163

कृष्णः सौरिः स्ववारेषु स्वस्ववर्णक्रिया हिताः । अद्रि बाणाश्च यस्तर्कपातालवसुधाधाः ॥ १६३ ॥

ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸೌರಿ (ಶನಿ) ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಶುಭಕರರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ವೇಳೆ ಸ್ವಸ್ವ ವರ್ಣಾನುಸಾರ ವಿಧಿಸಲಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹಿತಕರ; ‘ಅದ್ರಿ’, ‘ಬಾಣ’ ಮೊದಲಾದ ಸಂಜ್ಞೆಗಳು ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 164

बाणाग्निलोचनानिह्यवेदवाहुशिलीमुखाः । त्र् येकाहयो नेत्रगोत्ररामाश्चंद्र रसर्तवः ॥ १६४ ॥

ಬಾಣಗಳು, ಅಗ್ನಿ, ನೇತ್ರಗಳು, ಪವಿತ್ರ ಉಚ್ಚಾರ, ವೇದಗಳು, ಭುಜಗಳು ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶಿಲೀಮುಖಗಳು; ತ್ರಯ, ಏಕಾಹ, ಅಶ್ವಗಳು; ನೇತ್ರ, ಗೋತ್ರ, ರಾಮರು; ಚಂದ್ರ, ರಸಗಳು, ಋತುಗಳು—ಇವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿತ ಪಾವನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 165

कुलिकाश्चोपकुलिका वारवेलास्तथा क्रमात् । प्रहरार्द्धप्रमाणास्ते विज्ञेयाः सूर्यवासरात् ॥ १६५ ॥

ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕುಲಿಕಾ, ಉಪಕುಲಿಕಾ ಮತ್ತು ವಾರವೇಳಾ ಎಂಬ ಕಾಲವಿಭಾಗಗಳು ಸೂರ್ಯವಾಸರದಿಂದ (ಸೂರ್ಯೋದಯಾಧಾರಿತ ದಿನದಿಂದ) ಎಣಿಸಿದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಅರ್ಧಪ್ರಹರ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 166

यस्मिन्वारे क्षणो वारदृष्टस्तद्वासराधिपः । आद्यः षष्ठो द्वितीयोऽस्मात्तत्षष्ठस्तु तृतीयकः ॥ १६६ ॥

ಯಾವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಾರ ದೃಶ್ಯವಾಗುವುದೋ, ಆ ದಿನದ ಅಧಿಪತಿ ಆ ವಾರಾಧಿಪತಿಯೇ. ಆ ವಾರಾಧಿಪತಿಯಿಂದ ಮೊದಲವನನ್ನು ‘ಷಷ್ಠ’ವೆಂದು ಗಣಿಸಬೇಕು; ಎರಡನೆಯವನು ಅವನಿಂದ ಷಷ್ಠ, ಮೂರನೆಯವನು ಅವನಿಂದ ಷಷ್ಠ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 167

षष्ठः षष्ठश्चेतरेषां कालहोराधिपाः स्मृताः । सार्द्धनाडीद्वयेनैव दिवा रात्रौ यथाक्रमात् ॥ १६७ ॥

ಉಳಿದವರಲ್ಲಿ ಷಷ್ಠನು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಷಷ್ಠನು—ಇವರನ್ನೇ ಕಾಲ-ಹೋರಾಧಿಪತಿಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೋರಾ ಎರಡು ನಾಡಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ನಾಡಿ (ಸಾರ್ಧ-ನಾಡೀದ್ವಯ) ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 168

वारप्रोक्ते कर्मकार्ये तद्ग्रहस्य क्षणेऽपि सन् । नक्षत्रेशाः क्रमाद्दस्रयमवह्निपितामहाः ॥ १६८ ॥

ಯಾವ ಕರ್ಮವನ್ನು ವಿಶೇಷ ವಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವಂತೆ ವಿಧಿಸಿದ್ದಾರೋ, ಆ ವಾರಗ್ರಹ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಇದ್ದರೂ, ನಕ್ಷತ್ರಾಧಿಪತಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ದಸರರು (ಅಶ್ವಿನೀದೇವತೆಗಳು), ಯಮ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 169

चंद्रे शादितिजीवाहिपितरो भगसंज्ञकः । अर्यमार्कत्वष्टृमरुच्छक्राग्निमित्रवासवः ॥ १६९ ॥

ಚಂದ್ರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಶಾ (ಶನಿ), ಆದಿತ್ಯರು, ಜೀವ (ಬೃಹಸ್ಪತಿ), ಅಹಿಗಳು (ನಾಗರು) ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು ಇದ್ದಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಭಗ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ದೇವತೆಯೂ ಇದೆ. ಅಲ್ಲೇ ಅರ್ಯಮ, ಅರ್ಕ (ಸೂರ್ಯ), ತ್ವಷ್ಟೃ, ಮರುತರು, ಚಕ್ರ, ಅಗ್ನಿಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ಕೂಡ ಉಲ್ಲೇಖಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 170

नैरृत्युदकविश्वेजगोविंदवसुतोयपाः । अजैकपादहिर्बुध्न्या पूषा चेति प्रकीर्तिताः ॥ १७० ॥

ನೈರೃತ್ಯ, ಉದಕ, ವಿಶ್ವೇಜ, ಗೋವಿಂದ, ವಸು, ತೋಯಪಾ, ಅಜೈಕಪಾದ್, ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯ, ಪೂಷಾ—ಇವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಬೇಕಾದ ನಾಮಗಳೆಂದು ಪ್ರಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 171

पूर्वात्रयं मघाह्यग्निविशाखायममूलभम् । अधोमुखं तु नवकं भानौ तत्रविधीयते ॥ १७१ ॥

ಪೂರ್ವಾ ತ್ರಯ, ಮಘಾ, (ಕೃತ್ತಿಕಾ) ಅಗ್ನಿತಾರೆ, ವಿಶಾಖಾ, ಆಯಮ, ಮೂಲ—ಇವು ‘ಅಮೂಲಭ’ (ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅಯೋಗ್ಯ) ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯಸಂಬಂಧ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ‘ಅಧೋಮುಖ’ ನವಕವೂ ಅಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ.

Verse 172

बिलप्रवेशगणितभूतसाधनलेखनम् । शिल्पकर्मकलाकूपनिक्षेपोद्धरणादि यत् ॥ १७२ ॥

ಇದರಲ್ಲಿ ಬಿಲ/ಭೂಗರ್ಭ ಮಾರ್ಗ ಪ್ರವೇಶದ ವಿದ್ಯೆ, ಗಣಿತ, ಭೂತಸಾಧನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಿ-ಉಪಾಯಗಳು, ಲೇಖನಕಲೆ, ಶಿಲ್ಪಕರ್ಮ; ಹಾಗೆಯೇ ಬಾವಿ ಮೊದಲಾದಲ್ಲಿ ಮರೆಮಾಡಿದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದಂತೆ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.

Verse 173

मित्रेन्दुत्वाष्ट्रहस्तेन्द्रा दितिभांत्याश्विवायुभम् । तिर्यङ्मुखाख्यं नवकं भानौ तत्र विधीयते ॥ १७३ ॥

ಮಿತ್ರ, ಇಂದು (ಚಂದ್ರ), ತ್ವಷ್ಟೃ, ಹಸ್ತ, ಇಂದ್ರ, ದಿತಿ, ಭಾಂತಿ, ಅಶ್ವಿನೌ, ವಾಯು—ಈ ಒಂಬತ್ತು ‘ತಿರ್ಯಙ್ಮುಖ’ ನವಕವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಸೂರ್ಯಸಂಬಂಧ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 174

हलप्रवाहगमन गंत्रीपत्रगजोष्ट्रकम् । खरगोरथनौयानालुलायहयकर्म च ॥ १७४ ॥

ಹಲಚಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ; ಗಾಡಿ/ರಥ ಹಾಗೂ ಪತ್ರ-ಉಪಕರಣಗಳ ಕೆಲಸ; ಆನೆ-ಒಂಟೆಗಳ ಪಾಲನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕತ್ತೆ ಮತ್ತು ಗೋವಿನ ಕೆಲಸ, ರಥ-ನೌಕಾ ವ್ಯವಹಾರ, ಜೂಲು/ದೋಲನ ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಉದ್ಯೋಗಗಳು—ಇವೆಲ್ಲ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 175

ब्रह्मविष्णुमहेशार्यशततारावसूत्तराः । ऊद्ध्वास्यं नवकं भानां प्रोक्तमत्र विधीयते ॥ १७५ ॥

ಇಲ್ಲಿ ಭಾನಗಳ (ನಕ್ಷತ್ರ-ದೇವತೆಗಳ) ‘ಊರ್ಧ್ವಾಸ್ಯ’ ನವಕವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ, ಆರ್ಯರು, ಶತತಾರೆಗಳು, ವಸುಗಳು, ಉತ್ತರಗಳು; ಇದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 176

नृपाभिषेकमांगल्यवारणध्वजकर्म च । प्रासादतोरणारामप्राकाराद्यं च सिद्ध्य्ति ॥ १७६ ॥

ರಾಜಾಭಿಷೇಕದ ಮಂಗಳಕರ್ಮಗಳು, ಆನೆ ಹಾಗೂ ಧ್ವಜಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಿಕರ್ಮಗಳು, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸಾದ, ತೋರಣ, ಉದ್ಯಾನ, ಪ್ರಾಕಾರ ಮೊದಲಾದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 177

स्थिरं रोहिण्युत्तराख्यं क्षिप्रं सूर्याश्विपुष्यभम् । साधारणं द्विदैवत्यं वह्निभं च प्रकीर्तितम् ॥ १७७ ॥

ರೋಹಿಣಿ ಮತ್ತು ಮೂರು ಉತ್ತರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ‘ಸ್ಥಿರ’; ಸೂರ್ಯ, ಅಶ್ವಿನಿ, ಪುಷ್ಯ ‘ಕ್ಷಿಪ್ರ’. ‘ದ್ವಿದೈವತ್ಯ’ ‘ಸಾಧಾರಣ’ ಎಂದು, ‘ವಹ್ನಿಭ’ ಕೂಡ ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 178

वस्वदित्यंवुपुष्याणि विष्णुभं चरसंज्ञितम् । मृद्विंदुमित्रचित्रांत्यमुग्रं पूर्वामघात्रिकम् ॥ १७८ ॥

ವಸುಗಳು, ಆದಿತ್ಯರು ಮತ್ತು ಪುಷ್ಯ ಸಮೂಹ; ‘ವಿಷ್ಣುಭ’ವನ್ನು ‘ಚರ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಮೃದು, ವಿಂದು, ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಾಂತ್ಯ ಸಮೂಹ; ‘ಉಗ್ರ’; ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ವಾ ಮತ್ತು ಮಘಾ ಮೊದಲಾದ ತ್ರಯ—ಇವು ವರ್ಗಗಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 179

मूलाद्रा र्हींद्र भं तीक्ष्णं स्वनामसदृशं फलम् । चित्रादित्यंबुविष्ण्वंबांत्याधिमित्रवसूडुषु ॥ १७९ ॥

ಮೂಲಾ ಮತ್ತು ಆರ್ಧ್ರಾ, ಹಾಗೆಯೇ ರ್ಹೀಂದ್ರ, ಭಂ, ತೀಕ್ಷ್ಣ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಫಲವು ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಚಿತ್ರಾ, ಆದಿತ್ಯ, ಅಂಬು, ವಿಷ್ಣು, ಅಂಬಾ, ಅಂತ್ಯ, ಆಧಿ, ಮಿತ್ರ, ವಸೂಡುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಸರಿನಂತೆ ಫಲ ದೊರಕುತ್ತದೆ।

Verse 180

समृगेज्येषु बालानां कर्णवेधक्रिया हिता । दस्रेन्द्वदितितिष्येषु करादित्रितये तथा ॥ १८० ॥

ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕರ್ಣವೇಧ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮೃಗಶೀರ್ಷ ಮತ್ತು ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿತಕರ. ಧನಿಷ್ಠಾ, ಶ್ರವಣ, ಅದಿತಿ (ಪುನರ್ವಸು), ತಿಷ್ಯ (ಪುಷ್ಯ) ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಹಸ್ತದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೂರು ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 181

गजकर्माखिलं यत्तद्विधेयं स्थिरभेषु च । वाजिकर्माखिलं कार्यं सूर्यवारे विशेषतः ॥ १८१ ॥

ಆನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ತ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರ ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು; ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ತ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾನುವಾರ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 182

चित्रावरुणवैरिंचत्र् युत्तरासु गमागमम् । दर्शाष्टम्यां चतुर्दश्यां पशूनां न कदाचन ॥ १८२ ॥

ಚಿತ್ರಾ, ವರುಣ, ವೈರಿಂಚ ಎಂಬ ಯೋಗ/ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರಾಯಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಬರುವುದು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು; ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ, ಅಷ್ಟಮಿ, ಚತುರ್ದಶಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಶುಗಳನ್ನು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಎಂದಿಗೂ ಬೇಡ।

Verse 183

मृदुध्रुवक्षिप्रचरविशाखापितृभेषु च । हलप्रवाहं प्रथमं विदध्यान्मूलभे वृषैः ॥ १८३ ॥

ಮೃದು, ಧ್ರುವ, ಕ್ಷಿಪ್ರ, ಚರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವಿಶಾಖಾ ಮತ್ತು ಪಿತೃ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ‘ಹಲ-ಪ್ರವಾಹ’ (ಉಳುವಿಕೆ/ಗರಿ ಎಳೆಯುವುದು) ಮಾಡಬೇಕು; ಮೂಲ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಎತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 184

हलादौ वृषनाशाय भत्रयं सूर्यमुक्तभात् । अग्रे वृद्ध्यै त्रयं लक्ष्म्यै सौम्यपार्श्वे च पंचकम् ॥ १८४ ॥

‘ಹ’ಕಾರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸುವ ಮೂರು (ವಿನ್ಯಾಸಗಳು) ವೃಷ-ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಸೂರ್ಯನ ಮುಕ್ತ-ಪ್ರಭೆಯ ವಿಧಾನದಂತೆ—ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಮೂರು, ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ (ವಿನ್ಯಾಸ), ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಐದು (ವಿನ್ಯಾಸಗಳು) ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 185

शूलत्रयेपि नवकं मरणाय च पंचकम् । श्रियै पुष्ट्यै त्रयं श्रेष्ठं स्याच्चक्रे लांगलाह्वये ॥ १८५ ॥

ತ್ರಿಶೂಲದ ಮೂರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮರಣಕ್ಕಾಗಿ ನವಕ (ಒಂಬತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ) ಮತ್ತು ಪಂಚಕ (ಐದು ವಿನ್ಯಾಸ) ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಶ್ರೀ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಟಿಗಾಗಿ ತ್ರಯ (ಮೂರು ವಿನ್ಯಾಸ) ಶ್ರೇಷ್ಠ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ‘ಲಾಂಗಲ’ ಎಂಬ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ।

Verse 186

मृदुध्रुवक्षिप्रभेषु पितृवायुवसूडुषु । समूलभेषु बीजोप्तिरत्युत्कृष्टफलप्रदा ॥ १८६ ॥

ಮೃದು, ಧ್ರುವ, ಕ್ಷಿಪ್ರ ಹಾಗೂ ಭೇಷ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಿತೃ, ವಾಯು ಮತ್ತು ವಸು-ಸಂಬಂಧಿತ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ‘ಸಮೂಲ’ ನಕ್ಷತ್ರವಿದ್ದಾಗ—ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವುದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 187

भवेद्भत्रितयं मूर्ध्नि धान्यनाशाय राहुभात् । गले त्रयं कज्जलाय वृद्ध्यै च द्वादशोदरे ॥ १८७ ॥

ರಾಹುವಿನ ಪೀಡೆಯಿಂದ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಗುರುತುಗಳು ಕಂಡರೆ ಧಾನ್ಯನಾಶದ ಸೂಚನೆ. ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಇದ್ದರೆ ಕಾಜಲಿನಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗುವುದು; ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಇದ್ದರೆ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸೂಚಕ।

Verse 188

निस्तंडुलत्वं लांगूले भवतु ष्टयभीतिदम् । नाभौ वह्निः पचकं यद्बजोप्ताविति चिंतयेत् ॥ १८८ ॥

ಇಂತೆ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು—“ಬಾಲದಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಲಿ; ಅದು ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಭಯಕಾರಣವಾಗಲಿ; ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಚಕ ಅಗ್ನಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ”—ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವಾಗ ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು।

Verse 189

स्थिरेष्वदितिसार्पांत्यपितृमारुतभेषु च । न कुर्याद्रो गमुक्तस्य स्नानमाहींदुशुक्रयोः ॥ १८९ ॥

ಸ್ಥಿರ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಅದಿತಿ, ಸರ್ಪ, ಅಂತ್ಯ, ಪಿತೃ, ಮಾರುತ (ವಾಯು) ಮತ್ತು ಭೇಷ-ಸಂಬಂಧಿತ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗಮುಕ್ತನ ವಿಧಿಸ್ನಾನ ಮಾಡಬಾರದು; ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡಬಾರದು।

Verse 190

उत्तरात्रयमैतेन्द्र वसुवारुणभेषु च । पुष्यार्कपौष्णधिष्ण्येषु नृत्यारंभः प्रशस्यते ॥ १९० ॥

ಉತ್ತರಾತ್ರಯದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಐತೇಂದ್ರ, ವಸು, ವಾರುಣ, ಭೇಷ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಪುಷ್ಯ, ಅರ್ಕ, ಪೌಷ್ಣ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಾರಂಭವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಸ್ತ ಹಾಗೂ ಶುಭವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 191

पूर्वार्द्धयुंजि षड्भानि पौष्णभादुदभात्ततः । मध्ययुंजि द्वादशर्क्षाणीन्द्र भान्नवभानि च ॥ १९१ ॥

ಪುಷ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ-ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ನಿಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. ಮಧ್ಯ-ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಮತ್ತು ಇಂದ್ರ-ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಒಂಬತ್ತು ತಾರಾ-ಗುಂಪುಗಳು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿವೆ॥

Verse 192

परार्द्धयुंजि क्रमशः संप्रीतिर्दम्पतेर्मिथः । जघन्यास्तोयपाद्रा र्हिपवनांतकनाकपाः ॥ १९२ ॥

ಕ್ರಮವಾಗಿ ‘ಪರಾರ್ಧ’ ಎಂಬ ಪ್ರಮಾಣವು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿಯ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಯೂ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣಗಳು—ನೀರು, ಪಾದ (ಹೆಜ್ಜೆ), ‘ದ್ರಾ’, ‘ಅರ್ಹಿ’, ಗಾಳಿ, ಅಂತಕ (ಮರಣ), ಚಿನ್ನ, ಮತ್ತು ‘ಕಾಪ’॥

Verse 193

क्रमादितिद्विदैवत्या बृहत्ताराः पराः समाः । तासां प्रमाणघटिकास्त्रिंशन्नवतिद्यष्टयः ॥ १९३ ॥

ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಥಿಯ ದ್ವಿದೈವತ್ಯ-ಗಣನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ‘ಬೃಹತ್ತಾರಾ’ ವರ್ಷಗಳು ಉನ್ನತ (ಪರ) ವರ್ಷಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ-ಘಟಿಕೆಗಳು ಮೂವತ್ತು, ತೊಂಬತ್ತು, ಮತ್ತು ಎಂಟು॥

Verse 194

क्रमादभ्युदिते चंद्रे नयत्यर्घसमानि च । अश्वग्रींद्वीज्यनैरृत्यत्वाष्ट्रजत्त्युराभवाः ॥ १९४ ॥

ಚಂದ್ರನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉದಯಿಸುವಾಗ ಅದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅರ್ಘ್ಯ-ಸಮರ್ಪಣೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಗ್ರೀ, ದ್ವೀಜ್ಯ, ನೈರೃತ್ಯ, ತ್ವಾಷ್ಟ್ರ, ಜತ್ತ್ಯು, ರಾಭವ ಮೊದಲಾದ ವಿಭಾಗಗಳು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ॥

Verse 195

पितृद्विदैववस्वाख्यास्ताराः स्युः कुलसंज्ञिकाः । धातृज्येष्ठादितिस्वातीपौष्णार्कहरिदेवताः ॥ १९५ ॥

ಪಿತೃ, ದ್ವಿದೈವ, ವಸು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ತಾರೆಗಳು ‘ಕುಲ-ಸಂಜ್ಞೆ’ಯುಳ್ಳವೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅವುಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಗಳು—ಜ್ಯೇಷ್ಠೆಗೆ ಧಾತೃ, ಸ್ವಾತಿಗೆ ಅದಿತಿ, ಪೌಷ್ಣಕ್ಕೆ ಪೂಷನ್, ಆರ್ಕಕ್ಕೆ ಅರ್ಕ (ಸೂರ್ಯ), ಹರಿದೇವತಕ್ಕೆ ಹರಿ॥

Verse 196

अजाह्यंत्यकभौजंगताराश्चैवाकुलाह्वयाः । शेषाः कुलाकुलास्तारास्तासां मध्ये कुलोडुषु ॥ १९६ ॥

ಅಜಾಹ್ಯಂತೀ ಮತ್ತು ಅಕಭೌಜಂಗ ಎಂಬ ತಾರೆಗಳು ‘ಆಕುಲಾ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಉಳಿದ ತಾರೆಗಳು ‘ಕುಲ’ ಹಾಗೂ ‘ಅಕುಲ’ ಎಂಬ ಎರಡೂ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ‘ಕುಲ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಣಗಳು ಇವೆ.

Verse 197

प्रयाति यदि भूपालस्तदाप्नोति पराजयम् । भेषूपकुलसंज्ञेषु जयमाप्नोति निश्चितम् ॥ १९७ ॥

ರಾಜನು ‘ಭೂಪಾಲ’ ಎಂಬ ಶಕುನಸೂಚನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಟರೆ ಪರಾಜಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ‘ಭೇಷೂಪಕುಲ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶಕುನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಜಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 198

संधिर्वापि तयोः साम्यं कुलाकुलगणोडुषु । अर्कार्किभौमवारे चेद्भद्रा या विषमांघ्रिभम् ॥ १९८ ॥

ಕುಲ–ಅಕುಲ ಗಣ ಹಾಗೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡರ ಸಂಧಿ ಅಥವಾ ಸಮ್ಯತೆ ಉಂಟಾದರೆ, ಅದು ಭಾನುವಾರ, ಶನಿವಾರ ಅಥವಾ ಮಂಗಳವಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆ ಭದ್ರೆಯನ್ನು ‘ವಿಷಮಾಂಗ್ರೀ’ (ಅಸಮ ಪಾದವಂತಿ) ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನಿಷ್ಟಕರವೆಂದು ಗಣ್ಯ.

Verse 199

त्रिपुष्करं त्रिगुणदं द्विगुणं यमलाहिभम् । दद्यात्तद्दोषनाशाय गोत्रयं मूल्यमेव वा ॥ १९९ ॥

ಆ ದೋಷನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ತ್ರಿಪುಷ್ಕರ, ತ್ರಿಗುಣದ, ದ್ವಿಗುಣ ಮತ್ತು ಯಮಲಾಹಿಭಂ ಇವುಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು. ಇಲ್ಲವೇ ಮೂರು ಹಸುಗಳನ್ನು, ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಸಮಮೌಲ್ಯವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 200

द्विपुष्करे द्वयं दद्यान्न दोषस्त्वृक्षभोऽपि वा । क्रूरविद्धो युतो वापि पुष्यो यदि बलान्विर्तः 1. ॥ २०० ॥

ದ್ವಿಪುಷ್ಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗುಣ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು—ಅಲ್ಲಿ ದೋಷವಿಲ್ಲ. ನಕ್ಷತ್ರ ವೃಷಭವಾಗಿದ್ದರೂ, ಕ್ರೂರಗ್ರಹದಿಂದ ವಿಧ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ; ಪುಷ್ಯ ಬಲವಂತವಾಗಿದ್ದರೆ ದಾನಕರ್ಮ ದೋಷರಹಿತವಾಗುತ್ತದೆ.