Adhyaya 76: The Sixth Manvantara: Cakshusha Manu, the Child-Snatcher, and the Problem of Kinship

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे रैवतमन्वन्तरे पञ्चसप्ततितमोऽध्यायः । षट्सप्ततितमोऽध्यायः— ७६ । मार्कण्डेय उवाच— इत्येतत् कथितं तुभ्यं पञ्च मन्वन्तरं तव । चाक्षुषस्य मनोः षष्ठं श्रोतामिदमन्तरम् ॥

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಾರ್ಕಂಡೇಯಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ರೈವತ-ಮನ್ವಂತರದ ಎಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ಎಪ್ಪತ್ತಾರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಐದು ಮನ್ವಂತರಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆನು; ಈಗ ಆರನೆಯ ಕಾಲವಾದ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುವಿನ ಮನ್ವಂತರವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 2

अन्यजन्मनि जातो 'सौ चाक्षुषः परमेṣ्ठिनः । चाक्षुषत्वमतस्तस्य जन्मन्यस्मिन्नपि द्विज ॥

ಮತ್ತೊಂದು ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪರಮೇಷ್ಠಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ ‘ಚಾಕ್ಷುಷ’ನೆಂದು ಜನ್ಮಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದ್ವಿಜ, ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನಿಗೆ ‘ಚಾಕ್ಷುಷತ್ವ’ ಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ.

Verse 3

जातं माता निजोत्सङ्गे स्थितमुल्लाप्य तं पुनः । परिष्वजति हार्देन पुनरुल्लापयत्यथ ॥

ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ತಾಯಿ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಮರುಮರು ಲಾಲಿಸಿ, ಹೃದಯಪೂರ್ವಕ ಸ्नेಹದಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಆಟವಾಗಿ ಅವನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದಳು.

Verse 4

जातिस्मरः स जातो वै मातुरुत्सङ्गमास्थितः । जहास तं तदा माता संक्रुद्धा वाक्यमब्रवीत् ॥

ಆ ಮಗು ನಿಜಕ್ಕೂ ಜಾತಿಸ್ಮರನು. ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕೂತಿದ್ದ ಅವನು ನಗಿದನು; ಆಗ ತಾಯಿ ಕೋಪಗೊಂಡು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು.

Verse 5

भीतास्मि किमिदं वत्स ! हासो यद्वदने तव । अकालबोधः सञ्जातः कच्चित् पश्यसि शोभनम् ॥

“ನನಗೆ ಭಯವಾಗುತ್ತಿದೆ—ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ಮುಖದಲ್ಲಿರುವ ಈ ನಗು ಏನು? ಅಕಾಲದ ಯಾವುದೋ ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಯಿತೇ? ನೀನು ಯಾವುದಾದರೂ ಅಶುಭವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ?”

Verse 6

पुत्र उवाच मामत्तुमिच्छति पुरो मार्जारी किम न पश्यसि । अन्तर्धानगता चेयं द्वितीया जातहारिणी ॥

ಮಗನು ಹೇಳಿದನು—“ಮುಂದೆ ನಿಂತಿರುವ ಬೆಕ್ಕು ನನ್ನನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಬಯಸುತ್ತಿದೆ—ನಿನಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲವೇ? ಮತ್ತು ಈ ಎರಡನೆಯದು, ಮಗು-ಅಪಹಾರಿಣಿ, ಅಡಗಿಕೊಂಡು ಕಾಣದಂತಾಗಿದೆ.”

Verse 7

पुत्रप्रीत्या च भवती सहार्दा मामवेक्षती । उल्लाप्योल्लाप्य बहुशः परिष्वजति मां यतः ॥

ನೀನು ಕೂಡ ಪುತ್ರಸ್ನೇಹದಿಂದ ನನ್ನತ್ತ ಮೃದು ಅನುರಾಗದಿಂದ ನೋಡುವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಮರುಮರು ಸಿಹಿಯಾಗಿ ಮಾತಾಡಿ, ಮರುಮರು ನನ್ನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸುತ್ತೀಯೆ।

Verse 8

उद्भूतपुलका स्नेहसम्भवास्त्राविलेक्षणा । ततो ममागतो हासः शृणु चाप्यत्र कारणम् ॥

ಸ್ನೇಹದಿಂದ ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚ ಉಂಟಾಗಿ ಕಣ್ಣುಗಳು ತೇವಗೊಂಡವು; ಆಗ ನನಗೆ ನಗು ಬಂತು—ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳು।

Verse 9

स्वार्थे प्रसक्ता मार्जारी प्रसक्तं मामवेक्षते । तथान्तर्धानगा चैव द्वितीया जातहारिणी ॥

ತನ್ನ ಸ್ವಹಿತದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ಆ ಬೆಕ್ಕು ನನ್ನನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡನೆಯದು, ಶಿಶು-ಅಪಹಾರಿಣಿ, ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 10

स्वार्थाय स्निग्धहृदया यथैवैते ममोपरि । प्रवृत्ते स्वार्थमास्थाय तथैव प्रतिभासि मे ॥

ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಮೃದುಹೃದಯರಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನೀನೂ ನನಗೆ ಸ್ವಾರ್ಥಪರನಾಗಿಯೇ ಕಾಣುತ್ತೀಯೆ।

Verse 11

किन्तु मदुपभोगाय मार्जारी जातहारिणी । त्वन्तु क्रमेणोपभोग्यं मत्तः फलमभीप्ससि ॥

ಆ ಬೆಕ್ಕು ಮತ್ತು ಶಿಶು-ಅಪಹಾರಿಣಿ ನನ್ನನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಭೋಗಿಸಲು (ಬಳಸಲು) ಬಯಸುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ‘ಫಲ’ವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ—ಅದು ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲ್ಪಡುವುದು।

Verse 12

न मां जानासि कोऽप्येष न चैवापकृतं मया । सङ्गतं नातिकालीनाṃ पञ्चसप्तदिनात्मकम् ॥

ನಾನು ಯಾರೆಂದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ನಾನು ನಿನಗೆ ಯಾವ ಹಾನಿಯನ್ನೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಒಡನಾಟವು ದೀರ್ಘಕಾಲದದ್ದಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಐದು ಅಥವಾ ಏಳು ದಿನಗಳದ್ದು.

Verse 13

तथापि स्तृह्यसे सास्त्रां परिष्वजसि चाप्यति । तातेतिवत्स ! भद्रेति निर्व्यलीकं ब्रवीषि माम् ॥

ಆದರೂ ನೀನು ನನಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತೀಯೆ ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯೆ; 'ಮಗು', 'ವತ್ಸ', 'ಒಳ್ಳೆಯವಳೇ' ಎಂದು ಕಪಟವಿಲ್ಲದೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀಯೆ.

Verse 14

मातोवाच न त्वाहमुपकारार्थं वत्स ! प्रीत्या परिष्वजे । न चेदेतद्भवत्प्रीत्यै परित्यक्तास्म्यहं त्वया ॥

ತಾಯಿ ಹೇಳಿದಳು: "ಮಗು, ನಾನು ಯಾವುದೋ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ; ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಇದು ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದೇನೆ."

Verse 15

स्वार्थो मया परित्यक्तो यस्त्वत्तो मे भविष्यति । इत्युक्त्वा सा तमुत्सृज्य निष्क्रान्ता सूतिकागृहात् ॥

"ನಿನ್ನಿಂದ ನನಗೆ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಯಾವುದೇ ವೈಯक्तिक ಲಾಭವನ್ನು ನಾನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ." ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೆರಿಗೆ ಕೋಣೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋದಳು.

Verse 16

जडाङ्गबाह्यकरणं शुद्धान्तः करणात्मकम् । जहारा तं परित्यक्तं सा तदा जातहारिणी ॥

ಆಗ ಆ ಜಾತಹಾರಿಣಿಯು ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮಗುವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋದಳು—ಅವನ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಇನ್ನೂ ಜಡವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೂ ಅವನ ಅಂತಃಕರಣವು ಶುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.

Verse 17

सा हृत्वा तं तदा बालं विक्रान्तस्य महीभृतः । प्रसूतपत्नीशयने न्यस्य तस्याददे सुतम् ॥

ಆ ಶಿಶುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಈಗಷ್ಟೇ ಪ್ರಸವಿಸಿದ ವಿಕ್ರಾಂತ ರಾಜನ ಪತ್ನಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ನಂತರ ಆ ರಾಜನ ಮಗನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿತು।

Verse 18

तमप्यन्यगृहे नीत्वा गृहीत्वा तस्य चात्मजम् । तृतीयं भक्षयामास सा क्रमाज्जातहारिणी ॥

ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು, ಆ ಗೃಹಸ್ಥನ ಶಿಶುವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಜಾತಹಾರಿಣಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಮೂರನೆಯ ಶಿಶುವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿತು।

Verse 19

हृत्वा हृत्वा तृतीयन्तु भक्षयत्यतिनिर्घृणा । करोत्यानुदिनं सा नु परिवर्तन्तथान्ययोः ॥

ಅವಳು ಮರುಮರು ಕದಿಯುತ್ತಿದ್ದಳು; ಮೂರನೆಯವನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಹೀಗೆ ಅವಳು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು; ಉಳಿದ ಇಬ್ಬರು ಮನೆಮನೆಗೆ ವಿನಿಮಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 20

विक्रान्तोऽपि ततस्तस्य सुतस्यैव महीपतिः । कारयामास संस्कारान् राजन्यस्य भवन्ति ये ॥

ನಂತರ ವಿಕ್ರಾಂತ ರಾಜನು ಅವನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತನ್ನ ಮಗನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 21

आनन्देति च नामास्य पिता चक्रे विधानतः । मुदा परमया युक्तो विक्रान्तः स नराधिपः ॥

ಅವನ ತಂದೆ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ‘ಆನಂದ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟನು. ಆ ನರಾಧಿಪ ವಿಕ್ರಾಂತ ರಾಜನು ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿಬಿಟ್ಟನು।

Verse 22

कृतोपनयनं तन्तु गुरुराह कुमारकम् । जनन्याः प्रागुपस्थानं क्रियताञ्चाभिवादनम् ॥

ಬಾಲಕನ ಉಪನಯನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ನಂತರ ಗುರುವು ಯುವಕನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು— “ಮೊದಲು ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸು।”

Verse 23

स गुरोस्तद्वचः श्रुत्वा विहस्यैवमथाब्रवीत् । वन्द्या मे कतमा माता जननी पालनī नु किम् ॥

ಗುರುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದನು— “ನಾನು ಯಾವ ತಾಯಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲಿ— ಜನ್ಮತಾಯಿಗೇ, ಅಥವಾ ನನ್ನನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಿದ ತಾಯಿಗೇ?”

Verse 24

गुरुरुवाच न त्वियं ते महाभाग ! जनयित्री ऋथात्मजा । विक्रान्तस्याग्रमहिषी हैमिनी नाम नामतः ॥

ಗುರು ಹೇಳಿದರು— “ಭಾಗ್ಯವಂತನೇ, ಇವಳು ನಿನ್ನ ಜನ್ಮತಾಯಿ ಅಲ್ಲ. ಇವಳು ರೂಥಾಳ ಮಗಳು; ವಿಕ್ರಾಂತನ ಮುಖ್ಯ ಮಹಿಷಿ, ‘ಹೈಮಿನೀ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು.”

Verse 25

आनन्द उवाच इयं जनित्री चैत्रस्य विशालग्रामवासिनः । विप्राग्र्यबोधपुत्रस्य योऽस्यां जातोऽन्यतो वचम् ॥

ಆನಂದನು ಹೇಳಿದನು— “ಇವಳು ‘ವಿಶಾಲ’ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಚೈತ್ರನ ಜನ್ಮತಾಯಿ; ಚೈತ್ರನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಬೋಧನ ಪುತ್ರ. ಇದು ಬೇರೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?”

Verse 26

गुरुरुवाच कुतस्त्वं कथयानन्द ! चैत्रः को वा त्वयोच्यते । सङ्कटं महदाभाति क्व जातोऽत्र ब्रवीषि किम् ॥

ಗುರು ಹೇಳಿದರು— “ಆನಂದ, ನೀನು ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಿಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೀಯ? ನೀನು ಹೇಳುವ ‘ಚೈತ್ರ’ ಯಾರು? ಮಹಾ ಅಪಾಯ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ— ನೀನು ಎಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೀಯ? ನಿಜವಾಗಿ ನೀನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೀಯ?”

Verse 27

आनन्द उवाच जातोऽहमवनीन्द्रस्य क्षत्रियस्य गृहे द्विज । तत्पत्न्यां गिरिभद्रायामाददे जातहारिणी ॥

ಆನಂದನು ಹೇಳಿದನು— ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನಾನು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ರಾಜನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದೆ. ಅವನ ಪತ್ನಿ ಗಿರಿಭದ್ರೆಯ ಬಳಿಯಿಂದ ಶಿಶು-ಅಪಹಾರಿಣಿಯಾದ ಸ್ತ್ರೀ ನನ್ನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದಳು.

Verse 28

तयात्र मुक्तो हैमिन्या गृहीत्वा च सुतञ्च सा । बोधस्य द्विजमुख्यस्य गृहे नीतवती पुनः ॥

ಆ ಶಿಶು-ಅಪಹಾರಿಣಿ ನನ್ನನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹೈಮಿನೀ ನನ್ನನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ಅವಳು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನೂ ಜೊತೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದ ಬೋಧನ ಮನೆಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ತಂದಳು.

Verse 29

भक्षयामास च सुतं तस्य बोधद्विजन्मनः । स तत्र द्विजसंस्कारैः संस्कृतो हैमिनीसुतः ॥

ಮತ್ತು ಆ ಶಿಶು-ಅಪಹಾರಿಣಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಬೋಧನ ಮಗನನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿದಳು. ನಂತರ ನಾನು—ಹೈಮಿನಿಯ (ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ) ಮಗನಾಗಿ—ಅಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜ-ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತನಾಗಿ/ದೀಕ್ಷಿತನಾಗಿ ಬೆಳೆದೆನು.

Verse 30

वयमत्‍र महाभाग ! संस्कृता गुरुना त्वया । मया तव वचः कार्यमुपैमी कतमां गुरो ॥

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ನನ್ನ ಗುರುವಾದ ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಉಪನಯನ/ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು—ಆದರೆ ಓ ಗುರು, ನಾನು ಯಾವ (ತಾಯಿಯ) ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು?

Verse 31

गुरुरुवाच अतीव गहनं वत्स ! सङ्कटं महदागतम् । न वेद्मि किञ्चिन्मोहेन भ्रमन्तीव हि बुद्धयः ॥

ಗುರು ಹೇಳಿದರು— ವತ್ಸ, ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಮಹಾ ಸಂಕಟ ಬಂದಿದೆ. ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು; ಮೋಹದಿಂದ ಚಿಂತನೆಗಳು ಸುತ್ತುತ್ತಿವೆ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 32

आनन्द उवाच मोहस्यावसरः कोऽत्र जगत्येवं व्यवस्थिते । कः कस्य पुत्रो विप्रर्षे ! को वा कस्य नु बान्धवः ॥

ಆನಂದನು ಹೇಳಿದನು—ಲೋಕವು ಹೀಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವಾಗ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವೇನು? ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯಾರ ಮಗ, ಯಾರು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರ ಬಂಧು?

Verse 33

आरभ्य जन्मनो नॄणां सम्बन्धित्वमुपैति यः । अन्ये सम्बन्धिनो विप्र ! मृत्युना सन्निवर्तिताः ॥

ಜನನ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಜನರಲ್ಲಿ ‘ಬಂಧುತ್ವ’ ಎಂಬ ಸಂಬಂಧ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಇತರ ಎಲ್ಲ ಸಂಬಂಧಗಳೂ ಮರಣದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಡಿದುಹೋಗುತ್ತವೆ.

Verse 34

अत्रापि जातस्य सतः सम्बन्धो योऽस्य बान्धवैः । सोऽप्यस्तङ्गते देहे प्रयात्येषोऽखिलक्रमः ॥

ಇಲ್ಲಿಯೂ ಜನಿಸಿ ಬದುಕಿರುವವನಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವಜನರೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಬಂಧ—ದೇಹ ಅಸ್ತಮಿಸಿದಾಗ (ನಾಶವಾದಾಗ) ಅದೂ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸಮಸ್ತ ವಸ್ತುಗಳ ಕ್ರಮ.

Verse 35

अतो ब्रवीमि संसारे वसतः को न बान्धवः । को वापि सततं बन्धुः किं वो विभ्राम्यते मतिः ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನಿಗೆ ಯಾರು (ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ) ಬಂಧು ಅಲ್ಲ? ಮತ್ತು ಯಾರು ನಿಜವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತ ಬಂಧು? ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಏಕೆ ಮರುಳಾಗುತ್ತದೆ?

Verse 36

पितृद्वयं मया प्राप्तमस्मिन्नेव हि जन्मनि । मातृद्वयञ्च किञ्चित्रं यदन्यद् देहसम्भवे ॥

ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲೇ ನನಗೆ ಇಬ್ಬರು ತಂದೆಯರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ತಾಯಿಯರೂ ದೊರಕಿದರು—ಅಹೋ, ಎಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರ! ಹಾಗೆಯೇ ದೇಹಧಾರಣೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಇತರ ಎಲ್ಲವೂ ಇದೇ ರೀತಿಯದು.

Verse 37

सोऽहं तपः करिष्यामि त्वया यो ह्यस्य भूपतेः । विशालग्रामतः पुत्रश्चैत्र आनीयतामिह ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಈ ರಾಜನ ಪುತ್ರ ಚೈತ್ರನನ್ನು—ವಿಶಾಲಗ್ರಾಮದಿಂದ ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತನ್ನಿರಿ.

Verse 38

मार्कण्डेय उवाच ततः स विस्मितो राजा सभार्यः सह बन्धुभिः । तस्मान्निवर्त्य ममतामनुमेने वनाय तम् ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಆಗ ರಾಜನು ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು, ‘ನನ್ನದು’ ಎಂಬ ಮಮತೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು.

Verse 39

चैत्रमानीय तनयं राज्ययोग्यं चकार सः । सम्मान्य ब्राह्मणं येन पुत्रबुद्ध्या स पालितः ॥

ಪುತ್ರ ಚೈತ್ರನನ್ನು ಕರೆತಂದು ಅವನನ್ನು ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು; ಮತ್ತು ‘ಇವನು ನನ್ನ ಮಗ’ ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದನು.

Verse 40

सोऽप्यानन्दस्तपस्तेपे बाल एव महावने । कर्मणां क्षुपणार्थाय विमुक्तेः परिपन्थिनाम् ॥

ಆ ಆನಂದನೂ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಮಹಾ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಕರ್ಮಗಳ ಕ್ಷಯಕ್ಕಾಗಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 41

तपस्यन्तं ततस्तञ्च प्राह देवः प्रजापतिः । किमर्थं तप्यसे वत्स ! तपस्तीव्रं वदस्व तत् ॥

ಅವನು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದಾಗ ದೇವ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—‘ಪ್ರಿಯ ಬಾಲಕಾ! ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಈ ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೀಯ? ನನಗೆ ಹೇಳು.’

Verse 42

आनन्द उवाच आत्मनः शुद्धिकामोऽहं करोमि भगवन्स्तपः । बन्धाय मम कर्माणि यानि तत्क्षपणोन्मुखः ॥

ಆನಂದನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಭಗವನ್! ನನ್ನ ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸಿ ನಾನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಬಂಧನಕಾರಣವಾದ ನನ್ನ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ನಿಯತಚಿತ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ।

Verse 43

ब्रह्मोवाच क्षीणाधिकारो भवति मुक्तियोग्यो न कर्मवान् । सत्त्वाधिकारवान् मुक्तिमवाप्स्यति ततो भवान् ॥

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಯಾರ ಅಧಿಕಾರ (ಅಧಿಕಾರಭೋಗ) ಕ್ಷಯಗೊಂಡಿದೆಯೋ ಅವನೇ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನು; ಕರ್ಮಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತನಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸತ್ತ್ವಾಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವವನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನೂ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ।

Verse 44

भवता मनुना भाव्यं षष्ठेन व्रज तत्कुरु । अलन्ते तपसा तस्मिन् कृते मुक्तिमवाप्स्यसि ॥

ನೀನು ಆರನೆಯ ಮನು ಆಗಬೇಕು—ಹೋಗಿ ಆ ಧರ್ಮಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು. ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಸಾಕಾಗಿದೆ; ಆ ಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣವಾದ ಮೇಲೆ ನೀನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ।

Verse 45

मार्कण्डेय उवाच इत्युक्तो ब्रह्मणा सोऽपि तथेत्युक्त्वा महामतिः । तत्कर्माभिमुखो यातस्तपसो विरराम ह ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೀಗೆ ಸಂಬೋಧಿಸಿದಾಗ ಆ ಮಹಾಮನಸ್ಸು “ಏವಮಸ್ತು” ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿ, ನಿಯೋಜಿತ ಕಾರ್ಯದತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿ ತನ್ನ ತಪಸ್ಸನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು।

Verse 46

चाक्षुषेत्याह तं ब्रह्मा तपसो विनिवर्तयन् । पूर्वनाम्ना बभूवाथ प्रख्यातश्चाक्षुषो मनुः ॥

ಅವನನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನನ್ನು “ಚಾಕ್ಷುಷ” ಎಂದು ಕರೆಯಿದನು; ನಂತರ ಆ ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಅವನು “ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನು” ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು।

Verse 47

उपयेमे विदर्भां स सुतामुग्रस्य भूभृतः । तस्याञ्चोत्पादयामास पुत्रान् प्रख्यातविक्रमान् ॥

ಅವನು ರಾಜ ಉಗ್ರನ ಪುತ್ರಿ ವಿದರ್ಭೆಯನ್ನು ವಿವಾಹಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅವಳಿಂದ ಪರಾಕ್ರಮಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಪುತ್ರರನ್ನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 48

तस्य मन्वन्तरेशस्य येऽन्तरे त्रिदशा द्विज । ये चर्षयस्तथैवेन्द्रो ये सुताश्चास्य तान् शृणु ॥

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಕೇಳು—ಆ ಮನ್ವಂತರಾಧಿಪತಿಯ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೇವರುಗಳು, ಯಾವ ಋಷಿಗಳು, ಯಾರು ಇಂದ್ರನು, ಮತ್ತು ಅವನ ಪುತ್ರರು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು.

Verse 49

आप्या नाम सुरास्तत्र तेषामेकोऽष्टको गणः । प्रख्यातकर्मणां विप्र यज्ञे हव्यभुजामयम् ॥

ಅಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳನ್ನು ‘ಆಪ್ಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಅವರಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಮಂದಿಯ ಒಂದು ಗಣವಿತ್ತು. ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಇವರೆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಭುಂಜಿಸುವವರು.

Verse 50

प्रख्यातबलवीर्याणां प्रभामण्डलदुर्दृशाम् । द्वितीयश्च प्रसूताख्यो देवानामष्टको गणः ॥

ಬಲ-ವೀರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ತೇಜೋಮಂಡಲಗಳಿಂದ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ದುರ್ಬೋಧರಾಗಿರುವ—ಎಂಟು ದೇವರ ಎರಡನೇ ಗಣವೂ ಇದೆ; ಅದನ್ನು ‘ಪ್ರಸೂತ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 51

तथैवाष्टक एवाऽन्यो भव्याख्यो देवतागणः । चतुर्थश्च गणस्तत्र यूथगाख्यस्तथाष्टकः ॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ‘ಭವ್ಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎಂಟು ದೇವತೆಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ಗಣವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಎಂಟು ಮಂದಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಗಣವೂ ಇದೆ, ಅದು ‘ಯೂಥಗ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 52

लेखसंज्ञास्तथैवान्ये तत्र मन्वन्तरे द्विज । पञ्चमे च गणे देवास्तत्संज्ञा ह्यमृताशिनः ॥

ಹೇ ದ್ವಿಜನೇ! ಆ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ‘ಲೇಖ’ರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರರೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಐದನೇ ಗಣದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಅದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಅಮೃತಭೋಜಿಗಳು—ಅಮರರು.

Verse 53

शतं क्रतूनामाहृत्य यस्तेषामधिपोऽभवत् । मनोजवस्तथैवेन्द्रः संख्यातो यज्ञभागभुक् ॥

ನೂರು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಸಂಪನ್ನಗೊಳಿಸಿ ಅವನು ಅವರ ಅಧಿಪತಿಯಾದನು. ಆ ಇಂದ್ರನು ‘ಮನೋಜವ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದನು; ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ಭೋಗಿಸುವವನು.

Verse 54

सुमेधा विरजाश्चैव हविष्मानुन्नतो मधुः । अतिनामा सहिष्णुश्च सप्तासन्निति चर्षयः ॥

ಸುಮೇಧಾ, ವಿರಜಾ, ಹವಿಷ್ಮಾನ್, ಉನ್ನತ, ಮಧು, ಅತಿನಾಮಾ ಮತ್ತು ಸಹಿಷ್ಣು—ಇವರು ಏಳು ಋಷಿಗಳು.

Verse 55

ऊरु-पुरु-शतद्युम्नप्रमुखाः सुमहाबलाः । चाक्षुषस्य मनोः पुत्राः पृथिवीपतयोऽभवन् ॥

ಉರು, ಪುರು, ಶತದ್ಯುಮ್ನ ಮೊದಲಾದ ಮಹಾಬಲಿಗಳು ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುವಿನ ಪುತ್ರರು; ಅವರು ಭೂಮಿಯ ಅಧಿಪತಿಗಳು (ರಾಜರು) ಆದರು.

Verse 56

एतत्ते कथितं षष्ठं मया मन्वन्तरं द्विज । चाक्षुषस्य तथा जन्म चरितञ्च महात्मनः ॥

ಹೀಗೆ, ಹೇ ದ್ವಿಜನೇ! ನಾನು ನಿನಗೆ ಆರನೆಯ ಮನ್ವಂತರವನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾತ್ಮ ಚಾಕ್ಷುಷನ ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆನು.

Verse 57

साम्प्रतं वर्तते योऽयं नाम्ना वैवस्वतो मनुः । सप्तमीयेऽन्तरे तस्य देवाद्यास्तान् शृणुष्व मे ॥

ಇದೀಗ ಪ್ರಚಲಿತನಾಗಿರುವ ಮನು ವೈವಸ್ವತನೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಏಳನೆಯ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 58

य इदं कीर्तयेद्धीमान् चाक्षुषस्यान्तरं भुवि । शृणुते च लभेत् पुत्रानारोग्यसुखसम्पदम् ॥

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದ ಈ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿ ಪಠಿಸಿದರೂ, ಕೇಳಿದರೂ, ಅವನು ಪುತ್ರಲಾಭವನ್ನೂ ಆರೋಗ್ಯ–ಸುಖ–ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.