Adhyaya 58
AttendantsDeitiesSages81 Shlokas

Adhyaya 58: The Kurma-Form of Narayana: Mapping Bharata through Nakshatras, Regions, and Planetary Afflictions

कूर्मसंस्थान-नक्षत्रदेशवर्णन (Kūrma-saṃsthāna–Nakṣatra-Deśa-Varṇana)

The Solar Attendants

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನ ಕೂರ್ಮರೂಪವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಭಾರತವರ್ಷದ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ। ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಕ್ರಮ, ಅವಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದೇಶ-ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸ್ಥಾನ, ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯಾದಿ ಗ್ರಹಪೀಡೆಗಳಿಂದ ಜನಪದಗಳಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ-ಉಪಾಯಗಳು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Divine Beings

नारायण (Nārāyaṇa)हरि (Hari)जनार्दन (Janārdana)हुतवह / अग्नि (Hutavaha/Agni)सोम (Soma)ब्रह्मा (Brahmā)

Celestial Realms

नक्षत्रमण्डल (Nakṣatra-maṇḍala)राशिचक्र (Rāśi-cakra / zodiacal cycle)ग्रहलोक / ग्रहाधिपत्य (planetary governance as an interpretive realm)

Key Content Points

Krauṣṭuki’s inquiry: he asks Mārkaṇḍeya to explain in full how Hari is established in Bhārata as Kūrma and how auspicious/inauspicious outcomes manifest (vv. 1–3).Mārkaṇḍeya’s Kūrma-cosmography: Bhārata is overlaid onto a tortoise-body divided into nine parts; regions and peoples are mapped to the mouth, feet, flanks, belly, and tail (vv. 4–54).Nakṣatra triads govern zones: sets of three nakṣatras are assigned to each bodily region, producing śubha/aśubha vipāka for inhabitants and polities (vv. 10, 15, 19–20, 29, 33, 38, 41, 48, 53–54).Astrological causality: the graha that ‘rules’ a nakṣatra indicates fear or welfare for that region; general and particular afflictions arise from graha-doṣa and arkṣa-doṣa (vv. 55–64, 80).Prescribed remedies and ethics: śānti rites (bathing, japa, homa, dāna), devotion, non-violence, restraint of anger and false speech, and honoring sacred sites are recommended to mitigate planetary/asterism harm (vv. 65–72).Rāśi integration: zodiacal signs are positioned on the Kūrma-body (mouth, feet, back, flanks), reinforcing a combined geo-astral reading of Bhārata under Nārāyaṇa (vv. 74–79, 81).

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 58Kurma form of NarayanaKūrma-saṃsthāna Bhārata mappingNakshatra-wise regions in BharataPuranic astrology graha nakshatra resultsShanti remedies for graha pidaRashi placement on Kurma bodyJanapada list Markandeya Purana

Shlokas in Adhyaya 58

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेऽथ नद्यादिवर्णन नाम सप्तपञ्चाशोऽध्यायः । अष्टपञ्चाशोऽध्यायः—५८ । क्रौष्टुकिरुवाच भगवन् कथितं सम्यक् भवता भारतं मम । सरितः पर्वता देशा ये च तत्र वसन्ति वै ॥

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಾರ್ಕಂಡೇಯಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ನದಿವರ್ಣನಾದಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಐವತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು; ಈಗ ಐವತ್ತೆಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೌಷ್ಟುಕಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಭಗವನ್! ನೀವು ನನಗೆ ಭಾರತಭೂಮಿ—ಅದರ ನದಿಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ಜನಪದಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದೀರಿ.

Verse 2

किन्तु कूर्मस्त्वया पूर्वं भारते भगवान् हरिः । कथितस्तस्य संस्थानं श्रोतुमिच्छाम्यशेषतः ॥

ಆದರೆ ಹಿಂದೆ ನೀವು ಭಾರತದ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಕೂರ್ಮ—ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯನ್ನು—ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಆ ಕೂರ್ಮನ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಅವಶೇಷವಿಲ್ಲದೆ ಕೇಳಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 3

कथं स संस्थितो देवः कूर्मरूपी जनार्दनः । शुभाशुभं मनुष्याणां व्यज्यते च ततः कथम् । यथामुखं यथापादन्तस्य तद्ब्रूह्यशेषतः ॥

ಆ ಭಗವಾನ್ ಜನಾರ್ದನನು ಕೂರ್ಮರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ? ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಮಾನವರಿಗೆ ಶುಭಾಶುಭ ಫಲಗಳು ಹೇಗೆ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ? ಅವನ ಮುಖದ ದಿಕ್ಕಿನಂತೆ ಹಾಗೂ ಪಾದಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸು।

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच प्राङ्मुखो भगवान् देवः कूर्मरूपी व्यवस्थितः । आक्रम्य भारतं वर्षं नवभेदमिदं द्विज ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಭಗವಾನ್ ಕೂರ್ಮರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಮುಖನಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹೇ ದ್ವಿಜ, ಭಾರತವರ್ಷವನ್ನು ಆವರಿಸಿ ಈ ಒಂಬತ್ತು ವಿಧದ ವಿಭಾಗವು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 5

नवधा संस्थितान्यस्य नक्षत्राणि समन्ततः । विषयाश्च द्विजश्रेष्ठ ये सम्यक् तान्निबोध मे ॥

ಅವನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಒಂಬತ್ತು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿವೆ. ಮತ್ತು ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಯಾವ ಯಾವ ವಿಷಯಗಳು/ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ ಅವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೋ।

Verse 6

वेदमन्त्राः विमाण्डव्याः शाल्वनीपास्तथा शकाः । उज्जिहानास्तथा वत्स घोषसंख्यास्तथा खसाः ॥

(ಆ ಜನ/ಪ್ರದೇಶಗಳು:) ವೇದಮಂತ್ರರು, ವಿಮಾಂಡವ್ಯರು, ಶಾಲ್ವನೀಪರು ಮತ್ತು ಶಕರು; ಹಾಗೆಯೇ ಉಜ್ಜಿಹಾನರು; ಮತ್ತು ಹೇ ಪ್ರಿಯನೇ, ಘೋಷಸಂಖ್ಯರು ಹಾಗೂ ಖಸರು ಕೂಡ।

Verse 7

मध्ये सारस्वता मत्स्याः शूरसेनाः समाथुराः । धर्मारण्याः ज्योतिषिकाः गौरग्रीवा गुडाश्मकाः ॥

ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾರಸ್ವತರು, ಮತ್ಸ್ಯರು, ಶೂರಸೇನರು ಮತ್ತು ಮಥುರೆಯವರು ಇದ್ದಾರೆ. (ಇನ್ನೂ) ಧರ್ಮಾರಣ್ಯರು, ಜ್ಯೋತಿಷಿಕರು, ಗೌರಗ್ರೀವರು ಮತ್ತು ಗುಡಾಶ್ಮಕರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ।

Verse 8

कालकोटिसपाषण्डाः पारियात्रनिवासिनः । कापिङ्गलाः कुरुर्बाह्यस्तथैवोडुम्बरा जनाः ॥

ಕಾಲಕೋಟಿಗಳು, ಪಾಷಂಡರು, ಪಾರಿಯಾತ್ರ ನಿವಾಸಿಗಳು; ಕಾಪಿಂಗಲರು; ಹೊರಪ್ರದೇಶದ ಕುರುಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಉಡುಂಬರರೆಂಬ ಜನರು (ಅಲ್ಲಿ) ಇರುವರು.

Verse 9

वैदेहकाः सपाञ्चालाः संकेताḥ कङ्कमारुताः । गजाह्वयाश्च कूर्मस्य जलमध्यानिवासिनः ॥

ವೈದೇಹಕರು ಪಾಂಚಾಲರೊಂದಿಗೆ; ಸಂಕೇತರು, ಕಂಕಮಾರುತರು; ಹಾಗೆಯೇ ಗಜಾಹ್ವಯರು—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಕೂರ್ಮದ ಮಧ್ಯಜಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 10

कृत्तिका रोहिणी सौम्या एतेषां मध्यवासिनाम् । नक्षत्रत्रितयं विप्र शुभाशुभविपाकदम् ॥

ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಮಧ್ಯವಾಸಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕೃತ್ತಿಕಾ, ರೋಹಿಣೀ, ಸೌಮ್ಯಾ ಎಂಬ ನಕ್ಷತ್ರತ್ರಯವು ಶುಭಾಶುಭ ಫಲಗಳ ಪರಿಪಾಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 11

वृषध्वजोऽञ्जनश्चैव जम्ब्वाख्यो मानवाचलः । शूर्पकर्णो व्याघ्रमुखः खर्मकः करवटाशनः ॥

(ಅಲ್ಲಿ) ವೃಷಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಅಂಜನ; ಜಂಬ್ವಾಖ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವಾಚಲ; ಶೂರ್ಪಕರ್ಣ, ವ್ಯಾಘ್ರಮುಖ, ಖರ್ಮಕ, ಮತ್ತು ಕರವಟಾಶನ (ಇವರೂ ಇದ್ದಾರೆ).

Verse 12

तथा चन्द्रेश्वराश्चैव खशाश्च मगधास्तथा । गिरयो मैथिलाः शुभ्रास्तथा वदनदन्तुराः ॥

ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರೇಶ್ವರರು, ಖಸರು, ಮತ್ತು ಮಗಧರು; ಪರ್ವತವಾಸಿಗಳು; ಪ್ರಕಾಶಮಾನ (ಗೌರ) ಮೈಥಿಲರು; ಹಾಗೂ ವದನದಂತುರರೆಂಬವರೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 13

प्राग्ज्योतिषाः सलौहित्याः सामुद्राः पुरुषादकाः । पूर्णोत्कटो भद्रगौरस्तथोदयगिरिर्द्विज ॥

ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಪ್ರಾಜ್ಯೋತಿಷರು, ಸಲೌಹಿತ್ಯರು, ಸಾಮುದ್ರರು ಮತ್ತು ‘ಪುರುಷಾದಕ’ ಎಂಬ ಜನಪದಗಳಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ಣೋತ್ಕಟ, ಭದ್ರಗೌರ, ಉದಯಗಿರಿ ಎಂಬ ದೇಶಗಳೂ ಇವೆ।

Verse 14

कशायाः मेखलामुष्टास्ताम्रलिप्तैकपादपाः । वर्धमानाः कोशलाश्च मुखे कूर्मस्य संस्थिताः ॥

ಕಶಾಯರು, ಮೇಖಲಾಮುಷ್ಟರು, ತಾಮ್ರಲಿಪ್ತರು, ಏಕಪಾದಪರು, ವರ್ಧಮಾನರು ಮತ್ತು ಕೋಶಲರು—ಇವರೆಲ್ಲ ವಿಶ್ವಕೂರ್ಮನ ಮುಖಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 15

रौद्रः पुनर्वसुः पुष्यो नक्षत्रत्रितयं मुखे । पादे तु दक्षिणे देशाः क्रौष्टुके वदतः शृणु ॥

ರೌದ್ರ, ಪುನರ್ವಸು ಮತ್ತು ಪುಷ್ಯ—ಈ ನಕ್ಷತ್ರತ್ರಯವು ಮುಖಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಈಗ ಕೇಳು; ನಾನು ಹೇಳುವಂತೆ, ಕ್ರೌಷ್ಟುಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೇಶಗಳನ್ನು।

Verse 16

कलिङ्गवङ्गजठराः कोशलाः मूषिकास्तथा । चेदयश्चोर्ध्वकर्णाश्च मत्स्याद्या विन्ध्यवासिनः ॥

ಕಲಿಂಗರು, ವಂಗರು, ಜಠರರು, ಕೋಶಲರು ಮತ್ತು ಮೂಷಿಕರು; ಚೇದಿಗಳು, ಊರ್ಧ್ವಕರ್ಣರು, ಮತ್ಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ವಿಂಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಇತರರು।

Verse 17

विदर्भा नारिकेलाश्च धर्मद्वीपास्तथैलिकाः । व्याघ्रग्रीवा महाग्रीवास्त्रैपुराः श्मश्रुधारिणः ॥

ವಿದರ್ಭರು, ನಾರಿಕೇಲರು, ಧರ್ಮದ್ವೀಪರು ಮತ್ತು ಐಲಿಕರು; ವ್ಯಾಘ್ರಗ್ರೀವರು, ಮಹಾಗ್ರೀವರು, ತ್ರೈಪುರರು—ಇವರು ಗಡ್ಡಧಾರಿಗಳು।

Verse 18

कैष्किन्ध्याः हैमकूटाश्च निषधाः कटकस्थलाः । दशार्णाहारिका नग्ना निषादाः काकुलालकाः ॥

ಕೈಷ್ಕಿಂಧ್ಯರು, ಹೈಮಕೂಟರು, ನಿಷಧರು, ಕಟಕಾಶ್ಥಲರು; ಹಾಗೆಯೇ ದಶಾರ್ಣರು, ಹಾರಿಕರು, ನಗ್ನರು, ನಿಷಾದರು ಮತ್ತು ಕಾಕುಲಾಲಕರು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 19

तथैव पर्णशबराः पादे वै पूर्वदक्षिणे । आश्लेषर्क्षं तथा पैत्र्यं फाल्गुण्यः प्रथदमास्तथा ॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ವ-ದಕ್ಷಿಣ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಪರ್ಣಶಬರರು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಶ್ಲೇಷಾ, ಆರ್ಕ್ಷ, ಪೈತ್ರ್ಯ; ಹಾಗೆಯೇ ಫಾಲ್ಗುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಥದಾಮಗಳೂ ಈ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 20

नक्षत्रत्रितयं पादमाश्रितं पूर्वदक्षिणम् । लङ्का कालाजिनाश्चैव शैलिका निकटास्तथा ॥

ಪೂರ್ವ-ದಕ್ಷಿಣ ಪಾದಕ್ಕೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ತ್ರಯವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಲಂಕಾ, ಕಾಲಾಜಿನರು, ಶೈಲಿಕರು ಮತ್ತು ನಿಕಟರೂ (ಉಲ್ಲೇಖಿತ).

Verse 21

महेन्द्रमलयाद्रौ च दुर्दुरे च वसन्ति ये । कर्कोटकवने ये च भृगुकच्छाः सकोङ्कणाः ॥

ಮಹೇಂದ್ರ, ಮಲಯ, ದುರ್ಧುರ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಹಾಗೆಯೇ ಕರ್ಕೋಟಕ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವವರು—ಅವರಲ್ಲಿ ಭೃಗುಕಚ್ಛರು ಮತ್ತು ಕೊಂಕಣರೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

Verse 22

सर्वाश्चैव तथाभीराः वेण्यास्तीरनिवासिनः । अवन्तयो दासपुरास्तथैवाकणिनो जनाः ॥

ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಆಭೀರರು; ನದಿತೀರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವೇಣ್ಯರು; ಅವಂತಿಗಳು, ದಾಸಪುರರು ಮತ್ತು ‘ಆಕಣಿನ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜನರೂ (ಉಲ್ಲೇಖಿತ).

Verse 23

महाराष्ट्राः सकर्णाटाः गोनर्दाश्चित्रकूटकाः । चोलाः कोलगिराश्चैव क्रौञ्चद्वीपजटाधराः ॥

ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರರು ಕರ್ಣಾಟರೊಂದಿಗೆ, ಗೋನರ್ದರು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕೂಟ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಚೋಳರು ಮತ್ತು ಕೋಲಗಿರಿ ಜನರು, ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪದ ಜಟಾಧಾರಿಗಳು ಕೂಡ ಪರಿಗಣಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 24

कावेरी ऋष्यमूकस्था नासिक्याश्चैव ये जनाः । शङ्खशुक्त्यादिवैदूर्यशैलप्रान्तचराश्च ये ॥

ಕಾವೇರಿ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರು, ಋಷ್ಯಮೂಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ನಾಶಿಕ್ಯ ಜನರು, ಹಾಗೆಯೇ ಶಂಖ-ಸಿಪ್ಪೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವೈದೂರ್ಯ ಪರ್ವತಗಳ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವವರೂ ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 25

तथा वारिचराः कोलाः चर्मपट्टनिवासिनः । गणबाह्याः पराः कृष्णा द्वीपवास निवासिनः ॥

ಅದೇ ರೀತಿ ನೀರಿನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಕೋಲರು, ಚರ್ಮಪಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಮಾನ್ಯ ಗಣ/ಸಮುದಾಯಗಳ ಹೊರಗಿನವರು, ದೂರದ ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ ಜನರು, ಮತ್ತು ದ್ವೀಪವಾಸಿಗಳೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 26

सूर्याद्रौ कुमुदाद्रौ च ते वसन्ति तथा जनाः । औखावनाः सपिशिकास्तथा ये कर्मनायकाः ॥

ಆ ಜನರು ಸೂರ್ಯಾದ್ರಿ ಮತ್ತು ಕುಮುದಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಔಖಾವನರು, ಸಪೀಶಿಕರು, ಮತ್ತು ‘ಕರ್ಮನಾಯಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವರೂ ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 27

तक्षिणाः कौरुषा ये च ऋषिकास्तापसाश्रमाः । ऋषभाः सिहलाश्चैव तथा काञ्चीनिवासिनः ॥

ತಕ್ಷಿಣರು ಮತ್ತು ಕೌರುಷರು, ತಪೋವನದ ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಋಷಿಕರು, ಋಷಭರು, ಸಿಂಹಲರು (ಶ್ರೀಲಂಕಾ), ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಂಚಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 28

तिलङ्गा कुञ्जारदरीकच्छवासाश्च ये जनाः । ताम्रपर्णो तथा कुक्षिरिति कूर्मस्य दक्षिणः ॥

ತಿಲಂಗರು, ಕುಂಜರದರಿ (ಆನೆ-ಕಣಿವೆ) ಯ ಕಚ್ಚ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು, ಹಾಗೆಯೇ ತಾಮ್ರಪರ್ಣೀ ದೇಶ ಮತ್ತು ‘ಕುಕ್ಷಿ’—ಇವು ಕೂರ்ம (ಆಮೆ-ಆಕಾರ) ವಿಭಾಗದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 29

फाल्गुन्यश्चोत्तरा हस्ता चित्रा चर्क्षत्रयं द्विज । कूर्मस्य दक्षिणे कुक्षौ बाह्यपादस्तथापरम् ॥

ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಉತ್ತರಾಫಾಲ್ಗುನೀ, ಹಸ್ತಾ, ಚಿತ್ರಾ—ಈ ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಕೂರ್ಮನ ದಕ್ಷಿಣ ‘ಕುಕ್ಷಿ’ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ; ಇತರತ್ರ ಹೊರಪಾದವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 30

कम्बोजाः पहलवाश्चैव तथैव वहवामुखाः । तथा च सिन्धुसौवीराः सानर्ता वनितामुखाः ॥

ಕಾಂಬೋಜರು, ಪಹ್ಲವರು, ಹಾಗೆಯೇ ವಹವಾಮುಖರು; ಇನ್ನೂ ಸಿಂಧು-ಸೌವೀರರು, ಆನರ್ತರು ಮತ್ತು ವನಿತಾಮುಖರು—ಇವರನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 31

द्रावणाः मार्गिकाः शूद्रा कर्णप्राधेयवर्वराः । किराताः पारदाः पाण्ड्यास्तथा पारशवाः कलाः ॥

ದ್ರಾವಣರು, ಮಾರ್ಗಿಕರು, ಶೂದ್ರರು, ಕರ್ಣಪ್ರಾಧೇಯರು ಮತ್ತು ವರ್ವರರು; ಕಿರಾತರು, ಪಾರದರು, ಪಾಂಡ್ಯರು, ಹಾಗೆಯೇ ಪಾರಶವರು ಮತ್ತು ಕಲರು—ಇವರನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 32

धूर्तका हैमगिरिकाः सिन्धुकालकवैरताः । सौराष्ट्रा दरदाश्चैव द्राविडाश्च महार्णवाः ॥

ಧೂರ್ತಕರು, ಹೈಮಗಿರಿಕರು (ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತವಾಸಿಗಳು), ಸಿಂಧುಕಾಲಕರು ಮತ್ತು ವೈರಟರು; ಸೌರಾಷ್ಟ್ರರು ಮತ್ತು ದಾರದರು; ಹಾಗೆಯೇ ದ್ರಾವಿಡರು ಮತ್ತು ಮಹಾರ್ಣವರು—ಇವರನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 33

एते जनपदाः पादे स्थिताः वै दक्षिणेऽपरे । स्वात्यो विशाखा मैत्रञ्च नक्षत्रत्रयमेव च ॥

ಈ ಜನಪದಗಳು ಕೂರ್ಮ-ರಚನೆಯ ದಕ್ಷಿಣದ ಹೊರಪಾದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಅದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಿ, ವಿಶಾಖಾ ಮತ್ತು ಮೈತ್ರ (ಅನುರಾಧಾ) ಎಂಬ ಚಂದ್ರ-ನಕ್ಷತ್ರತ್ರಯವೂ ಇದೆ.

Verse 34

मणिमेघः क्षुराद्रिश्च खञ्जनोऽस्तगिरिस्तथा । अपरान्तिका हैहयाश्च शान्तिका विप्रशस्तकाः ॥

ಮಣಿಮೇಘ, ಕ್ಷುರಾದ್ರಿ, ಖಂಜನ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಗಿರಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಪರಾಂತಿಕರು, ಹೈಹಯರು, ಶಾಂತಿಕರು, ವಿಪ್ರಶಸ್ತಕರು—ಇವು ಆ ದಿಕ್ಕಿನ ಜನ/ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 35

कौङ्कणाः पञ्चनदका वामना ह्यवरास्तथा । तारक्षुरा ह्यङ्गतकाḥ कर्कराः शाल्मवेश्मकाः ॥

ಕೌಂಕಣರು, ಪಂಚನದಕರು, ವಾಮನರು ಹಾಗೂ ಅವರರು; ತಾರಕ್ಷುರರು, ಅಂಗತಕರು, ಕರ್ಕರರು, ಶಾಲ್ಮವೇಶ್ಮಕರು—ಇವರೂ ಅಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 36

गुरुस्विराः फल्गुणका वेणुमत्याञ्च ये जनाः । तथा फल्गुलुका घोरा गुरूहाश्च कलास्तथा ॥

ಗುರುಸ್ವಿರರು, ಫಲ್ಗುಣಕರು ಮತ್ತು ವೇಣುಮತಿಯ ಜನರು; ಹಾಗೆಯೇ ಫಲ್ಗುಲುಕರು, ಘೋರರು, ಗುರುಹರು, ಕಲರು—ಇವರೂ ಉಲ್ಲೇಖಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 37

एकेक्षणा वाजिकेशा दीर्घग्रीवाः सचूलिकाः । अश्वकेशास्तथा पुच्छे जनाḥ कूर्मस्य संस्थिताः ॥

ಏಕೇಕ್ಷಣರು, ವಾಜಿಕೇಶರು, ದೀರ್ಘಗ್ರೀವರು, ಸಚೂಲಿಕರು ಮತ್ತು ಅಶ್ವಕೇಶರು—ಈ ಜನರು ಕೂರ್ಮ (ವಿಶ್ವ-ಕಚ್ಛಪ)ದ ಪುಚ್ಛಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 38

ऐन्द्रं मूलं तथाषाढा नक्षत्रत्रयमेव च । माण्डव्याश्चण्डखाराश्च अश्वकालानतास्तथा ॥

ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರನಕ್ಷತ್ರಗಳ ತ್ರಯ—ಐಂದ್ರ, ಮೂಲ, ಆಷಾಢ. ಇನ್ನೂ ಮಾಂಡವ್ಯರು, ಚಂಡಖಾರರು ಹಾಗೂ ಅಶ್ವಕಾಲಾನತ (ಜನಪದಗಳು/ಪ್ರದೇಶಗಳು) ಕೂಡ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 39

कुन्यतालडहाश्चैव स्त्रीबाह्या बालिक्रास्तथा । नृसिंहा वेणुमत्याञ्च बलावस्थास्तथापरे ॥

ಕುನ್ಯತಾಲಢಹರು, ಸ್ತ್ರೀಬಾಹ್ಯರು, ಬಾಲಿಕ್ರರು; ನೃಸಿಂಹರು; ವೇಣುಮತೀ ನಿವಾಸಿಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಬಲಾವಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಇತರರೂ (ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

Verse 40

धर्मबद्धास्तथालूका उरुकर्मस्थिताः जनाः । वामपादे जनाः पार्श्वे स्थिताः कूर्मस्य भागुरे ॥

ಧರ್ಮಬದ್ಧರು, ಆಲೂಕರು ಮತ್ತು ಉರುಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾದ ಜನರು—ಇವರು ಕೂರ್ಮದ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ, ಎಡ ಪಾದದಲ್ಲಿ, ಭಾಗುರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 41

आषाढश्रवणे चैव धनिष्ठा यत्र संस्थिता । कैलासो हिमवांश्चैव धनुष्मान् वसुमांस्तथा ॥

ಆಷಾಢ, ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ಧನಿಷ್ಠಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ—ಕೈಲಾಸ, ಹಿಮವಾನ್, ಧನುಷ್ಮಾನ್ ಮತ್ತು ವಸುಮಾನ್ ಎಂಬ (ಪರ್ವತ/ಪ್ರದೇಶಗಳು) ಕೂಡ ಇವೆ.

Verse 42

क्रौञ्चाः कुरुवकाः चैव क्षुद्रवीणाश्च ये जनाः । रसालयाः सकैकेयाः भोगप्रस्थाः सयामुनाः ॥

ಕ್ರೌಂಚರು, ಕುರುವಕರು ಮತ್ತು ಕ್ಷುದ್ರವೀಣರು—ಆ ಜನರು; ರಸಾಲಯರು ಕೈಕೇಯರೊಂದಿಗೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಭೋಗಪ್ರಸ್ಥರು ಯಾಮುನರೊಂದಿಗೆ (ಇಲ್ಲಿ) ಉಲ್ಲೇಖಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 43

अन्तर्द्वोपास्त्रिगर्ताश्च अग्नीjyāḥ सार्दनाः जनाः । तथैवाश्वमुखाः प्राप्ताश्चिविडाः केशधारिणः ॥

ಅಂತರ್ಧ್ವೀಪರು, ತ್ರಿಗರ್ತರು, ಅಗ್ನೀಜ್ಯರು, ಸಾರ್ದನರು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಶ್ವಮುಖರು, ಚಿವಿಡರು, ಕೇಶಧಾರಿಗಳು (ಜಟಾಧಾರಿಗಳು) ಎಂದೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 44

दासेरका वाटधानाः शवधानास्तथैव च । पुष्कलाधमकैरातास्तथा तक्षशिलाश्रयाः ॥

ದಾಸೇರಕರು, ವಾಟಧಾನರು, ಹಾಗೆಯೇ ಶಾವಧಾನರು; ಜೊತೆಗೆ ಪುಷ್ಕಲರು, ಅಧಮ-ಕಿರಾತರು ಮತ್ತು ತಕ್ಷಶಿಲಾ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವಾಸಿಸುವವರನ್ನೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 45

अम्बाला मालवा मद्रा वेणुकाः सवदन्तिकाः । पिङ्गला मानकलहा हूणाः कोहलकाश्च तथा ॥

ಅಂಬಾಲರು, ಮಾಲವರು, ಮದ್ರರು, ವೇಣುಕರು, ಸವದಂತಿಕರು; ಪಿಂಗಲರು, ಮಾನಕಲಹರು, ಹೂಣರು ಮತ್ತು ಕೋಹಲಕರು ಕೂಡ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 46

माण्डव्या भूतियुवकाः शातका हेमतारकाः । यशोमत्याः सगान्धाराः खरसागरराशयः ॥

ಮಾಂಡವ್ಯರು, ಭೂತಿಯುವಕರು, ಶಾಟಕರು, ಹೇಮತಾರಕರು; ಗಾಂಧಾರರೊಂದಿಗೆ ಯಶೋಮತ್ಯರು ಮತ್ತು ಖರ-ಸಾಗರ-ರಾಶಯರೂ ಉಲ್ಲೇಖಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 47

यौधेया दासमेयाश्च राजन्याः श्यामकास्तथा । क्षेमधूर्ताश्च कूर्मस्य वामकुक्षिमुपाश्रिताः ॥

ಯೌಧೇಯರು, ದಾಸಮೇಯರು, ರಾಜನ್ಯರು, ಶ್ಯಾಮಕರು; ಹಾಗೆಯೇ ಕೂರ்மನ ವಾಮ-ಕುಕ್ಷಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕ್ಷೇಮಧೂರ್ತರೂ ಉಲ್ಲೇಖಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 48

वारुणञ्चात्र नक्षत्रं तत्र प्रौष्ठपदाद्वयम् । येन किन्नरराज्यञ्च पशुपालं सकीचकम् ॥

ಇಲ್ಲಿ ವರುಣಸಂಬಂಧ ನಕ್ಷತ್ರವಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಷ್ಠಪದಾ ಯುಗ್ಮವೂ ಇದೆ; ಇದರಿಂದ ಕಿನ್ನರರ ಲೋಕ ಮತ್ತು ಕೀಚಕರೊಡನೆ ಗೋपालರ ದೇಶ ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 49

काश्मीरकं तथा राष्ट्रमभिसारजनस्तथा । दवदास्त्वङ्गनाश्चैव कुलटा वनराष्ट्रकाः ॥

ಕಾಶ್ಮೀರವೂ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರದೇಶವೂ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಭಿಸಾರ ಜನರು; ದವದಾಸರು, ಅಙ್ಗನರು, ಕುಲಟರು ಮತ್ತು ವನರಾಷ್ಟ್ರಕರು।

Verse 50

सैरिष्ठा ब्रह्मपुरकास्तथैव वनवाह्यकाः । किरातकौशिका नन्दा जनाः पह्णवलोलनाः ॥

ಸೈರಿಷ್ಠರು, ಬ್ರಹ್ಮಪುರಕರು, ಹಾಗೆಯೇ ವನವಾಹ್ಯಕರು; ಕಿರಾತ-ಕೌಶಿಕರು, ನಂದರು ಮತ್ತು ಪಹ್ಣವಲೋಲನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜನರು।

Verse 51

दार्वादा मरकाश्चैव कुरटाश्चान्नदारकाः । एकपादा खशा घोषाः स्वर्गभौमानवद्यकाः ॥

ದಾರ್ವಾದರು, ಮರಕರು, ಕುರಟರು ಮತ್ತು ಅನ್ನದಾರಕರು; ಏಕಪಾದರು, ಖಶರು, ಘೋಷರು, ಸ್ವರ್ಗಭೌಮರು ಮತ್ತು ಅನವದ್ಯಕರು ಕೂಡ।

Verse 52

तथा सयवना हिङ्गाश्चीरप्रावरणाश्च ये । त्रिनेत्राः पौरवाश्चैव गन्धर्वाश्च द्विजोत्तम ॥

ಹಾಗೆಯೇ ಸಯವನರು ಮತ್ತು ಹಿಂಗರು, ಹಾಗು ವಲ್ಕಲ (ತೊಗಟೆ) ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳು; ತ್ರಿನೇತ್ರ ಜನ, ಪೌರವರು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರೂ ಸಹ—ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ।

Verse 53

पूर्वोत्तरन्तु कूर्मस्य पदामेते समाश्रिताः । रेवत्यश्चाश्विदैवत्यं याम्यञ्चर्क्षमिति त्रयम् ॥

ಈ ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು—ರೇವತಿ, ಅಶ್ವಿನಿದೇವತೆ ಹೊಂದಿದ ಅಶ್ವಿನಿ, ಹಾಗೂ ಯಾಮ್ಯವೆಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭರಣಿ—ವಿಶ್ವಕೂರ್ಮನ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 54

तत्र पादे समाख्यातं पाकाय मुनिसत्तम । देशेष्वेतेषु चैतानि नक्षत्राण्यपि वै द्विज ॥

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ಆ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಪಾಕ’ (ಫಲಾನುಮಾನ/ಪ್ರಗ್ನೋಸ್ಟಿಕ) ನಿಮಿತ್ತ ಇದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಓ ದ್ವಿಜಾ! ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇವೇ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 55

एतत्पीडा अमी देशाः पीड्यन्ते ये क्रमोदिताः । यान्ति चाभ्युदयं विप्र ग्रहैः सम्यगवस्थितैः ॥

ಇಂತಹ ಪೀಡನೆಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪೀಡಿತವಾಗುತ್ತವೆ; ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ! ಗ್ರಹಗಳು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾದಾಗ ಅವು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ।

Verse 56

यस्यर्क्षस्य पतिर्यो वै ग्रहस्तद्भावितो भयम् । तद्देशस्य मुनिश्रेष्ठ तदुत्कर्षे शुभागमः ॥

ಯಾವ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾವ ಗ್ರಹ ಅಧಿಪತಿಯೋ—ಆ ಗ್ರಹವು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದರೆ ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಾ; ಆದರೆ ಅದು ಉನ್ನತ/ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದರೆ ಶುಭಫಲಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ।

Verse 57

प्रत्येकं देशसामान्यं नक्षत्रग्रहसम्भवम् । भयं लोकस्य भवति शोभनं वा द्विजोत्तम ॥

ಪ್ರತಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂಚನೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಅದು ಜನರಿಗೆ ಭಯವಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಶುಭವಾಗಬಹುದು, ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾ।

Verse 58

स्वर्क्षैरशोभनैरजन्तोः सामान्यं इति भीतिदम् । ग्रहैर्भवति पीडोत्थमल्पायासमशोभनम् ॥

ತನ್ನದೇ ಅಶುಭ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲೇ ಕ್ಲೇಶಜನ್ಯ ಅಶುಭಫಲ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 59

तथैव शोभनः पाकः दुःस्थितैश्च तथा ग्रहैः । अल्पोपकाराय नृणां देशज्ञैश्चात्मनो बुधैः ॥

ಹಾಗೆಯೇ ಗ್ರಹಗಳು ದುಷ್ಟಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಜನರಿಗೆ ಶುಭ ‘ಪಾಕ’ (ಶುಭ ಪೂರ್ವಸೂಚನೆ) ಕೂಡ ಅಲ್ಪಫಲವೇ ಆಗುತ್ತದೆ; ದೇಶ-ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ಸ್ವವಿವೇಕಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 60

द्रव्ये गोष्ठेऽथ भृत्येषु सुहृत्सु तनयेषु वा । भार्यायाञ्च गृहे दुष्ठे भयं पुण्यवतां नृणाम् ॥

ಯಾರಾದರೂ ತಮ್ಮ ಭಾವ/ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹ ದುಷ್ಟಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಧನ, ಪಶುಸಂಪತ್ತು/ಹಿಂಡುಗಳು, ಸೇವಕರು, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪುಣ್ಯವಂತರಿಗೂ ಭಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 61

आत्मन्यथाल्पपुण्यानां सर्वत्रैवातिपापिनाम् । नैकत्रापि ह्यपापानां भयमस्ति कदाचन ॥

ಹೀಗೆ ಅಲ್ಪಪುಣ್ಯರು ಮತ್ತು ಮಹಾಪಾಪಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ, ತಮ್ಮ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಭಯಪಡುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ನಿಷ್ಪಾಪರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಭಯವಿಲ್ಲ, ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 62

दिग्देशजनसामान्यं नृपसामान्यमात्मजम् । नक्षत्रग्रहसामान्यं नरो भुङ्क्ते शुभाशुभम् ॥

ಮನುಷ್ಯನು ದಿಕ್ಕು, ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಜನಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ; ರಾಜನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ; ತನ್ನ ಸಂತಾನದಿಂದ; ಹಾಗೆಯೇ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಶುಭಾಶುಭ ಫಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 63

परस्पराभिरक्षा च ग्रहादौस्थ्येन जायते । एतेभ्य एव विप्रेन्द्र ! शुभहानिस्तथाशुभैः ॥

ಗ್ರಹಾದಿಗಳು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ ಜನರಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಯೋಗಗಳಿಂದಲೇ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಶುಭಹಾನಿ ಮತ್ತು ಅಶುಭ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಪೀಡೆಯೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 64

यदेतत्कूर्मसंस्थानं नक्षत्रेषु मयोदितम् । एतत्तु देशसामान्यमशुभं शुभमेव च ॥

ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ವರ್ಣಿಸಿದ ‘ಕೂರ್ಮಾಕಾರ’ (ಆಮೆಯಾಕಾರದ) ವಿನ್ಯಾಸವು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣ; ಅದು ಅಶುಭವೂ ಶುಭವೂ ಎರಡನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಬಲ್ಲದು.

Verse 65

तस्माद्विज्ञाय देशर्क्षं ग्रहपीडां तथात्मनः । कुर्वोत शान्तिं मेधावी लोकवादांश्च सत्तम ॥

ಆದುದರಿಂದ ಪ್ರದೇಶದ ನಕ್ಷತ್ರಲಕ್ಷಣವನ್ನೂ ತನ್ನ ಗ್ರಹಪೀಡೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ಣಯಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಿಯು ಶಾಂತಿಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ, ಹೇ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ, ಲೋಕವಾದಗಳನ್ನು (ಜನರಲ್ಲಿ ಹರಡುವ ಶಕುನಸೂಚನೆಗಳನ್ನು) ಕೂಡ ಗಮನಿಸಬೇಕು.

Verse 66

आकाशाद्देवतानाञ्च दैत्यादीनाञ्च दौर्‍हृदाः । पृथ्व्यां पतन्ति ते लोके लोकवादाः इति श्रुताः ॥

ದೇವರುಗಳೂ ದೈತ್ಯಾದಿಗಳೂ ಹೊಂದಿರುವ ವೈಮನಸ್ಯ/ಅಶಾಂತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಕಾಶದಿಂದ ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ; ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇವು ‘ಲೋಕವಾದಗಳು’ ಎಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ.

Verse 67

तां तथैव बुधः कुर्यात् लोकवादान्न हापयेत् । तेषान्तत्करणान्नॄणां युक्तो दुष्टागमक्षयः ॥

ಹಾಗೆಯೇ ಜ್ಞಾನಿಯು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಲೋಕವಾದಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು. ಅವುಗಳಂತೆ ನಡೆಯುವವರಿಗೆ ಬರುವ ದುಃಖವು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಶಮನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

Verse 68

शुभोदयम् प्रहाणिं च पापानां द्विजसत्तम । प्रज्ञाहानिं प्रकुर्व्युस्‍ते द्रव्यादीनाञ्च कुर्वते ॥

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪಾಪಪ್ರಭಾವಗಳು ಶುಭೋದಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ; ಅವು ಬುದ್ಧಿನಾಶವನ್ನೂ ಧನಾದಿಗಳ ನಷ್ಟವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ।

Verse 69

तस्माच्छान्तिपरः प्राज्ञो लोकवादरतस्तथा । लोकवादांश्च शान्तींश्च ग्रहपीडासु कारयेत् ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಯು ಶಾಂತಿಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತನಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಲೋಕವಾದಗಳ (ಶಕುನಾಚಾರಗಳ) ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರಬೇಕು; ಗ್ರಹಪೀಡೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲೋಕವಾದಗಳನ್ನೂ ಶಾಂತಿಗಳನ್ನೂ ಎರಡನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸಿಸಬೇಕು।

Verse 70

अद्रोहानुपवासांश्च शस्तं चैत्यादिवन्दनम् । जपं होमं तथा दानं स्नानं क्रोधादिवर्जनम् ॥

ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಉಪವಾಸಗಳು; ದೇವಾಲಯಾದಿ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಯಥಾವಿಧಿ ಪೂಜೆ; ಜಪ, ಹೋಮ, ದಾನ, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧಾದಿ ದೋಷಗಳ ತ್ಯಾಗ—(ಇವು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ)।

Verse 71

अद्रोहः सर्वभूतेषु मैत्रीं कुर्याच्च पण्डितः । वर्जयेदसतीं वाचमतिवादांस्तथैव च ॥

ಪಂಡಿತನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳತ್ತ ಅಹಿಂಸಕನಾಗಿ ಮೈತ್ರಿಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು; ಅಸತ್ಯ/ಅಶುದ್ಧ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅತಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನೂ ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 72

ग्रहपूजां च कुर्वोत सर्वपीडासु मानवः । एवं शाम्यन्त्यशेषाणि घोराणि द्विजसत्तम ॥

ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಪೀಡಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಎಲ್ಲಾ ಭಯಾನಕ ಕಷ್ಟಗಳು ಶಮನವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 73

प्रयतानां मनुष्याणां ग्रहर्क्षोत्थान्यशेषतः । एष कूर्मो मया ख्यातो भारते भगवान् विभुः ॥

ಶ್ರಮಶೀಲರಾದ ಸಾಧಕರಿಗಾಗಿ ಗ್ರಹಗಳೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಫಲಗಳನ್ನು ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲವಂತನಾದ ಕೂರ್ಮರೂಪ ಭಗವಂತನನ್ನು ನಾನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 74

नारायणो ह्यचिन्त्यात्मा यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम् । तत्र देवाः स्थिताः सर्वे प्रतिनक्षत्रसंश्रयाः ॥

ಅಚಿಂತ್ಯಸ್ವಭಾವನಾದ ನಾರಾಯಣನೇ ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಆಧಾರ. ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ವಾಸಿಸಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಅನುಸಾರ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 75

तथा मध्ये हुतवहः पृथ्वी सोमश्च वै द्विज । मेषादयस्त्रयो मध्ये मुखे द्वौ मिथुनादिकौ ॥

ಹೇ ದ್ವಿಜನೇ! ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸೋಮನು ಇದ್ದಾರೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇಷದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೂರು ರಾಶಿಗಳು; ಮುಖಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಿಥುನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಎರಡು ರಾಶಿಗಳು ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 76

प्राग्दक्षिणे तथा पादे कर्कसिंहौ व्यवस्थितौ । सिंहकन्यातुलाश्चैव कुक्षौ राशैत्रयं स्थितम् ॥

ಮುಂಭಾಗದ ಬಲಪಾದದಲ್ಲಿ ಕರ್ಕಟ ಮತ್ತು ಸಿಂಹ ಇವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ, ಕನ್ಯಾ, ತುಲಾ—ಈ ಮೂರು ರಾಶಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 77

तुलाथ वृश्चिकाश्चोभौ पादे दक्षिणपश्चिमे । पृष्ठे च वृश्चिकेनैव सह धन्वी व्यवस्थितः ॥

ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾದದಲ್ಲಿ ತುಲಾ ಮತ್ತು ವೃಶ್ಚಿಕ ಇವೆ. ಮತ್ತು ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ವೃಶ್ಚಿಕದ ಜೊತೆಗೆ ಧನುಸ್ಸು ಸಹ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 78

वायव्ये चास्य वै पादे धनुर्ग्राहादिकं त्रयम् । कुम्भमीनौ तथैवास्य उत्तरां कुक्षिमाश्रितौ ॥

ಆ (ಕೂರ್ಮದ) ವಾಯವ್ಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ತ್ರಯ—ಧನುಸ್ಸು, ಮಕರ, ಕುಂಭ—ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅದರ ಉತ್ತರ ಉದರದಲ್ಲಿ ಕುಂಭ ಮತ್ತು ಮೀನು ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 79

मीनमेषौ द्विजश्रेष्ठ ! पादे पूर्वोत्तरे स्थितौ । कूर्मे देशास्तथर्क्षाणि देशेष्वेतेषु वै द्विज ॥

ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ಮೀನು ಮತ್ತು ಮೇಷ ಈಶಾನ್ಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ (ವಿಶ್ವ) ಕೂರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶಗಳೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಸಹ—ಹೇ ದ್ವಿಜ—ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿವೆ.

Verse 80

राशयश्च तथर्क्षेषु ग्रहराशिष्ववस्थिताः । तस्माद् ग्रहर्क्षपीडासु देशपीडां विनिर्दिशेत् ॥

ರಾಶಿಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ; ಗ್ರಹಗಳು ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗ್ರಹ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಪೀಡಿತವಾದಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಪ್ರದೇಶದ ಪೀಡೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

Verse 81

तत्र स्त्रात्वा प्रकुर्वोत दानहोमादिकं विधिम् । स एष वैष्णवः पादो ब्रह्मा मध्ये ग्रहस्य यः । नारायणाख्योऽचिन्त्यात्मा कारणं जगतः प्रभुः ॥

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಾದಿ (ಶುದ್ಧಿಕರ್ಮ) ನೆರವೇರಿಸಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದಾನ, ಹೋಮ ಮೊದಲಾದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಇದು ವೈಷ್ಣವ ಪಾದ. ಮತ್ತು ಗ್ರಹಮಂಡಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮ-ತತ್ತ್ವವು ಅಚಿಂತ್ಯಸ್ವಭಾವ, ಜಗತ್ಕಾರಣಭೂತ ಪ್ರಭು ‘ನಾರಾಯಣ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Frequently Asked Questions

The chapter asks how cosmic order becomes legible in human geography: Mārkaṇḍeya explains that regional fortune and fear are read through nakṣatra–graha conditions, but the response is ethical and ritual—non-violence, truth-restraint, devotion, and śānti rites—so astrology functions as a discipline of responsibility rather than fatalism.

It does not directly enumerate a Manu, lineage, or Manvantara chronology. Instead, it supplies an interpretive apparatus—linking nakṣatras, grahas, and rāśis to Bhārata’s regions—that can be used to read collective (deśa-sāmānya) outcomes within any age, complementing the Purāṇa’s broader analytical style.

This chapter is outside the Devī Māhātmya (Adhyāyas 81–93) and contains no stuti or battle-cycle of the Goddess. Its distinctive contribution is the Kūrma-saṃsthāna model centered on Nārāyaṇa and the practical śānti framework for mitigating graha/arkṣa afflictions affecting regions and rulers.