Adhyaya 2: The Lineage of Garuda and the Birth of the Wise Birds: Kanka and Kandhara

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे वपुशापो नाम प्रथमोऽध्यायः । द्वितीयोऽध्यायः । मार्कण्डेय उवाच । अरिष्टनेमिपुत्रोऽभूद् गरुडो नाम पक्षिराट् । गरुडस्याभवत् पुत्रः सम्पातिरिति विश्रुतः ॥

ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯಪುರಾಣದ ‘ವಪುಶಾಪ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಇದೀಗ ಎರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿಯಿಂದ ಪಕ್ಷಿರಾಜ ಗರುಡನು ಜನಿಸಿದನು. ಗರುಡನಿಗೆ ‘ಸಂಪಾತಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಪುತ್ರನಿದ್ದನು।

Verse 2

तस्याप्यासीद् सुतः शूरः सुपार्श्वो वायुविक्रमः । सुपार्श्वतनयः कुन्तिः कुन्तिपुत्रः प्रलोलुपः ॥

ಅವನಿಗೂ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನಿದ್ದನು—ವಾಯುವಿನಂತೆ ಪರಾಕ್ರಮವಿರುವ ವೀರ ‘ಸುಪಾರ್ಶ್ವ’. ಸುಪಾರ್ಶ್ವನಿಂದ ಕುಂತೀ ಜನಿಸಿದಳು; ಕುಂತೀಯ ಪುತ್ರ ಪ್ರಲೋಲುಪನು.

Verse 3

तस्यापि तनयावास्तां कङ्कः कन्धर एव च ।

ಅವನಿಗೂ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು—ಕಂಕ ಮತ್ತು ಕಂಧರ.

Verse 4

कङ्कः कैलासशिखरे विद्युद्रूपेति विश्रुतम् । ददर्शाम्बुजपत्राक्षं राक्षसं धनदानुगम् ॥

ಕೈಲಾಸ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಕಂಕನು ಧನದ (ಕುಬೇರ)ನ ಅನುಚರನಾದ, ಪದ್ಮಪತ್ರನೇತ್ರನಾದ, ವಿದ್ಯುದ್ರೂಪನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 5

आपानासक्तममलस्त्रग्दामाम्बरधारिणम् । भार्यासहायमासीनं शिलापट्टेऽमले शुभे ॥

ಅವನು ಪಾನವನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ತತ್ಪರನಾಗಿ, ನಿರ್ಮಲ ಮಾಲೆ, ಕಟಿಬಂಧ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ; ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಮಂಗಳಕರವಾದ, ಶುಭ್ರ ಶಿಲಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು।

Verse 6

तद्दृष्टमात्रं कङ्केन रक्षः क्रोधसमन्वितम् । प्रोवाच कस्मादायातस्त्वमितो ह्यण्डजाधम ॥

ಕಂಕನನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತುಂಬಿ ಹೇಳಿದನು— “ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ? ಓ ಅಂಡಜಾಧಮನೇ!”

Verse 7

स्त्रीसन्निकर्षे तिष्ठन्तं कस्मान्मामुपसर्पसि । नैष धर्मः सुबुद्धीनां मिथो निष्पाद्यवस्तुषु ॥

“ನೀನು ಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೂ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಏಕೆ ಬರುತ್ತೀಯ? ಇದು ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಧರ್ಮವಲ್ಲ— ಪರಸ್ಪರ ಸಂಭೋಗ್ಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ (ಕಾಮವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ) ತೊಡಗುವುದು।”

Verse 8

कङ्क उवाच साधारणोऽयं शैलेन्द्रो यथा तव तथा मम । अन्येषां चैव जन्तूनां ममता भवतोऽत्र का ॥

ಕಂಕನು ಹೇಳಿದನು— “ಈ ಪರ್ವತರಾಜನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ; ಇದು ನಿನ್ನದಂತೆಯೇ ನನ್ನದೂ— ಇತರ ಜೀವಿಗಳದೂ ಹೌದು. ಹಾಗಿರಲು ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಮಮಕಾರವೇನು?”

Verse 9

मार्कण्डेय उवाच ब्रुवाणमित्थं खड्गेन कङ्कं छिन्चेद राक्षसः । क्षरत्क्षतजबिभत्सं विस्फुरन्तमचेतनम् ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನು ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಖಡ್ಗದಿಂದ ಕಂಕನನ್ನು ಕಡಿದು ಬೀಳಿಸಿದನು; ಗಾಯದಿಂದ ರಕ್ತ ಹರಿದು, ಅವನು ಭೀಕರವಾಗಿ ನಡುಗಿ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾದನು।

Verse 10

कङ्कं विनिहतं श्रुत्वा कन्धरः क्रोधमूर्च्छितः । विद्युद्रूपवधायाशु मनश्चक्रेऽण्डजेश्वरः ॥

ಕಂಕನು ಹತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿ ಕಂಧರನು ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚ್ಛೆಯಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ಅಂಡಜರ (ಪಕ್ಷಿಗಳ) ಅಧಿಪತಿ ವಿದ್ಯುದ್ರೂಪನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು।

Verse 11

स गत्वा शैलशिखरं कङ्को यत्र हतः स्थितः । तस्य संकलनं चक्रे भ्रातुर्ज्येष्ठस्य खेचरः ॥ कोपामर्षविवृताक्षो नागेन्द्र इव निःश्वसन् ॥

ಕಂಕನು ಹತನಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಪರ್ವತಶಿಖರಕ್ಕೆ ಅವನು ಹೋದನು. ಆಕಾಶಸಂಚಾರಿ ತನ್ನ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಸಹೋದರನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದನು. ಕ್ರೋಧ-ರೋಷದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ, ನಾಗಾಧಿಪತಿಯಂತೆ ಭಾರವಾಗಿ ಉಸಿರೆಳೆದನು।

Verse 12

जगामाथ स यत्रास्ते भ्रातृहा तस्य राक्षसः । पक्षवातेन महता चालयन् भूधरान् वरान् ॥

ನಂತರ ಅವನು ಸಹೋದರಹಂತಕನಾದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ತಂಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದನು—ತನ್ನ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮಹಾ ಗಾಳಿಬಲದಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಗಳನ್ನೂ ಕಂಪಿಸುವವನು.

Verse 13

वेगात् पयोदजालानि विक्षिपन् क्षतजेक्षणः । क्षणात् क्षयितशत्रुः स पक्षाभ्यां क्रान्तभूधरः ॥

ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಅವನು ಮಳೆಮೋಡಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸಿದನು. ರಕ್ತವರ್ಣ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ತನ್ನ ಎರಡು ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ದಾಟಿಹೋದನು।

Verse 14

पानासक्तमतिं तत्र तं ददर्श निशाचरम् । आताम्रवक्त्रनयनं हेमपर्यङ्कमाश्रितम् ॥

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ರಾತ್ರಿಚರನಾದ ಆ ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಂಡನು—ಮದ್ಯಪಾನಾಸಕ್ತಚಿತ್ತನಾಗಿ; ಮುಖವೂ ನೇತ್ರಗಳೂ ತಾಮ್ರವರ್ಣ ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವರ್ಣಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಿದ್ದನು।

Verse 15

स्रग्दामापूरितशिखं हरिचन्दनभूषितम् । केतकीगर्भपत्राभिर्दन्तैर्घोरतराननम् ॥

ಅವನ ಶಿಖೆ ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಪೀತಚಂದನದಿಂದ ವಿಭೂಷಿತನಾಗಿದ್ದನು; ಕೇತಕೀ ಪುಷ್ಪದ ಅಂತರಪತ್ರಗಳಂತಿರುವ ದಂತಗಳಿರುವ ಅವನ ಮುಖ ಅತಿಭೀಕರವಾಗಿತ್ತು।

Verse 16

वामोरुमाश्रितां चास्य ददर्शायतलोचनाम् । पत्नीं मदनिकाṃ नाम पुंस्कोकिलकलस्वनाम् ॥

ಮತ್ತೆ ಅವನು ಅವನ ಪತ್ನಿಯಾದ ‘ಮದನಿಕಾ’ಯನ್ನು ಕಂಡನು; ಅವಳು ಅವನ ಎಡ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಆಸರೆಯಾಗಿ, ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ, ಪುಂ-ಕೋಕಿಲದ ಕೂಗಿನಂತೆ ಮಧುರಸ್ವರಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 17

ततो रोषपरीतात्मा कन्धरः कन्दरस्थितम् । तमुवाच सुदुष्टात्मन्नेहि युध्यस्व वै मया ॥

ಆಗ ಕಂಧರನು ಕ್ರೋಧಾವಿಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ದುಷ್ಟಾತ್ಮನೇ, ಬಾ; ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನೊಡನೆ ಯುದ್ಧಮಾಡು!”

Verse 18

यस्माज्जेष्ठो मम भ्राता विश्रब्धो घाततस्त्वया । तस्मात्त्वां मदसंसक्तं नयिष्ये यमसादनम् ॥

“ಏಕೆಂದರೆ ನನ್ನ ಜ್ಯೇಷ್ಠಭ್ರಾತ—ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿಟ್ಟು—ನಿನ್ನಿಂದ ಹತನಾದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಮದಾಂಧನಾಗಿ ದರ್ಪದಾಸನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ಯಮಧಾಮಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವೆನು।”

Verse 19

विश्वस्तघातिनां लोकाः ये च स्त्रीबालघातिनाम् । यास्यसे निरयान् सर्वांस्तांस्त्वमद्य मया हतः ॥

ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಹಂತಕರಿಗೆ ಯಾವ ನರಕಗಳಿವೆಯೋ, ನನ್ನಿಂದ ಹತನಾಗಿ ನೀನು ಇಂದೇ ಆ ಎಲ್ಲಾ ನರಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವೆ.

Verse 20

मार्कण्डेय उवाच । इत्येवं पतगेन्द्रेण प्रोक्तं स्त्रीसन्निधौ तदा । रक्षः क्रोधसमाविष्टं प्रत्यभाषत पक्षिणम् ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು: ಆ ಸ್ತ್ರೀಯ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿರಾಜನು ಹೀಗೆ ನುಡಿದಾಗ, ಕೋಪದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಆ ಪಕ್ಷಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 21

यदि ते निहतो भ्राता पौरुषं तद्धि दर्शितम् । त्वामप्यद्य हनिष्ये ऽहं खड्गेनानेन खेचर ॥

ನಿನ್ನ ಸಹೋದರನು ಹತನಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮವು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಎಲೈ ಖೇಚರನೇ (ಪಕ್ಷಿಯೇ), ಇಂದು ನಾನು ಈ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲುವೆನು.

Verse 22

तिष्ठ क्षणं नात्र जीवन् पतगाधम यास्यसि । इत्युक्त्वाञ्जनपुञ्जाभं विमलं खड्गमाददे ॥

"ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಲ್ಲು, ಎಲೈ ಮೂಢನೇ! ನೀನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹೋಗಲಾರೆ!" ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಕಾಡಿಗೆಯ ರಾಶಿಯಂತೆ ಕಪ್ಪಾದ ನಿರ್ಮಲವಾದ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಅವನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.

Verse 23

ततः पतगराजस्य यक्षाधिपभटस्य च । बभूव युद्धमतुलं यथा गरुडशक्रयोः ॥

ನಂತರ ಪಕ್ಷಿರಾಜನಿಗೂ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷರಾಜನ ಆ ಭಟನಿಗೂ ನಡುವೆ, ಗರುಡ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರರ ನಡುವಿನ ಕದನದಂತೆ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಯುದ್ಧವು ನಡೆಯಿತು.

Verse 24

ततः स राक्षसः क्रोधात् खड्गमाविध्य वेगवत् । चिक्षेप पतगेन्द्राय निर्वाणाङ्गारवर्चसम् ॥

ಅಂದು ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಕೋಪದಿಂದ, ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಬೀಸಿ, ಮಂಕಾದ ಜ್ವಾಲೆಯುಳ್ಳ ಹೊತ್ತಿರುವ ಅಂಗಾರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಅದನ್ನು ಪಕ್ಷಿರಾಜನ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು।

Verse 25

पतगेन्द्रश्च तं खड्गं किञ्चिदुत्प्लुत्य भूतलात् । वक्त्रेण जग्राह तदा गरुडः पन्नगं यथा ॥

ಅಂದು ಪಕ್ಷಿರಾಜ ಗರುಡನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಎದ್ದು, ಆ ಖಡ್ಗವನ್ನು ತನ್ನ ಚಂಚುವಿನಿಂದ ಹಿಡಿದನು—ಹಾವು ಹಿಡಿಯುವಂತೆ।

Verse 26

वक्त्रपादतलैर्भङ्क्त्वा चक्रे क्षोभमथातुलम् । तस्मिन्भग्ने ततः खड्गे बाहुयुद्धमवर्तत ॥

ನಂತರ ಅವನು ಬಾಯಿಂದಲೂ ಪಾದತಳಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿ ಅಪಾರ ಗದ್ದಲವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದನು। ಆ ಖಡ್ಗ ಮುರಿದಾಗ, ಆಮೇಲೆ ಯುದ್ಧವು ಕೈಕೈಯುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು।

Verse 27

ततः पतगराजेन वक्षस्याक्रम्य राक्षसः । हस्तपादकरैराशु शिरसा च वियोजितः ॥

ಅಂದು ಪಕ್ಷಿರಾಜನು ತನ್ನ ಪಾದದಿಂದ ಅವನ ವಕ್ಷಸ್ಥಲವನ್ನು ತುಳಿದಾಗ, ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕೈಗಳು, ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ತಲೆಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 28

तस्मिन् विनिहते सा स्त्री खगं शरणमभ्यगात् । किञ्चित् संजातसंत्रासा प्राह भर्त्या भवामि ते ॥

ಅವನು ಹತನಾದ ಬಳಿಕ, ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಆ ಪಕ್ಷಿಯ ಶರಣಿಗೆ ಬಂದಳು। ಸ್ವಲ್ಪ ಭಯದಿಂದ ಅವಳು, “ನಾನು ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾಗುವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು।

Verse 29

तामादाय खगश्रेष्ठः स्वकं गृहमगात् पुनः । गत्वा स निष्कृतिं भ्रातुर्विद्युद्रुपनिपातनात् ॥

ಅವಳನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಪಕ್ಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ವಜ್ರಾಘಾತದಿಂದ ಮರ ಬಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಹೋದರನ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 30

कन्धरस्य च सा वेश्म प्राप्येच्छारूपधारिणी । मेनकातनया सुभ्रूः सौपर्णं रूपमाददे ॥

ಕಂಧರೆಯ ನಿವಾಸವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ರೂಪ ಧರಿಸಬಲ್ಲ, ಮೆನಕೆಯ ಸುಭ್ರೂ ಪುತ್ರಿ ಗರುಡಸಮಾನವಾದ ಪಕ್ಷಿರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದಳು.

Verse 31

तस्यां स जनयामास तार्क्षों नाम सुतां तदा । मुनिशापाग्निविप्लुष्टां वपुमप्सरसां वराम् ॥ तस्या नाम तदा चक्रे तार्क्षोमिति विहङ्गमः ॥

ಅವಳಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ತಾರ್ಕ್ಷೋ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅವಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಪ್ಸರೆ; ಆದರೆ ಋಷಿಯ ಶಾಪಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಅವಳ ದೇಹ ದಗ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಪಕ್ಷಿಯೇ ಅವಳಿಗೆ ‘ತಾರ್ಕ್ಷೋ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು.

Verse 32

मण्डपालसुताश्चासंश्चत्वारोऽमितबुद्धयः । जरितारिप्रभृतयो द्रोणान्ता द्विजसत्तमाः ॥

ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಮಂಡಪಾಲನಿಗೆ ಅಪಾರ ಬುದ್ಧಿಯ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು—ಜರಿತಾರಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ದ್ರೋಣನ ತನಕ.

Verse 33

तेषां जगहन्यो धर्मात्मा वेदवेदाङ्गपारगः । उपयेमे स तां तार्क्षी कन्धरानुमते शुभाम् ॥

ಅವರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯವನು ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದು ವೇದ ಹಾಗೂ ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾಗಿದ್ದನು. ಕಂಧರೆಯ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಅವನು ಆ ಶುಭ ತಾರ್ಕ್ಷಿಯನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

Verse 34

कस्यचित्त्वथ कालस्य तार्क्षो गर्भमवाप ह । सप्तपक्षाहिते गर्भे कुरुक्षेत्रं जगाम सा ॥

ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ ತಾರ್ಕ್ಷಾ ಗರ್ಭವತಿಯಾದಳು. ಏಳು ಪಕ್ಷದ್ವಯಗಳ ಕಾಲ ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವಳು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.

Verse 35

कुरुपाण्डवयोर्युद्धे वर्तमाने सुदारुणे । भावित्वाच्चैव कार्यस्य रणमध्ये विवेश सा ॥

ಕುರುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ನಡುವೆ ಅತಿಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಿಯಿಂದ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ರಣಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು.

Verse 36

तत्रापश्यत् तदा युद्धं भगदत्तकिरीटिनोः । निरन्तरं शरैरासीदाकाशं शलभैरिव ॥

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಭಗದತ್ತ ಮತ್ತು ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಯೋಧನ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕಂಡನು. ಆಕಾಶವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತು, ಪತಂಗಗಳ/ಮಿಡತೆಗಳ ಗುಂಪಿನಂತೆ.

Verse 37

पार्थकोदण्डनिर्मुक्तमासन्नमतिवेगवत् । तस्या भल्लमहिश्यामं त्वचं चिच्छेद जाठरीम् ॥

ಪಾರ್ಥನ ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಬಾಣವು ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಸಮೀಪಿಸಿತು; ವಿಶಾಲ ಅಗ್ರಭಾಗದಿಂದ, ಸರ್ಪದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿದ್ದ ಅವಳ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಚೀರಿ ಕತ್ತರಿಸಿತು.

Verse 38

भिन्ने कोष्ठे शशाङ्काभं भूमावण्डचतुष्टयम् । आयुषः सावशेषत्वात् तूलराशाविवापतत् ॥

ಕೋಷ್ಟಾಗಾರ (ಭಂಡಾರ) ಒಡೆದಾಗ, ಚಂದ್ರನಂತೆ ಬಿಳಿಯಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮೊಟ್ಟೆಯಂತಿರುವ ನಾಲ್ಕು ವಸ್ತುಗಳು—ಹತ್ತಿಯ ರಾಶಿಯಂತೆ—ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದವು; ಏಕೆಂದರೆ ಆಯುಷ್ಯದ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಶೇಷವಿತ್ತು.

Verse 39

तत्पातसमकाले च सुप्रतीकाद्गजोत्तमात् । पपात महती घष्टा बाणसंच्छिन्नबन्धना ॥

ಅವನು ಬೀಳುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಸುಪ್ರತೀಕ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಜದಿಂದ, ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಂಧನಗಳಿರುವ ಮಹಾ ಹೌದಾ (ಮಂಚ) ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿತು।

Verse 40

समं समन्तात् प्राप्ता तु निर्भिन्नधरणीतला । छादयन्ती खगाण्डानि स्थितानि पिशितोपरी ॥

ಆದರೆ ಅದು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಸಮವಾಗಿ ಹರಡಿತು; ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಚೀರಿತು. ಮಾಂಸದ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಅದು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು।

Verse 41

हते च तस्मिन् नृपतौ भगदत्ते नरेश्वरे । बहून्यहाऽन्यभूद्युद्धं कुरुपाण्डवसैन्ययोः ॥

ಮನುಷ್ಯರ ನಾಥನಾದ ರಾಜ ಭಗದತ್ತನು ಹತನಾದ ಮೇಲೆ, ಅದರ ನಂತರ ಕುರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಗಳ ಯುದ್ಧವು ಅನೇಕ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು।

Verse 42

वृत्ते युद्धे धर्मपुत्रे गते शान्तनवान्तिकम् । भीष्मस्य गदतोऽशेषान् श्रोतुं धर्मान् महात्मनः ॥

ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಧರ್ಮಪುತ್ರ (ಯುಧಿಷ್ಠಿರ) ಶಾಂತನುವಿನ ಪುತ್ರ (ಭೀಷ್ಮ)ನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಮಹಾತ್ಮ ಭೀಷ್ಮನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು।

Verse 43

घष्टागतानि तिष्ठन्ति यत्राण्डानि द्विजोत्तम । आजगाम तमुद्देशं शमीको नाम संयमी ॥

“ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ಆ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಬಂದು ನೆಲೆಸಿಕೊಂಡು ಉಳಿದಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೇ, ಶಮೀಕ ಎಂಬ ಸಂಯತಾತ್ಮ ಮುನಿಯು ಆಗಮಿಸಿದನು।”

Verse 44

स तत्र शब्दमशृणोच्चिचीकुचीति वाशताम् । बाल्यादस्फुटवाक्यानां विज्ञानेऽपि परे सति ॥

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಶಿಶುವಿನಂತೆ “ಚಿಚೀಕು-ಚೀ” ಎಂದು ಅಳುವವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಅವನ ಬುದ್ಧಿ ಪ್ರೌಢವಾಗಿದ್ದರೂ, ಬಾಲ್ಯಜನ್ಯ ವಾಕ್ಯವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಮಾತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ।

Verse 45

अथर्षिः शिष्यसहितो घृष्टामुत्पाट्य विस्मितः । अमातृपितृपक्षाणि शिशुकानि ददर्श ह ॥

ನಂತರ ಮುನಿಯು ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಆ ಗೂಡು/ಗುಚ್ಛವನ್ನು ಹರಿದು, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ನೋಡಿದನು—ಅಲ್ಲಿ ತಾಯಿ-ತಂದೆಯಿಲ್ಲದ ಚಿಕ್ಕ ಮರಿಪಕ್ಷಿಗಳು ಇದ್ದವು।

Verse 46

तानि तत्र तथा भूमौ शमीको भगवान् मुनिः । दृष्ट्वा स विस्मयाविष्टः प्रोवाचानुगतान् द्विजान् ॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪೂಜ್ಯ ಶಮೀಕ ಋಷಿಯು ತನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 47

सम्यगुक्तं द्विजाग्र्येण शुक्रेणोशनसा स्वयम् । पलायनपरं दृष्ट्वा दैत्यसैन्यं सुरार्दितम् ॥

ಹೀಗೆ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶುಕ್ರನು, ಉಶನಸನೇ, ಹೇಳಿದ್ದೇ ಯುಕ್ತವಾಯಿತು; ಏಕೆಂದರೆ ದೇವರಿಂದ ಹಿಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಓಡಿಹೋಗಲು ತೊಡಗಿದ ದೈತ್ಯಸೈನ್ಯವನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು।

Verse 48

न गन्तव्यं निवर्तध्वं कस्माद् व्रजथ कातराः । उत्सृज्य शौर्ययशसी क्व गताः न मरिष्यथ ॥

“ಹೋಗಬೇಡಿ—ಹಿಂತಿರುಗಿರಿ! ಭೀತರಂತೆ ಏಕೆ ಓಡುತ್ತೀರಿ? ಶೌರ್ಯವನ್ನೂ ಮಾನವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ, ನೀವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೀರಿ—ಅಲ್ಲಿ ಮರಣವಿಲ್ಲವೇ?”

Verse 49

नश्यतो युध्यतो वापि तावद्भवति जीवितम् । यावद्धातासृजत् पूर्वं न यावन्मनसेप्सितम् ॥

ಯಾರಾದರೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಧಾತೃನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದಷ್ಟು ಕಾಲವೇ ಜೀವಿತ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ; ಮನಸ್ಸಿನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅದು ದೀರ್ಘವಾಗದು।

Verse 50

एके म्रियन्ते स्वगृहे पलायन्तोऽपरे जनाः । भुञ्जन्तोऽन्नं तथैवापः पिबन्तो निधनं गताः ॥

ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಓಡಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವರು ಊಟಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ.

Verse 51

विलासिनस्तथैवान्ये कामयाना निरामयाः । अविक्षताङ्गाः शस्त्रैश्च प्रेतराजवशङ्गताः ॥

ಕೆಲವರು ಭೋಗಾಸಕ್ತರು; ಕೆಲವರು ಆಸೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೂ ರೋಗರಹಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಆಯುಧಗಳಿಂದಲೂ ಅವರ ಅಂಗಗಳು ಗಾಯಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ—ಆದರೂ ಅವರು ಪ್ರೇತರಾಜ (ಯಮ)ನ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದರು।

Verse 52

अन्ये तपस्याभिरता नीताः प्रेतनृपानुगैः । योगाभ्यासे रताश्चान्ये नैव प्रापुरमृत्युताम् ॥

ಕೆಲವರು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರೇತರಾಜನ ಸೇವಕರು ಅವರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಿದ್ದರೂ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ।

Verse 53

शम्बराय पुरा क्षिप्तं वज्रं कुलिशपाणिना । हृदयेऽभिहतस्तेन तथापि न मृतोऽसुरः ॥

ಹಿಂದೆ ವಜ್ರಧಾರಿ (ಇಂದ್ರ) ಶಂಬರನ ಮೇಲೆ ವಜ್ರವನ್ನು ಎಸೆದನು. ಅದು ಹೃದಯವನ್ನು ತಿವಿದರೂ ಆ ಅಸುರನು ಆಗ ಸಾಯಲಿಲ್ಲ।

Verse 54

तेनैव खलु वज्रेण तेनैनेन्द्रेण दानवाः । प्राप्‍ते काले हता दैत्या स्तत्क्षणान्निधनं गताः ॥

ಅದೇ ವಜ್ರದಿಂದ—ಇಂದ್ರನ ಆಯುಧದಿಂದ—ದಾನವರು ಹತರಾದರು. ಅವರ ನಿಯತಕಾಲ ಬಂದಾಗ ದೈತ್ಯರು ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ವಿನಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು।

Verse 55

विदित्वैवं न सन्त्रासः कर्तव्यो विनिवर्तते । ततो निवृत्तास्ते दैत्या स्त्यक्त्वा मरणजं भयम् ॥

ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು ಭೀತಿಗೊಳ್ಳಬಾರದು; ಅದು ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಆ ದೈತ್ಯರು ಮರಣಭಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಭಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು।

Verse 56

इति शुक्रवचः सत्यं कृतमेभिः खगोत्तमैः । ये युद्धेऽपि न सम्प्राप्ताः पञ्चत्वमतिमानुषे ॥

ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಶುಕ್ರಮುನಿಯ ವಚನವನ್ನು ಸತ್ಯಮಾಡಿದವು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ‘ಪಂಚತ್ವ’ (ಮರಣ)ವನ್ನು ಹೊಂದಿರದವರು, ಮಾನವ ಪ್ರಮಾಣಾತೀತವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹೊಂದಿದರು।

Verse 57

क्वाणाडानां पतनं विप्राः क्व घण्टापतनं समम् । क्व च मांसवसारक्तैर्भूमेरास्तरणक्रियाः ॥

ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ಸಣ್ಣ ಆṇāḍa-ಗಳ ಬೀಳುವಿಕೆ ಎಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆ ಬೀಳುವಿಕೆಗೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಎಲ್ಲಿ? ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಂಸ, ಮೇದಸ್ಸು ಮತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಾಸಿ/ಮುಚ್ಚುವುದು ಎಲ್ಲಿ?

Verse 58

केऽप्येते सर्वथा विप्रा नैते सामान्यपक्षिणः । दैवानुकूलता लोके महाभाग्यप्रदर्शिनी ॥

ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ಇವರು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟರು; ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಲ್ಲ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೈವಾನುಕೂಲತೆಯೇ ಮಹಾಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 59

एवमुक्त्वा स तान् वीक्ष्य पुनर्वचनमब्रवीत् । निवर्तताश्रमं यात गृहीत्वा पक्षिबालकान् ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು— “ಹಿಂತಿರುಗಿರಿ; ಈ ಚಿಕ್ಕ ಪಕ್ಷಿಕುಂಜಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರಿ।”

Verse 60

मार्जाराखुभयं यत्र नैषामण्डजजन्मनाम् । श्येनतो नकुलाद्वापि स्थाप्यन्तां तत्र पक्षिणः ॥

ಈ ಅಂಡಜ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಬೆಕ್ಕು ಮತ್ತು ಇಲಿ ಭಯವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಗಿಡುಗ ಅಥವಾ ನವಿಲುಹುಲಿ (ಮಂಗೂಸ್)ಗಳಿಂದಲೂ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ.

Verse 61

द्विजाः किं वातियत्नेन मार्यन्ते कर्मभिः स्वकैः । रक्ष्यन्ते चाखिला जीवा यथैते पक्षिबालकाः ॥

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಏನು ಸಾಧ್ಯ? ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮರಣವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ಈ ಪಕ್ಷಿಕುಂಜಗಳಂತೆ.

Verse 62

तथापि यत्नः कर्तव्यो नरैः सर्वेषु कर्मसु । कुर्वन् पुरुषकारं तु वाच्यतां याति नो सताम् ॥

ಆದರೂ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು; ಆದರೆ ಕೇವಲ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೇ ಆಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವನು ಸಜ್ಜನರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂದನೀಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 63

इति मुनिवरचोदितास्ततस्ते मुनितनयाः परिगृह्य पक्षिणस्तान् । तरुविटपसमाश्रितालिसङ्घं ययुरथ तापसरम्यमाश्रमं स्वम् ॥

ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಯ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದು ಆ ಮುನಿಪುತ್ರರು ಆ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದರು—ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ಮನೋಹರವಾದುದು—ಅಲ್ಲಿ ಮರಗಳ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದವು.

Verse 64

स चापि वन्यं मनसाभिकामितं प्रगृह्य मूलं कुसुमं फलं कुशान् । चकार चक्रायुध-रुद्र-वेधसां सुरेन्द्र-वैवस्वतः जातवेदसाम् ॥

ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ಅರಣ್ಯೋಪಹಾರಗಳು—ಬೇರು, ಹೂ, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕುಶ—ಇವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಚಕ್ರಧಾರಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ, ರುದ್ರನಿಗೆ, ವೇಧಸ್ (ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ), ದೇವಾಧಿಪತಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ, ವೈವಸ್ವತ ಯಮನಿಗೆ ಹಾಗೂ ಜಾತವೇದಸ್ ಅಗ್ನಿಗೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 65

अपाम्पतेर्गोष्पतिवित्तरक्षिणोः समीरणस्यापि तथा द्विजोत्तमाः । धातुर्विधातुस्त्वथ वैश्वदेविकाः श्रुतिप्रयुक्ता विविधास्तु सत्क्रियाः ॥

ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ವೇದವಿಹಿತ ಸತ್ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಾಗಿವೆ—ಜಲಾಧಿಪತಿ ವರುಣನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು, ಪಶುಪತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು, ಧನರಕ್ಷಕ (ಕುಬೇರ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು, ಹಾಗೆಯೇ ವಾಯುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು; ಅದೇ ರೀತಿ ಧಾತೃ ಮತ್ತು ವಿಧಾತೃಗಳಿಗೆ, ಮತ್ತು ಸರ್ವದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈಶ್ವದೇವ ಕರ್ಮಗಳೂ ಇವೆ।