Adhyaya 97

Verse 1

ऑपन--माज बक। अकाल चतुर्नवतितमो< ध्याय: 84088 और भीमसेनका एवं अश्वुत्थामा और राजा युद्ध तथा घटोत्कचकी मायासे मोहित होकर कौरव-सेनाका पलायन संजय उवाच स्वसैन्यं निहतं दृष्टवा राजा दुर्योधन: स्वयम्‌ । अभ्यधावत संक्रुद्धो भीमसेनमरिंदमम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ತನ್ನ ಸೇನೆ ನಿಹತವಾದುದನ್ನು ಕಂಡು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದುಕೊಂಡು ಸ್ವತಃ ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನು ಶತ್ರುದಮನ ಭೀಮಸೇನನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು.

Verse 2

प्रगृह्य सुमहच्चापमिन्द्राशनिसमस्वनम्‌ । महता शरवर्षेण पाण्डवं समवाकिरत्‌,उसने इन्द्रके वज़की भाँति भयानक टंकार करनेवाले विशाल धनुषको हाथमें लेकर पाण्डुनन्दन भीमसेनपर बाणोंकी भारी वर्षा आरम्भ की

ಇಂದ್ರಾಶನಿಯಂತೆ ಘೋರಧ್ವನಿಯುಳ್ಳ ಮಹಾಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವನು ಪಾಂಡವ ಭೀಮಸೇನನ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರ ಶರವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು.

Verse 3

अर्धचन्द्रं च संधाय सुतीक्षणं लोमवाहिनम्‌ । भीमसेनस्य चिच्छेद चापं क्रोधसमन्वित:,इतना ही नहीं, उसने कुपित होकर पंखयुक्त अत्यन्त तीखे अर्धचन्द्राकार बाणका प्रयोग करके भीमसेनके धनुषको काट दिया

ನಂತರ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಆವೇಶಗೊಂಡು ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಬಾಣವನ್ನು ಸಂಧಾನಿಸಿ ಭೀಮಸೇನನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 4

तदन्तरं च सम्प्रेक्ष्य त्वरमाणो महारथ: । प्रसंदधे शितं बाणं गिरीणामपि दारणम्‌

ಆ ಅಂತರವನ್ನು ಕಂಡು ಮಹಾರಥ ದುರ್ಯೋಧನನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಒಂದು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣವನ್ನು ಸಂಧಾನಿಸಿದನು; ಅದು ಪರ್ವತಗಳನ್ನೂ ಚೀರಿ ಬಿಡುವಂತಹದು.

Verse 5

तेनोरसि महाराज भीमसेनमताडयत्‌ । स गाढविद्धो व्यथित: सृक्किणी परिसंलिहन्‌

ಆ ಬಾಣದಿಂದ, ಮಹಾರಾಜನೇ, ಅವನು ಭೀಮಸೇನನ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದನು. ಆಳವಾಗಿ ಭೇದಿತನಾಗಿ ನೋವಿನಿಂದ ಕಲುಷಿತನಾದ ಭೀಮನು ತುಟಿಗಳ ಮೂಲೆಗಳನ್ನು ನಕ್ಕನು.

Verse 6

तथा विमनसं दृष्टवा भीमसेनं घटोत्कच:

ಭೀಮಸೇನನು ಹೀಗೆ ವಿಷಾದಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಘಟೋತ್ಕಚನು ಅವನಿಗೆ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 7

अभिमन्युमुखा श्चापि पाण्डवानां महारथा:

ಮತ್ತೂ ಪಾಂಡವರ ಮಹಾರಥರೂ—ಅಭಿಮನ್ಯುವನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು—(ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರು).

Verse 8

सम्प्रेक्ष्यैतान्‌ सम्पतत: संक्रुद्धाउ्जातसम्भ्रमान्‌

ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಗದ್ದಲಗೊಳ್ಳುತ್ತ ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಯೋಧರೆಲ್ಲರನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನು ವಿಪತ್ತಿನ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಪ್ರಾಣಸಂಶಯದ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿರುವುದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನು ನಿಮ್ಮ ಮಹಾರಥರಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು—“ವೀರರೇ, ನಿಮಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಶೀಘ್ರ ಹೋಗಿ ರಾಜನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿರಿ.”

Verse 9

भारद्वाजोडब्रवीद्‌ वाक्‍्यं तावकानां महारथान्‌ | क्षिप्रं गच्छत भद्रं वो राजानं परिरक्षत

ಭಾರದ್ವಾಜ (ದ್ರೋಣ)ನು ನಿಮ್ಮ ಮಹಾರಥರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಶೀಘ್ರ ಹೋಗಿರಿ; ನಿಮಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ರಾಜನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿರಿ.”

Verse 10

एते क्रुद्धा महेष्वासा: पाण्डवानां महारथा:

ಪಾಂಡವರ ಈ ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ಮಹಾರಥರು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಭಯಂಕರ ನಾದಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತಾ ಧಾವಿಸಿ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಭೀತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 11

भीमसेन पुरस्कृत्य दुर्योधनमुपाद्रवन्‌ । नानाविधानि शस्त्राणि विसृजन्तो जये धृता:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಅವರು ದುರ್ಯೋಧನನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ನಾನಾವಿಧ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಎಸೆದು, ಜಯದ ಸಂಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ದೃಢರಾಗಿದ್ದರು॥

Verse 12

तदाचार्यवच: श्रुत्वा सौमदत्तिपुरोगमा:

ಆಚಾರ್ಯನ ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸೌಮದತ್ತಿಯ ಪುತ್ರನನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಗೊಳಿಸಿ ಅವರು ಮುಂದುವರಿದರು॥

Verse 13

तावका: समवर्तन्त पाण्डवानामनीकिनीम्‌ । आचार्यका यह वचन सुनकर भूरिश्रवा आदि आपके प्रमुख योद्धाओंने पाण्डवसेनापर आक्रमण किया ।। कृपो भूरिश्रवा: शल्यो द्रोणपुत्रो विविंशति:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಿಮ್ಮ ಯೋಧರು ಪಾಂಡವರ ಸೇನಾವ್ಯೂಹದ ಮೇಲೆ ಮುನ್ನಡೆದರು. ಆಚಾರ್ಯನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೃಪ, ಭೂರಿಶ್ರವ, ಶಲ್ಯ, ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಮತ್ತು ವಿವಿಂಶತಿ ಮೊದಲಾದವರು ಪಾಂಡವಸೇನೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು॥

Verse 14

चित्रसेनो विकर्णश्र॒ सैन्धवो5थ बृहदूबल: । आवलन्त्यौ च महेष्वासौ कौरवं पर्यवारयन्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಚಿತ್ರಸೇನ, ವಿಕರ್ಣ, ಸೈಂಧವ ಜಯದ್ರಥ, ಬೃಹದ್ಬಲ ಮತ್ತು ಮಹಾಧನುರ್ಧರರಾದ ಆವಲಂತ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಹೇಶ್ವಾಸ—ಇವರು ಕೌರವಕುಮಾರನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ರಕ್ಷಣಾವಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು॥

Verse 15

कृपाचार्य, भूरिश्रवा, शल्य, अश्व॒त्थामा, विविंशति, चित्रसेन, विकर्ण, सिंधुराज जयद्रथ, बृहदबल तथा अवन्तीके राजकुमार महाथधनुर्धर विन्द और अनुविन्द--इन सबने दुर्योधनको उसकी रक्षाके लिये सब ओरसे घेर लिया ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಕೃಪಾಚಾರ್ಯ, ಭೂರಿಶ್ರವ, ಶಲ್ಯ, ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ, ವಿವಿಂಶತಿ, ಚಿತ್ರಸೇನ, ವಿಕರ್ಣ, ಸೈಂಧವ ರಾಜ ಜಯದ್ರಥ, ಬೃಹದ್ಬಲ ಹಾಗೂ ಅವಂತಿಯ ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರರು—ಮಹಾಧನುರ್ಧರರಾದ ವಿಂದ ಮತ್ತು ಅನುವಿಂದ—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ದುರ್ಯೋಧನನ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಸಮರಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು; ಆಗ ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಪಕ್ಷದ ಯೋಧರು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಯುದ್ಧಿಸಿದರು॥

Verse 16

एवमुक्‍्त्वा महाबाहुर्महद्‌ विस्फार्य कार्मुकम्‌ । भारद्वाजस्ततो भीम॑ षड्विंशत्या समार्पयत्‌

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಮಹಾಬಾಹು ಭಾರದ್ವಾಜಪುತ್ರ ದ್ರೋಣನು ತನ್ನ ಮಹಾಧನುಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಎಳೆದು ಭೀಮಸೇನನ ಮೇಲೆ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿದನು।

Verse 17

भूयश्वैनं महाबाहु: शरै: शीघ्रमवाकिरत्‌ । पर्वतं वारिधाराभि: प्रावषीव बलाहक:ः

ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಆ ಮಹಾಬಾಹು ಅವನ ಮೇಲೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು—ಮಳೆಗಾಲದ ಮೇಘವು ಪರ್ವತಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಜಲಧಾರೆಗಳನ್ನು ಸುರಿಸುವಂತೆ।

Verse 18

त॑ प्रत्यविध्यद्‌ दशभिर्थीमसेन: शिलीमुखै: । त्वरमाणो महेष्वास: सब्ये पाश्वे महाबल:,तब महाबली महाधनुर्धर भीमसेनने भी बड़ी उतावलीके साथ द्रोणाचार्यकी बायीं पसलीमें दस बाण मारकर उन्हें घायल कर दिया

ಆಗ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ಭೀಮಸೇನನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಹತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶಿಲೀಮುಖ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಹಿಂಸೆ ಮಾಡಿ ಅವನ ಎಡ ಪಾರ್ಶ್ವವನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು।

Verse 19

स गाढविद्धो व्यथितो वयोवृद्धश्च भारत । प्रणष्टसंज्ञ: सहसा रथोपस्थ उपाविशत्‌,भरतनन्दन! उन बाणोंसे उन्हें गहरा आघात लगा। वे वयोवृद्ध तो थे ही, सहसा व्यथित एवं अचेत होकर रथके पिछले भागमें बैठ गये

ಹೇ ಭಾರತನಂದನ! ಆ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಢವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು, ವಯೋವೃದ್ಧನಾಗಿದ್ದ ಅವನು ವೇದನೆಯಿಂದ ವ್ಯಥಿತನಾಗಿ, ಸಹಸಾ ಸಂಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ರಥದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಸಿದು ಕುಳಿತನು।

Verse 20

गुरुं प्रव्यथितं दृष्टवा राजा दुर्योधन: स्वयम्‌ । द्रौणायनिश्च संक्रुद्धों भीमसेनमभिद्रुतो,आचार्य द्रोणको व्यथासे पीड़ित देख स्वयं राजा दुर्योधन और अभ्व॒त्थामा दोनों अत्यन्त कुपित हो भीमसेनपर टूट पड़े

ಗುರುವಿನಾದ ದ್ರೋಣನು ವ್ಯಥಿತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನು ಸ್ವತಃ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದ ದ್ರೌಣಾಯನಿ (ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ) ಇಬ್ಬರೂ ಭೀಮಸೇನನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದರು।

Verse 21

तावापतन्तौ सम्प्रेक्ष्य कालान्तकयमोपमौ । भीमसेनो महाबाहुर्गदामादाय सत्वरम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಕಾಲಾಂತಕನೂ ಯಮನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಧಾವಿಸಿ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಮಹಾಬಾಹು ಭೀಮಸೇನನು ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದನು।

Verse 22

समुद्यम्य गदां गुर्वी यमदण्डोपमां रणे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಮದಂಡದಂತೆ ಭಯಂಕರವಾದ ಆ ಭಾರೀ ಗದೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಭೀಮಸೇನನು ಅದನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ತೂಗಿದನು; ಶೃಂಗಧಾರಿ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದಂತೆ ಅವನು ನಿಂತನು. ಅವನನ್ನು ಹಾಗೆ ಕಂಡ ದುರ್ಯೋಧನ ಮತ್ತು ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದರು।

Verse 23

तमुद्यतगद दृष्टवा कैलासमिव श्‌ज्धिणम्‌ | कौरवो द्रोणपुत्रश्न सहितावभ्यधावताम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಗದೆಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ಶೃಂಗಧಾರಿ ಕೈಲಾಸದಂತೆ ನಿಂತ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ನೋಡಿ ಕೌರವ ದುರ್ಯೋಧನ ಮತ್ತು ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದರು।

Verse 24

तावापतन्तौ सहितौ त्वरितौ बलिनां वरौ | अभ्यधावत वेगेन त्वरमाणो वृकोदर:,बलवानोंमें श्रेष्ठ उन दोनों वीरोंको एक साथ शीघ्रतापूर्वक आते देख भीमसेन भी उतावले होकर बड़े वेगसे उनकी ओर बढ़े

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಬಲಿಷ್ಠರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು ಒಂದಾಗಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಧಾವಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ವೃಕೋದರ ಭೀಮನು ಕೂಡ ಆತುರದಿಂದ ಮಹಾವೇಗದಲ್ಲಿ ಅವರತ್ತ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದನು।

Verse 25

तमापततन्तं सम्प्रेक्ष्य संक्रुद्धं भीमदर्शनम्‌ । समभ्यधावंस्त्वरिता: कौरवाणां महारथा:,क्रोधमें भरकर भयंकर दिखायी देनेवाले भीमसेनको देखकर कौरव महारथी बड़ी उतावलीके साथ उनकी ओर दौड़े

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ನೋಡಿ ಕೌರವರ ಮಹಾರಥರೂ ಆತುರದಿಂದ ಅವನತ್ತ ಓಡಿಬಂದರು।

Verse 26

भारद्वाजमुखा: सर्वे भीमसेनजिघांसया । नानाविधानि शस्त्राणि भीमस्योरस्पपातयन्‌,ट्रोणाचार्य आदि सभी योद्धा भीमसेनके वधकी इच्छासे उनकी छातीपर नाना प्रकारके अस्त्र-शस्त्रोंका प्रहार करने लगे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ದ್ರೋಣನನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ಆ ಎಲ್ಲಾ ಯೋಧರು ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭೀಮನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ನಾನಾವಿಧ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು।

Verse 27

सहिता: पाण्डवं सर्वे पीडयन्त: समन्तत: । त॑ दृष्टवा संशयं प्राप्त पीड्यमानं महारथम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಪಾಂಡವನಾದ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರು। ಆ ಮಹಾರಥನು ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ನಲುಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಪಾಂಡವ ವೀರರು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಧಾವಿಸಿದರು।

Verse 28

अभिमन्युप्रभृतय: पाण्डवानां महारथा: । अभ्यधावन्‌ परीप्सन्तः प्राणांस्त्यक्त्वा सुदुस्त्यजान्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅಭಿಮನ್ಯು ಮೊದಲಾದ ಪಾಂಡವರ ಮಹಾರಥರು ಅವನನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ತ್ಯಜಿಸಲು ಅತಿದುರ್ಲಭವಾದ ಪ್ರಾಣಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಧಾವಿಸಿದರು।

Verse 29

अनूपाधिपति: शूरो भीमस्य दयित: सखा । नीलो नीलाम्बुदप्रख्य: संक्रुद्धो दौणिम भ्ययात्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅನೂಪದ ಅಧಿಪತಿ ಶೂರನಾದ ನೀಲನನು ಭೀಮಸೇನನ ಪ್ರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತನು; ನೀಲಮೇಘದಂತೆ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವನು; ಅವನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ದ್ರೌಣಿಯ (ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ) ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು।

Verse 30

स्पर्थते हि महेष्वासो नित्यं द्रोणसुतेन सः । स विस्फार्य महच्चापं द्रौणिं विव्याध पत्रिणा

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಮಹಾಧನುರ್ಧರನು ದ್ರೋಣನ ಪುತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನು ಮಹಾ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಳೆದು, ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಬಾಣದಿಂದ ದ್ರೌಣಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು।

Verse 31

यथा शक्रो महाराज पुरा विव्याध दानवम्‌ । विप्रचित्तिं दुराधर्ष देवतानां भयंकरम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಾಜನೇ! ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಭಯಂಕರನಾದ, ದುರಾಧರ್ಷನಾದ ದಾನವ ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿದ್ಧಿಸಿದನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಆ ಪ್ರಹಾರ ಬಿದ್ದಿತು.

Verse 32

येन लोकत्रयं क्रोधात्‌ त्रासितं स्वेन तेजसा । वह महाधनुर्धर वीर प्रतिदिन द्रोणपुत्र अश्वत्थामाके साथ स्पर्धा रखता था। महाराज! उसने अपने विशाल धनुषको खींचकर एक पंखयुक्त बाणसे अश्वत्थामाको उसी प्रकार घायल कर दिया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ತನ್ನ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೇ ಭೀತಿಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಆ ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ನೀಲನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಮಹಾರಾಜನೇ! ಅವನು ಮಹಾಧನುಸ್ಸನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಳೆದು, ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಬಾಣದಿಂದ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನನ್ನು ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿದ್ಧಿಸಿದನು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಇಂದ್ರನು, ಕ್ರೋಧ-ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ತ್ರಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದ ದುರಾಧರ್ಷ ದಾನವ ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿಯನ್ನು ವಿದ್ಧಿಸಿದಂತೆ. ಹೀಗೆ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಆ ಸುಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ರೆಕ್ಕೆಯ ಶರದಿಂದ ಭೇದಿತನಾದನು.

Verse 33

स विस्फार्य धनुश्रित्रमिन्द्राशनिसमस्वनम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ತನ್ನ ದೃಢವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎಳೆದನು; ಅದರ ಧ್ವನಿ ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರದ ನಾದದಂತೆ ಮೊಳಗಿತು.

Verse 34

ततः संधाय विमलान्‌ भल्लान्‌ कर्मारमार्जितान्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ಅವನು ಕಮ್ಮಾರನು ಮೆರುಗುಗೊಳಿಸಿದ ನಿರ್ಮಲ, ಕ್ಷುರಧಾರ ಭಲ್ಲ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಧಿಸಿ ಏಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಶರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿದನು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ನೀಲನ ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳು ಕುಸಿದವು; ಐದನೆಯಿಂದ ಸಾರಥಿ ಹತನಾದನು. ಆರನೆಯಿಂದ ಧ್ವಜ ಕತ್ತರಿಸಿ ಬಿದ್ದಿತು; ಏಳನೆಯ ಭಲ್ಲದಿಂದ ನೀಲನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳ ಭೇದಿತವಾಯಿತು.

Verse 35

जघान चतुरो वाहान्‌ साररथिं ध्वजमेव च | सप्तमेन च भल्लेन नीलं विव्याध वक्षसि

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶರಗಳಿಂದ ನೀಲನ ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು, ನಂತರ ಸಾರಥಿಯನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಧ್ವಜವನ್ನೂ ಕೆಡವಿದನು. ಏಳನೆಯ ಭಲ್ಲದಿಂದ ನೀಲನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳವನ್ನು ವಿದ್ಧಿಸಿದನು.

Verse 36

स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत्‌ । मोहितं वीक्ष्य राजानं नीलम भ्रचयोपमम्‌

ಆಳವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ವೇದನೆಯಿಂದ ಕಲುಷಿತನಾಗಿ ಅವನು ರಥದ ಆಸನದ ಮೇಲೆ ಕುಸಿದು ಕೂತನು. ರಾಜನು ಮೋಹಗ್ರಸ್ತನಾಗಿ—ನೀಲ ಬಿರುಗಾಳಿ ಮೋಡಗಳ ಗುಂಪಿನಂತೆ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣನಾಗಿ—ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಂಜಯನು ಯುದ್ಧಕೋಲಾಹಲದ ನಡುವೆ ಆ ಗಾಯದ ನುಚ್ಚುನೂರು ಮಾಡುವ ಬಲವನ್ನೂ ಆ ಕ್ಷಣದ ಧರ್ಮಭಾರವನ್ನೂ ಅರಿತನು.

Verse 37

घटोत्कचोभिसंक्रुद्धों ज्ञातिभि: परिवारित: । अभिद॒द्राव वेगेन द्रौणिमाहवशोभिनम्‌

ಬಂಧುಜನರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದ ಘಟೋತ್ಕಚನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದ್ರೌಣಿ (ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ) ಮೇಲೆ ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಧಾವಿಸಿದನು.

Verse 38

तथेतरे चाभ्यधावन्‌ राक्षसा युद्धदुर्मदा: । उस बाणसे अधिक घायल हो जानेके कारण वे व्यथित हो रथके पिछले भागमें बैठ गये। नील मेघसमूहके समान श्याम वर्णवाले राजा नीलको अचेत हुआ देख अपने भाई- बन्धुओंसे घिरा हुआ घटोत्कच अत्यन्त कुपित हो युद्धमें शोभा पानेवाले अश्वत्थामाकी ओर बड़े वेगसे दौड़ा। उसके साथ ही दूसरे-दूसरे रणदुर्मद राक्षसोंने भी उसपर धावा किया || ३६-३७ ह || तमापतत्तं सम्प्रेक्ष्य राक्षसं घोरदर्शनम्‌

ಆಗ ಇತರ ರಾಕ್ಷಸರೂ—ಯುದ್ಧಮತ್ತಿನಿಂದ ದುರ್ಮದರಾಗಿದ್ದು—ಧಾವಿಸಿದರು. ಆ ಘೋರದರ್ಶನ ರಾಕ್ಷಸನು ಎರಗಿಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಏಕಿ ಎದ್ದ ಉಗ್ರ ಬಲದ ಕಡೆ ಎಲ್ಲರ ದೃಷ್ಟಿ ನೆಟ್ಟಿತು.

Verse 39

अभ्यधावत तेजस्वी भारद्वाजात्मजस्त्वरन्‌ । देखनेमें अत्यन्त भयंकर राक्षस घटोत्कचको धावा करते देख तेजस्वी अअश्वत्थामाने बड़ी उतावलीके साथ उसपर आक्रमण किया ।।

ಆಗ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಭಾರದ್ವಾಜಪುತ್ರ (ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ) ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಎದುರಿಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು. ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಅವನು ಭೀಮದರ್ಶನ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

Verse 40

विमुखांश्रैव तान्‌ दृष्टवा द्रौणिचापच्युतै:शरै:

ದ್ರೌಣಿಯ ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಹೊರಟ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡು ಅವರು ವಿಮುಖರಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಸಂಜಯನು ಅದನ್ನು ಯುದ್ಧದ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಬದಲಾಗುವ ಮನೋಬಲದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸೂಚನೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದನು.

Verse 41

अक्कुद्धबत महाकायो भैमसेनिर्घटोत्कच: । अश्वत्थामाके धनुषसे छूटे हुए बाणोंद्वारा घायल हो उन राक्षसोंको भागते देख विशालकाय भीमसेनकुमार घटोत्कच कुपित हो उठा || ४० है ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊರಟ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡು ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ಓಡಿಹೋಗುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಮಹಾಕಾಯನಾದ ಭೀಮಸೇನಪುತ್ರ ಘಟೋತ್ಕಚನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದೇಳಿದನು. ತದನಂತರ ಅವನು ಘೋರರೂಪದ ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣವಾದ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.

Verse 42

ततस्ते तावका: सर्वे मायया विमुखीकृता:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಆ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಭ್ರಮಿತರಾಗಿ ಭಯಾಕ್ರಾಂತರಾದ ನಿಮ್ಮ ಸೈನಿಕರೆಲ್ಲರೂ ಯುದ್ಧದಿಂದ ವಿಮುಖರಾದರು. ಭೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರಸ್ಪರರನ್ನೂ, ದ್ರೋಣ, ದುರ್ಯೋಧನ, ಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನನ್ನೂ ಸಹ, ಆ ಭಯಾನಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತೆ ಆಯಿತು—ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವರು, ತೊಳಲಾಡುವವರು, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ತೋಯ್ದವರು, ಕರುಣಾಜನಕ ದಶೆಗೆ ತಲುಪಿದವರು. ಕೌರವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಹಾಧನುರ್ಧರರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ರಥಿಗಳಾಗಿ ನಾಶರಾದರು; ರಾಜರು ಪತನಗೊಂಡರು; ಸಾವಿರಾರು ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳು ತುಂಡುತುಂಡಾಗಿ ಬಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡವು.

Verse 43

अन्योन्यं समपश्यन्त निकृत्ता मेदिनीतले । विचेष्टमाना: कृपणा: शोणितेन परिप्लुता:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರು ಪರಸ್ಪರರನ್ನೂ ಭೂಮಿತಲದಲ್ಲಿ ಕಡಿದು ಬೀಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿ, ಕರುಣಾಜನಕರಾಗಿ ತೊಳಲಾಡುವವರಾಗಿ, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ತೋಯ್ದವರಾಗಿ ನೋಡಿದರು.

Verse 44

द्रोणं दुर्योधनं शल्यमश्चत्थामानमेव च । प्रायशश्न महेष्वासा ये प्रधाना: सम कौरवा:

ದ್ರೋಣ, ದುರ್ಯೋಧನ, ಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನನ್ನೂ; ಹಾಗೆಯೇ ಕೌರವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನರಾದ ಮಹಾಧನುರ್ಧರರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ—(ಅವರು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಕಂಡರು).

Verse 45

विध्वस्ता रथिन: सर्वे राजानश्न निपातिता: । हयाश्वैव हयारोहा: संनिकृत्ता: सहस्रश:

ಎಲ್ಲ ರಥಿಗಳು ನಾಶಗೊಂಡಿದ್ದರು; ರಾಜರೂ ಪತನಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿದು ಬಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡವು.

Verse 46

तद्‌ दृष्टवा तावकं सैन्यं विद्रुतं शिबिरं प्रति । मम प्राक्रोशतो राजंस्तथा देवव्रतस्य च

ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಶಿಬಿರದ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿ ಹೋಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜನೇ, ನಾನು ಮತ್ತು ದೇವವ್ರತ ಭೀಷ್ಮನು ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿ—“ವೀರರೇ, ಯುದ್ಧಮಾಡಿರಿ; ಓಡಬೇಡಿ. ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೀವು ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದು ಘಟೋತ್ಕಚನು ಬಿಡಿಸಿದ ರಾಕ್ಷಸೀ ಮಾಯೆ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಭಯದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಚೇತನ ತಪ್ಪಿದ ಅವರು ನಿಲ್ಲಲಾರದೆ ಹೋದರು.

Verse 47

युध्यध्वं मा पलायध्वं मायैषा राक्षसी रणे | घटोत्कचप्रमुक्तेति नातिष्ठन्त विमोहिता:

“ಯುದ್ಧಮಾಡಿರಿ, ಓಡಬೇಡಿ; ರಣದಲ್ಲಿ ಇದು ರಾಕ್ಷಸೀ ಮಾಯೆ—ಘಟೋತ್ಕಚನು ಬಿಡಿಸಿದದು,” ಎಂದು ನಾವು ಹೇಳಿದರೂ ಅವರು ಮೋಹಿತರಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ.

Verse 48

नैव ते श्रद्दधुर्भीता वदतोरावयोर्वच: । तांश्व प्रद्रवतो दृष्टवा जयं प्राप्ताश्न पाण्डवा:

ಭಯಗೊಂಡ ಅವರು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ذرವೂ ನಂಬಿಕೆ ಇಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಜಯ ಸಮೀಪವಾಯಿತು.

Verse 49

शड्खदुन्दुभिनिर्घोषै: समन्तान्नेदिरे भूशम्‌,चारों ओर शंख और दुन्दुभि आदि बाजे जोर-जोरसे बजने लगे। इस प्रकार सूर्यास्तके समय दुरात्मा घटोत्कचसे खदेड़ी गयी आपकी सारी सेना सम्पूर्ण दिशाओंमें भाग गयी

ಶಂಖ-ದುಂದುಭಿಗಳ ಘನಘೋಷದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭೂಮಿ ಮೊಳಗಿತು. ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಘಟೋತ್ಕಚನ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಚೂರಾಗಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಿಹೋಯಿತು.

Verse 50

एवं तव बल सर्व हैडिम्बेन दुरात्मना । सूर्यास्तमनवेलायां प्रभग्नं विद्रुतं दिश:

ಹೀಗೆ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟ ಹೈಡಿಂಬ (ಘಟೋತ್ಕಚ) ನಿನ್ನ ಸಮಸ್ತ ಬಲವನ್ನು ಚೂರಾಗಿ ಮಾಡಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಿಸಿದನು.

Verse 53

समाललनम्बे तेजस्वी ध्वजं हेमपरिष्कृतम्‌ । महाराज! उस बाणके द्वारा दुर्योधनने भीमसेनकी छातीपर गहरी चोट पहुँचायी। उससे अत्यन्त घायल होकर तेजस्वी भीमसेन व्यथित हो उठे और मुहके दोनों कोनोंको चाटते हुए उन्होंने अपने सुवर्णभूषित ध्वजका सहारा ले लिया

ಮಹಾರಾಜನೇ! ಆ ಬಾಣದಿಂದ ದುರ್ಯೋಧನನು ಭೀಮಸೇನನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿ ಆಳವಾದ ಗಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದನು. ಅದರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಗಾಯಗೊಂಡ ತೇಜಸ್ವಿ ಭೀಮನು ವೇದನೆಯಿಂದ ವ್ಯಥಿತನಾಗಿ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತುಟಿಗಳ ಎರಡೂ ಮೂಲೆಗಳನ್ನು ನಕ್ಕುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಸ್ವರ್ಣಾಲಂಕೃತ ಧ್ವಜದ ಆಸರೆಯಿಂದ ನಿಂತನು.

Verse 66

क्रोधेनाभिप्रजज्वाल दिधक्षन्निव पावक: | भीमसेनको इस प्रकार व्यथितचित्त देखकर घटोत्कच जलानेकी इच्छावाले अग्निदेवकी भाँति क्रोधसे प्रज्वयलित हो उठा

ಭೀಮಸೇನನು ಹೀಗೆ ವ್ಯಥಿತಚಿತ್ತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಘಟೋತ್ಕಚನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಜ್ವಲಿಸಿದನು—ದಹಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ.

Verse 76

समभ्यधावन्‌ क्रोशन्तो राजानं जातसम्भ्रमा: | साथ ही अभिमन्यु आदि पाण्डव महारथी भी बड़े वेगसे राजा दुर्योधनको ललकारते हुए उसकी ओर दौड़े

ಅವರು ರಾಜನತ್ತ ಅಚಾನಕ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕೂಗುತ್ತಾ ಧಾವಿಸಿದರು. ಅದೇ ವೇಳೆ ಅಭಿಮನ್ಯು ಮುಂತಾದ ಪಾಂಡವ ಮಹಾರಥಿಗಳೂ ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ಲಲಕಾರಿಸಿ ಅವನತ್ತ ಓಡಿದರು.

Verse 94

इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि अष्टमयुद्धदिवसे घटोत्कचयुद्धे चतुर्नवतितमो<ध्याय:

ಇತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಭೀಷ್ಮಪರ್ವದಲ್ಲಿ, ಭೀಷ್ಮವಧಪರ್ವದೊಳಗೆ, ಯುದ್ಧದ ಎಂಟನೇ ದಿನದ ಘಟೋತ್ಕಚಯುದ್ಧಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ತೊಂಬತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.

Verse 96

संशयं परम॑ प्राप्त मज्जन्तं व्यसनार्णवे । क्रोधमें भरे हुए इन समस्त योद्धाओंको वेगपूर्वक धावा करते देख द्रोणाचार्यने आपके महारथियोंसे कहा--“वीरो! तुम्हारा कल्याण हो। शीघ्र जाओ और संकटके समुद्रमें डूबकर महान्‌ प्राणसंशयमें पड़े हुए राजा दुर्योधनकी रक्षा करो

ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಎಲ್ಲ ಯೋಧರು ವೇಗವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನು ನಿಮ್ಮ ಮಹಾರಥಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ವೀರರೇ! ನಿಮಗೆ ಕಲ್ಯಾಣವಾಗಲಿ. ತಕ್ಷಣ ಹೋಗಿರಿ; ವಿಪತ್ತಿನ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಪ್ರಾಣಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿರಿ.”

Verse 116

नदन्तो भैरवान्‌ नादांस्त्रासयन्तश्न भूमिपान्‌ | 'ये महाधनुर्धर पाण्डव महारथी कुपित हो भीमसेनको आगे करके दुर्योधनपर धावा कर रहे हैं और विजयका दृढ़ संकल्प ले नाना प्रकारके अस्त्र-शस्त्रोंकी वर्षा करते हुए भैरव गर्जना करते तथा भूमिपालोंको त्रास पहुँचाते हैं!

ಆ ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ಪಾಂಡವ ಮಹಾರಥಿಗಳು ಕೋಪಗೊಂಡು ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಮುಂಚೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ದುರ್ಯೋಧನನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದರು. ವಿಜಯದ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ನಾನಾವಿಧ ಅಸ್ತ್ರ-ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸುತ್ತಾ ಭಯಂಕರ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿ ಭೂಪಾಲರಿಗೆ ತ್ರಾಸ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು.

Verse 216

अवल्लुत्य रथात्‌ तूर्ण तस्थौ गिरिरिवाचल: । प्रलयकालीन यमराजके समान भयंकर उन दोनों महारथियोंको आक्रमण करते देख महाबाहु भीमसेनने तुरंत ही गदा हाथमें ले ली और वे रथसे कूदकर पर्वतके समान अविचल भावसे खड़े हो गये

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಥದಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಜಿಗಿದು ಇಳಿದು ಭೀಮಸೇನನು ಪರ್ವತದಂತೆ ಅಚಲನಾಗಿ ನಿಂತನು. ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಯಮರಾಜನಂತೆ ಭಯಂಕರರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾರಥಿಗಳು ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಧಾವಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಮಹಾಬಾಹು ಭೀಮನು ತಕ್ಷಣವೇ ಗದೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಅಚಲ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತನು.

Verse 326

संजातरुधिरोत्पीडो द्रौणि: क्रोधसमन्वित: । नीलके छोड़े हुए उस पंखयुक्त बाणसे विदीर्ण होकर अश्व॒त्थामाके शरीरसे रक्तका प्रवाह बह चला। इससे अश्वत्थामाको बड़ा क्रोध हुआ

ನೀಲಕನು ಬಿಡಿಸಿದ ಆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಬಾಣದಿಂದ ಚಿದ್ರಗೊಂಡು ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ ದೇಹದಿಂದ ರಕ್ತಧಾರೆ ಹರಿಯತೊಡಗಿತು. ರಕ್ತ ಹರಿದಂತೆ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ ಕೋಪವು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಉಕ್ಕಿಬಂತು.

Verse 336

दश्ने नीलविनाशाय मतिं मतिमतां वर: । तदनन्तर बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ अश्वत्थामाने इन्द्रके वज़्की भाँति भयंकर टंकार करनेवाले अपने विचित्र धनुषको खींचकर नीलको मार डालनेका विचार किया

ಅನಂತರ ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ನೀಲನ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರದಂತೆ ಭಯಂಕರ ಟಂಕಾರ ಮಾಡುವ ತನ್ನ ವಿಚಿತ್ರ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎಳೆದು, ನೀಲನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.

Verse 396

ये3भवन्नग्रतः क्रुद्धा राक्षसस्य पुर:सरा: । उसने कुपित हो उन भयंकर राक्षसोंको मारना आरम्भ किया, जो घटोत्कचके आगे खड़े होकर क्रोधपूर्वक युद्ध कर रहे थे

ಘಟೋತ್ಕಚನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕೋಪದಿಂದ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ರಾಕ್ಷಸಸೈನ್ಯದ ಮುಂಚೂಣಿಯಾಗಿದ್ದ ಆ ಭಯಂಕರ ರಾಕ್ಷಸರ ಮೇಲೆ ಅವನು ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ, ಅವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 416

मोहयन्‌ समरे द्रौणिं मायावी राक्षसाधिप: । तत्पश्चात्‌ उस मायावी राक्षसराजने समरांगणमें अश्वत्थामाको मोहित करते हुए अत्यन्त दारुण घोर माया प्रकट की

ಸಮರದಲ್ಲಿ ಮಾಯಾವಿ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ದ್ರೋಣಪುತ್ರನನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದನು. ಅನಂತರ ಆ ಮಾಯಾವಿ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನು ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಭ್ರಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣವಾದ ಘೋರ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು.

Verse 483

घटोत्कचेन सहिता: सिंहनादान्‌ प्रचक्रिरे । वे इतने डर गये थे कि हम दोनोंकी बातोंपर विश्वास नहीं करते थे। उन्हें भागते देख विजयी पाण्डव घटोत्कचके साथ सिंहनाद करने लगे

ಘಟೋತ್ಕಚನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವರು ಸಿಂಹನಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಶತ್ರುಪಕ್ಷವು ಅಷ್ಟೊಂದು ಭಯಗೊಂಡಿತ್ತು; ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಮಾತುಗಳ ಮೇಲೂ ನಂಬಿಕೆ ಇಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಓಡಿಹೋಗುವುದನ್ನು ಕಂಡು ವಿಜಯಿಗಳಾದ ಪಾಂಡವರು ಘಟೋತ್ಕಚನೊಂದಿಗೆ ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡಿದರು.