Adhyaya 83
व्यपोहनस्तवनिरूपण-प्रसङ्गे नक्तभोजन-शिवव्रतविधिः (वार्षिक-प्रतिमास-क्रमः)
ವ್ಯಪೋಹನ-ಸ್ತವದ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಶ್ರವಣ ಮಾಡಿದ ಋಷಿಗಳು ಲಿಂಗದಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ರತವಿಧಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ನಂದೀಶ್ವರನು ಉಪದೇಶಿಸಿದಂತೆ, ವ್ಯಾಸಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಶಿವವ್ರತಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಖ್ಯ ನಿಯಮ ‘ನಕ್ತಭೋಜನ’—ನಿತ್ಯವೂ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೇ ಆಹಾರ—ಮತ್ತು ಶುಕ್ಲ-ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷಗಳ ಅಷ್ಟಮಿ ಹಾಗೂ ಚತುರ್ದಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವಪೂಜೆ, ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭೋಜನ. ಭಿಕ್ಷೆ, ಅಯಾಚಿತ, ನಕ್ತ ಎಂಬ ಜೀವನವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಕ್ತವನ್ನು ‘ಉತ್ತಮ’ವೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ, ಭೂಶಯ್ಯೆ, ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ, ಸ್ನಾನ, ಹವಿಷ್ಯಾಹಾರ ಮೊದಲಾದ ಸಹಾಯಕ ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಪುಷ್ಯದಿಂದ ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷವರೆಗೆ ತಿಂಗಳಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅನ್ನವಿಧಗಳು, ಘೃತ-ಕ್ಷೀರ ನೈವೇದ್ಯ, ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕ, ಹಾಗೂ ದಾನ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಣಗಳ ಗೋಮಿಥುನ ದಾನ—ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಫಲವಾಗಿ ಅಗ್ನಿ, ಯಮ, ಚಂದ್ರ, ನಿರೃತಿ, ವರುಣ, ವಾಯು, ಯಕ್ಷ, ಈಶಾನ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೋಮ ಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನೈತಿಕ ವ್ರತಗಳ ಸಾರವನ್ನು ನೀಡಿ, ಈ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಕ್ರವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಯೋಗ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿ ಮುಂದಿನ ವ್ರತ-ಪೂಜಾ ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे व्यपोहनस्तवनिरूपणं नाम द्व्यशीतितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः व्यपोहनस्तवं पुण्यं श्रुतमस्माभिर् आदरात् प्रसंगाल्लिङ्गदानस्य व्रतान्यपि वदस्व नः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಲಿಂಗಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ವ್ಯಪೋಹನ-ಸ್ತವ-ನಿರೂಪಣ’ ಎಂಬ ಎಂಭತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ನಾವು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಪುಣ್ಯಕರ ವ್ಯಪೋಹನ-ಸ್ತವವನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ; ಈಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶಿವಲಿಂಗ-ದಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ರತಗಳನ್ನೂ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ।
Verse 2
सूत उवाच व्रतानि वः प्रवक्ष्यामि शुभानि मुनिसत्तमाः नन्दिना कथितानीह ब्रह्मपुत्राय धीमते
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ನಿಮಗೆ ಶುಭ ವ್ರತಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಂದಿಯು ಧೀಮಂತ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದನು।
Verse 3
तानि व्यासादुपश्रुत्य युष्माकं प्रवदाम्यहम् अष्टम्यां च चतुर्दश्यां पक्षयोरुभयोरपि
ವ್ಯಾಸರಿಂದ ಅವನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಅಷ್ಟಮಿ ಮತ್ತು ಚತುರ್ದಶಿ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ, ಶುಕ್ಲ-ಕೃಷ್ಣ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।
Verse 4
वर्षमेकं तु भुञ्जानो नक्तं यः पूजयेच्छिवम् सर्वयज्ञफलं प्राप्य स याति परमां गतिम्
ಯಾರು ಒಂದು ವರ್ಷ ನಕ್ತಭೋಜನ ಮಾಡಿ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಯಜ್ಞಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ।
Verse 5
पृथिवीं भाजनं कृत्वा भुक्त्वा पर्वसु मानवः अहोरात्रेण चैकेन त्रिरात्रफलमश्नुते
ಪರ್ವದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ಪಾತ್ರವೆಂದು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಿಯಮದಿಂದ ಭೋಜನ ಮಾಡಿದರೆ, ಒಂದು ಅಹೋರಾತ್ರ ವ್ರತದಿಂದ ತ್ರಿರಾತ್ರ ವ್ರತದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 6
द्वयोर् मासस्य पञ्चम्योर् द्वयोः प्रतिपदोर्नरः क्षीरधाराव्रतं कुर्यात् सो ऽश्वमेधफलं लभेत्
ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಎರಡು ಪಂಚಮಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಎರಡು ಪ್ರತಿಪದಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮನುಷ್ಯನು ಕ್ಷೀರಧಾರಾ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು—ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಹಾಲಿನ ನಿರಂತರ ಧಾರೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 7
कृष्णाष्टम्यां तु नक्तेन यावत्कृष्णचतुर्दशी भुञ्जन्भोगानवाप्नोति ब्रह्मलोकं च गच्छति
ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಅಷ್ಟಮಿಯಿಂದ ಚತುರ್ದಶಿವರೆಗೆ ‘ನಕ್ತ’ ವ್ರತವನ್ನು (ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭೋಜನ) ಆಚರಿಸುವವನು ಪುಣ್ಯಫಲವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 8
यो ऽब्दमेकं प्रकुर्वीत नक्तं पर्वसु पर्वसु ब्रह्मचारी जितक्रोधः शिवध्यानपरायणः
ಯಾರು ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರ್ವದಿನದಲ್ಲೂ ನಕ್ತವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ ಇದ್ದು, ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಶಿವಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ನಿಯಮ-ಸಂಯಮದಿಂದ ಪ್ರಭು (ಪತಿ)ಯ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 9
संवत्सरान्ते विप्रेन्द्रान् भोजयेद्विधिपूर्वकम् स याति शाङ्करं लोकं नात्र कार्या विचारणा
ಸಂವತ್ಸರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಅಂಥವನು ಶಂಕರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
Verse 10
उपवासात् परं भैक्ष्यं भैक्ष्यात् परम् अयाचितम् अयाचितात् परं नक्तं तस्मान् नक्तेन वर्तयेत्
ಉಪವಾಸಕ್ಕಿಂತ ಭೈಕ್ಷ್ಯಜೀವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಭೈಕ್ಷ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಯಾಚಿಸದೆ ಬಂದದ್ದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ನಕ್ತ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಕ್ತವ್ರತದಿಂದಲೇ ಜೀವನ ನಡೆಸಬೇಕು.
Verse 11
देवैर्भुक्तं तु पूर्वाह्णे मध्याह्ने ऋषिभिस् तथा अपराह्णे च पितृभिः संध्यायां गुह्यकादिभिः
ಪೂರ್ವಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು, ಅಪರಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳು, ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗುಹ್ಯಕಾದಿಗಳು ಭೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ—ಇದು ದಿನದ ವಿಭಾಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 12
सर्ववेलामतिक्रम्य नक्तभोजनमुत्तमम् हविष्यभोजनं स्नानं सत्यमाहारलाघवम्
ಎಲ್ಲಾ ಭೋಜನಕಾಲಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭೋಜನ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ರತ. ಹವಿಷ್ಯ (ಶುದ್ಧ ನೈವೇದ್ಯ) ಭೋಜನ, ಸ್ನಾನ, ಸತ್ಯಪಾಲನೆ, ಲಘು ಆಹಾರ—ಇವು ಶಿವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಇವು ಪಶುವಿನ ಪಾಶವನ್ನು ಶಿಥಿಲಗೊಳಿಸಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪತಿ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ।
Verse 13
अग्निकार्यमधःशय्यां नक्तभोजी समाचरेत् प्रतिमासं प्रवक्ष्यामि शिवव्रतमनुत्तमम्
ಅವನು ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ (ಹೋಮಾದಿ) ಮಾಡಬೇಕು, ಕಡಿಮೆ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು. ಈಗ ನಾನು ತಿಂಗಳುತಿಂಗಳಾಗಿ ಶಿವನ ಅನುತ್ತಮ ವ್ರತವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 14
धर्मकामार्थमोक्षार्थं सर्वपापविशुद्धये पुष्यमासे च सम्पूज्य यः कुर्यान्नक्तभोजनम्
ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥ, ಮೋಕ್ಷಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸರ್ವಪಾಪಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ—ಪುಷ್ಯ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ ರಾತ್ರಿಭೋಜನ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು ಇಷ್ಟಪുണ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 15
सत्यवादी जितक्रोधः शालिगोधूमगोरसैः पक्षयोरष्टमीं यत्नाद् उपवासेन वर्तयेत्
ಭಕ್ತನು ಸತ್ಯವಂತನಾಗಿ, ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಶಾಲಿ ಧಾನ್ಯ, ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಗೋರಸ (ಹಾಲು ಮೊದಲಾದವು)ಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾ—ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳ ಅಷ್ಟಮೀ ತಿಥಿಯನ್ನು ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಆಚರಿಸಬೇಕು।
Verse 16
भूमिशय्यां च मासान्ते पौर्णमास्यां घृतादिभिः स्नाप्य रुद्रं महादेवं सम्पूज्य विधिपूर्वकम्
ಮಾಸಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು, ಭೂಮಿಶಯ್ಯದ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಘೃತಾದಿ ಪವಿತ್ರ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ರುದ್ರ ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು।
Verse 17
यावकं चौदनं दत्त्वा सक्षीरं सघृतं द्विजाः भोजयेद् ब्राह्मणाञ्शिष्टाञ् जपेच्छान्तिं विशेषतः
ಯಾವಕ ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು, ಹಾಲು ಹಾಗೂ ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿ ದ್ವಿಜನು ಶಿಷ್ಟರಾದ ಪಂಡಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಾಂತಿ-ಜಪ ಮಾಡಬೇಕು, ಪತಿ-ಶಿವನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಪಶುವಿನ ಪಾಶ ಸಡಿಲವಾಗಲೆಂದು।
Verse 18
तथा गोमिथुनं चैव कपिलं विनिवेदयेत् भवाय देवदेवाय शिवाय परमेष्ठिने
ಹಾಗೆಯೇ ಗೋಮಿಥುನವನ್ನೂ ಕಪಿಲಾ ಹಸುವನ್ನೂ ಭವ—ದೇವದೇವ, ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಇಂತಹ ದಾನದಿಂದ ಪತಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪಶು ಪಾಶಬಂಧನದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 19
स याति मुनिशार्दूल वाह्नेयं लोकमुत्तमम् भुक्त्वा स विपुलान् लोकान् तत्रैव स विमुच्यते
ಓ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲಾ! ಅವನು ವಾಹ್ನೇಯ (ಅಗ್ನಿ) ಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಲೋಕಸೌಖ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಅಲ್ಲೀಯೇ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಪತಿಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಪಾಶಬಂಧನರಹಿತನಾಗಿ।
Verse 20
माघमासे तु सम्पूज्य यः कुर्यान् नक्तभोजनम् कृशरं घृतसंयुक्तं भुञ्जानः संयतेन्द्रियः
ಮಾಘಮಾಸದಲ್ಲಿ (ಶಿವನನ್ನು) ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ, ಯಾರು ನಕ್ತಭೋಜನ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೋ—ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ತುಪ್ಪ ಸೇರಿಸಿದ ಕೃಶರವನ್ನು ಭುಂಜಿಸುತ್ತಾನೋ—ಅವನು ವ್ರತಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 21
सोपवासं चतुर्दश्यां भवेदुभयपक्षयोः रुद्राय पौर्णमास्यां तु दद्याद्वै घृतकम्बलम्
ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಪೌರ್ಣಮಾಸಿಯಲ್ಲಿ ರುದ್ರನಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಲೇಪಿಸಿದ ಕಂಬಳವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು—ಇದು ಶಿವಾರಾಧನೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಪಶುವನ್ನು ಪಾಶವಿಮುಕ್ತಿಯ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ।
Verse 22
कृष्णं गोमिथुनं दद्यात् पूजयेच्चैव शंकरम् भोजयेद्ब्राह्मणांश्चैव यथाविभवविस्तरम्
ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ ಗೋಮಿಥುನವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ, ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
Verse 23
याम्यमासाद्य वै लोकं यमेन सह मोदते फाल्गुने चैव सम्प्राप्ते कुर्याद्वै नक्तभोजनम्
ಯಮಲೋಕವನ್ನು ಸೇರಿ ಯಮನೊಂದಿಗೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸ ಬಂದಾಗ ನಕ್ತಭೋಜನ ವ್ರತವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು.
Verse 24
श्यामाकान्नघृतक्षीरैर् जितक्रोधो जितेन्द्रियः चतुर्दश्यामथाष्टम्याम् उपवासं च कारयेत्
ಕೋಪವನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಶ್ಯಾಮಾಕ ಅನ್ನವನ್ನು ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಚತುರ್ದಶಿ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 25
पौर्णमास्यां महादेवं स्नाप्य सम्पूज्य शङ्करम् दद्याद्गोमिथुनं वापि ताम्राभं शूलपाणये
ಪೌರ್ಣಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ ಶಂಕರನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ, ಶೂಲಪಾಣಿಗೆ ಗೋಮಿಥುನ ಅಥವಾ ತಾಮ್ರವರ್ಣದ ದಾನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
Verse 26
ब्राह्मणान् भोजयित्वा तु प्रार्थयेत्परमेश्वरम् स याति चन्द्रसायुज्यं नात्र कार्या विचारणा
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿದ ನಂತರ ಪರಮೇಶ್ವರ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು; ಅಂಥ ಭಕ್ತನು ಚಂದ್ರಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
Verse 27
चैत्रे ऽपि रुद्रमभ्यर्च्य कुर्याद्वै नक्तभोजनम् शाल्यन्नं पयसा युक्तं घृतेन च यथासुखम्
ಚೈತ್ರ ಮಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ರುದ್ರನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿ ನಕ್ತಭೋಜನ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಶಾಲಿ ಧಾನ್ಯದಿಂದ ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ, ಇಷ್ಟಾನುಸಾರ ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಭುಂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 28
गोष्ठशायी मुनिश्रेष्ठाः क्षितौ निशि भवं स्मरेत् पौर्णमास्यां शिवं स्नाप्य दद्याद्गोमिथुनं सितम्
ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ಗೋಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ರಾತ್ರಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸುವವನು, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಭವ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು ಶಿವನಿಗೆ ಸ್ನಾನಾರಾಧನೆ ಮಾಡಿ ಶ್ವೇತ ಗೋಮಿಥುನ (ಹಸು-ಎತ್ತು ಜೋಡಿ) ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 29
ब्राह्मणान् भोजयेच्चैव निरृतेः स्थानमाप्नुयात् वैशाखे च तथा मासे कृत्वा वै नक्तभोजनम्
ವೈಶಾಖ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಕ್ತಭೋಜನ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿದವನು ನಿರೃತಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 30
पौर्णमास्यां भवं स्नाप्य पञ्चगव्यघृतादिभिः श्वेतं गोमिथुनं दत्त्वा सो ऽश्वमेधफलं लभेत्
ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು ಭವ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ಪಂಚಗವ್ಯ, ತುಪ್ಪ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಸ್ನಾನಾರಾಧನೆ ಮಾಡಿ, ಶ್ವೇತ ಗೋಮಿಥುನ (ಹಸು-ಎತ್ತು ಜೋಡಿ) ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಅವನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 31
ज्येष्ठे मासे च देवेशं भवं शर्वमुमापतिम् सम्पूज्य श्रद्धया भक्त्या कृत्वा वै नक्तभोजनम्
ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ದೇವೇಶನಾದ ಭವ, ಶರ್ವ, ಉಮಾಪತಿ ಶಿವನನ್ನು ಶ್ರದ್ಧಾ-ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ ನಕ್ತಭೋಜನ ನಿಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು.
Verse 32
रक्तशाल्यन्नमध्वा च अद्भिः पूतं घृतादिभिः वीरासनो निशार्धं च गवां शुश्रूषणे रतः
ಅವನು ಕೆಂಪು ಅಕ್ಕಿಯ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಜೇನು ಸೇವಿಸಲಿ; ಜಲದಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಘೃತಾದಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಿದದು. ಅರ್ಧರಾತ್ರಿವರೆಗೆ ವೀರಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಗೋವಿನ ಶುಶ್ರೂಷೆ-ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರಲಿ.
Verse 33
पौर्णमास्यां तु सम्पूज्य देवदेवमुमापतिम् स्नाप्य शक्त्या यथान्यायं चरुं दद्याच् च शूलिने
ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು ದೇವದೇವನಾದ ಉಮಾಪತಿಯನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಪೂಜಿಸಿ, ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿಯಮಾನುಗುಣವಾಗಿ ಸ್ನಾಪನ ಮಾಡಿ, ಶೂಲಧಾರಿಗೆ ಚರುವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
Verse 34
ब्राह्मणान् भोजयित्वा च यथाविभवविस्तरम् धूम्रं गोमिथुनं दत्त्वा वायुलोके महीयते
ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ, ಧೂಮ್ರವರ್ಣದ ಹಸು ಮತ್ತು ಎತ್ತು (ಜೋಡಿ) ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ವಾಯುಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 35
आषाढे मासि चाप्येवं नक्तभोजनतत्परः भूरिखण्डाज्यसंमिश्रं सक्तुभिश्चैव गोरसम्
ಆಷಾಢ ಮಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿ ನಕ್ತಭೋಜನದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರಲಿ; ಶಿವನಿಗೆ ಬಹಳ ಖಂಡಶರ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಘೃತ ಮಿಶ್ರಿತ ಗೋರಸ (ಹಾಲು), ಜೊತೆಗೆ ಸಕ್ತು (ಹುರಿದ ಯವದ ಹಿಟ್ಟು) ಅರ್ಪಿಸಲಿ.
Verse 36
पौर्णमास्यां घृताद्यैस्तु स्नाप्य पूज्य यथाविधि ब्राह्मणान् भोजयित्वा च श्रोत्रियान् वेदपारगान्
ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು ಘೃತಾದಿ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಸ್ನಾಪನ ಮಾಡಿ ಯಥಾವಿಧಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ವೇದಪಾರಂಗತರಾದ ಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
Verse 37
दद्याद्गोमिथुनं गौरं वारुणं लोकमाप्नुयात् श्रावणे च द्विजा मासे कृत्वा वै नक्तभोजनम्
ಗೌರವರ್ಣದ ಗೋವುಗಳ ಜೋಡಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ವರುಣಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಓ ದ್ವಿಜ! ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಕ್ತಭೋಜನ ವ್ರತ ಆಚರಿಸಿ ಪವಿತ್ರ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 38
क्षीरषष्टिकभक्तेन सम्पूज्य वृषभध्वजम् पौर्णमास्यां घृताद्यैस्तु स्नाप्य पूज्य यथाविधि
ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು ಕ್ಷೀರ-ಷಷ್ಟಿಕ ನೈವೇದ್ಯದಿಂದ ವೃಷಭಧ್ವಜನಾದ ಶಿವನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಘೃತಾದಿಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಮತ್ತೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 39
ब्राह्मणान् भोजयित्वा च श्रोत्रियान् वेदपारगान् श्वेताग्रपादं पौण्ड्रं च दद्याद्गोमिथुनं पुनः
ವೇದಪಾರಂಗತ ಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ, ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಗೋವುಗಳ ಜೋಡಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು—ಒಂದು ಪೌಂಡ್ರ ಜಾತಿಯದು, ಮತ್ತೊಂದು ಶ್ವೇತ ಅಗ್ರಪಾದವುಳ್ಳದು.
Verse 40
स याति वायुसायुज्यं वायुवत्सर्वगो भवेत् प्राप्ते भाद्रपदे मासे कृत्वैवं नक्तभोजनम्
ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಕ್ತಭೋಜನ ವ್ರತ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಸಾಧಕನು ವಾಯು-ಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ವಾಯುವಿನಂತೆ ಸರ್ವತ್ರಗಾಮಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 41
हुतशेषं च विप्रेन्द्रान् वृक्षमूलाश्रितो दिवा पौर्णमास्यां तु देवेशं स्नाप्य सम्पूज्य शङ्करम्
ಹಗಲು ಮರದ ಬೇರು ಬಳಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಹೋಮಶೇಷದಿಂದ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು ದೇವೇಶನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ ಶಂಕರನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 42
नीलस्कन्धं वृषं गां च दत्त्वा भक्त्या यथाविधि ब्राह्मणान् भोजयित्वा च वेदवेदाङ्गपारगान्
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ನೀಲಕಂಠ ವೃಷಭವನ್ನೂ ಗೋವನ್ನೂ ದಾನಮಾಡಿ, ವೇದ‑ವೇದಾಂಗಪಾರಂಗತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿದರೆ—ಆ ಧರ್ಮಕರ್ಮ ಪತಿ ಶಂಕರನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ಪಶು (ಜೀವ)ಯ ಪಾಶಬಂಧವನ್ನು ಶಿಥಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 43
यक्षलोकमनुप्राप्य यक्षराजो भवेन्नरः ततश्चाश्वयुजे मासि कृत्वैवं नक्तभोजनम्
ಯಕ್ಷಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದ ಮನುಷ್ಯನು ಯಕ್ಷರಲ್ಲಿ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಕ್ತಭೋಜನ ನಿಯಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಹೇಳಿದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಪತಿ ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪಾಶಗಳು ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ।
Verse 44
सघृतं शङ्करं पूज्य पौर्णमास्यां च पूर्ववत् ब्राह्मणान् भोजयित्वा च शिवभक्तान् सदा शुचीन्
ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು ಪೂರ್ವವಿಧಿಯಂತೆ ತುಪ್ಪಮಿಶ್ರಿತ ಅರ್ಪಣಗಳಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ, ಸದಾ ಶುಚಿಯಾದ ಶಿವಭಕ್ತರಿಗೂ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು।
Verse 45
वृषभं नीलवर्णाभम् उरोदेशसमुन्नतम् गां च दत्त्वा यथान्यायम् ऐशानं लोकमाप्नुयात्
ಯಥಾನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಗಾಢ ನೀಲವರ್ಣದ, ವಿಶಾಲ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ವಕ್ಷಸ್ಥಲವಿರುವ ವೃಷಭವನ್ನೂ ಗೋವನ್ನೂ ದಾನಮಾಡಿದರೆ—ಐಶಾನ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಈಶಾನನು ಪತಿರೂಪವಾಗಿ ಪಾಶಗಳನ್ನು ಶಿಥಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 46
कार्तिके च तथा मासे कृत्वा वै नक्तभोजनम् क्षीरौदनेन साज्येन सम्पूज्य च भवं प्रभुम्
ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ನಕ್ತಭೋಜನ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ತುಪ್ಪಸಹಿತ ಕ್ಷೀರೌದನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಭು ಭವ—ಪರಮ ಪತಿ ಶಿವನನ್ನು—ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 47
पौर्णमास्यां च विधिवत् स्नाप्य दत्त्वा चरुं पुनः ब्राह्मणान् भोजयित्वा च यथाविभवविस्तरम्
ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಶುದ್ಧಿಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ಚರುವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
Verse 48
दत्त्वा गोमिथुनं चैव कापिलं पूर्ववद् द्विजाः सूर्यसायुज्यमाप्नोति नात्र कार्या विचारणा
ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಂತೆ ಕಾಪಿಲ (ತಾಮ್ರವರ್ಣ) ಗೋವಿನ ಜೋಡಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಸಾಯುಜ್ಯ (ಏಕತ್ವ) ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಬೇಡ.
Verse 49
मार्गशीर्षे च मासे ऽपि कृत्वैवं नक्तभोजनम् यवान्नेन यथान्यायम् आज्यक्षीरादिभिः समम्
ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ ಮಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಕ್ತಭೋಜನ (ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೇ ಭೋಜನ) ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ವಿಧಿಯಂತೆ ಯವಾನ್ನವನ್ನು ತುಪ್ಪ, ಹಾಲು ಮೊದಲಾದ ಶುದ್ಧ ದ್ರವ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮವಾಗಿ ಸೇವಿಸಬೇಕು.
Verse 50
पौर्णमास्यां च पूर्वोक्तं कृत्वा शर्वाय शंभवे ब्राह्मणान् भोजयित्वा च दरिद्रान्वेदपारगान्
ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಿಂದ ಶರ್ವ-ಶಂಭು (ಭಗವಾನ್ ಶಿವ)ಗಾಗಿ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದರಿದ್ರರಾದರೂ ವೇದಪಾರಂಗತರಾದವರಿಗೆ—ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
Verse 51
दत्त्वा गोमिथुनं चैव पाण्डुरं विधिपूर्वकम् सोमलोकमनुप्राप्य सोमेन सह मोदते
ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಾಂಡುರ (ಶ್ವೇತ) ಗೋವಿನ ಜೋಡಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿ, ಸೋಮಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದು ಅಲ್ಲಿ ಸೋಮನೊಂದಿಗೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 52
अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यं क्षमा दया त्रिःस्नानं चाग्निहोत्रं च भूशय्या नक्तभोजनम्
ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಅಸ್ತೇಯ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ದಯೆ; ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರ ಬಾರಿ ಸ್ನಾನ, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಶಯನ, ರಾತ್ರಿ ಮಾತ್ರ ಭೋಜನ—ಇವು ಶೈವಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸಿತ ವ್ರತನಿಯಮಗಳು; ಇವುಗಳಿಂದ ಪಶುಜೀವ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಪತಿ-ಶಿವಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 53
पक्षयोरुपवासं च चतुर्दश्यष्टमीषु च
ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಬೇಕು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚತುರ್ದಶಿ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮಿ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ—ಈ ನಿಯಮಗಳು ಪಶುಜೀವನನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಪತಿ-ಶಿವನ ಕಡೆ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ।
Verse 54
इत्येतदखिलं प्रोक्तं प्रतिमासं शिवव्रतम्
ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಮಾಸ ಆಚರಿಸಬೇಕಾದ ಶಿವವ್ರತವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ।
Verse 55
कुर्याद्वर्षं क्रमेणैव व्युत्क्रमेणापि वा द्विजाः स याति शिवसायुज्यं ज्ञानयोगमवाप्नुयात्
ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಕ್ರಮಭಂಗವಾಗಿಯೂ ಆಚರಿಸಿದರೂ—ಅವನು ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದುವನು।
Frequently Asked Questions
Eat only at night (naktam), worship Śiva regularly, observe upavāsa on aṣṭamī and caturdaśī in both pakṣas, maintain brahmacarya and control of anger, perform abhiṣeka and pūjā (especially on pūrṇimā), and conclude with brāhmaṇa-bhojana and dāna according to capacity.
From Puṣya onward, each lunar month prescribes naktabhojana with specific foods (e.g., śāli, yava, kṣīra, ghṛta preparations), pūrṇimā abhiṣeka to Śiva, brāhmaṇa feeding, and a characteristic go-mithuna/charu/cloth gift—each linked to a stated loka-phala and ultimately oriented toward Śiva-sāyujya.
Ahiṃsā, satya, asteya, brahmacarya, kṣamā, dayā, triḥ-snānā (three daily baths), agnihotra/agni-kārya, bhū-śayyā (sleeping on the ground), and regulated diet—presented as the complete framework of the monthly Śiva-vrata.