Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच अथ प्राथमिकस्येह यः कालस्तदहः स्मृतम् सर्गस्य तादृशी रात्रिः प्राकृतस्य समासतः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕಾಲವೇ ಅದರ ‘ದಿನ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ, ಸರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಅಷ್ಟೇ ಕಾಲವು ಪ್ರಾಕೃತ ಸೃಷ್ಟಿಯ ‘ರಾತ್ರಿ’ಯಾಗಿಯೂ ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 2

दिवा सृष्टिं विकुरुते रजन्यां प्रलयं विभुः औपचारिकमस्यैतद् अहोरात्रं न विद्यते

‘ಹಗಲು’ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ; ‘ರಾತ್ರಿ’ ಅದನ್ನು ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎಂಬ ಭೇದ ಉಪಚಾರಮಾತ್ರ; ಅವನ ಪರಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಹೋರಾತ್ರಿ ಇಲ್ಲ.

Verse 3

दिवा विकृतयः सर्वे विकारा विश्वदेवताः प्रजानां पतयः सर्वे तिष्ठन्त्यन्ये महर्षयः

ಹಗಲು ಎಲ್ಲ ವಿಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವಿಕಾರಗಳು—ವಿಶ್ವದ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಗಳು—ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಜೆಯ ಪತಿಗಳು (ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು) ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 4

रात्रौ सर्वे प्रलीयन्ते निशान्ते सम्भवन्ति च अहस्तु तस्य वैकल्पो रात्रिस्तादृग्विधा स्मृता

ಆ (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ) ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಲಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ರಾತ್ರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನಿಗೆ ಇದೇ ಪರ್ಯಾಯ-ಪರಿವರ್ತನೆ; ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಇಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 5

चतुर्युगसहस्रान्ते मनवस्तु चतुर्दश चत्वारि तु सहस्राणि वत्सराणां कृतं द्विजाः

ಚತುರ್ಯುಗಗಳ ಸಾವಿರ ಚಕ್ರಗಳ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನುಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಕೃತಯುಗವು ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದೆ.

Verse 6

तावच्छती च वै संध्या संध्यांशश् च कृतस्य तु त्रिशती द्विशती संध्या तथा चैकशती क्रमात्

ಕೃತಯುಗದ ಸಂಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಂಧ್ಯಾಂಶ—ಎರಡೂ ಸಮ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ತಲಾ ನಾಲ್ಕು ನೂರು (ವರ್ಷ) ಇರುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ (ಮುಂದಿನ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ) ಸಂಧ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮೂರು ನೂರು, ಎರಡು ನೂರು, ಒಂದು ನೂರು ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 7

अंशकः षट्शतं तस्मात् कृतसंध्यांशकं विना त्रिद्व्येकसाहस्रमितो विना संध्यांशकेन तु

ಆದುದರಿಂದ ಅಂಶಕಗಳು ಆರು ನೂರು; ಕೃತಯುಗದ ಸಂಧ್ಯೆಗೆ ನಿಯತವಾದ ಸಂಧ್ಯಾಂಶಕ ಭಾಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ಮೂರು ಸಾವಿರವಾಗುತ್ತದೆ—ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಂಧ್ಯಾಂಶಕವನ್ನು ಎಣಿಸದೆ।

Verse 8

त्रेताद्वापरतिष्याणां कृतस्य कथयामि वः निमेषपञ्चदशका काष्ठा स्वस्थस्य सुव्रताः

ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ, ಕಲಿ ಹಾಗೂ ಕೃತ ಯುಗಗಳ ಕಾಲಮಾನವನ್ನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ। ಓ ಸುವ್ರತರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವವನಿಗೆ ಹದಿನೈದು ನಿಮೇಷಗಳು ಒಂದು ಕಾಷ್ಠಾ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 9

मर्त्यस्य चाक्ष्णोस्तस्याश् च ततस् त्रिंशतिका कला कलात्रिंशतिको विप्रा मुहूर्त इति कल्पितः

ಮರ್ತ್ಯನ ಕಣ್ಣಿನ ಮುಚ್ಚಿ-ತೆರೆಯುವ ಕಾಲವನ್ನು ಮೂಲಮಾನವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದರಿಂದ ‘ಕಲಾ’ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ। ಓ ವಿಪ್ರರೆ, ಮுப்பತ್ತು ಕಲೆಗಳು ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತ ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 10

मुहूर्तपञ्चदशिका रजनी तादृशं त्वहः पित्र्ये रात्र्यहनी मासः प्रविभागस्तयोः पुनः

ರಾತ್ರಿ ಹದಿನೈದು ಮುಹೂರ್ತಗಳದು; ಹಗಲೂ ಅಷ್ಟೇ. ಪಿತೃಲೋಕದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ-ಹಗಲು ಎರಡೂ ಸೇರಿ ಒಂದು ಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ; ಇದುವೇ ಅವುಗಳ ಮುಂದಿನ ವಿಭಾಗ.

Verse 11

कृष्णपक्षस्त्वहस्तेषां शुक्लः स्वप्नाय शर्वरी त्रिंशद्ये मानुषा मासाः पित्र्यो मासस्तु स स्मृतः

ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷವು ಅವರ ದಿನ; ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷವು ಅವರ ನಿದ್ರಾರ್ಥ ರಾತ್ರಿಯಾಗಿದೆ. ಮಾನವರ ಮுப்பತ್ತು ಮಾಸಗಳು ಪಿತೃಗಳ ಒಂದು ಮಾಸವೆಂದು ಸ್ಮೃತ.

Verse 12

शतानि त्रीणि मासानां षष्ट्या चाप्यधिकानि वै पित्र्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण विभाव्यते

ಮಾನವ ಗಣನೆಯಂತೆ ಮೂರು ನೂರು ಅರವತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳು ಪಿತೃಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂವತ್ಸರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 13

मानुषेणैव मानेन वर्षाणां यच्छतं भवेत् पितॄणां त्रीणि वर्षाणि संख्यातानीह तानि वै

ಮಾನವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಪಿತೃಗಳ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಾಗುತ್ತವೆ—ಇದೇ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಎಣಿಕೆ.

Verse 14

दश वै द्व्यधिका मासाः पितृसंख्येह संस्मृता लौकिकेनैव मानेन अब्दो यो मानुषः स्मृतः

ಪಿತೃಗಳ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೆರಡು (ಒಟ್ಟು ಹನ್ನೆರಡು) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಲೋಕಿಕ ಮಾನವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದೇ ‘ಮಾನವ ವರ್ಷ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 15

एतद्दिव्यमहोरात्रम् इति लैङ्गे ऽत्र पठ्यते दिव्ये रात्र्यहनी वर्षं प्रविभागस्तयोः पुनः

ಲೈಂಗ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಇದು ‘ದಿವ್ಯ ಅಹೋರಾತ್ರ’; ಮತ್ತು ಆ ದಿವ್ಯ ರಾತ್ರಿ-ಹಗಲಿನ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಮತ್ತೆ ವರ್ಷದ ಪ್ರಮಾಣ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 16

अहस्तत्रोदगयनं रात्रिः स्याद्दक्षिणायनम् एते रात्र्यहनी दिव्ये प्रसंख्याते विशेषतः

ಆ ದಿವ್ಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ‘ಹಗಲು’ ಉತ್ತರಾಯಣ, ‘ರಾತ್ರಿ’ ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ; ಈ ಎರಡೂ—ದಿವ್ಯ ಹಗಲು ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ರಾತ್ರಿ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 17

त्रिंशद्यानि तु वर्षाणि दिव्यो मासस्तु स स्मृतः मानुषं तु शतं विप्रा दिव्यमासास्त्रयस्तु ते

ಮೂವತ್ತು ಮಾನವ ವರ್ಷಗಳು ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಮಾಸವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ನೂರು ಮಾನವ ವರ್ಷಗಳು ಮೂರು ದಿವ್ಯ ಮಾಸಗಳಿಗೆ ಸಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಈ ಕಾಲಮಾನದ ಮೂಲಕ ಪತಿ ಶಿವನ ಅಧೀನ ಸೃಷ್ಟಿ-ಪ್ರಳಯಚಕ್ರ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ।

Verse 18

दश चैव तथाहानि दिव्यो ह्येष विधिः स्मृतः त्रीणि वर्षशतान्येव षष्टिवर्षाणि यानि तु

ಹಾಗೆಯೇ ಹತ್ತು ದಿನಗಳು ದಿವ್ಯ ಕಾಲವಿಧಿಯೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 19

दिव्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण प्रकीर्तितः त्रीणि वर्षसहस्राणि मानुषाणि प्रमाणतः

ಮಾನವ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಲೆಕ್ಕಿಸಿದಾಗ ಇದನ್ನು ‘ದಿವ್ಯ ಸಂವತ್ಸರ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಮಾಣತಃ ಇದು ಮೂರು ಸಾವಿರ ಮಾನವ ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ।

Verse 20

त्रिंशदन्यानि वर्षाणि मतः सप्तर्षिवत्सरः नव यानि सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि तु

ಮೂವತ್ತು ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳು ‘ಸಪ್ತರ್ಷಿ-ವತ್ಸರ’ವೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಆ ಒಂದು ಸಪ್ತರ್ಷಿ-ವತ್ಸರ ಮಾನವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಸಮ—ಈ ಕಾಲಮಾನದ ಮೂಲಕ ದೇಹಧಾರಿ ಪಶು (ಜೀವ) ಪತಿ ಶಿವನ ಅಧೀನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 21

अन्यानि नवतीश्चैव ध्रौवः संवत्सरस्तु सः षट्त्रिंशत्तु सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि तु

ಇನ್ನೂ ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಮಾಣವೇ ‘ಧ್ರೌವ ಸಂವತ್ಸರ’ವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಮಾನವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ।

Verse 22

वर्षाणां तच्छतं ज्ञेयं दिव्यो ह्येष विधिः स्मृतः त्रीण्येव नियुतान्याहुर् वर्षाणां मानुषाणि तु

ಆ ಅವಧಿಯನ್ನು ನೂರು ವರ್ಷವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಇದೇ ದಿವ್ಯ ಗಣನಾ-ವಿಧಿ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮಾನವ ವರ್ಷಮಾನದಲ್ಲಿ ಅದು ಮೂರು ನಿಯುತಗಳು—ಮೂರು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳು—ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 23

षष्टिश्चैव सहस्राणि संख्यातानि तु संख्यया दिव्यं वर्षसहस्रं तु प्राहुः संख्याविदो जनाः

ಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ (ಘಟಕಗಳು) ಎಂಬುದನ್ನೇ, ಸಂಖ್ಯಾವಿದ ಜನರು, ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 24

दिव्येनैव प्रमाणेन युगसंख्याप्रकल्पनम् पूर्वं कृतयुगं नाम ततस्त्रेता विधीयते

ದಿವ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಧಾರದಿಂದಲೇ ಯುಗಗಳ ಸಂಖ್ಯಾ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ‘ಕೃತ’ ಎಂಬ ಯುಗ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ‘ತ್ರೇತಾ’ ಯುಗ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 25

द्वापरश्च कलिश्चैव युगान्येतानि सुव्रताः अथ संवत्सरा दृष्टा मानुषेण प्रमाणतः

ಓ ಸುವ್ರತಿಗಳೇ, ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ಕಲಿಯೂ—ಇವುಗಳೂ ಯುಗಗಳೇ. ಇನ್ನು ಸಂವತ್ಸರಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮಾನವ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 26

कृतस्याद्यस्य विप्रेन्द्रा दिव्यमानेन कीर्तितम् सहस्राणां शतान्यासंश् चतुर्दश च संख्यया

ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ಮೊದಲ ಕೃತಯುಗದ ಅವಧಿಯನ್ನು ದಿವ್ಯ ಮಾನದಂತೆ ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ಹದಿನಾಲ್ಕು ನೂರು ಸಾವಿರ—ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳು.

Verse 27

चत्वारिंशत्सहस्राणि तथान्यानि कृतं युगम् तथा दशसहस्राणां वर्षाणां शतसंख्यया

ಕೃತ (ಸತ್ಯ) ಯುಗದ ಕಾಲವು ನಲವತ್ತು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಅದರ ಪೂರಕವಾದ ಇತರ ವರ್ಷಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ದಶ-ದಶ ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳ ಶತ-ಗಣನೆಯಿಂದ ಅದು ನಿರ್ಣಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 28

अशीतिश् च सहस्राणि कालस्त्रेतायुगस्य च सप्तैव नियुतान्याहुर् वर्षाणां मानुषाणि तु

ತ್ರೇತಾ ಯುಗದ ಕಾಲವು ಎಂಭತ್ತು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮಾನವ ವರ್ಷಗಳ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಏಳು ನಿಯುತ ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 29

विंशतिश् च सहस्राणि कालस्तु द्वापरस्य च तथा शतसहस्राणि वर्षाणां त्रीणि संख्यया

ದ್ವಾಪರ ಯುಗದ ಕಾಲವು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಖ್ಯಾ-ಗಣನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಲಕ್ಷ (ಮೂರು ಶತ-ಸಹಸ್ರ) ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 30

षष्टिश्चैव सहस्राणि कालः कलियुगस्य तु एवं चतुर्युगः काल ऋते संध्यांशकात्स्मृतः

ಕಲಿ ಯುಗದ ಕಾಲವು ಅರವತ್ತು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಯುಗ-ಸಂಧಿಗಳ ಸಂಧ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಚತುರ್ಯುಗದ ಕಾಲವು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 31

नियुतान्येव षट्त्रिंशन् निरंशानि तु तानि वै चत्वारिंशत्तथा त्रीणि नियुतानीह संख्यया

ಇಲ್ಲಿ ನಿಯುತಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಮೂವತ್ತಾರು, ಅವು ನಿರಂಶ (ಪೂರ್ಣ)ವಾಗಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತಮೂರು ನಿಯುತಗಳೂ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 32

विंशतिश् च सहस्राणि संध्यांशश् च चतुर्युगः एवं चतुर्युगाख्यानां साधिका ह्येकसप्ततिः

ಸಂಧ್ಯಾ-ಅಂಶಗಳೊಡನೆ ಒಂದು ಚತುರ್ಯುಗವು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ (ದಿವ್ಯ-ವರ್ಷ) ಪ್ರಮಾಣ; ಇಂತಹ ಚತುರ್ಯುಗಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಧಿಕವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 33

कृतत्रेतादियुक्तानां मनोरन्तरमुच्यते मन्वन्तरस्य संख्या च वर्षाग्रेण प्रकीर्तिता

ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ ಮೊದಲಾದ ಯುಗಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಮನುವಿನ ಮಧ್ಯಂತರವೇ ಮನ್ವಂತರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮನ್ವಂತರದ ಪ್ರಮಾಣವೂ ವರ್ಷ-ಗಣನೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 34

त्रिंशत्कोट्यस्तु वर्षाणां मानुषेण द्विजोत्तमाः सप्तषष्टिस्तथान्यानि नियुतान्यधिकानि तु

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಮಾನವ ವರ್ಷಗಳ ಗಣನೆಯಂತೆ ಇದು ಮೂವತ್ತು ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳು; ಇನ್ನೂ ಅರವತ್ತೇಳು ನಿಯುತಗಳು (ಲಕ್ಷಗಳು) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೇರಬೇಕು।

Verse 35

विंशतिश् च सहस्राणि कालो ऽयम् अधिकं विना मन्वन्तरस्य संख्यैषा लैङ्गे ऽस्मिन्कीर्तिता द्विजाः

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಶವನ್ನು ಗಣಿಸದೆ ಈ ಕಾಲವು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ; ಮನ್ವಂತರದ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಈ ಲಿಂಗಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 36

चतुर्युगस्य च तथा वर्षसंख्या प्रकीर्तिता चतुर्युगसहस्रं वै कल्पश्चैको द्विजोत्तमाः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚತುರ್ಯುಗದ ವರ್ಷ-ಸಂಖ್ಯೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ತಿಳಿಯಿರಿ—ಒಂದು ಕಲ್ಪವು ಇಂತಹ ಚತುರ್ಯುಗಗಳ ಸಾವಿರದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ।

Verse 37

निशान्ते सृजते लोकान् नश्यन्ते निशि जन्तवः तत्र वैमानिकानां तु अष्टाविंशतिकोटयः

ರಾತ್ರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೋಕಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೇ ಜೀವಿಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನವಾಸಿ ದೇವಗಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಕೋಟಿ ಇದೆ.

Verse 38

मन्वन्तरेषु वै संख्या सान्तरेषु यथातथा त्रीणि कोटिशतान्यासन् कोट्यो द्विनवतिस् तथा

ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಂತರ ಕಾಲಗಳೊಡನೆ, ಸಂಖ್ಯೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದು ಮೂರು ನೂರು ಕೋಟಿ, ಹಾಗೆಯೇ ತೊಂಬತ್ತೆರಡು ಕೋಟಿ ಎಂದು ಗಣನೆ.

Verse 39

कल्पे ऽतीते तु वै विप्राः सहस्राणां तु सप्ततिः पुनस्तथाष्टसाहस्रं सर्वत्रैव समासतः

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ಒಂದು ಕಲ್ಪ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮತ್ತೆ ಎಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಎಂದು ಒಟ್ಟು ಗಣನೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 40

कल्पावसानिकांस्त्यक्त्वा प्रलये समुपस्थिते महर्लोकात् प्रयान्त्येते जनलोकं जनास्ततः

ಕಲ್ಪಾಂತ ಪ್ರಳಯ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ, ಕಲ್ಪಾವಸಾನಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವರು ಮಹರ್ಲೋಕದಿಂದ ಹೊರಟು ಅಲ್ಲಿಂದ ಜನಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 41

कोटीनां द्वे सहस्रे तु अष्टौ कोटिशतानि तु द्विषष्टिश् च तथा कोट्यो नियुतानि च सप्ततिः

ಎರಡು ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ, ಎಂಟು ನೂರು ಕೋಟಿ, ಅರವತ್ತೆರಡು ಕೋಟಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಪ್ಪತ್ತು ನಿಯುತ ಕೋಟಿ—ಇದೇ ಈ ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಮಾಣ.

Verse 42

कल्पार्धसंख्या दिव्या वै कल्पमेवं तु कल्पयेत् कल्पानां वै सहस्रं तु वर्षमेकमजस्य तु

ಕಲ್ಪದ ದಿವ್ಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಅರ್ಧಕಲ್ಪವೆಂದು ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಹೀಗೆಯೇ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು. ಇಂತಹ ಸಾವಿರ ಕಲ್ಪಗಳು ಅಜ—ಅಜನ್ಮ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಒಂದು ವರ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 43

वर्षाणामष्टसाहस्रं ब्राह्मं वै ब्रह्मणो युगम् सवनं युगसाहस्रं सर्वदेवोद्भवस्य तु

ಎಂಟು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಬ್ರಾಹ್ಮ ಯುಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ‘ಸವನ’ವೆಂದರೆ ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳು—ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳ ಉದ್ಭವ-ಪ್ರಕಟನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದದು.

Verse 44

सवनानां सहस्रं तु त्रिविधं त्रिगुणं तथा ब्रह्मणस्तु तथा प्रोक्तः कालः कालात्मनः प्रभो

ಸಾವಿರ ಸವನಗಳನ್ನು ತ್ರಿವಿಧವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತೆ ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೇ ಕಾಲಾತ್ಮ ಪ್ರಭು, ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಾಲಮಾಪನವೂ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 45

भवोद्भवस्तपश्चैव भव्यो रम्भः क्रतुः पुनः ऋतुर्वह्निर्हव्यवाहः सावित्रः शुद्ध एव च

ಅವನು ಭವೋದ್ಭವ, ತಪಸ್ಸ್ವರूप; ಅವನು ಭವ್ಯ, ರಂಭ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಕ್ರತು. ಅವನು ಋತು, ವಹ್ನಿ, ಹವ್ಯವಾಹ; ಅವನು ಸಾವಿತ್ರ, ಮತ್ತು ಅವನೇ ಶುದ್ಧ—ಪಾಶಬಂಧನಾತೀತ.

Verse 46

उशिकः कुशिकश्चैव गान्धारो मुनिसत्तमाः ऋषभश् च तथा षड्जो मज्जालीयश् च मध्यमः

ಉಶಿಕ, ಕುಶಿಕ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಾರ—ಇವರು ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು; ಹಾಗೆಯೇ ಋಷಭ, ಷಡ್ಜ, ಮಜ್ಜಾಲೀಯ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ—ಇವರೂ ಪರಮ ಋಷಿವರರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 47

वैराजो वै निषादश् च मुख्यो वै मेघवाहनः पञ्चमश्चित्रकश्चैव आकूतिर् ज्ञान एव च

ವೈರಾಜ, ನಿಷಾದ, ಮುಖ್ಯ ಮೇಘವಾಹನ, ಐದನೇ ಚಿತ್ರಕ ಹಾಗೂ ಆಕೂತಿ—ಇವರೆಲ್ಲ ಪ್ರಭು ಪತಿಯ ಸೃಷ್ಟಿ-ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ‘ಜ್ಞಾನ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವಂಶಪ್ರವಾಹಗಳಾಗಿ ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ।

Verse 48

मनः सुदर्शो बृंहश् च तथा वै श्वेतलोहितः रक्तश् च पीतवासाश् च असितः सर्वरूपकः

ಅವನೇ ಮನಸ್ಸು; ಅವನೇ ಸುದರ್ಶನ; ಅವನೇ ಮಹತ್-ವಿಸ್ತಾರ. ಅವನೇ ಶ್ವೇತ-ಲೋಹಿತ ಪ್ರಭು; ಅವನೇ ರಕ್ತವರ್ಣ; ಅವನೇ ಪೀತವಸ್ತ್ರಧಾರಿ; ಅವನೇ ಅಸಿತ (ಅಗಮ್ಯ)—ಅವನೇ ಸರ್ವರೂಪಧಾರಿ ಪತಿ-ಶಿವ।

Verse 49

एवं कल्पास्तु संख्याता ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः कोटिकोटिसहस्राणि कल्पानां मुनिसत्तमाः

ಈ ರೀತಿ ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಲ್ಪಗಳು ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಅವು ಕೋಟಿ-ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರ-ಸಹಸ್ರ ಕಲ್ಪಗಳು.

Verse 50

गतानि तावच्छेषाणि अहर्निश्यानि वै पुनः परान्ते वै विकाराणि विकारं यान्ति विश्वतः

ಉಳಿದ ದಿನ-ರಾತ್ರಿಗಳು ಮರುಮರು ಸಾಗುವವರೆಗೆ, ಚಕ್ರದ ಪರಮಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ವಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತೆ ವಿಕಾರತ್ವದಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 51

विकारस्य शिवस्याज्ञावशेनैव तु संहृतिः संहृते तु विकारे च प्रधाने चात्मनि स्थिते

ವಿಕಾರದ ಸಂಹಾರವು ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದಲೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ವಿಕಾರ ಸಂಹೃತವಾದಾಗ ಪ್ರಧಾನವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ।

Verse 52

साधर्म्येणावतिष्ठेते प्रधानपुरुषावुभौ गुणानां चैव वैषम्ये विप्राः सृष्टिरिति स्मृता

ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಪುರುಷ ಇಬ್ಬರೂ ಸಮಧರ್ಮ್ಯದಿಂದ ಸಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವಾಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ವೈಷಮ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷೋಭ ಉಂಟಾದಾಗ, ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಅದೇ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಉದಯವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 53

साम्ये लयो गुणानां तु तयोर्हेतुर्महेश्वरः लीलया देवदेवेन सर्गास्त्वीदृग्विधाः कृताः

ಗುಣಗಳು ಸಮ್ಯಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಿದಾಗ ಅವುಗಳ ಲಯ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಆ ಸಮ್ಯ ಮತ್ತು ಲಯ—ಎರಡಕ್ಕೂ ಕಾರಣ ಮಹೇಶ್ವರನೇ. ದೇವದೇವನ ಲೀಲಾಮಾತ್ರದಿಂದ ಇಂತಹ ಸರ್ಗಗಳು ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 54

असंख्याताश् च संक्षेपात् प्रधानाद् अन्वधिष्ठितात् असंख्याताश् च कल्पाख्या ह्य् असंख्याताः पितामहाः

ಇಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ, ಪ್ರಭುವಿಂದ ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾದ ಅವ್ಯಕ್ತ ಪ್ರಧಾನದಿಂದ ‘ಕಲ್ಪ’ ಎಂಬ ಅನೇಕಾನೇಕ ಚಕ್ರಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅನೇಕಾನೇಕ ಪಿತಾಮಹರು (ಬ್ರಹ್ಮರು) ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 55

हरयश्चाप्यसंख्यातास् त्व् एक एव महेश्वरः प्रधानादिप्रवृत्तानि लीलया प्राकृतानि तु

ಹರಿ ಎಂಬ ರೂಪಗಳು ಅನೇಕಾನೇಕವಾದರೂ ಮಹೇಶ್ವರನು ಒಬ್ಬನೇ ಪರಮ ಪ್ರಭು (ಪತಿ). ಪ್ರಧಾನಾದಿಯಿಂದ ಪ್ರವೃತ್ತವಾದ ತತ್ತ್ವಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಜನ್ಯವೇ; ಅವು ಅವನ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 56

गुणात्मिका च तद्वृत्तिस् तस्य देवस्य वै त्रिधा अप्राकृतस्य तस्यादिर् मध्यान्तं नास्ति चात्मनः

ಗುಣಾತ್ಮಕವಾದ ಅದರ ವೃತ್ತಿ ಆ ದೇವನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ತ್ರಿವಿಧವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಆ ಪ್ರಭು ಅಪ್ರಾಕೃತನು. ಆ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಆದಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಮಧ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಂತವೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 57

पितामहस्याथ परः परार्धद्वयसंमितः दिवा सृष्टं तु यत्सर्वं निशि नश्यति चास्य तत्

ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ದಿನದ ಆಚೆಗೆ ಅವನ ರಾತ್ರಿಯಿದೆ; ಅದು ಎರಡು ಪರಾರ್ಧಗಳ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವನ ದಿನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಸಮಸ್ತ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಲಯವಾಗಿ ನಶಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 58

भूर्भुवःस्वर्महस्तत्र नश्यते चोर्ध्वतो न च रात्रौ चैकार्णवे ब्रह्मा नष्टे स्थावरजङ्गमे

ಅಲ್ಲಿ ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ, ಮಹಃ ಲೋಕಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಏನೂ ಉಳಿಯದು. ಆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಏಕಾರ್ಣವವಾಗಿ, ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಜೀವಿಗಳು ಲಯವಾದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಅವ್ಯಕ್ತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಳೀನನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 59

सुष्वापाम्भसि यस्तस्मान् नारायण इति स्मृतः शर्वर्यन्ते प्रबुद्धो वै दृष्ट्वा शून्यं चराचरम्

ಆದಿಜಲಗಳ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನು ‘ನಾರಾಯಣ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಮಹಾರಾತ್ರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು, ಚರಾಚರ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಶೂನ್ಯವಾಗಿ—ಅಪ್ರಕಟವಾಗಿ—ಕಂಡನು।

Verse 60

स्रष्टुं तदा मतिं चक्रे ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः उदकैराप्लुतां क्ष्मां तां समादाय सनातनः

ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಅರಿತವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದನು. ನೀರಿನಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮುಳುಗಿದ ಆ ಸನಾತನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಪ್ರಾಕಟ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 61

पूर्ववत्स्थापयामास वाराहं रूपमास्थितः नदीनदसमुद्रांश् च पूर्ववच्चाकरोत्प्रभुः

ಪ್ರಭುವು ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪೂರ್ವವತ್ತಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ನದಿಗಳು, ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನೂ ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 62

कृत्वा धरां प्रयत्नेन निम्नोन्नतिविवर्जिताम् धरायां सो ऽचिनोत्सर्वान् गिरीन् दग्धान् पुराग्निना

ಅವನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕುಳಿತ‑ಎತ್ತರಗಳಿಲ್ಲದ ಸಮತಲವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ಆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಆದ್ಯಾಗ್ನಿಯಿಂದ ದಗ್ಧವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದನು.

Verse 63

भूराद्यांश् चतुरो लोकान् कल्पयामास पूर्ववत् स्रष्टुं च भगवांश्चक्रे तदा स्रष्टा पुनर्मतिम्

ಭಗವಂತನು ಪೂರ್ವವತ್ತಾಗಿ ಭೂಃ ಮೊದಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು. ಸೃಷ್ಟಿ ಮುಂದುವರಿಯಲೆಂದು ಸ್ರಷ್ಟನು ಮತ್ತೆ ಸೃಜನಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ತಿರುಗಿಸಿದನು.