Adhyaya 29
Yati-Āśrama: Bhikṣā-vidhi, Īśvara-dhyāna, and Prāyaścitta (Mahādeva as Non-dual Brahman)
ಉತ್ತರಭಾಗದ ಧರ್ಮ‑ಮೋಕ್ಷ ಉಪದೇಶಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಯತಿ/ಭಿಕ್ಷುವಿನ ನಿಯಮಬದ್ಧ ಜೀವನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ—ನಿಯತ ಭಿಕ್ಷೆ, ಅಲ್ಪಸಂಗ, ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ಭಾರವಾಗದಂತೆ ಸಮಯಪಾಲನೆ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತತೆ ಮತ್ತು ಮೌನದಿಂದ ಭಿಕ್ಷಾಗ್ರಹಣ। ನಂತರ ಬಾಹ್ಯಾಚಾರದಿಂದ ಅಂತಃಸಾಧನೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ—ಆದಿತ್ಯಾರ್ಪಣೆ, ಪ್ರಾಣಾಹುತಿ, ಮಿತಾಹಾರ, ರಾತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಧ್ಯಾನ; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೃದಯಸ್ಥ, ತಮಸಾತೀತ ಜ್ಯೋತಿರೂಪ ಪರಮೇಶ್ವರನ ವೇದಾಂತ ಧ್ಯಾನ। ಶಿವನು ಮಹೇಶ/ಮಹಾದೇವನಾಗಿ, ಅವಿನಾಶಿ ಅದ್ವೈತ ಬ್ರಹ್ಮ (ವ್ಯೋಮ‑ಆಕಾಶಸದೃಶ, ಅಂತಃಸೂರ್ಯಪ್ರಕಾಶ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಹರಿ‑ಹರ ಸಮನ್ವಯ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ। ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ದೋಷಗಳು—ಕಾಮ, ಅಸತ್ಯ, ಚೌರ್ಯ, ಅನಾಯಾಸ ಹಿಂಸೆ, ಇಂದ್ರಿಯದೌರ್ಬಲ್ಯ—ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾಗಿ ಪುನಃಪುನಃ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಚ್ಛ್ರ, ಸಾಂತಪನ, ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ಮುಂತಾದ ಕಠೋರ ವ್ರತಗಳು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ। ಯೋಗ್ಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಪದೇಶ ಎಂಬ ನಿಯಮದಿಂದ ಮುಗಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಗುಹ್ಯ ಯೋಗ‑ಜ್ಞಾನೋಪದೇಶಕ್ಕೆ ಪೀಠಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे ऽष्टाविंशो ऽध्यायः व्यास उवाच एवं स्वाश्रमनिष्ठानां यतीनां नियतात्मनाम् / भैक्षेण वर्तनं प्रोक्तं फलमूलैरथापि वा
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ತ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಮೇಲ್ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಸ್ವಾಶ್ರಮಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರಾಗಿರುವ, ನಿಯತಾತ್ಮ ಯತಿಗಳಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯವು ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅಥವಾ ಫಲ-ಮೂಲಗಳಿಂದಲೂ.
Verse 2
एककालं चरेद् भैक्षं न प्रसज्येत विस्तरे / भैक्षे प्रसक्तो हि यतिर्विषयेष्वपि सज्जति
ಯತಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಬೇಕು; ದೀರ್ಘ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಭಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದ ಯತಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಆಸಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 3
सप्तागारं चरेद् भैक्षमलाभात् तु पुनश्चरेत् / प्रक्षाल्य पात्रे भुञ्जीयादद्भिः प्रक्षालयेत् तु तत्
ಯತಿ ಏಳು ಮನೆಗಳಿಗೆ ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಹೋಗಬೇಕು; ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ತೊಳೆದು ಅದರಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ನೀರಿನಿಂದ ಮತ್ತೆ ತೊಳೆಯಬೇಕು.
Verse 4
अथवान्यदुपादाय पात्रे भुञ्जीत नित्यशः / भुक्त्वा तत् संत्यजेत् पात्रं यात्रामात्रमलोलुपः
ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಂದು (ಶುದ್ಧ) ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರತಿದಿನ ಅದರಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡಬೇಕು; ಊಟವಾದ ಮೇಲೆ ಆ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು—ಲೋಭವಿಲ್ಲದೆ, ಜೀವನಯಾತ್ರೆಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.
Verse 5
विधूमे सन्नमुसले व्यङ्गारे भुक्तवज्जने / वृत्ते शरावसंपाते भिक्षां नित्यं यतिश्चरेत्
ಮನೆಯ ಅಗ್ನಿ ಧೂಮರಹಿತವಾಗಿದ್ದು, ಉರುಲು-ಮುಸಲನ್ನು ಬದಿಗೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದು, ಕೆಂಡಗಳು ತಣ್ಣಗಾಗಿದ್ದು, ಜನರು ಊಟ ಮುಗಿಸಿದ್ದು, ಪಾತ್ರೆಗಳು ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರವೇ ಯತಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಭಿಕ್ಷೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು.
Verse 6
गोदोहमात्रं तिष्ठेत कालं भिक्षुरधोमुखः / भिक्षेत्युक्त्वा सकृत् तूष्णीमश्नीयाद् वाग्यतः शुचिः
ಭಿಕ್ಷು ಮುಖವನ್ನು ಕೆಳಗಿಟ್ಟು, ಹಸುವನ್ನು ಹಾಲು ದೋಹಿಸುವಷ್ಟು ಸಮಯ ಮಾತ್ರ ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ‘ಭಿಕ್ಷೆ’ ಎಂದು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಕೇಳಿ, ನಂತರ ವಾಕ್ಸಂಯಮದಿಂದ ಒಳಶುದ್ಧನಾಗಿ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 7
प्रक्षाल्य पाणिपादौ च समाचम्य यथाविधि / आदित्ये दर्शयित्वान्नं भुञ्जीत प्राङ्मुखोत्तरः
ಕೈಕಾಲುಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಅನ್ನವನ್ನು ಆದಿತ್ಯದೇವರಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿ, ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಭುಂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 8
हुत्वा प्राणाहुतीः पञ्च ग्रासानष्टौ समाहितः / आचम्य देवं ब्रह्माणं ध्यायीत परमेश्वरम्
ಐದು ಪ್ರಾಣಾಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಎಂಟು ಗ್ರಾಸ ಭುಂಜಿ; ನಂತರ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ದೇವಸ್ವರೂಪ ಬ್ರಹ್ಮ—ಪರಮೇಶ್ವರನ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 9
अलाबुं दारुपात्रं च मृण्मयं वैणवं ततः / चत्वारि यतिपात्राणि मनुराह प्रजापतिः
ಸೊರೆಕಾಯಿ ಪಾತ್ರೆ, ಮರದ ಪಾತ್ರೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಬಿದಿರಿನ ಪಾತ್ರೆ—ಇವು ಯತಿಯ ನಾಲ್ಕು ಭಿಕ್ಷಾಪಾತ್ರಗಳು ಎಂದು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ।
Verse 10
प्राग्रात्रे पररात्रे च मध्यरात्रे तथैव च / संध्यास्वह्नि विशेषेण चिन्तयेन्नित्यमीश्वरम्
ರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ರಾತ್ರಿಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ—ನಿತ್ಯ ಈಶ್ವರನ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 11
कृत्वा हृत्पद्मनिलये विश्वाख्यं विश्वसंभवम् / आत्मानं सर्वभूतानां परस्तात् तमसः स्थितम्
ಹೃದಯಪದ್ಮನಿಲಯದಲ್ಲಿ ‘ವಿಶ್ವ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ, ವಿಶ್ವೋದ್ಭವಕಾರಣನಾದ ಆ ಆತ್ಮನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ; ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ತಮಸ್ಸಿನ ಪಾರದಲ್ಲಿರುವವನಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು।
Verse 12
सर्वस्याधारभूतानामानन्दं ज्योतिरव्ययम् / प्रधानपुरुषातीतमाकाशं दहनं शिवम्
ಅವನೇ ಸಮಸ್ತದ ಆಧಾರ, ಆನಂದಸ್ವರೂಪ, ಅವಿನಾಶಿ ಜ್ಯೋತಿ. ಪ್ರಧಾನ-ಪುರುಷಾತೀತನು, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಆಕಾಶವೂ ದಹನಾಗ್ನಿಯೂ—ಆ ಪರಮ ಮಂಗಳ ಶಿವನು।
Verse 13
तदन्तः सर्वभावानामीश्वरं ब्रह्मरूपिणम् / ध्यायेदनादिमद्वैतमानन्दादिगुणालयम्
ಸರ್ವ ಭಾವಗಳ ಒಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು—ಅವನು ಅನಾದಿ, ಅದ್ವೈತ, ಆನಂದಾದಿ ದಿವ್ಯಗುಣಗಳ ಆಲಯ।
Verse 14
महान्तं परमं ब्रह्म पुरुषं सत्यमव्ययम् / सितेतरारुणाकारं महेशं विश्वरूपिणम्
ನಾನು ಆ ಮಹಾನ್ನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ—ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಪುರುಷ, ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪ, ಅವ್ಯಯ. ಶ್ವೇತವೂ ಅರುಣವೂ ಆದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ವಿಶ್ವರೂಪ ಮಹೇಶನು।
Verse 15
ओङ्कारान्ते ऽथ चात्मानं संस्थाप्य परमात्मनि / आकाशे देवमीशानं ध्यायीताकाशमध्यगम्
ನಂತರ ಓಂಕಾರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಆಕಾಶಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ದೇವ ಈಶಾನ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು।
Verse 16
कारणं सर्वभावानामानन्दैकसमाश्रयम् / पुराणं पुरुषं शंभुं ध्यायन् मुच्येत बन्धनात्
ಸರ್ವ ಭಾವಗಳ ಕಾರಣ, ಆನಂದವೇ ಏಕ ಆಶ್ರಯವಾದ ಆದಿಪುರುಷ ಶಂಭುವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೆ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 17
यद्वा गुहायां प्रकृतौ जगत्संमोहनालये / विचिन्त्य परमं व्योम सर्वभूतैककारणम्
ಅಥವಾ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ—ಜಗತ್ತಿನ ಮೋಹದ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ—ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಏಕಕಾರಣವಾದ ಪರಮ ‘ವ್ಯೋಮ’ (ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ಮಹಾವ್ಯಾಪ್ತಿ)ವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು।
Verse 18
जीवनं सर्वभूतानां यत्र लोकः प्रलीयते / आनन्दं ब्रह्मणः सूक्ष्मं यत् पश्यन्ति मुमुक्षवः
ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವೇ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಜೀವ; ಅದರಲ್ಲಿ ಲೋಕವು ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆನಂದ; ಮೋಕ್ಷಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು ಅದನ್ನು ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 19
तन्मध्ये निहितं ब्रह्म केवलं ज्ञानलक्षणम् / अनन्तं सत्यमीशानं विचिन्त्यासीत संयतः
ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ನಿಹಿತವಾಗಿದೆ—ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನಲಕ್ಷಣ. ಅನಂತವೂ ಸತ್ಯವೂ ಆದ ಈಶಾನನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಸಂಯಮಿ ಸಾಧಕನು ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರಲಿ।
Verse 20
गुह्याद् गुह्यतमं ज्ञानं यतीनामेतदीरितम् / यो ऽनुतिष्ठेन्महेशेन सो ऽश्नुते योगमैश्वरम्
ಇದು ಗುಹ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಗುಹ್ಯತಮವಾದ ಜ್ಞಾನ; ಯತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಉಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಮಹೇಶ (ಶಿವ) ಬೋಧಿಸಿದಂತೆ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು ಐಶ್ವರ್ಯಮಯ ದಿವ್ಯ ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 21
तस्माद् ध्यानरतो नित्यमात्मविद्यापरायणः / ज्ञानं समभ्यसेद् ब्राह्मं येन मुच्येत बन्धनात्
ಆದ್ದರಿಂದ ಸದಾ ಧ್ಯಾನರತನಾಗಿ ಆತ್ಮವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿರಂತರ ಅಭ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು—ಅದರಿಂದ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 22
मत्वा पृथक् स्वमात्मानं सर्वस्मादेव केवलम् / आनन्दमजरं ज्ञानं ध्यायीत च पुनः परम्
ಸ್ವಾತ್ಮವನ್ನು ಸರ್ವದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಏಕಾಂತವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಮತ್ತೆ ಪರಮವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು—ಆನಂದಮಯ, ಅಜರ, ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ ಪರತತ್ತ್ವವನ್ನು।
Verse 23
यस्मात् भवन्ति भूतानि यद् गत्वा नेह जायते / स तस्मादीश्वरो देवः परस्माद् यो ऽधितिष्ठति
ಯಾವನಿಂದ ಸರ್ವ ಭೂತಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೋ, ಯಾರನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲವೋ—ಅವನೇ ದೇವ ಈಶ್ವರನು, ಪರಾತ್ಪರಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಅಧಿಷ್ಠಾತಾ।
Verse 24
यदन्तरे तद् गगनं शाश्वतं शिवमव्ययम् / यदंशस्तत्परो यस्तु स देवः स्यान्महेश्वरः
ಸರ್ವರೊಳಗೂ ಇರುವದು ಆಕಾಶಸಮಾನ ತತ್ತ್ವ—ಶಾಶ್ವತ, ಶಿವ, ಅವ್ಯಯ. ಈ ಜಗತ್ತು ಅದರ ಅಂಶ; ಆ ಪರಮದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾದ ದೇವನೇ ಮಹೇಶ್ವರನು।
Verse 25
व्रतानि यानि भिक्षूणां तथैवोपव्रतानि च / एकैकातिक्रमे तेषां प्रायश्चित्तं विधीयते
ಭಿಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ವ್ರತಗಳು ಹಾಗೂ ಉಪವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿಯಮಲಂಘನೆಗೆ ತಕ್ಕ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 26
उपेत्य च स्त्रियं कामात् प्रायश्चित्तं समाहितः / प्राणायामसमायुक्तं कुर्यात् सांतपनं शुचिः
ಕಾಮದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದವನು, ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಬೇಕು; ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಸಹಿತ ಸಾಂತಪನ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।
Verse 27
ततश्चरेत नियमात् कृच्छ्रं संयतमानसः / पुनराश्रममागम्य चरेद् भिश्रुरतन्द्रितः
ನಂತರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಕೃಚ್ಛ್ರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಬಳಿಕ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಭಕ್ತಿಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ಸ್ವಸಂಯಮದಿಂದ, ಅಲಸದೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
Verse 28
न धर्मयुक्तमनृतं हिनस्तीति मनीषिणः / तथापि च न कर्तव्यं प्रसङ्गो ह्येष दारुणः
ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಅಸತ್ಯ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ಅದನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಭಯಾನಕ ಅವಕಾಶ—ಮುಂದೆ ದೊಡ್ಡ ಅನರ್ಥಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
Verse 29
एकरात्रोपवासश्च प्राणायामशतं तथा / उक्त्वानृतं प्रकर्तव्यं यतिना धर्मलिप्सुना
ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸುವ ಯತಿ ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದರೆ, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾಗಿ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯ ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ನೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 30
परमापद्गतेनापि न कार्यं स्तेयमन्यतः / स्तेयादभ्यधिकः कश्चिन्नास्त्यधर्म इति स्मृतिः / हिंसा चैषापरा दिष्टा या चात्मज्ञाननाशिका
ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪರರ ವಸ್ತು ಕದಿಯಬಾರದು. ಸ್ಮೃತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ—ಕಳ್ಳತನಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಅಧರ್ಮವಿಲ್ಲ. ಇದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಉನ್ನತ ಹಿಂಸೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.
Verse 31
यदेतद् द्रविणं नाम प्राण ह्येते बहिश्वराः / स तस्य हरति प्राणान् यो यस्य हरते धनम्
‘ಸಂಪತ್ತು’ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೇ ನಿಜವಾಗಿ ಹೊರಗಿರುವ ಪ್ರಾಣವೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪರರ ಧನವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
Verse 32
एवं कृत्वा स दुष्टात्मा भिन्नवृत्तो व्रताच्च्युतः / भूयो निर्वेदमापन्नश्चरेच्चान्द्रायणव्रतम्
ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಆ ದುಷ್ಟಚಿತ್ತನು, ಆಚಾರಭಂಗಗೊಂಡು ವ್ರತಚ್ಯುತನಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ತುಂಬಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಾರ್ಥ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಿ।
Verse 33
विधिना शास्त्रदृष्टेन संवत्सरमिति श्रुतिः / भूयो निर्वेदमापन्नश्चरेद् भिक्षुरतन्द्रितः
ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ—ಶಾಸ್ತ್ರದೃಷ್ಟ ವಿಧಾನದಂತೆ ಇದನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಇನ್ನಷ್ಟು ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಭಿಕ್ಷುವು ಅಪ್ರಮತ್ತನಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಿ।
Verse 34
अकस्मादेव हिंसां तु यदि भिक्षुः समाचरेत् / कुर्यात्कृछ्रातिकृच्छ्रं तु चान्द्रायणमथापि वा
ಭಿಕ್ಷುವು ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಅನಿಚ್ಛೆಯಿಂದ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ‘ಕೃಚ್ಛ್ರಾತಿಕೃಚ್ಛ್ರ’ ಎಂಬ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಾರ್ಥ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತವನ್ನೂ ಆಚರಿಸಬಹುದು।
Verse 35
स्कन्देदिन्द्रियदौर्बल्यात् स्त्रियं दृष्ट्वा यतिर्यदि / तेन धारयितव्या वै प्राणायामास्तु षोडश / दिवास्कन्दे त्रिरात्रं स्यात् प्राणायामशतं तथा
ಇಂದ್ರಿಯದೌರ್ಬಲ್ಯದಿಂದ ಯತಿ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂಯಮದಿಂದ ಸ್ಖಲಿಸಿದರೆ, ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹದಿನಾರು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಖಲನವಾದರೆ ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳ ನಿಯಮ ಇರಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ನೂರು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳೂ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 36
एकान्ने मधुमांसे च नवश्राद्धे तथैव च / प्रत्यक्षलवणे चोक्तं प्राजापत्यं विशोधनम्
ಏಕಾನ್ನ ಭೋಜನದ ದೋಷದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಧು ಮತ್ತು ಮಾಂಸ ಸೇವನದಲ್ಲಿ, ನವಶ್ರಾದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ಲವಣವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ—ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಶುದ್ಧಿಕರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ವ್ರತವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 37
ध्याननिष्ठस्य सततं नश्यते सर्वपातकम् / तस्मान्महेश्वरं ज्ञात्वा तस्य ध्यानपरो भवेत्
ಧ್ಯಾನನಿಷ್ಠನಾದವನಿಗೆ ಸದಾ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದು, ಅವನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲೇ ಪರಾಯಣನಾಗಬೇಕು.
Verse 38
यद् ब्रह्म परमं ज्योतिः प्रतिष्ठाक्षरमद्वयम् / यो ऽन्तरात्र परं ब्रह्म स विज्ञेयो महेश्वरः
ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ—ಆಧಾರ, ಅಕ್ಷಯ, ಅದ್ವಯ—ಮತ್ತು ಯಾರು ಅಂತರಾತ್ಮನಾಗಿ ಅದೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮವಾಗಿರುವನೋ, ಅವನೇ ಮಹೇಶ್ವರನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
Verse 39
एष देवो महादेवः केवलः परमः शिवः / तदेवाक्षरमद्वैतं तदादित्यान्तरं परम्
ಇವನೇ ದೇವ—ಮಹಾದೇವ, ಏಕೈಕ ಪರಮ ಶಿವ. ಅವನೇ ಅಕ್ಷರವಾದ ಅದ್ವಯ ತತ್ತ್ವ; ಅವನೇ ಆದಿತ್ಯನೊಳಗಿನ ಪರಮ ಅಂತರಜ್ಯೋತಿ.
Verse 40
यस्मान्महीयते देवः स्वधाम्नि ज्ञानसंज्ञिते / आत्मयोगाह्वये तत्त्वे महादेवस्ततः स्मृतः
ದೇವನು ತನ್ನ ಸ್ವಧಾಮದಲ್ಲಿ—‘ಜ್ಞಾನ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವಲ್ಲಿ—ಮತ್ತು ‘ಆತ್ಮಯೋಗ’ ಎಂಬ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹಿಮಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ, ಅವನು ‘ಮಹಾದೇವ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 41
नान्यद् देवान्महादेवाद् व्यतिरिक्तं प्रपश्यति / तमेवात्मानमन्वेति यः स याति परं पदम्
ಮಹಾದೇವನಿಂದ ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ದೇವತೆಯನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವೆಂದು ಕಾಣದೆ, ಅವನನ್ನೇ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುವವನು ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 42
मन्यते ये स्वमात्मानं विभिन्नं परमेश्वरात् / न ते पश्यन्ति तं देवं वृथा तेषां परिश्रमः
ತಮ್ಮ ಆತ್ಮವನ್ನು ಪರಮೇಶ್ವರನಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರು ಆ ದೇವರನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಕಾಣರು; ಅವರ ಪರಿಶ್ರಮವೆಲ್ಲ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 43
एकमेव परं ब्रह्म विज्ञेयं तत्त्वमव्ययम् / स देवस्तु महादेवो नैतद् विज्ञाय बध्यते
ಒಂದೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ—ಅವ್ಯಯ ತತ್ತ್ವ—ತಿಳಿಯಬೇಕಾದದ್ದು. ಆ ದೇವನೇ ಮಹಾದೇವ; ಇದನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಬಂಧನದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ।
Verse 44
तस्माद् यतेत नियतं यतिः संयतमानसः / ज्ञानयोगरतः शान्तो महादेवपरायणः
ಆದ್ದರಿಂದ ಯತಿಯು ಸದಾ ನಿಯತವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು—ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಯಮಿಸಿ—ಜ್ಞಾನಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ಶಾಂತನಾಗಿ, ಮಹಾದೇವನಲ್ಲೇ ಪರಾಯಣನಾಗಿರಬೇಕು।
Verse 45
एष वः कथितो विप्रो यतीनामाश्रमः शुभः / पितामहेन विभुना मुनीनां पूर्वमीरितम्
ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಯತಿಗಳ ಈ ಶುಭ ಆಶ್ರಮಧರ್ಮವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಹಿಂದೆ ವಿಭುವಾದ ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಸಾರಿದಂತೆ।
Verse 46
नापुत्रशिष्ययोगिभ्यो दद्यादिदमनुत्तमम् / ज्ञानं स्वयंभुवा प्रोक्तं यतिधर्माश्रयं शिवम्
ಈ ಅನುತ್ತಮ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪುತ್ರ, ಶಿಷ್ಯ ಅಥವಾ ಅರ್ಪಿತ ಯೋಗಿಯಲ್ಲದವರಿಗೆ ನೀಡಬಾರದು. ಇದು ಸ್ವಯಂಭೂ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಹೇಳಿದ, ಯತಿಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಶಿವನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಮಂಗಳಕರ ಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ।
Verse 47
इति यतिनियमानामेतदुक्तं विधानं पशुपतिपरितोषे यद् भवेदेकहेतुः / न भवति पुनरेषामुद्भवो वा विनाशः प्रणिहितमनसो ये नित्यमेवाचरन्ति
ಇಂತೆ ಯತಿ-ನಿಯಮಗಳ ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಪಶುಪತಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವ ಏಕೈಕ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕಾರಣ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಈಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ಸದಾ ಆಚರಿಸುವವರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಬಂಧನೋದ್ಭವವೂ ಇಲ್ಲ, ಪಡೆದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಪತನವೂ ಇಲ್ಲ.
Frequently Asked Questions
He should beg only once daily, avoid prolonged interaction, approach a limited number of houses (seven), time the request so as not to burden householders, ask only once (“Alms”), stand briefly, eat in silence, and maintain strict cleanliness of the bowl and person.
It directs the seeker to establish the Self in the heart-lotus and meditate on the Supreme Self as pure consciousness and imperishable light beyond tamas; Mahēśvara/Mahādeva is identified with that non-dual Brahman, implying liberation through realizing non-separateness rather than merely external worship.
Prāṇāyāma-based purification is central, alongside classical vows and austerities such as sāṃtapana, kṛcchra/kṛcchrātikṛcchra, prājāpatya, and cāndrāyaṇa—applied specifically to faults like lustful approach, untruth, theft, inadvertent violence, and sensory lapses.