Adhyaya 18

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे किंपुरुषादिवर्षवर्णनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः सूत उवाच मध्ये हिमवतः पृष्ठे कैलासो नाम पर्वतः / तस्मिन्निवसति श्रीमान्कुबेरः सह राक्षसैः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ದ್ವಿತೀಯ ಅನುಷಂಗಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಕಿಂಪುರುಷಾದಿ-ವರ್ಷವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಹಿಮವಂತದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪೃಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸ ಎಂಬ ಪರ್ವತವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಕುಬೇರನು ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 2

अप्सरोनुचरो राजा मोदते ह्यलकाधिपः / कैलासपादात्संभूतं पुण्यं शीतजलं शुभम्

ಅಪ್ಸರೆಯರ ಅನುಚರನಾದ ಆ ರಾಜನು, ಅಲಕೆಯ ಅಧಿಪತಿ, ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಕೈಲಾಸದ ಪಾದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪುಣ್ಯವಾದ, ಶೀತಲವಾದ, ಶುಭ ಜಲವು (ಅಲ್ಲಿ) ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

Verse 3

मदं नाम्ना कुमुद्वत्त्त्सरस्तूदधिसन्निभम् / तस्माद्दिव्यात्प्रभवति नदी मन्दाकिनी शुभा

‘ಮದ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ಕುಮುದಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸರೋವರವು ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆ ದಿವ್ಯ ಸರೋವರದಿಂದಲೇ ಶುಭವಾದ ಮಂದಾಕಿನಿ ನದಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 4

दिव्यं च नन्दनवनं तस्यास्तीरे महद्वनम् / प्रागुत्तरेम कैलासाद्दिव्यं सर्वौंषधि गिरिम्

ಅದರ ತೀರದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ನಂದನವನವೂ ಮಹಾವನವೂ ಇವೆ. ಕೈಲಾಸದ ಪೂರ್ವೋತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸರ್ವೌಷಧಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ದಿವ್ಯ ಗಿರಿ ಇದೆ.

Verse 5

रत्नधातुमयं चित्रं सबलं पर्वतं प्रति / चन्द्रप्रभो नाम गिरिः सुशुभ्रो रत्नसन्निभः

ರತ್ನಧಾತುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ, ವಿಚಿತ್ರವೂ ಬಲಿಷ್ಠವೂ ಆದ ಆ ಪರ್ವತ. ಅದರ ಹೆಸರು ಚಂದ್ರಪ್ರಭ; ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಶುಭ್ರವಾಗಿ ರತ್ನದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 6

तस्य पादे महाद्दिव्यं स्वच्छोदं नाम तत्सरः / तस्माद्दिव्यात्प्रभवति स्वच्छोदा नाम निम्नगा

ಆ ಪರ್ವತದ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವಚ್ಛೋದ’ ಎಂಬ ಮಹಾದಿವ್ಯ ಸರೋವರವಿದೆ. ಆ ದಿವ್ಯ ಸರೋವರದಿಂದಲೇ ‘ಸ್ವಚ್ಛೋದಾ’ ಎಂಬ ನದಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 7

तस्यास्तीरे महद्दिव्यं वनं चैत्ररथं शुभम् / तस्मिन् गिरौ निवसति मणिभद्रः सहानुगः

ಅದರ ತೀರದಲ್ಲಿ ‘ಚೈತ್ರರಥ’ ಎಂಬ ಮಹಾದಿವ್ಯ ಶುಭ ವನವಿದೆ. ಆ ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ಮಣಿಭದ್ರನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 8

यक्षसेनापतिः क्रूरो गुह्यकैः परिवारितः / पुण्या मन्दाकिनी चैव नदी स्वच्छोदका च या

ಆ ಕ್ರೂರ ಯಕ್ಷಸೇನಾಪತಿ ಗುಹ್ಯಕರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯವತಿ ಮಂದಾಕಿನೀ ನದಿಯೂ, ಸ್ವಚ್ಛಜಲದ ಸ್ವಚ್ಛೋದಕಾ ನದಿಯೂ ಇವೆ.

Verse 9

महीमण्डलमध्येन प्रविष्टे ते महोदधिम् / कैलासाद्दक्षिणे प्राच्यां शिवसत्त्वौषधिं गिरिम्

ಅವರು ಭೂಮಂಡಲದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮಹೋದಧಿಯನ್ನು ತಲುಪಿ, ಕೈಲಾಸದ ದಕ್ಷಿಣ-ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶಿವಸತ್ತ್ವಮಯ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಗಿರಿಯನ್ನು ಕಂಡರು।

Verse 10

मनः शिलामयं दिव्यं चित्राङ्गं पर्वतं प्रति / लोहितो हेमशृङ्गश्च गिरिः सूर्यप्रभो महान्

ಮನಃಶಿಲಾಮಯವಾದ ದಿವ್ಯ, ಚಿತ್ರಾಂಗಗಳಿರುವ ಆ ಪರ್ವತದತ್ತ ಅವರು ನೋಡಿದರು; ‘ಲೋಹಿತ’ ಮತ್ತು ‘ಹೇಮಶೃಂಗ’ ಎಂಬ ಮಹಾಗಿರಿ ಸೂರ್ಯಪ್ರಭೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು।

Verse 11

तस्य पादे महद्दिव्यं लोहितं नाम तत्सरः / तस्मात्पुण्यः प्रभवति लौहित्यः स नदो महान्

ಆ ಗಿರಿಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಲೋಹಿತ’ ಎಂಬ ಮಹಾದಿವ್ಯ ಸರೋವರವಿತ್ತು; ಅದರಿಂದಲೇ ಪುಣ್ಯಕರವಾದ ‘ಲೌಹಿತ್ಯ’ ಎಂಬ ಮಹಾನದಿಯು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 12

देवारण्यं विशोकं च तस्य तीरे महद्वनम् / तस्मिन्गिरौ निवसति यक्षो मणिधरो वशी

ಅದರ ತೀರದಲ್ಲಿ ‘ದೇವಾರಣ್ಯ’ ಮತ್ತು ‘ವಿಶೋಕ’ ಎಂಬ ಮಹಾವನವಿದೆ; ಆ ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಮಣಿಧರ ಎಂಬ ವಶೀಭೂತ ಯಕ್ಷನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 13

सौम्यैः मुधार्मिकैश्चैव गुह्यके परिवारितः / कैलासाद्दक्षिणे पार्श्वे क्रूरसत्त्वौषधिर्गिरिः

ಅವನು ಸೌಮ್ಯರೂ ಮಧಾರ್ಮಿಕರೂ ಆದ ಗುಹ್ಯಕರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುತ್ತಾನೆ; ಕೈಲಾಸದ ದಕ್ಷಿಣ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ‘ಕ್ರೂರಸತ್ತ್ವೌಷಧಿ’ ಎಂಬ ಗಿರಿಯಿದೆ।

Verse 14

वृत्रकायात्किलोत्पन्नमञ्जनं त्रिककुं प्रति / सर्वधातुमयस्तत्र सुमहान्वैद्युतो गिरिः

ವೃತ್ರನ ಕಾಯದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಅಂಜನವು ತ್ರಿಕಕು ಕಡೆಗೆ ಹೋಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ವಧಾತುಮಯ ಮಹಾ ವೈದ್ಯುತ ಗಿರಿ ಇದೆ.

Verse 15

तस्य पादे कलः पुण्यं मानसं सिद्धसेवितम् / तस्मात्प्रभवेते पुण्या सरयूर्लोकविश्रुता

ಅದರ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಕಲ’ ಎಂಬ ಪುಣ್ಯ ಮಾನಸ ಸರೋವರವಿದೆ, ಸಿದ್ಧರು ಸೇವಿಸುವದು; ಅದರಿಂದಲೇ ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಣ್ಯ ಸರಯೂ ನದಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 16

तस्यास्तीरे वन दिव्यं वैभ्राजं नाम विश्रुतम् / कुबेरा नुचरस्तत्र प्रहेतितनयो वशी

ಆ (ಸರಯೂ) ತೀರದಲ್ಲಿ ‘ವೈಭ್ರಾಜ’ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದಿವ್ಯ ವನವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಕುಬೇರನ ಅನುಚರ, ಪ್ರಹೇತಿಯ ಪುತ್ರ ವಶೀ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

ब्रह्मपितो निवसति राक्षसो ऽनन्तविक्रमः / अतरिक्षचरैर्घोरैर्यातुधानशतैर्वृतः

ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪಿತೃನ ಪುತ್ರನಾದ ಅನಂತವಿಕ್ರಮ ರಾಕ್ಷಸನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಆಕಾಶಚರರಾದ ಘೋರ ಯಾತುಧಾನರ ನೂರಾರು ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 18

अपरेण तु कैलासात्पुण्यसत्त्वौषधिर्गिरिः / अरुणः पर्वतश्रेष्ठो रुक्मधातुमयः शुभः

ಕೈಲಾಸದ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಪುಣ್ಯಸತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ‘ಅರುಣ’ ಎಂಬ ಶುಭ, ರುಕ್ಮಧಾತುಮಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತವಿದೆ.

Verse 19

भवस्य दयितः श्रीमान्पर्वतो मेघसन्निभः / शातकैंभमयैः शुभ्रैः शिलाजालैः समावृतः

ಭವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರ್ವತವು ಮೇಘಸನ್ನಿಭವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಶಾತಕುಂಭ-ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಶುಭ್ರ ಶಿಲಾಜಾಲಗಳಿಂದ ಅದು ಆವೃತವಾಗಿದೆ।

Verse 20

शातसंख्यैस्तापनीयैः शृङ्गैर्दिवमिवोल्लिखन् / मुञ्जवास्तु महादिव्यो दुर्गः शैलो हिमाचितः

ಶತಸಂಖ್ಯೆಯ ತಾಪನೀಯ (ಸ್ವರ್ಣ) ಶೃಂಗಗಳಿಂದ ಅದು ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಕೆರೆಯುವಂತೆ; ಮುಞ್ಜವಾಸ್ತು ಎಂಬ ಮಹಾದಿವ್ಯ ದುರ್ಗ ಶೈಲ ಹಿಮದಿಂದ ಆಚಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 21

तस्मिन्गिरौ निवसति गिरीशो धूम्रलोचनः / तस्या पादात्प्रभवति शैलोदं नाम तत्सरः

ಆ ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಧೂಮ್ರಲೋಚನನಾದ ಗಿರೀಶನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಪಾದದಿಂದ ‘ಶೈಲೋದ’ ಎಂಬ ಆ ಸರೋವರ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 22

तस्मात्प्रभवते पुण्या शिलोदा नाम निम्रगा / सा चक्षुः सीतयोर्मध्ये प्रविष्टा लवणोदधिम्

ಅಲ್ಲಿಂದ ‘ಶಿಲೋದಾ’ ಎಂಬ ಪುಣ್ಯ ನದಿ ಹರಿದುಬರುತ್ತದೆ; ಅದು ಚಕ್ಷುಃ ಮತ್ತು ಸೀತಾ ನದಿಗಳ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಹೋಗಿ ಲವಣಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ।

Verse 23

तस्यास्तीरे वनं दिव्यं विश्रुतं सुरभीति वै / सव्योत्तरेण कैलासाच्छिवः सत्त्वौषधिर्गिरिः

ಅವಳ ತೀರದಲ್ಲಿ ‘ಸುರಭಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ದಿವ್ಯ ವನವಿದೆ; ಕೈಲಾಸದ ಎಡ-ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ‘ಶಿವ’ ಎಂಬ ಸತ್ವೌಷಧಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ ಗಿರಿ ಇದೆ।

Verse 24

गौरं नाम गिरिश्रेष्ठं हरितालमयं प्रति / हिरण्यशृङ्गः सुमहान् दिव्यो मणिमयो गिरिः

‘ಗೌರ’ ಎಂಬ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಿರಿ ಹರಿತಾಲವರ್ಣದಿಂದ ರಂಜಿತವಾಗಿತ್ತು; ಸ್ವರ್ಣಶೃಂಗಯುಕ್ತ, ಅತಿಮಹಾನ್, ದಿವ್ಯ ಮಣಿಮಯ ಪರ್ವತ ಅದು।

Verse 25

तस्या पादे महाद्दिव्यं शुभं काञ्चनवालुकम् / रम्यं बिन्दुसरो नाम यत्र राजा भगीरथः

ಆ ಗಿರಿಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯವೂ ಶುಭವೂ ಆದ, ಚಿನ್ನದ ಮರಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ रम್ಯ ‘ಬಿಂದುಸರ’ ಎಂಬ ಸರೋವರವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ರಾಜ ಭಗೀರಥನು ವಾಸಿಸಿದನು।

Verse 26

गङ्गनिमित्तं राजर्षिरुवास बहुलाः समाः / दिवं यास्यन्ति ते बुर्वे गङ्गतोयपरिप्लुताः

ಗಂಗೆಯ ನಿಮಿತ್ತ ರಾಜರ್ಷಿಯು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು. ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಗಂಗಾಜಲದಿಂದ ಸ್ನಾನಿಸಿ ಸಿಕ್ತರಾದವರು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 27

मदीय इति निश्चित्य समाहितमनाः शिवे / तत्र त्रिपयगा देवी प्रथमं तु प्रतिष्ठिता / सोमपादात्प्रसूता सा सप्तधा प्रतिपद्यते

‘ಇದು ನನ್ನದೇ’ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಶಿವನಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಅಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪಥಗಾ ದೇವಿ (ಗಂಗೆ) ಮೊದಲಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಳಾದಳು. ಸೋಮದ ಪಾದದಿಂದ ಪ್ರಸೂತಳಾಗಿ ಅವಳು ಏಳು ಧಾರೆಗಳಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಾಳೆ।

Verse 28

यूपा मणिमयास्तत्र वितताश्च हिरण्मयाः / तत्रेष्ट्वा तु गतः सिद्धिं शक्रः सर्वैः सुरैः सह

ಅಲ್ಲಿ ಮಣಿಮಯ ಯೂಪಗಳು (ಯಜ್ಞಸ್ತಂಭಗಳು) ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದವು; ಅವು ಸ್ವರ್ಣಮಯವೂ ಆಗಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 29

दिवि च्छायापथो यस्तु अनुनक्षत्रमण्डलः / दृश्यते भास्वरो रात्रौ देवी त्रिपथगा तु सा

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಆ ಛಾಯಾಪಥವು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆಕೆಯೇ ದೇವಿ ತ್ರಿಪಥಗಾ.

Verse 30

अन्तरिक्षं दिवञ्चैव भावयन्ती सुरापगा / भवोत्तमाङ्गे पतिता संरूद्धा यौगमायया

ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನೂ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೂ ಪಾವನಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಸುರಾಪಗಾ ಭವ (ಶಿವ)ನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಳು; ಯೋಗಮಾಯೆಯಿಂದ ನಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.

Verse 31

तस्या ये बिन्दवः केचित् क्रुद्धायाः पतिता भुवि / कृतं तु तैर्बिदुसरस्ततो बिन्दुसरः स्मृतम्

ಕ್ರುದ್ಧಳಾದ ದೇವಿಯ ಕೆಲವು ಬಿಂದುಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದವು; ಅವುಗಳಿಂದ ‘ಬಿದುಸರ’ ಎಂಬ ಸರೋವರ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ‘ಬಿಂದುಸರ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

Verse 32

ततो निरूद्धा सा देवी भवेन स्मयता किल / चिन्तयामास मनसा शङ्करक्षेपमं प्रति

ಆಮೇಲೆ ಭವ (ಶಿವ)ನು ನಗುತ್ತಾ ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ತಡೆದನು; ಅವಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಂಕರನನ್ನು ಝಟಕಿಹಾಕುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದಳು.

Verse 33

भित्त्वा विशामि पातालं स्रोतसागृह्य शङ्करम् / ज्ञात्वा तम्या अभिप्रायं क्रूरं देव्याश्चिकीर्षितम्

‘ಪಾತಾಳವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಒಳನುಗ್ಗಿ, ನನ್ನ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವೆ’ ಎಂಬ ದೇವಿಯ ಕ್ರೂರ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ತಿಳಿದು.

Verse 34

तिरोभावयितुं बुद्धिरासीदङ्गेषु तां नदीम् / तस्यावलेपं ज्ञात्वा तु नद्याःक्रुद्धस्तुशङ्करः

ಆ ನದಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಬುದ್ಧಿ ಉಂಟಾಯಿತು; ನದಿಯ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತಿಳಿದು ಶಂಕರನು ಕ್ರುದ್ಧನಾದನು.

Verse 35

न्यरुपाच्च शिरस्येनां वेगेन पततीं भुवि / एतस्मिन्नेव काले तु दृष्ट्वा राजानमग्रतः

ವೇಗದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ ಆ ನದಿಯನ್ನು ಅವನು ತನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಡೆದು ಧರಿಸಿದನು; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿ.

Verse 36

धमनीसंततं क्षीणं क्षुधया व्याकुलेन्द्रियम् / अनेन तोषितश्चाहं नद्यर्थं पूर्वमेव तु

ಹಸಿವಿನಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ನಾಡಿನಾಡಿವರೆಗೆ ಕ್ಷೀಣವಾದ ದೇಹ—ಇದರಿಂದ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾದೆ; ನದಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಮೊದಲೇ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೆ.

Verse 37

बुद्धास्य वरदानं च कोपं नियतवांस्तु सः / ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा धारय स्वर्णदीमिति

ಬುದ್ಧೆಗೆ ನೀಡಿದ ವರದಾನವನ್ನು ನೆನೆದು ಅವನು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದನು; ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ—‘ಸ್ವರ್ಣದಿಯನ್ನು ಧರಿಸು’—ಎಂದು ಅನುಸರಿಸಿದನು.

Verse 38

ततो विसर्जयामास संरुद्धां स्वेन तेजसा / नदीं भगीरथस्यार्थे तपसोग्रेण तोषितः

ನಂತರ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ತಡೆದಿಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ನದಿಯನ್ನು ಅವನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು; ಭಗೀರಥನ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥ, ಅವನ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗಿ.

Verse 39

ततो विसृज्यमानायाः स्रोत स्तत्सप्तधा गतम् / तिस्रः प्ताचीमिमुखं प्रतीचीं तिस्र एव तु

ಆಮೇಲೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಆ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹವು ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಯಿತು; ಮೂರು ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಿ, ಮೂರು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಯಿತು।

Verse 40

नद्याः स्रोतस्तु गङ्गायाः प्रत्यपद्यत सप्तधा / नलिनी ह्लादिनी चैव पावनी चैव प्राच्यगाः

ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹವು ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಯಿತು; ನಲಿನೀ, ಹ್ಲಾದಿನೀ, ಪಾವನೀ ಎಂಬ ಮೂರು ಧಾರೆಗಳು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹರಿದವು।

Verse 41

सीता चक्षुश्च सिन्धुश्च प्रतीचीन्दिशमास्थिताः / सप्तमी त्वन्वगात्तासां दक्षिणेन भगीरथम्

ಸೀತಾ, ಚಕ್ಷು ಮತ್ತು ಸಿಂಧು ಎಂಬ ಧಾರೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡವು; ಏಳನೆಯ ಧಾರೆ ಅವುಗಳ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಭಗೀರಥನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು।

Verse 42

तस्माद्भागीरथी या सा प्रविष्टा लवणोदधिम् / सप्तैता भावयन्तीदं हिमाह्वं वर्षमेव तु

ಆದ್ದರಿಂದ ಲವಣೋದಧಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಆ ಭಾಗೀರಥೀ ಧಾರೆಯೊಡನೆ, ಈ ಏಳು ಧಾರೆಗಳು ‘ಹಿಮ’ ಎಂಬ ಈ ವರ್ಷಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 43

प्रसूताः सप्त नद्यस्ताः शुभा बिन्दु सरोद्भवाः / नानादेशान्प्लावयन्त्यो मलेच्छप्रायास्तु सर्वशः

ಬಿಂದು ಸರೋವರದಿಂದ ಆ ಏಳು ಶುಭ ನದಿಗಳು ಜನಿಸಿದವು; ಅವು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿಸುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮ್ಲೇಚ್ಛಪ್ರಾಯ ಪ್ರದೇಶಗಳವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದವು।

Verse 44

उपगच्छन्ति ताः सर्वा यतो वर्षति वासवः / शिलीन्ध्रान्कुन्त लांश्चीनान्बर्बरान्यवनाध्रकान्

ವಾಸವನು (ಇಂದ್ರನು) ಮಳೆಯೆರೆಸುವ ಕಡೆಗೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರುತ್ತವೆ—ಶಿಲೀಂಧ್ರ, ಕುಂತಲ, ಚೀನ, ಬರ್ಬರ ಮತ್ತು ಯವನಾಧ್ರಕ ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಿಂಚಿಸುತ್ತಾ।

Verse 45

पुष्कराश्च कुलिन्दांश्च अचोंलद्विचराश्च ये / कृत्वा त्रिधा सिंहवन्तं सीतागात्पश्चिमोद धिम्

ಪುಷ್ಕರರು, ಕುಲಿಂದರು ಮತ್ತು ಅಚೋಲ-ದ್ವಿಚರರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವರು—ಸಿಂಹವಂತ ಪರ್ವತವನ್ನು ಮೂರು ಧಾರೆಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಸೀತಾ ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರಿತು।

Verse 46

अथ चीनमरूंश्चैव तालांश्च मसमूलिकान् / भद्रास्तुषारांल्लाम्याकान्बाह्लवान्पारटान्खशान्

ನಂತರ ಚೀನ-ಮರುಗಳು, ತಾಲಗಳು, ಮಸಮೂಲಿಕರು; ಭದ್ರರು, ತುಷಾರರು, ಲಾಮ್ಯಕರು, ಬಾಹ್ಲವರು, ಪಾರಟರು, ಖಶರು—ಈ ದೇಶಗಳತ್ತವೂ ಅದು ಹರಿಯಿತು।

Verse 47

एताञ्जनपदां श्चक्षुः प्रावयन्ती गतोदधिम् / दरदांश्च सकाश्मीरान् गान्धरान् रौरसान् कुहान्

ಈ ಜನಪದಗಳನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಂತೆ ಸಿಂಚಿಸುತ್ತಾ ಅದು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿತು; ದರದರು, ಕಾಶ್ಮೀರರು, ಗಾಂಧಾರರು, ರೌರಸರು, ಕುಹರು—ಇವರ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ದಾಟಿತು।

Verse 48

शिवशैलानिन्द्रपदान्वसतीश्च विसर्जमान् / सैन्धवान्रन्ध्रकरकाञ्छमठाभीररोहकान्

ಶಿವಶೈಲಗಳು, ಇಂದ್ರಪದಗಳು ಮತ್ತು ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮುಂದುವರಿದು; ಸೈಂಧವರು, ರಂಧ್ರಕರಕರು, ಛಮಠರು, ಆಭೀರರು, ರೋಹಕರು—ಇವರ ದೇಶಗಳಿಗೂ ತಲುಪಿತು।

Verse 49

शुनासुखांश्चोर्द्धमरून्सिन्धुरेतान्निषेवते / गन्धर्वकिन्नरान्यक्षान्रक्षोविद्याधरोरगान्

ಗಂಗೆ ಶುನಾಸುಖ, ಊರ್ಧ್ವಮರು, ಸಿಂಧು ಮೊದಲಾದ ದೇಶಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಗಂಧರ್ವ, ಕಿನ್ನರ, ಯಕ್ಷ, ರಾಕ್ಷಸ, ವಿದ್ಯಾಧರ ಮತ್ತು ನಾಗರ ನಿವಾಸಗಳನ್ನೂ ಸೇವಿಸಿ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ।

Verse 50

कलापग्रामकांश्चैव पारदांस्तद्गणान् खशान् / किरातांश्चपुलिन्दांश्च कुरून् सभरतानपि

ಅವಳು ಕಲಾಪಗ್ರಾಮಕ, ಪಾರದ ಮತ್ತು ಅವರ ಗಣಗಳು, ಖಶ, ಕಿರಾತ, ಪುಲಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಕುರು ಮತ್ತು ಭರತ ಜನರನ್ನೂ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ।

Verse 51

पञ्चालान्काशिमत्स्यां श्च मगधाङ्गांस्तथैव च / सुह्मोत्तरांश्च वङ्गांश्च ताम्रलिप्तांस्तथैव च

ಅವಳು ಪಾಂಚಾಲ, ಕಾಶಿ, ಮತ್ಸ್ಯ, ಮಗಧ, ಅಂಗ; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಹ್ಮೋತ್ತರ, ವಂಗ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರಲಿಪ್ತ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ।

Verse 52

एताञ्जनपदान्मान्यान्गङ्गा भावयते शुभान् / ततः प्रतिहता विन्ध्यात्प्रविष्टा लवणोदधिम्

ಗಂಗೆ ಈ ಮಾನ್ಯ ಜನಪದಗಳನ್ನು ಶುಭಕರವಾಗಿ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ; ನಂತರ ವಿಂಧ್ಯದಿಂದ ತಡೆಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟು ಲವಣೋದಧಿ ಎಂಬ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು।

Verse 53

ततश्च ह्लादिनी पुण्य प्राचीमभिमुखा ययौ / प्रावयन्त्युपभागांश्च नैषधांश्च त्रिगर्त कान्

ನಂತರ ಪುಣ್ಯಮಯ ಹ್ಲಾದಿನೀ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸಾಗಿದಳು; ಉಪಭಾಗ, ನೈಷಧ ಮತ್ತು ತ್ರಿಗರ್ತ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಹರಿದಳು।

Verse 54

धीवरानृषिकांश्चैव तथा नीलमुखानपि / केकरानौष्टकर्णांश्च किरातानपि चैव हि

ಅವಳು ಧೀವರರು, ಋಷಿಕರು, ನೀಲಮುಖರು; ಹಾಗೆಯೇ ಕೇಕರರು, ಔಷ್ಠಕರ್ಣರು ಮತ್ತು ಕಿರಾತರನ್ನೂ ಕಂಡಳು.

Verse 55

कालोदरान्विवर्णाश्च कुमारान्स्वर्णभूमिकान् / आमण्डलं समुद्रस्य तिरोभूतांश्च पूर्वतः

ಅವಳು ಕಾಲೋದರರು, ವಿವರ್ಣರು ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಣಭೂಮಿಕ ಕುಮಾರರನ್ನು ಕಂಡಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಸಮುದ್ರದ ಆಮಂಡಲವು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಂತರಧಾನಗೊಂಡಿತ್ತು.

Verse 56

ततस्तु पावनी चापि प्राचीमेव दिशं ययौ / सुपथान्पावयं तीह त्विन्द्रद्युम्नसरोपि च

ನಂತರ ಪಾವನಿಯೂ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಸುಪಥಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಸರೋವರವನ್ನೂ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿತು.

Verse 57

तथा खरपथांश्चैव वेत्रशङ्कुपथानपि / मध्यतोजानकिमथो कुथप्रावरणान्ययौ

ಅವಳು ಖರಪಥಗಳನ್ನೂ ವೇತ್ರಶಂಕುಪಥಗಳನ್ನೂ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿತು; ನಂತರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಕೀ ಮತ್ತು ಕುಥಪ್ರಾವರಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹೋಯಿತು.

Verse 58

इन्द्रद्वीप समुद्रं तु प्रविष्टां लवणोदधिम् / ततस्तु नलिनी प्रायात् प्राचीमाशां जवेन तु

ಅವಳು ಇಂದ್ರದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಲವಣೋದಧಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದಳು; ನಂತರ ನಲಿನೀ ವೇಗದಿಂದ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಹೊರಟಳು.

Verse 59

तोमरान्भावयन्तीह हंसमार्गान्सहैहयान् / पूर्वन्देशांश्च सेवन्ती भित्त्वा सा बहुधागिरीन्

ಅವಳು ಇಲ್ಲಿ ತೋಮರಧಾರಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಾ, ಹೈಹಯರೊಂದಿಗೆ ಹಂಸಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ, ಪೂರ್ವದೇಶಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾ, ಅನೇಕ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಮುಂದುವರಿದಳು।

Verse 60

कर्णप्रावरणान्प्राप्य संगत्या श्वमुखानपि / सिकतापर्वतमरुं गत्वा विद्याधरान्ययौ

ಕರ್ಣಪ್ರಾವರಣ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ಶ್ವಮುಖರನ್ನೂ ಜೊತೆಕೊಂಡು, ಸಿಕತಾಪರ್ವತದ ಮರುಭೂಮಿಗೆ ಹೋಗಿ ವಿದ್ಯಾಧರರ ಬಳಿಗೆ ಸೇರಿದಳು।

Verse 61

नगमण्डलमध्येन प्रविष्टा लवणोदधिम् / तासां नद्युपनद्यश्च शतशो ऽथ सहस्रशः

ಪರ್ವತಮಂಡಲದ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವರು ಲವಣಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು; ಅವರ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನದಿಗಳು ನೂರಾರು, ನಂತರ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು।

Verse 62

उपगच्छन्ति ताः सर्वा यतो वर्षति वासवः / वक्वौकसायास्तीरे तु वनं सुरभि विश्रुतम्

ಅವು ಎಲ್ಲವೂ ವಾಸವನು (ಇಂದ್ರನು) ಮಳೆ ಸುರಿಸುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ; ವಕ್ವೌಕಸಾ ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ‘ಸುರಭಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಅರಣ್ಯವಿದೆ।

Verse 63

हिरण्यशृङ्गे वसति विद्वान्कौबेरको वशी / यज्ञोपेतश्च सुमहानमितौजाः सुविक्रमः

ಹಿರಣ್ಯಶೃಂಗದಲ್ಲಿ ಕೌಬೇರಕನೆಂಬ ವಶೀ, ವಿದ್ಯಾವಂತನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಯಜ್ಞೋಪೇತನಾಗಿ, ಅತಿಮಹಾನ್, ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನವನು, ಸುವಿಕ್ರಮನು।

Verse 64

तत्रत्यैस्तैः परिवृतौ विद्वद्भिर्ब्रह्मराक्षसैः / कुबेरानुचरा ह्येते चत्वारस्तु समाः स्मृताः

ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿದ್ಯಾವಂತ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಪರಿವೃತರಾಗಿದ್ದರು; ಇವರು ಕುಬೇರನ ಅನುಚರರು, ಈ ನಾಲ್ವರೂ ಸಮಾನರೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ।

Verse 65

एवमेव तु विज्ञेया ऋद्धिः पर्वतवासिनाम् / परस्परेण द्विगुणा धर्मतः कामतोर्ऽथतः

ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ವತವಾಸಿಗಳ ಋದ್ಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದು ಪರಸ್ಪರ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದ್ವಿಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 66

हेमकूटस्य पृष्ठे तु वर्चोवन्नामतः सरः / मनस्विनीप्रभवति तस्माज्ज्योतिष्मती च या

ಹೇಮಕೂಟ ಪರ್ವತದ ಪೃಷ್ಠದಲ್ಲಿ ‘ವರ್ಚೋವತ್’ ಎಂಬ ಸರೋವರವಿದೆ; ಅದರಿಂದ ‘ಮನಸ್ವಿನೀ’ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ‘ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ’ ಕೂಡ ಜನಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 67

अवगाढे ह्युभयतः समुद्रौ पूर्वपश्चिमौ / सरो विष्णुपदं नाम निषधे पर्वतोत्तमे

ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ—ಎರಡೂ ಕಡೆ ಸಮುದ್ರಗಳು ಆಳವಾಗಿವೆ; ನಿಷಧ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ‘ವಿಷ್ಣುಪದ’ ಎಂಬ ಸರೋವರವಿದೆ।

Verse 68

तस्माद्द्वयं प्रभवति गान्धर्वी नाकुली च तैः / मेरोः पार्श्वात्प्रभवति ह्रदश्चन्द्रप्रभो महान्

ಅದರಿಂದ ಎರಡು ಧಾರೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ—ಗಾಂಧರ್ವೀ ಮತ್ತು ನಾಕುಲೀ; ಹಾಗೆಯೇ ಮೇರುವಿನ ಪಾರ್ಶ್ವದಿಂದ ‘ಚಂದ್ರಪ್ರಭ’ ಎಂಬ ಮಹಾನ್ ಹ್ರದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 69

तत्र जंबूनदी पुण्या यस्या जांबूनदं स्मृतम् / पयोदं तु सरो नीले सुशुभ्रं पुण्डरीकवत्

ಅಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯವಾದ ಜಂಬೂನದಿ ಇದೆ; ಅದರ ಸ್ವರ್ಣವನ್ನು ‘ಜಾಂಬೂನದ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ಪಯೋದ’ ಎಂಬ ಸರೋವರ, ಶ್ವೇತ ಪದ್ಮದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 70

पुण्डरीका पयोदा य तस्मान्नद्यौ विनिर्गते / श्वेतात्प्रवर्त्तते पुण्यं सरयूर्मानसाद्ध्रुवम्

‘ಪುಂಡರೀಕಾ’ ಮತ್ತು ‘ಪಯೋದಾ’ ಎಂಬ ಎರಡು ನದಿಗಳು ಆ ಸರೋವರದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. ಶ್ವೇತ ಸರೋವರದಿಂದ ಪುಣ್ಯ ಸರಯೂ ನದಿ ಮಾನಸದಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ।

Verse 71

ज्योत्स्ना च मृगाकामा च तस्माद्द्वे संबभूवतुः / सरः कुरुषु विख्यातं पद्ममीनद्विजाकुलम्

‘ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾ’ ಮತ್ತು ‘ಮೃಗಾಕಾಮಾ’ ಎಂಬ ಎರಡು ನದಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವು. ಕುರು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಒಂದು ಸರೋವರವಿದ್ದು, ಅದು ಪದ್ಮ, ಮೀನು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ।

Verse 72

रुद्रकान्तमिति ख्यातं निर्मितं तद्भवेन तु / अन्ये चाप्यत्र विख्याताः पद्मामीनद्विजाकुलाः

ಆ ಸರೋವರ ‘ರುದ್ರಕಾಂತ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ; ಅದು ಅದರ ಉದ್ಭವದಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸರೋವರಗಳಿದ್ದು, ಅವು ಪದ್ಮ, ಮೀನು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿವೆ।

Verse 73

नाम्ना ह्रदा जया नाम द्वादशोदधिसन्निभाः / तेभ्यः शान्ता य माध्वी च द्वे नद्यौ संबभूवतुः

‘ಜಯಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಹನ್ನೆರಡು ಹ್ರದಗಳಿವೆ, ಸಮುದ್ರದಂತೆ ವಿಶಾಲ. ಅವುಗಳಿಂದ ‘ಶಾಂತಾ’ ಮತ್ತು ‘ಮಾಧ್ವೀ’ ಎಂಬ ಎರಡು ನದಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು।

Verse 74

यानि किंपुरुषाद्यानि तेषु देवो न वर्षति / उद्भिदान्युदकान्यत्र प्रवहन्ति सरिद्वराः

ಕಿಂಪುರುಷಾದಿ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೇವ (ಮೇಘ) ಮಳೆ ಸುರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ಜಲಗಳು ಹರಿದು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ನದಿಗಳು ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 75

ऋषभो दुन्दुभिश्चैव धूम्नश्च सुमहागिरिः / पूर्वायता महापर्वा निमग्ना लवणाभसि

ಋಷಭ, ದುಂದುಭಿ ಮತ್ತು ಧೂಮ್ನ ಎಂಬ ಮಹಾಗಿರಿಗಳು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಲವಣಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು।

Verse 76

चन्द्रः काकस्तथा द्रोणः सुमहान्तः शिलोच्चयाः / उदग्याता उदीच्यान्ता अवगाढा महोदधिम्

ಚಂದ್ರ, ಕಾಕ ಮತ್ತು ದ್ರೋಣ ಎಂಬ ಅತಿವಿಶಾಲ ಶಿಲಾಪರ್ವತಗಳು ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಮಹಾಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವು।

Verse 77

सोमकश्च वराहश्च नारदश्च महीधरः / प्रतीच्यामायतास्ते वै प्रविष्टा लवणोदधिम

ಸೋಮಕ, ವರಾಹ ಮತ್ತು ನಾರದ ಎಂಬ ಪರ್ವತಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದಿಕ್ಕಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಲವಣಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು।

Verse 78

चक्रो बलाहकश्चैव मैनाको यश्च पर्वतः / आयतास्ते महाशैलाः समुद्रं दक्षिणं प्रति

ಚಕ್ರ, ಬಲಾಹಕ ಮತ್ತು ಮೈನಾ್ಕ ಎಂಬ ಮಹಾಶೈಲಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು।

Verse 79

चक्रमैनाकयोर्मध्य विदिशं दक्षिणां प्रति / तत्र संवर्त्तको नाम सो ऽग्निः पिबति तज्जलम्

ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಮೈನಾಕಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ, ಅಲ್ಲಿ ‘ಸಂವರ್ತ್ತಕ’ ಎಂಬ ಅಗ್ನಿ ಆ ಜಲವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುತ್ತದೆ।

Verse 80

नाम्ना समुद्रवासस्तु और्वःस वडवामुखः / द्वादशैते प्रविष्टा हि पर्वता लवणोदधिम्

‘ಸಮುದ್ರವಾಸ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಔರ್ವಸ ವಡವಾಮುಖ; ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಪರ್ವತಗಳು ಲವಣೋದಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿವೆ।

Verse 81

महेन्द्रभयवित्रस्ताः पक्षच्छे दभयात्पुरा / यदेतद्दृश्यते चन्द्रे श्वेते कृष्णशशाकृति

ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ ಮಹೇಂದ್ರನ ಭಯದಿಂದಲೂ, ರೆಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸುವ ಭಯದಿಂದಲೂ, ಶ್ವೇತ ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಕಪ್ಪು ಮೊಲದ ಆಕಾರವೇ ಅದು.

Verse 82

भारतस्य तु वर्षस्य भेदास्ते नव कीर्त्तिताः / इहोदितस्य दृश्यन्ते यथान्ये ऽन्यत्र चोदिते

ಭಾರತವರ್ಷದ ಆ ಒಂಬತ್ತು ವಿಭಾಗಗಳು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದವು ಹೇಗೆ ಕಾಣುತ್ತವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರತ್ರ ಇತರವುಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 83

उत्तरोत्तरमेतेषां वर्षमुद्दिश्यते गुणैः / आरोग्यायुः प्रमाणानां धर्मतः कामतोर्ऽथतः

ಈ ವರ್ಷಗಳ ಕುರಿತು ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಉನ್ನತ ಗುಣಗಳಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಆರೋಗ್ಯ, ಆಯುಷ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣ, ಹಾಗೂ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥಗಳ ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ।

Verse 84

समन्वितानि भूतानि पुण्यैरेतैस्तु भागशः / वसंति नानाजातीनि तेषु वर्षेषु तानि वै / इत्येषा धारयन्तीदं पृथ्वी विश्वं जगत्स्थितम्

ಈ ಪುಣ್ಯ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತವಾದ ಸರ್ವ ಭೂತಗಳು ಭಾಗಶಃ ಆ ಆ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ; ಅಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಜಾತಿಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ. ಹೀಗೆ ಈ ಪೃಥ್ವಿ ಸ್ಥಿತ ಜಗತ್-ವಿಶ್ವವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ.