Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्

Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū

ततश्च ह्लादिनी पुण्य प्राचीमभिमुखा ययौ / प्रावयन्त्युपभागांश्च नैषधांश्च त्रिगर्त कान्

tataśca hlādinī puṇya prācīmabhimukhā yayau / prāvayantyupabhāgāṃśca naiṣadhāṃśca trigarta kān

ನಂತರ ಪುಣ್ಯಮಯ ಹ್ಲಾದಿನೀ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸಾಗಿದಳು; ಉಪಭಾಗ, ನೈಷಧ ಮತ್ತು ತ್ರಿಗರ್ತ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಹರಿದಳು।

tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAdverb (krama-vācaka: thereafter)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction)
hlādinīHlādinī (a river/stream)
hlādinī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothlādinī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (Feminine), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular)
puṇyaholy/meritorious (epithet)
puṇya:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
Form(Address/epithet) Puṃliṅga/napuṃsaka possible; here used as sambodhana-like epithet ‘O holy’/‘holy’; indeclinable-like usage in vocative sense
prācīm-abhimukhāfacing eastward
prācīm-abhimukhā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprācī (प्रातिपदिक) + abhimukha (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (Feminine), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular); samāsa: tatpuruṣa (prācyāṃ/ prācīṃ abhimukhā) ‘east-facing’
yayauwent
yayau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√yā (धातु)
FormLiṭ-lakāra (Perfect), Prathama-puruṣa (3rd person), Ekavacana (Singular), Parasmaipada
prāvayantīcausing to blow/flow; spreading
prāvayantī:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpra-√vā (धातु) → prāvayantī (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (Feminine), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular); vartamāna-kṛdanta (present active participle)
upabhāgānUpabhāgas (a people)
upabhāgān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootupabhāga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Bahuvacana (Plural)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction)
naiṣadhānNaiṣadhas
naiṣadhān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnaiṣadha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Bahuvacana (Plural)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction)
trigartakānTrigartakas
trigartakān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottrigartaka (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Bahuvacana (Plural)